گزارشگر سازمان ملل: طالبان و فقر دو مشکل بزرگ افغانستان‌اند

دفتر والی طالبان در ننگرهار گزارش داد که در ولسوالی کوزکنر شماری از خانه‌ها تخریب شده‌اند، اما تاکنون هیچ تلفات جانی گزارش نشده است.

مخاطبان افغانستان اینترنشنال از چندین شهر، از جمله کابل و لغمان گزارش دادند که زلزله قوی و طولانی را حس کرده‌اند.

این زمین‌لرزه در ادامه پس‌لرزه‌های زلزله‌ای به بزرگی شش اتفاق افتاد که یکشنبه‌شب اتفاق افتاد و جان بیش از ۲۲۰۰ نفر را گرفت.

زمین‌لرزه مرگبار یکشنبه‌شب دهکده‌هایی را در ولایات کنر و ننگرهار ویران کرده و بیش از ۳۶۴۰ زخمی برجا گذاشت. هزاران نفر دیگر در این ولایت‌ها آواره شده‌اند.

پس‌لرزه دوم پنجشنبه، به بزرگی ۵.۵، باعث وحشت و اختلال در عملیات نجات شد، زیرا صخره‌ها از کوه‌ها به پایین سُر خورد و راه‌های روستایی قطع شد.

منابع محلی می‌گویند کاهش کمک‌های خارجی و محدودیت‌های طالبان به ویژه در مورد زنان و کار امدادگران، وضعیت را بدتر کرده است.

سازمان همکاری شانگهای روز دوشنبه در نشست تیانجین چین، بر تشکیل دولت فراگیر با مشارکت نمایندگان تمامی گروه‌های قومی و سیاسی افغانستان تاکید کرد و آن را تنها راه دستیابی به صلح و ثبات پایدار دانست. این سازمان در اعلامیه پایانی خود بر «ضرورت تشکیل دولتی مستقل، بی‌طرف، عاری از تروریسم، جنگ و مواد مخدر در افغانستان» تاکید کرده است.

حرکت صلح و عدالت که متشکل از شماری از چهره‌های سیاسی و مقامات حکومت پیشین افغانستان، از جمله محمد حنیف اتمر، معصوم ستانکزی، شاکر کارگر، جلیل شمس، نثاراحمد غوریانی و مبارز راشدی است؛ موضع سازمان همکاری شانگهای را «سنجیده، آینده‌گر و عادلانه» توصیف کرد.

این نهاد افزود: «استمرار چنین رویکرد منطقه‌ای و بین‌المللی می‌تواند زمینه را برای تقویت ثبات، تحقق حقوق و آزادی‌های اساسی مردم، عدالت اجتماعی و استقرار صلح پایدار در افغانستان فراهم کند.»

همچنین حرکت صلح و عدالت از اعضای سازمان همکاری شانگهای خواست با تسهیل و راه‌اندازی گفت‌وگوهای بین‌الافغانی، اقدامات عملی برای تشکیل حکومت فراگیر و عادلانه روی دست گیرند.

در این زمین‌لرزه که در ولایت‌های مرزی به وقوع پیوست، بیش از دو هزار نفر باختند و هزاران خانه ویران شده است. بسیاری از روستاهایی که بیشترین خسارات را دیده‌اند، محل زندگی مهاجرانی بوده که در ماه‌های اخیر از پاکستان بازگردانده شده‌اند.

سازمان ملل تأکید کرده است که ادامه این روند، توانایی افغان‌ها برای رسیدگی به بحران زمین‌لرزه را بیشتر تضعیف خواهد کرد و از پاکستان خواسته است تا با درک شرایط انسانی، در اخراج مهاجران وقفه ایجاد کند.

طبق آمار رسمی، از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از یک‌ میلیون و دوصد هزار افغان از پاکستان اخراج شده‌اند. بر اساس این آمار، تنها در سال جاری شمار بازگشت‌کنندگان به بیش از چهارصد و چهل‌وسه هزار نفر رسیده است.

سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان نوشت که تلاش‌های پیگیرانه عالم کوه‌کن در رشد و تقویت زبان و فرهنگ اوزبیکی، به عنوان بخش مهمی از میراث فرهنگی و رسانه‌ای کشور به شمار می‌رود.

عالم‌ کوه‌کن دست‌کم در دو دهه پسین در افغانستان در تاسیس تلویزیون خصوص آیینه نقش داشت و سال‌های زیادی به عنوان مسئول بخش اوزبیکی تلویزیون آریانا کار کرده بود.

این شاعر و نویسنده زبان اوزبیکی پس از تسلط طالبان بر افغانستان در ایالات متحده امریکا پناهنده شد. او دست‌کم چهار دهه از عمر خود را در تلاش برای تقویت زبان، ادبیات و فرهنگ اوزبیکی صرف کرده است.

«اوزبیک ادبیاتی فرهنگی» و مجموعه شعر «سین اوچون یره لدیم» از جمله آثار منتشر شده آقای کوه‌کن اند. مقالات تحلیلی، اجتماعی و فرهنگی‌ او در روزنامه‌های مختلف منتشر شده‌اند. او «مناجات دریا» اثر خالد حسینی و «نگین غزنی» اثر نصیر احمد احمدی را به زبان اوزبیکی ترجمه کرده است.

سازمان حمایت از خبرنگاران درگذشت این روزنامه‌نگار را ضایعه بزرگ برای جامعه فرهنگی و رسانه‌ای افغانستان دانسته است.

عالم کوه‌کن در سال ۱۳۴۱ در ولایت فاریاب زاده شد. او تحصیلکرده حقوق و علوم سیاسی بود.

بزرگ‌ترین پس‌لرزه‌ها شدت ۵٫۲ داشته و دست‌کم سه بار تکرار شده‌اند.

بر اساس گزارش مرکز زمین‌شناسی ایالات متحده، کانون همه پس‌لرزه‌ها در همان محدوده‌ای بوده که زمین‌لرزه اصلی حوالی اسعدآباد در ولایت کنر رخ داد. به گفته مقام‌های طالبان زلزله اخیر در کنر ۲ هزار و ۲۰۵ کشته و ۳ هزار و ۶۴۰ زخمی برجای گذاشته و هزاران خانه را ویران کرده است.

این زمین‌لرزه در کنار زمین‌لرزه اکتبر ۲۰۲۳ در هرات، یکی از پر‌تلفات‌ترین رویدادهای طبیعی سال‌های اخیر افغانستان محسوب می‌شود.

کارشناسان زمین‌شناسی می‌گویند که شرق افغانستان در امتداد گسل چمن و چند گسل رانشی فعال قرار دارد؛ ساختاری که بارها منجر به زمین‌لرزه‌های شدید در شرق افغانستان و مناطقی از پاکستان شده است.