وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد که جنگندههای این کشور، بههمراه هواپیماهای فرانسوی، شامگاه روز شنبه به تأسیسات زیرزمینی در سوریه که توسط داعش مورد استفاده قرار میگرفت، حمله کردند. این وزارت گفت که عملیات موفقیتآمیز بوده، به غیرنظامیان آسیب نرسیده و همه هواپیماها سالم بازگشتند.
وزارت دفاع بریتانیا گفت که در این حمله از بمبهای هدایتشونده Paveway IV برای مسدود کردن مسیرهای ورودی این تأسیسات زیرزمینی استفاده شد.
در بیانیه این وزارت آمده است که ارزیابی دقیق همچنان در حال انجام است، نشانههای اولیه حاکی از آن است که هدف با موفقیت مورد اصابت قرار گرفته و هیچ نشانهای از به خطر افتادن غیرنظامیان در نتیجه این حمله وجود ندارد.
بریتانیا گفته هواپیماهای نیروی هوایی سلطنتی این کشور همچنان به انجام گشتزنی بر فراز سوریه ادامه دادهاند تا پس از شکست نظامی گروه داعش در ۲۰۱۹، از هرگونه تلاش برای احیای دوباره این گروه جلوگیری شود.
در بخشی از این بیانیه آمده است که تحلیل دقیق اطلاعاتی، یک تأسیسات زیرزمینی را در کوهستانها، در چند مایلی شمال محوطه باستانی پالمیرا، شناسایی کرد.
جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا گفت: «این اقدام نشاندهنده رهبری بریتانیا و عزم ما برای ایستادن دوشادوش متحدانمان بهمنظور جلوگیری از هرگونه بازگشت داعش و ایدئولوژیهای خطرناک و خشونتبار آن در خاورمیانه است.»
بر مبنای آمار موسسه انرژی مستقر در لندن، ونزوئلا حدود ۱۷ درصد از ذخایر جهانی نفت معادل ۳۰۳ میلیارد بشکه نفت را در اختیار دارد و از این منظر حتا از عربستان سعودی نیز سبقت گرفته است. ترامپ گفته امریکا اداره ونزوئلا را به دست میگیرد و از ذخایر عظیم نفتی آن استفاده خواهد کرد.
پس از بازداشت نیکلاس مادورو و همسرش از سوی ارتش امریکا، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز شنبه به شبکه فاکسنیوز گفت که ایالات متحده «بهشدت» در بخش نفت ونزوئلا دخیل خواهد بود.
این در حالی است که آژانس بینالمللی انرژی میگوید که جهان در سال آینده روزانه ۳.۸۴ میلیون بشکه نفت بیشتر از میزان مصرف تولید خواهد کرد.
ذخایر نفت ونزوئلا
هرچند ونزوئلا بزرگترین ذخایر نفت جهان را در اختیار دارد، اما بهدلیل سوءمدیریت، کمبود سرمایهگذاری و تحریمها، تولید نفت خام این کشور بسیار کمتر از ظرفیت کلی آن است.
بیشتر ذخایر نفت ونزوئلا از نوع نفت سنگین است که در منطقه اورینوکو در مرکز این کشور قرار دارد. وزارت انرژی ایالات متحده گفته است که استخراج این نوع نفت هرچند پرهزینه است، اما از نگاه فنی نسبتا ساده بهشمار میرود.
ونزوئلا همراه با ایران، عراق، کویت و عربستان سعودی از اعضای بنیانگذار اوپک بوده است.
این کشور در دهه ۱۹۷۰ تا ۳.۵ میلیون بشکه در روز نفت تولید میکرد که در آن زمان بیش از ۷ درصد تولید جهانی نفت را تشکیل میداد.
به گزارش رویترز، تولید نفت ونزوئلا در دهه ۲۰۱۰ به کمتر از ۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافت و این رقم در سال گذشته بهطور میانگین به حدود ۱.۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که تنها حدود ۱ درصد از تولید جهانی را شامل میشد.
سال کاوونیک، تحلیلگر یک موسسه پژوهشی و خدمات مالی در استرالیا، به رویترز گفت در صورت موفقیت تغییر رژیم، لغو تحریمها و بازگشت سرمایهگذاری خارجی، صادرات نفت ونزوئلا میتواند افزایش یابد.
خورخه لئون، رئیس بخش تحلیل ژئوپولیتیک شرکت ریستاد انرژی مستقر در ناروی، گفت: «تجربه تاریخی نشان میدهد که تغییر اجباری رژیم بهندرت باعث تثبیت سریع عرضه نفت میشود و لیبیا و عراق نمونههای روشن و هشداردهندهای در این زمینه هستند.»
سرمایهگذاری مشترک ونزوئلا با چین و روسیه
ونزوئلا در دهه ۱۹۷۰ صنعت نفت خود را ملیسازی کرد و شرکت «پترولئوس د ونزوئلا اس.ای.» را ایجاد نمود.
این کشور در دهه ۱۹۹۰ اقداماتی برای ورود سرمایهگذاری خارجی در بخش نفت خود انجام داد. برای افزایش تولید، سرمایهگذاریهای مشترکی با شرکتهایی چون شورون در امریکا، شرکت ملی نفت چین و شرکت روسی روسنفت انجام داد
صادرات نفت ونزوئلا به چین
ایالات متحده در گذشته خریدار اصلی نفت ونزوئلا بود، اما پس از اعمال تحریمها، چین در یک دهه اخیر به مقصد اصلی صادرات نفت این کشور تبدیل شده است.
به گزارش رویترز، چین در دوران ریاستجمهوری هوگو چاوز، رئیسجمهور پیشین ونزوئلا، به بزرگترین وامدهنده ونزوئلا تبدیل شد و این کشور اکنون حدود ۱۰ میلیارد دالر به چین بدهکار است.
هرچند ونزوئلا بدهیهای خود را با ارسال نفت خام بازپرداخت میکند، اما ترامپ در ماه دسامبر سال گذشته اعلام کرد همه نفتکشهایی را که به این کشور وارد یا از آن خارج میشوند، محاصره خواهد کرد.
این کشتیها اکنون در انتظار دستور هستند و صادرات ونزوئلا تا حد زیادی متوقف شده است. ترامپ روز شنبه به فاکسنیوز گفت که چین نفت را دریافت خواهد کرد، اما توضیح بیشتری نداد.
ترامپ همچنین روز شنبه پس از بازداشت مادورو و همسرش، گفت که شرکتهای نفتی امریکایی آمادهاند وارد ونزوئلا شوند و در این کشور امریکای جنوبی سرمایهگذاری کنند.
ترامپ گفت: «ما شرکتهای بسیار بزرگ نفتی ایالات متحده را وارد این کشور میکنیم؛ آنها میلیاردها دالر سرمایهگذاری خواهند کرد، زیرساختهای بهشدت آسیبدیده، بهویژه زیرساختهای نفتی را ترمیم میکنند و دوباره برای کشور درآمدزایی را آغاز خواهند کرد.»
سخنگوی انستیوت نفت امریکا به رویترز گفت: «ما تحولات مربوط به ونزوئلا را از نزدیک دنبال میکنیم، از جمله پیامدهای احتمالی آن برای بازارهای جهانی انرژی.»
شرکت شورون، شرکت بزرگ امریکایی در ونزوئلا، که روزانه حدود ۱۵۰ هزار بشکه نفت خام از ونزوئلا به ساحل خلیج امریکا صادر میکند، اعلام کرد که تمرکز اصلی آن بر امنیت و رفاه کارکنانش است و به فعالیت خود ادامه میدهد.
تحلیلگران گفتند برنامههای ترامپ برای ورود شرکتهای بزرگ نفتی امریکا به ونزوئلا و به جریان انداختن دوباره نفت، به دلیل کمبود شدید زیرساختها با مانع روبهرو خواهد شد؛ کمبودی که جبران آن به سالهای طولانی و سرمایهگذاریهای سنگین نیاز دارد.
پیتر مکنالی، رئیس جهانی تحلیلگران بخشی در شرکت «ثرد بریج»، گفت: «هنوز پرسشهای بسیاری درباره وضعیت صنعت نفت ونزوئلا وجود دارد، اما روشن است که برای احیای این صنعت به دهها میلیارد دالر نیاز است.» او افزود که ممکن است دستکم یک دهه زمان ببرد تا شرکتهای بزرگ نفتی غربی بهطور پایدار به این کشور متعهد شوند.
همزمان، ترامپ گفت تحریم کامل ایالات متحده بر همه نفت ونزوئلا همچنان بهطور کامل پابرجاست. او به خبرنگاران گفت که نیروهای نظامی امریکا تا زمانی که همه خواستههای ایالات متحده بهطور کامل برآورده نشود، در مواضع خود باقی خواهند ماند.
او گفت: «ناوگان امریکا همچنان در حالت آمادهباش قرار دارد و ایالات متحده همه گزینههای نظامی را حفظ میکند تا زمانی که خواستههایش بهطور کامل برآورده و تأمین شود.»
بامداد شنبه ایالات متحده امریکا، حملات هوایی گستردهای را در سراسر ونزویلا انجام داد. انفجارهای مهیب پیش از طلوع آفتاب، کاراکاس، پایتخت این کشور را تکان دادند.
اندکی بعد، دونالد ترامپ اعلام کرد که نیروهای امریکایی، نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزویلا و همسرش، سیلیا فلورس، را بازداشت و آنان را از کشور خارج کردهاند.
توجیهات قانونی این حمله — و اینکه آیا ترامپ پیش از حمله با کانگرس مشورت کرده بود یا نه — هنوز مشخص نیست.
این حمله شوکهکننده و بازداشت بیسابقه یک رئیسجمهور برحال، پس از ماهها کارزار فشار شدید امریکا علیه ونزوئلا صورت گرفت.
از ماه سپتمبر، نیروی دریایی امریکا ناوگانی بزرگ را در سواحل ونزوئلا مستقر کردند. این نیروها همچنین حملات هوایی علیه قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام انجام دادند و نفتکشهای ونزویلایی را توقیف کردند.
دستکم ۱۱۰ نفر در حملات به قایقها کشته شدند. گروههای حقوق بشری میگویند این اقدامات میتواند مصداق جنایت جنگی باشد.
مقامهای ونزوئلا امریکا را متهم کردند که در پی دسترسی به ذخایر نفتی این کشور است؛ ذخایر این کشور از بزرگترین ذخایر نفتی جهان بهشمار میروند.
با بمباران ونزوئلا و بازداشت مادورو، آینده رژیم حاکم بر ونزوئلا در وضعیتی نامشخصی قرار گرفته است. روزنامه بریتانیایی گاردین، زمینههای حمله امریکا به کاراکاس و بازداشت مادورو را بررسی کرده است.
چگونه به این نقطه رسیدیم؟
از زمان آغاز دومین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، او مادورو را هدف اصلی خود قرار داده و سیاست «فشار حداکثری» علیه رژیم ونزوئلا را دنبال کرده است. ترامپ، مادورو را به نقشداشتن در بیثباتسازی قاره امریکا، از جمله قاچاق مواد مخدر و مهاجرت به امریکا، متهم کرده است. در ماه جولای، امریکا جایزهای ۵۰ میلیون دالری برای دستگیری مادورو تعیین کرد و او را «یکی از بزرگترین قاچاقچیان مواد مخدر جهان» خواند.
حکومت ترامپ گروههای تبهکار ونزویلایی مانند «ترن د آراگوآ» را سازمانهای تروریستی اعلام کرد و حملات هوایی علیه قاچاقچیان مظنون مواد مخدر در دریای کارائیب را راهاندازی کرد. در ادامه، امریکا توقیف نفتکشهای ونزوئلا را شروع کرد و حضور نظامی خود را در آبهای اطراف این کشور امریکای جنوبی افزایش داد.
ترامپ آشکارا ایده تغییر رژیم در ونزوئلا را مطرح کرده است. در اواخر ماه نوامبر، او به مادورو ضربالاجل داد تا قدرت را واگذار کند و در ازای آن خروج امن از کشور را به او پیشنهاد داد. مادورو این پیشنهاد را رد کرد و به هوادارانش گفت خواهان «صلح بردگان» نیست. مادورو در آن زمان امریکا را به تلاش برای کنترول ذخایر نفتی ونزوئلا متهم کرد.
با افزایش فشارهای ترامپ، دولت کاراکاس گاه سردرگم به نظر میرسید. مادورو بارها گفت ونزوئلا خواهان جنگ با امریکا نیست و حتی در مقطعی در برابر دانشجویان ونزوئلایی با ترانه «نه به جنگ، آری به صلح» رقصید و حرکت معروف مشتزدن دو دستی ترامپ را تقلید کرد. مادورو روز پنجشنبه، دو روز پیش از بازداشتش، در یک مصاحبه تلویزیونی گفت از سرمایهگذاری امریکا در بخش نفت ونزوئلا استقبال میکند.
چرا امریکا و ونزوئلا با هم در تقابلاند؟
روابط امریکا و ونزوئلا از سال ۱۹۹۹ و با به قدرت رسیدن هوگو چاوز تیره شد. چاوز که خود را سوسیالیست و ضد امپریالیسم میدانست، با مخالفت با حملات امریکا به افغانستان و عراق و همچنین نزدیکی به کشورهایی مانند کوبا و ایران، خشم واشنگتن را برانگیخت.
روابط دو کشور پس از آنکه چاوز امریکا را به حمایت از کودتای نافرجام سال ۲۰۰۲ متهم کرد، بیش از پیش تیره شد.
برای بسیاری در امریکا، بهویژه جناح تندرو حزب جمهوریخواه، گرایش ایدئولوژیک سوسیالیستی حکومت ونزوئلا این کشور را به دشمنی طبیعی برای امریکا، در کنار متحدش کوبا، تبدیل کرده است.
با تحکیم قدرت چاوز، سرکوب مخالفان سیاسی و مصادره بخش بزرگی از بخش خصوصی، امریکا ونزوئلا را به نقض حقوق بشر متهم کرد. با وجود دورههای کوتاه بهبود روابط، وضعیت کلی روابط بهویژه پس از به قدرت رسیدن مادورو در سال ۲۰۱۳ رو به وخامت گذاشت.
در دوران ریاستجمهوری ترامپ، امریکا حکومت مادورو را نامشروع خواند و در سال ۲۰۱۹ خوان گوایدو، رئیس پارلمان را بهعنوان رئیسجمهور ونزوئلا به رسمیت شناخت.
در جولای ۲۰۲۴، مادورو در انتخابات ریاستجمهوری با شکستی سنگین روبهرو شد؛ انتخاباتی که در سایه خشم عمومی از حکومت اقتدارگرا و فروپاشی اقتصادی برگزار شد. حکومت بایدن ادموندو گونزالس، نامزد مخالفان را پیروز انتخابات اعلام کرد. دادههای دقیق رأیگیری که از سوی مخالفان منتشر و توسط کارشناسان مستقل تأیید شد، نشان میداد گونزالس برنده است، اما مادورو پس از سرکوبی شدید در قدرت ماند.
در اوایل دسمبر، دولت ترامپ سندی موسوم به «تبصره ترامپ» را منتشر کرد که بر اساس آن نیمکره غربی باید از نظر سیاسی، اقتصادی، تجاری و نظامی تحت کنترول امریکا باشد. طبق این دکترین جدید، ارتش امریکا میتواند برای دسترسی به منابع انرژی و معدنی منطقه بهکار گرفته شود.
نیکولاس مادورو کیست؟
مادورو از سال ۲۰۱۳ رئیسجمهور ونزوئلا بوده است. او که پیشتر راننده بس بود، در دوران چاوز به شهرت رسید و بهعنوان وزیر خارجه فعالیت کرد و پس از مرگ چاوز به ریاستجمهوری رسید.
حکومت مادورو دیکتاتورمآبانه توصیف میشود. سازمان ملل در سال ۲۰۱۹ برآورد کرد که بیش از ۲۰ هزار ونزوئلایی در «اعدامهای فراقضایی» کشته شدهاند. نهادهای کلیدی مانند قوه قضائیه تضعیف شده و حاکمیت قانون رو به زوال رفته است. روابط با امریکا نیز در دوران او بهشدت آسیب دیده است.
در ماههای اخیر، ترامپ بارها خواستار برکناری مادورو شده و او را به ارسال مواد مخدر و مجرمان به امریکا متهم کرده است. اما کارشناسان باور دارند که شواهدی در این زمینه وجود ندارد.
با وجود ماهها تشدید لفاظیها، بازداشت رئیسجمهور مستقر در روز شنبه بدون هشدار قبلی انجام شد و به نظر میرسد مقامهای ونزوئلا غافلگیر شدهاند.
چه اتفاقی در پیش است؟
آینده نامشخص است. وزیر دفاع ونزوئلا وعده داده به مبارزه ادامه دهد و از شهروندان خواسته است برای مقابله با «تهاجم» خارجی متحد شوند. او مقاومت در برابر امریکا را «نبردی برای آزادی» خوانده است.
با وجود بازداشت مادورو، نهادهای حکومتی و ارتش ونزوئلا ظاهراً همچنان پابرجا هستند. مشخص نیست حمله روز شنبه آغاز برنامهریزی برای یک درگیری گستردهتر بوده یا عملیاتی محدود. رهبران مخالفان ونزوئلا، بهویژه ماریا کورینا ماچادو، برنده جایزه نوبل صلح از ترامپ خواستهاند از یک قیام داخلی حمایت کند.
امریکا پیشتر رزمایشهایی برای شبیهسازی سناریوی «قطع سر رهبری» ونزوئلا انجام داده بود. این شبیهسازیها پیشبینی میکرد که کشور دچار هرجومرج طولانیمدت شود، موج پناهجویان به راه بیفتد و گروههای رقیب برای کنترول کشور با یکدیگر بجنگند.
داگلاس فارا، کارشناس امریکای لاتین که در این شبیهسازیها نقش داشته، به گاردین گفت: «با هرجومرجی طولانیمدت روبهرو خواهید شد… بدون هیچ راهحل روشنی برای خروج از آن.»
خبرنگار شبکه سیبیاس در اکس نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا دستور حمله به اهدافی در داخل ونزوئلا، از جمله تاسیسات نظامی را صادر کرده است. حکومت ونزوئلا نیز اعلام کرد که نیکلاس مادورو، رئیسجمهور، وضعیت «اضطراری ملی» اعلام کرده است.
حکومت ونزوئلا در واکنش به حملات امریکا به کاراکاس اعلام کرد که امریکا «در تصاحب منابع این کشور موفق نخواهد شد.»
کاراکاس اعلام کرد که هدف حمله امریکا «تصاحب نفت و منابع معدنی ونزوئلا است.»
بامداد شنبه به وقت محلی، دستکم هفت انفجار در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا رخ داد و صدای پرواز هواپیماها در ارتفاع پایین شنیده شده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که بامداد شنبه ساعت ۲ به وقت محلی، دستکم هفت انفجار در کاراکاس پایتخت ونزوئلا رخ داد. طبق گزارش، صدای پرواز هواپیماها در ارتفاع پایین نیز در کاراکاس شنیده شد.
رویترز نیز گزارش داد که بامداد شنبه ۱۳ جدی، صدای پرواز هواپیماها در پایتخت ونزوئلا شنیده شد و ستون دود در کاراکاس دیده شد.
شاهدان رویترز گفتند در ساعات اولیه صبح شنبه، صدای هواپیماها، صداهای بلند و حداقل یک ستون دود در کاراکاس شنیده و دیده شد.
گفته شده در منطقه جنوبی کاراکاس در نزدیکی یک پایگاه نظامی بزرگ هم برق قطع شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا هشتم جدی اعلام کرد که این کشور به بندری در ونزوئلا حمله کرد که در آنجا قایقها برای حمل مواد مخدر بارگیری میشدند. این نخستین حمله اعلام شده امریکا به خاک ونزوئلا برای تحت فشار قرار دادن حکومت نیکولاس مادورو و کنار زدن وی از قدرت بود.
وقتی از ترامپ پرسیده شد آیا سازمان اطلاعات مرکزی امریکا یا سیا این حمله را انجام داده است، پاسخ داد که «نمیخواهم در این باره چیزی بگویم.»
ترامپ قبلا گفته بود که به سازمان سیا اجازه انجام عملیات مخفی در ونزوئلا را داده است. او هفته گذشته نیز در یک مصاحبه رادیویی به شکلی مبهم به «حمله امریکا به یکی از تاسیسات بزرگ در ونزوئلا» اشاره کرده بود.
مقامهای ونزوئلا تا لحظه نوشتن این گزارش درباره انفجار در کاراکاس و پرواز هواپیماها بر فراز این شهر چیزی نگفتهاند.
وزارت دفاع روسیه بامداد شنبه ۱۳ جدی اعلام کرد که اوکراین در شب گذشته با ۲۲ پهپاد به مناطق مختلف فدراسیون روسیه حمله کرده است. این وزارت در خبرنامهای نوشت که سامانههای پدافند هوایی روسیه تمام این پهپادها را رهگیری و منهدم کردند.
در خبرنامه این وزارت آمده است که شب گذشته، سامانههای پدافند هوایی در حالت آمادهباش، ۲۲ پهپاد بال ثابت اوکراینی را رهگیری و منهدم کردند؛ ۱۲ پهپاد بر فراز کریمه، ۶ پهپاد بر فراز کراسنودار، ۲ پهپاد بر فراز روستوف، یک پهپاد بر فراز آدیغه و یک پهپاد بر فراز دریای آزوف.
از احتمال تلفات جانی و مالی این حمله پهپادی هنوز گزارشی منتشر نشده است.
مسکو مدعی است که اوکراین شبانه با دهها پهپاد به مناطق مختلف روسیه حمله میکند.
در یکی از آخرین موارد، روسیه گفت که در حمله پهپادی اوکراین در شب سال نو در هتل و کافهای در منطقه خرسون دستکم ۲۴ نفر به شمول یک کودک کشته شدند. وزارت خارجه روسیه این حمله را «جنایت جنگی» خواند و گفت ۵۰ نفر از جمله شش کودک در رویداد زخمی شدهاند.
ارتش و مقامات اوکراین تاکنون درباره این حمله بهطور رسمی ابراز نظر نکردهاند.
خرسون یکی از چهار منطقه در اوکراین است که روسیه در سال ۲۰۲۲ آنها را به قلمرو خود ضمیمه کرد؛ اقدامی که کییف و اکثر کشورهای غربی آن را به عنوان تصرف غیرقانونی خاک اوکراین محکوم کردند.
در همین حال، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین در سخنرانی خود به مناسبت سال نو میلادی گفت که خواهان پایان جنگ است، اما اوکراین یک موافقتنامه ضعیف را برای به دست آمدن صلح به هر قیمت امضا نخواهد کرد. او گفت که امضای یک موافقتنامه ضعیف با روسیه خطر شروع یک جنگ دیگر در آینده را به همراه دارد.
روسیه از اوکراین خواسته است که نیروهای خود را از مناطق شرقی در دنباس خارج کند. برعلاوه، مسکو از کییف خواسته است که ارتش خود را کوچک کند و از پیوستن به ناتو صرف کند.
ولودیمیر زلنسکی و متحدان اروپاییاش باور دارند که سپردن بخشی از خاک اوکراین به روسیه پاداشی به تجاوز است. زلنسکی همچنین تاکید دارد که اوکراین بدون دریافت تضمین های قوی امنیتی زیر بار توافق صلح با روسیه نخواهد رفت.
همزمان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در سخنرانی خود در سال نو میلادی به نیروهای نظامی این کشور گفت که به پیروزی آنها در جنگ اوکراین ایمان دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا هفتم جدی پس از دیدار با زلنسکی تائید کرد که مسائل مرتبط با قلمرو در منازعه میان اوکراین و روسیه هنوز حل نشدهاند. با این حال، ترامپ گفت: «فکر میکنم ظرف چند هفته، به یک نتیجه میرسیم.»