هدا خموش، فعال حقوق بشر به عنوان شاهد شماره ۲۳ در دومین روز دادگاه مردمی در اسپانیا شهادت داد. او تجربه خود از نخستین روزهای بازگشت طالبان به قدرت را روایت کرد و گفت که افراد طالبان زنان و دختران معترض را لتوکوب میکردند.
او تأکید کرد که طالبان با بازگشت به قدرت به مردم شلیک میکردند. این زن همچنین از دریافت نامههای تهدیدآمیز طالبان خبر داد و گفت این تهدیدها بارها تکرار شده است.
هدا خموش افزود که طالبان با معترضین زن برخورد خشونتآمیز داشته و آنها را لتوکوب میکردند. او به تظاهرات زنان در کابل اشاره کرد و گفت در این تجمعها، اعضای طالبان با گاز اشکآور به زنان حمله میکردند.
این شاهد حضور خود در چندین تظاهرات و سرکوبهای طالبان را روایت کرد و تأکید کرد که حذف زنان از کابینه و دیگر بخشهای کشور از دلایل اصلی این اعتراضات بوده است.
او همچنین از نحوه تعامل جهان با طالبان انتقاد کرد و گفت این همه نابرابری، حق زنان افغان نیست.
صندوق کودکان سازمان ملل (یونسف) اعلام کرد که از هر چهار کودک ۵ تا ۱۷ ساله در افغانستان، یکی از آنها دچار اضطراب است. این سازمان نوشت که از هر ۷ کودک در کشور یک نفر از افسردگی رنج میبرد.
صندوق کودکان سازمان ملل متحد پنجشبنه، ۱۷ میزان در خبرنامهای نوشت که کارگاههای سلامت روان را برای کودکان درگیر با اضطراب و افسردگی در بخشهایی از کشور برگزار کرده است. این سازمان بینالمللی بر نیاز فوری به یک استراتژی ملی سلامت روان کودکان در افغانستان تاکید کرد.
یونیسف نوشت که تلاش دارد تا اطمینان حاصل کند که کودکان افغان «به مراقبتهای بهداشتی، شفقت و امید به آینده» دسترسی دارند.
سازمانهای جهانی بارها از عدم دسترسی زنان و کودکان به مراقبتهای بهداشتی در افغانستان هشدار دادهاند.
رئیس بخش کودکان شفاخانه میرویس در قندهار پیشتر گفته بود به دلیل نبود امکانات پزشکی در این مرکز صحی، سه کودک در یک تخت بستری میشوند. اکثر کودکان از سوء تغذیه شدید رنج میبرند.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل در اول سرطان امسال درباره تاثیر تغییرات اقلیمی بر امنیت غذایی کودکان در افغانستان هشدار داد.
یونیسف تخمین میزند که در حال حاضر بیش از ۸۷۵ هزار کودک زیر پنج سال در افغانستان از سوءتغذیه حاد و کشنده رنج میبرند.
در دومین روز از جلسات دادگاه مردمی برای زنان افغانستان در مادرید، متن شهادت زنی به نام «رها آرزو» توسط یکی از حاضران خوانده شد؛ زنی که روایت خود را از تحقیر و خشونت در مقابل دیدگان فرزندانش در مسیر یک سفر معمولی در افغانستان بازگو کرد.
او گفت که به دلیل نداشتن محرم، برای سفر به یکی از ولایتها با مخالفت رانندگان روبهرو شد، زیرا میترسیدند در ایستهای بازرسی طالبان بازخواست شوند. با این حال، سرانجام یکی از رانندگان پذیرفت او و کودکانش را سوار کند.
این زن گفت که در یکی از بازرسیها، تفنگدار طالبان راننده را از موتر بیرون کشید و با صدای بلند پرسید: «این زن با تو چه نسبتی دارد؟» به گفته این شاهدف راننده پاسخ داد که او همسایه وی است.
این زن گفت که طالب با خشونت راننده را لتوکوب کرد و فریاد زد: «مگر همسایه محرم میشود؟»
این شاهد ادامه داد افراد طالبان به او گفتند «شوهر بیغیرتت چگونه گذاشته تنها سفر کنی؟»
رها آرزو گفت «راننده به شدت توسط تفنگدار طالبان لتوکوب میشد، وقتی تلاش کردم مانع خشونت شوم، سرباز طالبان با خشم بیشتر به دشنام دادن من پرداخت و شان مادر بودن من را هدف تحقیر قرار داد».
به گفته او، چند مسافر از موتر پیاده شدند و از طالب خواستند که ماجرا را نادیده بگیرد، اما تفنگدار با لحنی تحکمآمیز از او و راننده تعهد کتبی گرفت که دیگر هیچگاه بدون محرم سفر نکنند و در غیر آن، مسئول پیامدهای آن خواهند بود.
او گفت: «غرور انسانی ما مقابل چکمههای قدرت بیصدا افتاده بود. کودکانم نمیفهمیدند چه اتفاقی افتاد. آن روز ارزش مادر بودنم با لگدهای تفنگدار خاک شد. تحقیر شدم، چیزی درونم سوخت، اما امید نه، چون باور دارم که تغییر از دل همین رنجها برمیخیزد و همین زخمها سند افتخار ما خواهند بود.»
محب مدثر، دادستان دادگاه مردمی گفت که محدودیتهای طالبان بر آزادی حرکت زنان آنان را از جامعه حذف کرده و در عرصه اشتغال مشکلآفرین شده است. او افزود این محدودیتها استقلال زنان را سلب و دسترسی آنها به خدمات اساسی، آموزش، عدالت و مشارکت اقتصادی را کاهش داده است.
آقای مدثر در دومین روز دادگاه مردمی درباره محدودیتهای طالبان بر آزادی حرکت زنان در افغانستان سخن گفت و تأکید کرد این محدودیتها بیش از همه دختران جوان را هدف قرار داده است.
او افزود اقدامات طالبان در مغایرت آشکار با قوانین و کنوانسیونهای بینالمللی قرار دارد و آنها را «تبعیضآمیز و عامدانه» خواند.
به گفته او، این سیاستها دسترسی زنان به زندگی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را بهطور گسترده محدود کرده است.
محب مدثر همچنین به وضعیت دشوار زنان دارای معلولیت اشاره کرد و گفت مجموعه این محدودیتها نه تنها ناقض حقوق بشر، بلکه مغایر تعهدات رسمی افغانستان در چارچوب قوانین و اسناد بینالمللی است.
در این بخش دادگاه مردمی محب مدثر و آزاده رازمحمد به اتهامات مربوط به سرکوب آزادی رفت و آمد و آزادی بر بدن، سرکوب آزادی بیان و آزادی تجمع را ارائه خواهند کرد و شاهدان نیز شهادت خواهند داد.
در دومین روز دادگاه مردمی برای زنان افغانستان در شهر مادرید، زنی از ولایت قندهار شهادت داد که دسترسی به خدمات صحی در افغانستان بهشدت کاهش یافته و این وضعیت جان بسیاری از زنان را گرفته است.
او گفت که برای درمان یکی از اعضای خانوادهاش به شفاخانهای در قندهار مراجعه کرده بود، اما هیچ کارمند متخصص زن در بیمارستان حضور نداشت.
این شاهد افزود که بسیاری از کارمندان زن و پزشکان در افغانستان تحت حاکمیت طالبان از کار برکنار شدهاند. او تأکید کرد که هرچند امکانات صحی در کشور وجود دارد، اما طالبان نمیخواهند زنان در بخشهای مختلف از جمله خدمات صحی فعالیت کنند.
او به ممنوعیت اشتغال زنان بهعنوان دندانپزشک نیز اشاره کرد و گفت طالبان هر روز محدودیت تازهای بر کار زنان در عرصههای مختلف، بهویژه در بخش صحی، وضع میکند.
به گفته این زن، سیاستهای محدودکننده طالبان عملاً فرصت اشتغال را از زنان گرفته است. او گفت در قندهار زنان اجازه بیرون شدن از خانه را ندارند و امکان مشارکت در اجتماع برای آنان وجود ندارد.
در قندهار، پایگاه سیاسی رهبر طالبان، زندگی اجتماعی زنان تقریباً از هم فروپاشیده است. بر اساس گزارشهای نهادهای حقوق بشری، زنان در این ولایت بدون محرم اجازه بیرون شدن از خانه را ندارند و بیشتر آنان از کار، تحصیل و حضور در اجتماع محروماند.
نهادهای بینالمللی گزارش دادهاند که بسیاری از کارمندان زن از ادارات دولتی و مراکز صحی در این ولایت نیز برکنار شدهاند و نبود پزشکان و قابلههای زن باعث افزایش مرگومیر زنان در زمان زایمان شده است.
محدودیتها بر پوشش، رفتوآمد و اشتغال، فضای عمومی را برای زنان بهگونهای بسته کرده که قندهار به یکی از سختگیرانهترین ولایتها از نظر محدودیت اجتماعی علیه زنان بدل شده است.
سازمان بهداشت جهانی و صندوق کودکان سازمان ملل متحد از پایان مرحله نخست واکسیناسیون سرخکان در افغانستان خبر دادند و گفتند در این مرحله ۸.۹ میلیون کودک ۶ ماه تا ۱۰ ساله واکسین دریافت کردند. مرحله نخست واکسیناسیون سرخکان در ۱۷ ولایت سردسیر کشور انجام شده است.
صندو کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) و سازمان بهداشت جهانی پنجشنبه، ۱۷ میزان در خبرنامهای نوشتند که سرخکان یکی از عوامل اصلی مرگومیر قابلپیشگیری در میان کودکان افغان است.
این سازمانها هشدار دادند که در حال حاضر تعداد زیادی از کودکان در افغانستان به مشکلات بهداشتی از جمله سوءتغذیه و سرخکان روبهرو اند. بیماری سرخکان سبب مشکلات ریه، نابینایی و حتا مرگ کودکان میشود.
در خبرنامه این دو سازمان بینالملی آمده است که در سال ۲۰۲۴ دستکم ۹ هزار و ۳۰۰ مورد ابتلا به سرخکان در سراسر افغانستان گزارش شد. در سال جاری تا ماه اگست حدود ۸ هزار و ۵۰۰ مورد این بیماری در کشور ثبت شده است.
یونیسف و بهداشت جهانی تصریح کردند که پیش از کمپاین سراسری، ۵۵ درصد از کودکان دوز نخست و ۴۴ درصد دوز دوم واکسین سرخکان را دریافت کرده بودند. این سازمانها هشدار دادند که شکاف در پوشش واکسیناسیون بسیاری از کودکان را بدون محافظت رها کرده و سبب شیوع بیشتر این بیماری شده است.
ادوین سنیزا سالوادور، نماینده سازمان بهداشت جهانی گفت: «سرخکان یک بیماری کشنده، اما قابل پیشگیری است و در کشوری مانند افغانستان که کودکان زیادی از آن آسیبپذیرند، واکسیناسیون یگانه راه نجات است.»
او تطبیق واکسین سرخکان در کشور را حیاتی خواند و تاکید کرد که کودکان با دریافت این واکسین از معلولیت و خطر مرگ نجات مییابند.
تاجالدین اویوال، نماینده یونیسف گفت: «هیچ کودکی در افغانستان نباید از بیماری که میدانیم چگونه از آن پیشگیری کنیم، بمیرد.» او افزود که سرخکان نهتنها یک بیماری کشنده است، بلکه زنگ خطری برای شکافهای پوشش و عدالت بهداشتی نیز، است.
آقای ایوال تاکید کرد که با ایجاد سیستمهای قویتر، دسترسی عادلانه و عزم قوی میتوان از تمامی کودکان افغان در برابر بیماریهای قابل پیشگیری مانند سرخکان محافظت کرد.
سازمان بهداشت جهانی و یونیسف نوشتند که مرحله دوم کارزار واکسیناسیون سرخکان در افغانستان به زودی در هماهنگی با اداره طالبان آغاز خواهد شد.