بازگشت مهاجران افغان به ایران 'دو برابر شده است'

طالبان هدف از برگزاری این آزمون را «ترویج فرهنگ مطالعه، ایجاد رقابت سالم و افزایش آگاهی اسلامی جوانان» عنوان کرده و گفته‌ است که در پایان برنامه، به برندگان تلفن‌های هوشمند و جوایز دیگر اهدا شده است.

در اعلامیه وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان آمده است که این وزارت در پنجشیر قصد دارد برنامه‌های مشابهی را در دیگر ولسوالی‌ها نیز برگزار کند تا به گفته مقام‌های آنان، «ذهنیت اسلامی در میان جوانان تقویت شود».

توافق‌نامه دوحه، سندی است که در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان در شهر دوحه قطر امضا شد.

طالبان در گذشته نیز آزمون‌های مشابهی را در ولایت‌های مختلف برگزار کرده‌اند؛ برنامه‌هایی که اغلب با محوریت متون دینی یا سیاسی مورد تأیید این گروه راه‌اندازی شده است.

در بامیان، طالبان از صدها باشنده آزمونی درباره «فرمان‌های هبت‌الله آخندزاده» برگزار کرد. در هرات، مأموران امر به معروف از کارمندان شفاخانه حوزوی خواستند در آزمونی دینی شرکت کنند که نخستین پرسش آن درباره «اطاعت از امیر» بود.

همچنین در اداره‌های دولتی، طالبان آزمون‌های ایدئولوژیک را به‌صورت منظم اجرا می‌کنند و کارمندان را مکلف ساخته‌اند سالانه دوبار در چنین امتحان‌هایی شرکت کنند.

افغانستان اینترنشنال روز شنبه، ۱۲ میزان به استناد سندی از وزارت تحصیلات عالی طالبان گزارش داده بود که شورای رهبری این وزارت محدودیت تازه‌ای بر استفاده از موبایل‌های هوشمند برای استادان و کارمندان پایین‌تر از بست چهارم در دانشگاه‌ها وضع کرده است.

در آن سند آمده بود که استفاده از موبایل‌های هوشمند «باعث افزایش مشغولیت و پیچیدگی کارها» می‌شود.

همچنین در سند از استادان و ماموران بالاتر از بست سه درخواست شده است که استفاده از موبایل‌های هوشمند را به تدریج کاهش دهند.

سخنگوی وزارت تحصیلات طالبان به تازگی گفته است که کارها در ریاست‌های مربوطه از طریق تلفن‌های دفتری، موبایل‌های ساده و کمپیوترها انجام می‌شود و از این‌رو نیازی به استفاده از تلفن‌های هوشمند نیست.

ممنوعیت استفاده از موبایل‌های هوشمند از سوی طالبان موضوع تازه‌ای نیست.

ندامحمد ندیم وزیر تحصیلات عالی طالبان سه‌شنبه، اول میزان در دانشگاه هرات گفته بود که «ما» سه دشمن اصلی داریم: «کافر، منافق و موبایل». او توصیه کرده بود که استادان و دانشجویان باید از این پس از گوشی‌های هوشمند استفاده نکنند، زیرا به باور او، این وسیله منبع «فسق و فجور» است و باید از میان برداشته شود.

افغانستان اینترنشنال حدود یک‌سال پیش، نیز بر اساس منابع معتبر از قندهار گزارش داده بود که هبت‌الله آخندزاده از شورای علمای طالبان خواسته بود تا راهی شرعی برای مسدود کردن این تلفن‌ها پیدا کنند.

منابع گفته بودند هدف از این اقدام هبت‌الله، جلوگیری از تبلیغات مردم علیه طالبان، متوقف‌کردن انتقادها و خاموش‌کردن سخنانی است که این گروه آن را «فساد‌آمیز» می‌نامد. بر اساس اطلاعات به دست آمده هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان با خدمات اینترنتی و استفاده از موبایل‌های هوشمند مخالف است.

در همین راستا، خدمات سراسری مخابراتی و اینترنتی به فرمان هبت‌الله آخندزاده روز دوشنبه، هفتم میزان، قطع شد. این تصمیم با واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی همراه شد و پس از بیش از ۴۸ ساعت توقف، روز چهارشنبه نهم میزان دوباره در افغانستان وصل شد.

قطع خدمات موبایل و اینترنت اختلال گسترده زندگی عمومی را در پی داشت. در جریان دو روز گمرک‌ها، میدان‌های هوایی، بانک‌ها، خدمات حواله پول و کار و بارها متوقف شده بود.

سخنگویان طالبان درباره دلیل قطعی سراسری خدمات موبایل و اینترنت و وصل‌شدن دوباره آن هیچ وضاحتی ندادند.

به گفته برخی خانواده‌های مهاجر افغان در ایران، به آن‌ها اعلام شده که فرزندان‌شان تنها تا صنف ششم اجازه تحصیل دارند و از مقطع متوسطه به بعد باید یا به‌صورت آنلاین و با پرداخت شهریه‌ای حدود ده میلیون تومان درس بخوانند، یا در رشته‌های محدود غیر از ریاضی و تجربی ثبت‌نام کنند.

خبرگزاری‌های «خبرآنلاین» و «فرهیختگان» با نشر این خبر نوشته‌اند که در مهدی‌شهر، والدین افغان می‌گویند از آنان خواسته شده پرونده تحصیلی فرزندانشان را از مدارس فعلی تحویل بگیرند و با «رضایت شخصی» به مدرسه‌ای حاشیه‌ای منتقل شوند. گفته شده دانش‌آموزان افغان در این شهر در یک شیفت مختلط و جدا از دیگر دانش‌آموزان درس می‌خوانند.

در شهرستان ملارد، جایی که شمار زیادی از مهاجران قانونی افغان زندگی می‌کنند برخی از خانواده‌های افغان از ثبت‌نام فرزندانشان در مدارس بازمانده‌اند. برخی از مادران ایرانی که همسر افغان دارند نیز گفته‌اند حتی با وجود تابعیت ایرانی‌شان، فرزندانشان از تحصیل در مدارس دولتی محروم مانده‌اند و پاسخ مقام‌های آموزشی این بوده است: «می‌خواستید با اتباع ازدواج نکنید».

وزارت آموزش و پرورش ایران تاکنون به‌طور رسمی به این گزارش‌ها واکنش نشان نداده است، اما سخنگوی این وزارتخانه پیش‌تر گفته بود که ثبت‌نام مهاجران افغان باید در چارچوب ضوابط وزارت داخله انجام شود. در همین حال، نهادهای مدنی و فعالان آموزشی در ایران تصمیم‌های محلی در این زمینه را «نقض آشکار حق تحصیل کودکان افغان» توصیف کرده‌اند.

بر اساس گفته‌های اعضای خانواده این سرباز، سه فرد مسلح با کارت هویت طالبان، این سرباز را از قریه ننگ‌آب در مرکز ولایت فراه با خود بردند و از آن روز تا جمعه، یازدهم میزان برای مدت سه ماه و بیست روز، هیچ خبری از او در دست نبود.

این سرباز کشته شده، گل‌احمد نام داشت و پیش از این در چارچوب پولیس ملی افغانستان در ولایت فراه انجام وظیفه می‌کرد.

به گفته امیر ارسلان برادر این سرباز، جسد او پس از جست‌وجوی طولانی و با اطلاع یک چوپان، توسط نیروهای استخبارات از زیر خاک پیدا شد.

امیر ارسلان به افغانستان اینترنشنال گفت که برادرش در زمان جمهوریت تسلیم شده، سلاحش را به طالبان سپرده و کارت عفو دریافت کرده بود. این سرباز حکومت پیشین، قبل از این برای کارگری چند بار به ایران رفته و آخرین بار در ماه رمضان گذشته به افغانستان برگشته بود.

امیر ارسلان برادر این سرباز گفت که طرف مقابل ما «استخبارات طالبان در فراه» است زیرا او را زنده برده و جسدش را نیز همین اداره به ما برگشتانده است.

از این سرباز پولیس، پنج فرزند، «سه پسر و دو دختر» به جا مانده است. خانواده‌اش از مقامات طالبان خواسته است که موضوع کشته شدن این سرباز را تعقیب کنند و دادخواستشان را علیه اداره استخبارات طالبان در فراه پیگیری کنند.

به گفته منابع، در این نشست محمد صادق نماینده ویژه پاکستان، رضا بهرامی نماینده ایران در امور افغانستان، یو ژاو‌یِنگ فرستاده ویژه چین برای افغانستان، و نماینده وزارت خارجه روسیه حضور خواهند داشت.

منابع گفته‌اند که محورهای اصلی گفت‌وگو در این نشست شامل مخالفت با هرگونه ایجاد پایگاه نظامی خارجی در داخل افغانستان، بررسی موضوع معافیت سفر مقام‌های طالبان، بحث درباره تشکیل دولت فراگیر ملی و آزادی دارایی‌های منجمدشده افغانستان خواهد بود.

در همین حال، وزارت خارجه روسیه نیز اعلام کرده است که نشست «فرمت مسکو» یک روز بعد از این نشست با حضور نمایندگان چند کشور منطقه‌ای و امیرخان متقی وزیر خارجه طالبان برگزار خواهد شد.

وزیر خارجه طالبان، فردا دوشنبه برای شرکت در نشست فرمت مسکو به روسیه سفر می‌کند.

این دو نشست، در شرایطی برگزار می‌شوند که اخیرا دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده امریکا خواستار بازگشت نیروی امریکایی به پایگاه بگرام شده است. روسیه، ایران و چین پیش از این عملا با این طرح ترامپ مخالفت کرده‌اند، اما پاکستان تاکنون به این موضوع با احتیاط برخورد کرده است.