پیمان امنیت جمعی: افغانستان هنوز راه درازی برای دستیابی به ثبات سیاسی دارد

صلیب سرخ روز چهارشنبه، چهاردهم عقرب در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت که همراه با جمعیت هلال احمر افغانستان در حال ارائه کمک به جوامع آسیب‌دیده و حمایت از شفاخانه‌ها از طریق ارسال تجهیزات پزشکی به ولایت‌های بلخ و سمنگان است.

رژیس ساویوز، مدیر منطقه‌ای کمیته بین‌المللی صلیب سرخ برای آسیا و اقیانوسیه با اشاره به زلزله اخیر در شمال افغانستان گفت: «خانواده‌ها نیمه‌شب با فرو ریختن خانه‌هایشان و از دست دادن هر آنچه می‌شناختند، از خواب بیدار شدند.»

او همچنین تاکید کرده است که برای اطمینان از امنیت و سلامت زندانیان در زندان‌های محلی، این نهاد در تماس نزدیک با مقام‌های طالبان قرار دارد.

مردم افغانستان هنوز از پیامدهای زمین‌لرزه مرگبار تابستان در کنر که بیش از دو هزار کشته برجای گذاشت، رنج می‌برند. مقام‌های طالبان می‌گویند زلزله اخیر در بلخ و سمنگان بیش از ۲۰ کشته و ۵۳۴ زخمی برجا گذاشته است.

زلزله‌ای که بامداد دوشنبه ولایت‌های بلخ و سمنگان را لرزاند، موجب فروریختن بخش‌هایی از مناره‌ها و ریزش هزاران قطعه کاشی فیروزه‌ای و لاجوردی مسجد کبود مشهور به «روضه سخی»، شاهکار معماری قرن پانزدهمی شد.

به گفته شهروندان مزارشریف، مسجد کبود برای آنان همچون مادری مقدس و محترم است، اما این «مادر» روزبه‌روز فقیرتر و فرسوده‌تر می‌شود.

نیویارک تایمز می‌نویسد که شکاف‌ها و ترک‌های عمیق در دیوارها و مناره‌ها نه‌تنها زخم‌هایی بر پیکر این بنای تاریخی هستند، بلکه نمادی از شکاف‌های عمیق‌تر در جامعه افغانستانند که از فقر، ناامیدی، درگیری‌های داخلی و بی‌توجهی اداره طالبان رنج می‌برد.

در حالی‌که طالبان از سال ۲۰۲۱ بار دیگر کنترول افغانستان را در دست گرفته‌ است، بسیاری از شهروندان نسبت به بی‌توجهی دولت به میراث فرهنگی و وضعیت نابسامان اقتصادی ابراز نارضایتی می‌کنند.

عبدالعزیز، راننده تاکسی به نیویارک تایمز گفت که پیش‌تر زائران بیشتری از جمله زنان و کودکان به زیارتگاه می‌آمدند اما طالبان ورود زنان را ممنوع کرده‌اند.

میرآغا، دهقانی از روستاهای آسیب‌دیده در زلزله گفت: «آن‌ها امنیت آورده‌اند، اما مردم فقط در قبرستان امنیت دارند.» او بیکاری و فقر گسترده را اصلی‌ترین عوامل ناامیدی مردم افغانستان دانست و افزود: «ما نمی‌توانیم سنگ به شکم خود ببندیم و بخوابیم.»

سید عثمان، کارگر ساختمانی گفت نگران است که اگر کاشی‌های افتاده جایگزین نشوند و آب به درون دیوارهای ترک‌خورده نفوذ کند، مسجد فرو بریزد. او می‌گوید که آرزو داشت مسجد مرمت شود اما افزود: «دولت به این بنای تاریخی اهمیتی نمی‌دهد، چون بخشی از آسیب‌ها مدت‌ها پیش رخ داده بود و هنوز دولت آن را تعمیر نکرده است.»

برای مردم مزارشریف، مسجد کبود فراتر از یک بنای مذهبی و نشانه‌ای از هویت و امید است. اما اکنون، همان‌گونه که مردم این شهر و کل افغانستان با فقر، تبعیض و ویرانی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند، این بنا نیز با هر شکاف تازه، اندوه آنان را بازتاب می‌دهد.

برای بسیاری از شهروندان مزارشریف و دیگر نقاط افغانستان، روضه سخی نماد آرامش بود هرچند آرامشی شکننده و رو به زوال.

محمد عارف امیری، باشنده دیگر مزارشریف، روز سه‌شنبه به درخواست پدرش به مسجد آمد تا ببیند چه بر سر زیبایی‌ آن آمده است. او در حالی‌که در صحن مسجد کبود قدم می‌زد، گفت: «وقتی این آسیب‌ها را می‌بینم، احساس می‌کنم بخشی از بدن خودم زخمی شده است.»

اداره احصائیه و معلومات طالبان چهارشنبه، ۱۴ عقرب در گزارشی نوشت که کشت گندم در سراسر افغانستان را با استفاده از «تکنالوژی ریموت سنسینگ» و تصاویر ماهواره‌ای بررسی کرده است.

بررسی‌های این اداره طالبان نشان داده است که در سال جاری خورشیدی در حدود ۴.۵۴ میلیون تُن گندم در کشور برداشت شده است. از این میان ۴.۱۳ میلیون تُن از زمین‌های قابل آبیاری و ۴۰۴ هزار تُن دیگر از زمین‌های للمی (دیمی) به دست آمده است.

بربنیاد یافته‌های این نهاد معلوماتی طالبان، بیشترین حاصلات گندم از زمین‌های قابل آبیاری به ترتیب از ولایت‌های هلمند، قندوز، هرات، قندهار و فراه به دست آمده است. زمین‌های دیمی در ولایت‌های بادغیس، تخار و هرات بیشترین حاصلات را داشته‌اند.

اداره احصائیه و معلومات طالبان مجموع ساحه‌ تحت کشت گندم در سراسر کشور در سال جاری خورشیدی را ۸۹,۱ میلیون هکتار زمین اعلام کرده است.

براساس محاسبات این اداره، شهروندان افغانستان در مجموع امسال به ۶.۸۷ میلیون تُن گندم نیاز دارند که با توجه حاصلات به دست‌آمده، ۲.۳۳ میلیون تُن کمبود وجود دارد.

در گزارش اداره احصیائیه و معلومات طالبان آمده است که ارقام ارائه شده توسط تصاویر ماهواره‌ای از زمان کشت تا برداشت محصولات گندم تحلیل و تجزیه شده است.

سازمان ملل روز چهارشنبه، ۱۴ عقرب ویدیویی از سفر اندریکا راتواته به ولایت غور را منتشر کرد.

هماهنگ‌کننده امور بشری ملل متحد در این ویدیو گفت سیلاب‌‌های سال گذشته پایه منار را تخریب و بخش‌ بزرگ منطقه اطراف را فرسوده کرده است.

این مقام سازمان ملل خبر داده است که یونسکو اقداماتی برای جلوگیری از آسیب‌های ناشی از سیلاب انجام داده اما برای جوگیری از تخریب بیشتر این منار تاریخی نیاز به اقدامات جدی‌تر وجود دارد.

به گفته او، منار جام به دیوارهای حفاظتی، سیستم‌های پایه‌ای و تحقیقات علمی بیشتر نیاز دارد. اندریکا راتواته گفت: «این بنا بخشی از میراث افغانستان و تمدن اسلامی است و برای حفظ و نگهداری آن به منابع و توجه فوری نیاز است.»

سازمان ملل خبر داده که هم اکنون یونسکو تجهیزاتی را در داخل برج منار نصب کرده تا تعادل و استحکام ساختاری داخلی این منار را بررسی کند. منار جام در اواخر قرن دوازدهم میلادی با تزئیناتی ‌از آیه‌های ‌قرآن، از خشت ساخته شده است.

این منار که از شاهکارهای تمدن غوری‌ها به شمار می‌رود در سال ۲۰۰۲ در فهرست میراث‌ فرهنگی جهانی در یونسکو ثبت شد. عدم توجه کافی در مرمت آن در دو دهه گذشته باعث شده تا بارها درباره احتمال فروپاشی آن هشدار داده شود.

سرگئی شایگو روز چهارشنبه، ۱۴ عقرب در نشست دبیران شورای امنیت کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در مسکو گفت: «تهدید نفوذ شبه‌نظامیان گروه‌های تروریستی و افراطی از طریق افغانستان به کشورهای سازمان پیمان امنیت جمعی همچنان وجود دارد.»

این مقام ارشد روس در بخش دیگری از سخنانش تاکید کرد که تلاش‌های مشترک برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر در منطقه ضروری است.

به گفته وی، راه‌اندازی برنامه هدفمند میان دولتی برای تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان در سال جاری گامی مهم بود.

طرح تقویت مرز تاجیکستان با افغانستان توسط کشورهای سازمان پیمان امنیت جمعی در سال ۲۰۲۴ مطالعه و درباره آن توافق شد.

طبق این طرح توافق شده کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی باید منابع لازم برای حفاظت از مرز تاجیکستان با افغانستان را تعیین کنند.

سازمان‌های منطقه‌ای از جمله پیمان امنیت جمعی در چهار سال گذشته بارها از خطر گسترش افراط‌گرایی از افغانستان به آسیای میانه ابراز نگرانی کرده‌اند.

سرگئی شایگو همزمان خواهان تلاش برای ادغام افغانستان در سیستم‌های اقتصادی منطقه‌ای شد.

او ماه سنبله سال جاری هم هشدار داده بود که در افغانستان تحت کنترول طالبان بیش از ۲۳ هزار جنگجوی گروه‌های تروریستی بین‌المللی حضور دارند. سرگئی شایگو گفت این موضوع تهدیدی جدی برای امنیت منطقه و جهان محسوب می‌شود.

پیش از آن هم، در ماه میزان ۱۴۰۳ نمایندگان بیش از ۴۰ کشور از گسترش روزافزون افراط‌گرایی، آموزه‌های مذهبی رادیکال و تبعیض نژادی در کشورهای مختلف ابراز نگرانی کرده بودند. آن‌ها هشدار دادند که این وضعیت ممکن است به پیامدهای فاجعه‌بار منجر شود.