با نزدیک شدن به پایان مهلت ۴۸ ساعته آتشبس میان طالبان و پاکستان و احتمال آغاز مذاکرات میان دو طرف، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، گفت که او «اطلاعات مشخصی» در این زمینه ندارد. طبق گزارشها، قطر از نمایندگان طالبان و پاکستان دعوت کرده است برای پایان درگیریها در دوحه گفتوگو کنند.
شفقتعلی خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، روز جمعه در یک نشست خبری گفت که پاکستان عمیقا نگران «تجاوز غیرقابل توجیه» طالبان افغان، طالبان پاکستان و جداییطلبان بلوچ به مناطق هممرز با افغانستان در شبهای ۱۱-۱۲ و ۱۴-۱۵ اکتبر است.
او گفت که چنین اقدام بدون دلیل، با هدف بیثبات کردن مرز افغانستان و پاکستان، به روحیه همسایگی صلحآمیز و روابط دو کشور آسیب میزند.
آقای خان افزود که پاکستان با استفاده از حق دفاع از خود، نه تنها حملات را دفع کرد که تلفات سنگینی به طالبان و «گروههای تروریستی وابسته» به آن وارد کرد. او گفت پاکستان به نیروها، تجهیزات و زیرساختهای طالبان و گروههای تروریستی حمله کرده است.
این مقام وزارت خارجه پاکستان همچنین گفت که حملات متقابل کشورش غیرنظامیان را هدف قرار نداده و «برعکس طالبان»، برای جلوگیری از تلفات غیرنظامی احتیاط شدید به خرج داده است.
او گفت که با برقراری آتشبس ۴۸ ساعته که عصر ۱۵ اکتبر به درخواست طالبان و رضایت دو طرف حاصل شد، طالبان افغان و پاکستان تلاش میکنند که برای حل مشکل به نتایج مثبتی از طریق گفتوگوهای سازنده دست یابند.
شفقتعلی خان تاکید کرد که پاکستان معتقد به گفتوگو، دیپلوماسی و روابط مبتنیبر منافع دوجانبه است و همزمان وضعیت را در مناطق مرزی با افغانستان نظارت میکند. او گفت پاکستان همه اقدامات لازم را برای محافظت از سرزمین و جان مردم خود انجام خواهد داد.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان بار دیگر آرزو کرد که «مردم افغانستان آزاد و دارای حکومتی مردمسالار شوند.»
او گفت که پاکستان انتظار دارد «رژیم طالبان» مسئولانه عمل کند، به تعهدات خود پایبند باشد و نقش سازندهای در ریشهکن کردن تروریسم از خاک افغانستان خود ایفا کند.
سخنگوی وزارت خارجه طالبان همچنین، ادعاها و اظهارات «کنایهآمیز» امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در دهلی نو را تلاشی برای منحرف کردن افکار عمومی از حضور «عناصر تروریستی» در افغانستان خواند. او گفت که طالبان با ادعاهای بیاساس نمیتواند از مسئولیت خود در قبال صلح و ثبات در منطقه شانه خالی کند. شفقتعلی خان تاکید کرد که عناصر تروریستی در خاک افغانستان و آزادی فعالیتهای آنها در این کشور بهخوبی مستند شده است، از جمله در گزارشهای شورای امنیت سازمان ملل.
او گفت که «رژیم طالبان» به جای انداختن مسئولیتها بر دوش دیگران، باید متعهد به عدم استفاده از خاک افغانستان برای تروریسم علیه دیگر کشورها باشد و نقش شایستهای برای دستیابی به صلح و ثبات منطقهای و فراتر از آن ایفا کند.
اعتراض به بیانیه مشترک طالبان و هند
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در بخشی از سخنان خود، به بیانیه مشترک طالبان و هند در سفر امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان به دهلی نو اعتراض کرد.
شفقتعلی خان گفت که دانستن جامو و کشمیر به عنوان بخشی از خاک هند در این بیانیه، نقض آشکار قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل و وضعیت قانونی این منطقه است.
او گفت که این بیانیه، «نشانه بیتوجهی به فداکاریها و احساسات مردم جامو و کشمیر تحت اشغال غیرقانونی هند» است که برای حق تعیین خود سرنوشت خود مبارزه میکنند.
در بخشی از بیانیه مشترک طالبان و هند که در روز ۱۰ اپریل از سوی وزارت خارجه هند منتشر شد، از طالبان بهخاطر محکوم کردن «حمله تروریستی در پهلگام، جامو و کشمیر، هند» قدردانی شده است.
انتقاد از «دخالت در امور داخلی پاکستان»
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان همچنین از اظهارات طالبان درباره امور داخلی پاکستان انتقاد کرد.
شفقتعلی خان گفت سخنگوی طالبان باید از اظهار نظر درباره مسائل داخلی دیگر کشورها خودداری کرده و مطابق با هنجارهای بینالمللی رفتار کند.
او افزود که پاکستان به مشورت خارجی برای امور داخلی خود نیاز ندارد و انتظار دارد رژیم طالبان به تعهدات خود به جامعه جهانی، در چارچوب توافقنامه دوحه، پایبند بماند.
شفقتعلی خان به اظهارات خاصی اشاره نکرد اما پیشتر ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در واکنش به تیراندازی نیروهای پاکستانی بر معترضان «حزب تحریک لبیک پاکستان»، گفت که از این رویداد «خشونتآمیز و تلفات سنگین بر مردم» اندوهگین شدهاست. او از پاکستان خواست تا بر مردم خود «زور و فشار وارد نکند و مشکلات را از راه گفتوگو و تفاهم حل کند.»
نماینده ویژه اتحادیه اروپا در جریان سفر شش روزه به افغانستان، روز پنجشنبه، ۲۴ میزان، در یک نشست خبری در کابل، گفت که در این سفر با شماری از مقامات طالبان، یوناما، دیپلوماتها و نهادهای سازمان ملل دیدار و گفتوگو کرده است.
ژیل برتران گفت که در این دیدارها بر رویکرد جامع سازمان ملل مطابق گزارش سال ۲۰۲۴ فریدون سینیریاوغلو، هماهنگکننده ویژه سازمان ملل تاکید کرده است. او میگوید رویکر جامع سازمان ملل شامل شناسایی گامهای اولیه مشترکی است که میتواند مورد توافق همه طرفها قرار گیرد.
نماینده ویژه اتحادیه اروپا افزود که این اتحادیه «روند چندجانبه را تنها راه برای حل نگرانیهای مشترک جامعه بینالمللی میداند، نگرانیهایی که بر لزوم پایبندی افغانستان به تعهدات بینالمللی خود و حرکت بهسوی فراگیری بیشتر و گفتوگوی بینافغانها برای دستیابی به صلح پایدار تأکید دارد.»
نماینده اتحادیه اروپا تاکید کرد که در دیدار با مقامات طالبان نسبت به حضور مستمر و فعالیتهای فرامرزی گروههای تروریستی با حوزه نفوذ منطقهای در افغانستان ابراز نگرانی کرده است. او افزود که اتحادیه اروپا کاهش کشت تریاک و مبارزه طالبان با داعش خراسان را به رسمیت میشناسد.
ژیل برتران گفت که با عبدالسلام حنفی، معاون اداری رئیسالوزرا، دینمحمد حنیف، وزیر اقتصاد، عبدالکبیر، وزیر مهاجرین و عودتکنندگان، شیراحمد حقانی، وزیر اطلاعات و فرهنگ، و محمدنعیم وردک، معاون وزارت خارجه طالبان دیدار و گفتوگو کرده است.
سفر نماینده ویژه اتحادیه اروپا به کابل همزمان با افزایش تنشها میان پاکستان و اداره طالبان اتفاق افتاد. او گفت که در دیدار با مقامات طالبان و سفیر پاکستان در کابل، خواستار خویشتنداری، احترام متقابل به تمامیت ارضی، حفاظت از غیرنظامیان و از سرگیری گفتوگوهای امنیتی میان دو طرف شده است.
این نخستین سفر ژیل برتران به عنوان نماینده ویژه اتحادیه اروپا به افغانستان است. او در سالهای نخست حکومت کرزی به عنوان دیپلومات در کابل کار کرده است.
نگرانی اتحادیه اروپا از محدودیت بر زنان
آقای برتران گفت که در دیدار با مقامات طالبان درباره وضعیت حقوق بشر گفتوگو کرده و نسبت به محدودیتهای اعمال شده بر زنان و دختران افغان ابراز نگرانی شدید کرده است. او اضافه کرد که تصمیم اخیر طالبان مبنی بر جلوگیری از فعالیت زنان در دفترهای سازمان ملل «پیام منفی دیگری» را به جامعه بینالملل ارسال کرده است.
این دیپلومات ارشد در دیدار با مقامات طالبان به «حمایت قاطع» اتحادیه اروپا از آزادی رسانهها در افغانستان تاکید کرده است.
کمکهای اتحادیه اروپا
ژیل برتران گفت که اتحادیه اروپا از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ تاکنون به ارزش ۱.۸ میلیارد یورو در زمینههای کمکهای بشردوستانه، تامین نیازهای ضروری، بهداشت، توسعه بخش خصوصی و معیشتهای بدیل هزینه کرده است.
مقامات طالبان در دیدار با ژیل برتران از کمکهای اتحادیه اروپا به افغانستان در چهار سال گذشته ابراز قدردانی کرده و آن را حیاتی توصیف کردهاند.
آقای برتران همچنین از تصویب بسته حمایتی جدید ۸۳ میلیون یورویی کشورهای عضو اتحادیه اروپا به افغانستان خبر داده است. او گفت این بسته کمکی برای حمایت از بخش خصوصی، حمایت مالی از نیازمندان، ایجاد فرصتهای شغلی، توانمندسازی اقتصادی زنان و بخش آموزش و بهداشت هزینه خواهد شد.
نماینده ویژه اتحادیه اروپا گفت: «متأسفانه، محدودیتهای اعمالشده بر شرکای اجرایی، بر کارایی و هزینه ارائه کمکها تأثیر منفی گذاشته است.»
او تاکید کرد که پس از چهار سال حمایت مستمر و قابلتوجه، باید روشن باشد که اتحادیه اروپا و شرکای اجرایی آن دغدغه بهبود زندگی مردم افغانستان را دارند و این محدودیتها باید مورد بازنگری قرار گیرند.
اخراج مهاجران افغان
ژیل برتران همچنین در دیدارهایی که با مقامات دفترهای سازمان ملل، دیپلوماتها، خبرنگاران، زنان و جامعه مدنی افغانستان داشته است، بازگشت مهاجران را یک «چالش بزرگ و فشار مضاعف بر وضعیت وخیم افغانستان» ارزیابی کرده است.
او افزود که مقامات سازمان ملل، نهادهای بینالمللی و دیگر شرکا، بر تلاش فعال طالبان برای پذیرش بازگشتکنندگان افغان و ارائه خدمات ضروری به آنها تاکید کردند.
مقامات سازمانهای بینالمللی تاکید کردهاند که باید زمینههای ادغام مجدد، تهیه مسکن و فرصتهای شغلی و معیشتی به بازگشتکنندگان فراهم شود.
آقای برتران گفت که حمایتهای اتحادیه اروپا از بازگشتکنندگان افغان در سال ۲۰۲۵ افزایش خواهد یافت. او افزود که کمکهای اتحادیه برای مهاجران بازگشتی از طریق سازمان جهانی مهاجرت و کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد ارائه خواهد شد.
این کمکها بر راهحلهای پایدار، ادغام مجدد، فرصتهای شغلی، توسعه بخش خصوصی و ارائه خدمات پایه در بخشهای حیاتی مانند بهداشت و آموزش تمرکز دارد.
پیششرطهای اتحادیه اروپا
نماینده ویژه اتحادیه اروپا تاکید کرد که «تعامل اتحادیه» با اداره طالبان مبتنی بر اصول، عملگرایی و تمرکز ویژه بر مردم افغانستان است.
این دیپلومات ارشد گفت که هدف اتحادیه اروپا همکاری با تمام افغانهایی است که به دنبال دستیابی به یک افغانستان «صلحآمیز، همهشمول و خودکفا هستند.»
نماینده ویژه اتحادیه اروپا تعهد کرد که بهطور منظم به افغانستان سفر کرده و با مقامات طالبان، نمایندگان جامعه مدنی، زنان و تمامی گروههای اجتماعی دیدار و گفتوگو کند.
