دولت ترامپ رویکرد مهاجرتی خود را وارد مرحله‌ای کرده که برای هزاران افغان در امریکا به معنای بازداشت‌های ناگهانی، لغو مصاحبه‌ها و توقف روندهای قانونی شده است. این گزارش که بر پایه مطالعه چندین رسانه محلی امریکایی تهیه شده، موارد متعدد احضار و حتا دستگیری افغان‌ها را نشان می‌دهد.
در هفته‌ای که از تیراندازی یک نظامی پیشین افغان به دو سرباز گارد ملی امریکا در واشنگتن گذشته، ایالات متحده وارد دوره‌ای شده که بسیاری آن را تهاجمی‌ترین چرخش سیاست مهاجرتی در تاریخ معاصر این کشور می‌دانند.
دوره‌ای که در آن از جنوب آریزونا تا دفاتر مهاجرت در ساکرامنتو و نیویارک، زیر سایه یک دستور دونالد ترامپ، افغان‌های بسیاری را نگران آینده‌شان ساخته است.
وقوع حادثه و تصمیم فوری دولت
روز ۲۶ نوامبر رحمان‌الله لکنوال، پناهجوی ۲۹ ساله افغان، به دو سرباز گارد ملی حمله کرد و آنها را زخمی کرد، اما یکتن از آنها سپس درگذشت و یک سرباز دیگر هنوز در شفاخانه است. این اتفاق به تغییر ناگهانی مسیر سیاست مهاجرتی امریکا منجر شد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در نخستین روزهای بعد از حادثه اعلام کرد که دولت بازنگری تمام افغان‌هایی را آغاز کرده که در دوره بایدن وارد امریکا شده‌اند.
این موضع، اکنون در تصمیم‌ها و عملکرد نهادهای مهاجرتی تأثیر گذاشته است.
افزایش دستگیری‌ها
گزارش‌های چند رسانه امریکایی نشان می‌دهد که در هفته‌های نخست پس از حادثه واشنگتن، حدود بیست نفر از شهروندان افغان در امریکا بازداشت شده‌اند.
اسوشیتدپرس نوشته است که این افراد عمدتاً در شمال کالیفرنیا که یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات افغان‌ها در این کشور را در خود دارد، بازداشت شدند.
روزنامه‌ها و رسانه‌های محلی، از جمله ساکرامنتو بی و سن‌فرانسیسکو کرانیکل، گزارش‌های مستقلی منتشر کرده‌اند که نشان می‌دهد حداقل هشت تا دوازده مرد افغان در ساکرامنتو و شمال کالیفرنیا بازداشت شده‌اند.
این گزارش‌ها به مواردی مانند فراخوانی ناگهانی، استفاده از پابند الکترونیکی و لغو مصاحبه‌های مهاجرتی اشاره می‌کنند.
در نخستین روز دسامبر، شماری از مردان افغان پس از تماس تلفنی اداره مهاجرت و گمرک امریکا وارد ساختمان فدرال در مرکز ساکرامنتو شدند و براساس مشاهدات داوطلبان، هر فرد پس از ورود بازداشت شد.
به گزارش رسانه‌های محلی ساکرامنتو، در همان روز شش بازداشت ثبت شده است.
براساس بررسی‌های وکلای مهاجرت، هیچ‌یک پیشینه کیفری جدی نداشتند.
در یکی از این موارد، همسر فرد بازداشت‌شده هنگام خروج از ساختمان در وضعیت وخیم روحی قرار داشت.
در شهر دسمویین ایالت آیوا، یک شهروند افغان هنگام رفتن به محل کار توسط مأموران مهاجرت متوقف و بازداشت شد و مأموران بدون ارائه مدرک او را تروریست خطاب کردند. اسوشیتدپرس گزارش داده که این فرد پس از دو ساعت با عذرخواهی ماموران آزاد شد.
در ایالت نیویارک نیز گزارش‌ها نشان می‌دهد مصاحبه‌های پناهندگی افغان‌ها لغو شده، شماری از افراد هنگام مراجعه برای کار اداری بازداشت شده‌اند و به‌گفته وکلای مهاجرت، سطح تازه‌ای از دقت و موشکافی در بررسی پرونده‌های افغان‌ها اعمال می‌شود.
همچنان افغان‌هایی که سال‌ها در امریکا زندگی کرده‌اند تماس‌های اضطراری برای حضور فوری دریافت کرده‌اند.
یک مشاور امور مهاجرت در ساکرامنتو نیز تأیید کرده که در همان هفته چندین مصاحبه مربوط به افغان‌ها در ساختمان فدرال لغو شده است.
همزمان، وکیل یک پناهجوی افغان در امریکا گفته است موکل او که سال گذشته از تهدید و آزار طالبان گریخته بود، «بدون ارتکاب هیچ جرمی» در خطر اخراج از این کشور قرار دارد. به گفته او این مرد پس از آن بازداشت شد که برای یک «مراجعه اداری» معمولی وارد یک ساختمان اداری در نیویارک شده بود.
بازهم در نیویارک، گروهی از شهروندان امریکایی شامل معلم‌ها، همسایه‌ها، دوستان و اعضای جامعه محلی برای حمایت از یک خانواده چهارنفری افغان که به اداره مهاجرت فراخوانده شده بودند، به این مرکز در نیویارک رفتند. این افراد که از قبل دعوت نشده بودند، با حضور خود درباره «رفتار خوب» این خانواده شهادت دادند.
چند روز پیش، جهان‌شاه صافی از افسران پیشین ارتش افغانستان به اتهام تمویل داعش از طریق پدرش بازداشت شد اما سپس سارا آدامز، تحلیل‌گر پیشین استخبارات امریکا با ابراز تردید نسبت به پرونده آقای صافی، در وینزبورو، گفته است اتهام‌های طرح‌شده علیه شهروند افغان با اطلاعات موجود درباره او هم‌خوانی ندارد. صافی روز ۳ دسامبر به اتهام «حمایت از داعش خراسان» بازداشت شد.
بازگشت به سیاست بازدارندگی از طریق سخت‌گیری
شورای روابط اسلامی امریکا از اعضای جامعه افغان‌های مقیم این کشور خواسته است در شرایط جدید مهاجرتی، پیش از هر اقدام با یک وکیل مهاجرت مشورت کنند، از انجام سفرهای بین‌المللی خودداری نمایند و تمام اسناد مهاجرتی خود را در قالب نسخه‌های فیزیکی و دیجیتالی به‌صورت امن نگهداری کنند.
این نهاد اعلام کرده است که خدمات حقوقی رایگان برای افراد متاثر از این محدودیت‌ها ارائه می‌دهد و تأکید کرده که توقف گسترده روندهای مهاجرتی علیه افغان‌ها می‌تواند پیامدهای جدی برای خانواده‌ها ایجاد کند.
آنچه روشن است، این است که افغان‌ها در دستورهای جدید مهاجرتی امریکا در اولویت بازبینی قرار گرفته‌اند. اقدامی که حتا شامل افرادی می‌شود که برای نیروهای امریکا کار کرده‌اند و همچنان کسانی که از مسیرهای قانونی و با تعیین وقت وارد امریکا شده‌اند.
اداره مهاجرت و خدمات شهروندی امریکا اعلام کرد که برای تقویت سیستم مهاجرتی واحد ویژه‌ای برای بررسی امنیتی پناهجویان ایجاد می‌کند. در بیانیه آمده است که این واحد برای غربالگری پرونده‌های مهاجرتی «تروریستان»، «مهاجران مجرم» و «افرادی که تهدید بالقوه برای امنیت» هستند، ایجاد می‌شود.
گزارش‌ها از چند ایالت امریکا نشان می‌دهد که در میان افغان‌ها حالتی از نگرانی و بی‌اعتمادی ایجاد شده است.
شماری از افراد در جریان دعوت اداری بازداشت شده‌اند، برخی خانواده‌ها به رسانه‌های امریکایی گزارش داده‌اند که پس از مراجعه یکی از اعضای خانواده به دفتر مهاجرت اطلاعی از او دریافت نکرده‌اند، و تعدادی از افغان‌هایی که سال‌ها در امریکا زندگی کرده‌اند تماس‌های اضطراری برای حضور فوری دریافت کرده‌اند.
لغو مصاحبه‌ها، ابلاغ‌های ناگهانی و بازداشت‌های بدون پیشینه کیفری، فضای عمومی جامعه افغان را متأثر کرده است.
گزارش‌ها از ساکرامنتو ، نیویورک و چند ایالت دیگر نشان می‌دهد که فضای بی‌اعتمادی و نگرانی در میان افغان‌ها افزایش یافته است.
اظهارات مقام‌های امریکایی نیز بیانگر دو رویکرد متفاوت است. آمی برا، نماینده کنگره از ساکرامنتو، این وضعیت را نوعی مجازات جمعی در پی اقدام یک فرد می‌داند. در مقابل، کاخ سفید می‌گوید ملاحظات امنیت ملی اجازه هیچ‌گونه ریسک‌پذیری را نمی‌دهد.
دیدبان حقوق بشر گفته است که تصمیم دولت دونالد ترامپ برای تعلیق روند مهاجرت و پناهندگی، اقدامی تبعیض‌آمیز است که مهاجران و درخواست‌کنندگان پناهندگی را بر اساس ملیت هدف قرار داده است.
