پاکستان و طالبان یکدیگر را بخاطر شکست گفت‌وگوهای استانبول مقصر می‌دانند

به گزارش پاکستان تریبون، احسان‌الحق در نشستی در اسلام‌آباد گفته است پس از فروپاشی حکومت طالبان در سال ۲۰۰۱، مقام‌های پاکستانی از ضعیف خواستند خاک کشور را ترک کند، اما او نپذیرفت. به‌گفته او، ضعیف در نهایت تا گذرگاه تورخم بدرقه شد و پس از ورود به افغانستان از سوی نیروهای افغان بازداشت و سپس به امریکایی‌ها سپرده شد.

عبدالسلام ضعیف، که چندین سال را در زندان گوانتانامو گذراند، در کتاب زندگی من با طالبان نوشته است که توسط استخبارات پاکستان به امریکا تحویل داده شد اما احسان‌الحق آن را «تحریف تاریخ» توصیف کرده است.

به نوشته‌ پاکستان تریبون، این اظهارات بار دیگر بحث درباره نقش اسلام‌آباد در سال‌های نخست حضور نظامی امریکا در افغانستان را زنده کرده و نشان می‌دهد آن دوره هنوز از حساس‌ترین فصل‌های روابط طالبان و پاکستان به شمار می‌رود.

عبدالسلام ضعیف از چهره‌های شناخته‌شده طالبان و از نزدیکان ملا عمر، بنیان‌گذار این گروه بود. او در دوران نخست حاکمیت طالبان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) به‌عنوان سفیر افغانستان در اسلام‌آباد فعالیت می‌کرد و پس از سقوط رژیم طالبان توسط نیروهای امریکایی بازداشت و به زندان گوانتانامو منتقل شد.

او نزدیک به چهار سال در گوانتانامو زندانی بود و سپس در پی گفت‌وگوهای دیپلوماتیک میان ایالات متحده و حکومت وقت افغانستان به رهبری حامد کرزی آزاد شد.

آزادی او در چارچوب توافقی صورت گرفت که براساس آن، شماری از زندانیان افغان به دولت افغانستان تحویل داده شدند تا تحت نظارت داخلی قرار گیرند. ضعیف پس از بازگشت، مدتی در کابل تحت نظر بود اما به‌تدریج از محدودیت‌ها رهایی یافت.

او پس از آزادی، کتابی با عنوان «زندگی من با طالبان» نوشت و در گفت‌وگوهای متعدد از «رفتار تحقیرآمیز در زندان گوانتانامو» و «خیانت پاکستان» سخن گفت.

به گفته منبع، اسلام‌آباد تهدید کرده که اگر طالبان این کار را نکند، پاکستان نیز حق دارد که در صورت حملات تی‌تی‌پی در این کشور، علیه «تحرکات مشکوک آن در افغانستان» حملات هوایی انجام دهد.

این منبع گفت که موضع رسمی طالبان افغان اما این است که طالبان پاکستانی را به‌عنوان یک گروه «مسئول»‌ نمی‌داند و این مشکل را به‌عنوان «مسئله داخلی» پاکستان می‌بیند.

او گفت که طالبان همچنین تاکید می‌کند که اجازه نخواهد داد از خاک افغانستان به کشوری آسیب برسد.

این منبع در کابل، گفت که پاکستان تلاش می‌کند که مذاکرات کنونی در استانبول را «ناکام»‌ سازد. با این حال، او تصریح کرد که اداره طالبان به هیئت اعزامی تاکید کرده که از موضع خود عقب‌نشینی نکند.

گفت‌وگوهای طالبان و پاکستان با پادرمیانی قطر و ترکیه وارد چهارمین روزش شده و دو طرف تاکنون نتوانسته‌اند به توافق برسند.

هیئت شش نفری طالبان در مذاکرات استانبول را رحمت‌الله نجیب معاون وزارت داخله، سهیل شاهین نماینده طالبان در قطر، انس حقانی عضو شناخته‌شده طالبان، نوراحمد نور رئیس اول سیاسی وزارت خارجه، نورالرحمن نصرت رئیس اپراسیون وزارت دفاع و عبدالقهار بلخی سخنگوی وزارت خارجه طالبان تشکیل می‌دهند.

هیئت هفت نفری پاکستان متشکل از دیپلومات‌ها و اعضای سازمان استخبارات این کشور است.

خبرگزاری ان‌آر‌سی هالند روز دوشنبه گزارش داد که یکی از آنان به این دلیل که به گفته مقام‌های اداره مهاجرت «با ارزش‌های جامعه هالند سازگار نشده»، می‌تواند به افغانستان برگردد.

اداره مهاجرت هالند بازگشت این دو زن ۷۹ و ۵۹ ساله را موجه دانسته و گفته است که هر دو می‌توانند خود را با شرایط حاکم بر زندگی زنان در افغانستان تطبیق دهند.

دادگاهی در لاهه در ماه آگست حکم بازگرداندن زن ۷۹ ساله را لغو کرد، اما اداره مهاجرت همچنان بر تصمیم خود پافشاری کرده و او بار دیگر به دادگاه تجدیدنظر شکایت برده است.

در مورد زن دوم، مقام‌های مهاجرت استدلال کرده‌ اند که چون در افغانستان بیشتر کارهای خانه انجام می‌داد و به‌ندرت تنها از خانه بیرون می‌رفت، دلیلی برای پذیرش درخواست پناهندگی او وجود ندارد. این در حالی است که وکیلش می‌گوید او اکنون در هالند کار می‌کند و در جامعه فعال است.

این تصمیم در حالی گرفته شده که حکومت هالند، هم‌زمان با چند کشور غربی دیگر، از طالبان در دیوان بین‌المللی دادگستری به‌دلیل سرکوب و تبعیض گسترده علیه زنان شکایت کرده است. وکلای مدافع این پرونده این رویکرد را «تناقض‌آمیز» خوانده‌ اند و می‌گویند حکومت نمی‌تواند در دادگاه لاهه طالبان را به تبعیض متهم کند و در عین حال اخراج زنان افغان به کشور شان را مجاز بداند.

بر اساس حکم اخیر دادگاه اتحادیه اروپا، محدودیت‌های طالبان علیه زنان می‌تواند به‌عنوان «شکل آشکار آزار و اذیت جنسیتی» شناخته شود، اما اداره مهاجرت هالند می‌گوید پذیرش این تفسیر به معنای آن است که «تمام زنان افغان واجد شرایط پناهندگی خواهند بود.»

سخنگوی این سازمان گفت که زنان در کشورهای اسلامی با تبعیض رو به رو اند و هالند نمی‌تواند به زنان مسلمان به علت تبعیض حکومت‌های شان پناهندگی بدهد. به گفته وی، کشورش تنها زنانی را می‌پذیرد که جان شان به طور جدی در خطر است.

سخنگوی اداره مهاجرت گفته است که خطر جدی جان این دو زن افغان را تهدید نمی‌کند و اخراج شان به زادگاه شان اشکالی ندارد.

به‌گزارش اسوشیتدپرس، منابع آگاه گفته‌اند که دو طرف هنوز در مورد نحوه اجرای آتش‌بس دوام‌دار و مقابله با گروه‌های مسلح اختلاف نظر دارند. جانب پاکستان از این که طالبان حضور شبه نظامیان پاکستانی را در افغانستان نمی‌پذیرد، ناراض است و طالبان را به سرسختی و انعطاف ناپذیری متهم می‌کند.

بنا به گزارش‌ها، هیئت پاکستانی در نشست استانبول موضع نهایی خود را به طالبان اعلام کرده و بر «غیرقابل‌پذیرش بودن حمایت از گروه‌های تروریستی» تاکید کرده است. اسلام‌آباد از طالبان خواسته تا اقدامات «مشخص و قابل‌سنجش» علیه تحریک طالبان پاکستان انجام دهد.

بر اساس این گزارش، ترکیه به‌عنوان میزبان این مذاکرات تلاش دارد گفت‌وگوها را «سازنده و نتیجه‌محور» نگه دارد، اما تا شام دوشنبه هیچ بیانیه مشترکی منتشر نشد. گفته می‌شود دو طرف توافق کرده‌اند رایزنی‌ها را در روزهای آینده از سر بگیرند.

دور نخست گفت‌وگوهای طالبان و پاکستان در نوزدهم اکتوبر در دوحه به میزبانی قطر برگزار شد و دو طرف در پایان آن توافق آتش‌بس امضا کردند.

در این گزارش آمده است که افغانستان در کنار میانمار، کوریای شمالی، سودان، سوریه و یمن در زمره کشورهایی قرار دارد که وضعیت حمایت از غیرنظامیان در آن‌ها «بسیار وخیم» ارزیابی شده است.

این مرکز در تازه‌ترین گزارش خود گفته است که از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، شرایط حفاظت از مردم در سراسر جهان رو به وخامت گذاشته، اما در افغانستان، به‌ویژه پس از تسلط طالبان، این سقوط چشمگیرتر از هر کشور دیگری بوده است.

در گزارش آمده است: «تسلط ناگهانی طالبان بر کشور و برپایی یک نظام اقتدارگرا که شدیداً حقوق فردی، به‌ویژه حقوق زنان و دختران را محدود کرده است، باعث فروپاشی سیستم حمایت از غیرنظامیان شده است.»

در بخش دیگری از این گزارش تاکید شده است که هرچند میزان درگیری‌های نظامی در افغانستان نسبت به سال‌های گذشته کاهش یافته، اما «آسیب‌های جبران‌نشده‌ جنگ‌های گذشته، همراه با نقض‌ حقوق بشر و نبود سازوکار عدالت، زندگی و سلامت مردم را به‌شدت تضعیف کرده است.»

مرکز حمایت از غیرنظامیان در جنگ‌ها هشدار داده است که نبود مجازات، فقر گسترده، حذف جامعه‌ مدنی و محدود شدن دسترسی زنان به آموزش و کار، موجب تشدید بحران انسانی در کشور شده است.

در این گزارش همچنین آمده است که اعتماد مردم به نهادهای رسمی در افغانستان در پایین‌ترین سطح قرار دارد و حذف ساختارهای پاسخ‌گو سبب شده است که قربانیان خشونت و تبعیض هیچ راه موثری برای دادخواهی نداشته باشند.

مرکز حمایت از غیرنظامیان در جنگ‌ها همچنان نوشته است که افغانستان در چهار سال گذشته شدیدترین سقوط‌ شاخص حفاظت از مردم را در جهان تجربه کرده است، سقوطی که به باور این نهاد، نتیجه مستقیم «اقتدارگرایی، محدودیت‌ شدن گسترده‌ حقوق بشر و از میان رفتن نهادهای مدنی و پشتیبانی» در این کشور است.

بسیاری از نهادهای سنجش وضعیت بشر در چهار سال گذشته وضعیت حقوق بشری در افغانستان را وخیم خوانده‌اند.