سخنگوی طالبان در ولایت خوست از بازداشت سه نفر به اتهام ترور یک نیروی امنیتی سابق افغانستان خبر داد. طالبان معمولا درباره ترورهای هدفمند نیروهای امنیتی سابق سکوت یا انکار میکنند. ارائه جزئیات و اعلام بازداشت عاملان بسیار نادر بوده و این مورد یکی از معدود استثناها به شمار میرود.
این معلومات پس از پخش یک گزارش تحقیقی افغانستاناینترنشنال منتشر شد که نشان میداد طالبان حتی در مواردی که درباره ترورهای هدفمندانه تحقیق و اطلاعات جمع کرده، حقایق را از انظار عمومی کتمان کرده و به رسانهها معلومات نداده است.
افغانستان اینترنشنال در ۲۲ جدی اعترافات و اسناد و مدارک دولتی طالبان را درباره دستکم چهار ترور هدفمندانه در افغانستان افشا کرد. این افشاگری نشان میداد که اداره طالبان درباره برخی از ترورها تحقیق و عاملان را بازداشت کرده، اما بدون آنکه به افکار عمومی معلومات بدهد یا روند دادرسی عادلانه انجام شود، آنان را آزاد کرده است.
سخنگویان طالبان پیش از این معمولا از ارائه هر نوع معلومات درباره ترورهای هدفمندانه در افغانستان خودداری میکردند.
دو هفته پس از نشر این گزارش، مستغفر گربز، سخنگوی والی طالبان در خوست اعلام کرد که نیروهای استخبارات این گروه، جسد یک سرباز اداره امنیت ملی حکومت پیشین را پیدا کردهاند.
آقای گربز گفت این نظامی پیشین هشت ماه پیش بهگونه «مرموز» کشته شده بود و سه نفر در ارتباط با این رویداد بازداشت شدهاند.
سخنگوی والی طالبان در خوست روز دوشنبه، ششم دلو، در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد که سرباز کشتهشده «جاوید» نام داشت و در قطعه واکنش سریع امنیت حکومت سابق کار میکرد.
آقای گربز، ادعا کرده که این فرد بهدست «ماماها و پسران کاکایش» کشته شده است. او مدعی است که نیروهای استخبارات طالبان جسد این فرد را در منطقه متون گنگینه مرکز ولایت خوست پیدا کردهاند. به گفته او جسد بهطور ماهرانه در داخل یک خانه دفن شده بود.
این مقام طالبان افزود که در پیوند به این رویداد، سه نفر بازداشت شدهاند و پس از تکمیل بررسیهای ابتدایی، به نهادهای عدلی و قضایی سپرده خواهند شد.
هزاران ترور بدون تحقیق و پاسخگویی
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان در اسد ۱۴۰۰ زنجیرهای سریالی از ترورهای هدفمندانه در افغانستان به راه افتاد. نیروهای امنیتی و دفاعی حکومت پیشین افغانستان، بزرگان قومی، اعضای جوامعی مثل پنجشیریها-اندرابیها و اسماعیلیها از قربانیان اصلی ترورها هستند.
سازمانها و رسانههای بینالمللی آمارهای پراکندهای از صدها ترور منتشر کردند. تاکنون آمار کلی ترورهای پس از اسد ۱۴۰۰ منتشر نشده است اما ممکن است شمار آن به هزاران مورد برسد.
طالبان به ندرت درباره این قتلها معلومات میدهند.
در همین حال، گزارشهای رسانهای و یافتههای سازمانهای بینالمللی نشان میدهد که پس از بازگشت طالبان به قدرت، اعضای این گروه در قتلهای انتقامجویانه، بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و ناپدیدسازیهای اجباری نظامیان حکومپ پیشین نقش داشتهاند.
نبود نظام قضایی مستقل، محدودیت شدید بر رسانهها و تهدید خبرنگاران باعث شده است که بسیاری از این موارد ثبت، بررسی یا پیگیری نشوند.
خانوادههای قربانیان نیز اغلب از بیم انتقام یا فشار طالبان، حاضر به شکایت یا گفتوگوی علنی نیستند.
طالبان همواره دست داشتن سازمانیافته در این قتلها را رد کردهاند، اما تاکنون هیچ تحقیق شفاف، مستقل و قابل اعتماد درباره این رویدادها انجام نشده و عاملان اصلی نیز به عدالت سپرده نشدهاند.
افشای نخستین اعترافات طالبان به ترورهای هدفمندانه
افغانستان اینترنشنال دو هفته قبل برای نخستین بار در یک تحقیق گسترده جزئیات پروندهها و ویدیوهای اعترافات اعضای طالبان به قتلهای هدفمندانه فراقضایی را افشا کرد.
برپایه این گزارش، خانوادههای قربانیان ترورهای هدفمند اغلب طالبان را مقصر میدانند، اما طالبان معمولا اتهامات را انکار یا تکذیب میکنند. سخنگویان طالبان در نزدیک به چهار و نیم سال گذشته حاضر نشدهاند به سوالات رسانهها درباره جزئیات پروندههای ترورهای هدفمند پاسخ دهد یا نحوه تحقیق و برخورد قضایی با عاملان را با افکار عمومی در میان بگذارد.
جلوگیری از تحقیق مستقل
برخی از نهادهای حقوق بشری خواهان شکلگیری سازوکار تحقیق مستقل حقوق بشر -به شمول ترورهای هدفمندانه- در افغانستان شدهاند، اما طالبان همکاری خود را با ریچارد، بنت گزارشگر ویژه ملل متحد نیز قطع کرده است.
طالبان در سال ۱۴۰۳ جلو ورود ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل به افغانستان را گرفت.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در آن زمان به رسانهها گفت آقای بنت از ورود به افغانستان منع شده است. زیرا به گفته او: «ریچارد بنت برای پروپاگندا علیه افغانستان موظب شده و او کسی نیست که بتوانیم به سخنانش اعتماد کنیم.»
سخنان دونالد ترامپ درباره نقش ناتو در جنگ افغانستان موجی از واکنشها را از پاریس تا کانبرا به دنبال داشت و استرالیا نیز به جمع روبهافزایش کشورهایی پیوست که خشم خود را نسبت به اظهارات رئیسجمهور امریکا ابراز کردهاند.
نخستوزیر استرالیا که کشورش عضو ناتو نیست، در واکنش به این اظهارات گفت که استرالیا در کنار متحدان غربیاش در خط مقدم نبرد برای «دفاع از دموکراسی و آزادی و همچنان برای دفاع از منافع ملی مان» حضور داشت.
او تاکید کرد که چنین سخنانی به خانوادههای سربازانی که جان خود را از دست دادهاند، آسیب میزند و افزود این خانوادهها شایسته احترام و تحسین کامل هستند.
استرالیا پس از حملات ۱۱ سپتامبر و بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱، نزدیک به ۴۰ هزار نیرو به ائتلاف تحت رهبری امریکا به افغانستان اعزام کرد که در این مدت ۴۷ نفر از پرسونل این کشور کشته شدند.
نیروهای استرالیایی عمدتا در ولایت ارزگان مستقر بودند که از پایگاههای عمده طالبان به حساب میآمد. این کشور در سال ۱۳۹۲ سربازان جنگی خود را از افغانستان بیرون کرد اما حدود چهارصد نفر از نیروهای خود رابرای آموزش سربازان افغان نگهداشت.
رئیسجمهور امریکا گفته بود نقش نیروهای ناتو در جنگ افغانستان «بزرگنمایی شده است، آنها عقبتر از سربازان امریکایی ایستادند و از خط مقدم فاصله گرفته بودند.»
واکنش فرانسه، ایتالیا، بریتانیا، پولند و دنمارک به این سخنان بسیار صریح بود و این کشورها اظهارات دونالد ترامپ را «غیرقابل قبول» و «توهینآمیز» توصیف کردند. ترامپ در پی این فشارها تا حدی از موضع خود عقبنشینی کرد و از نقش نیروهای بریتانیا در جنگ افغانستان تمجید کرد.
مته فریدریکسن، نخستوزیر دنمارک گفت: «زیر سوال بردن تعهد سربازان ایتلاف در افغانستان از سوی رئیسجمهور امریکا غیرقابل قبول است.»
این اظهارات واکنش تند کهنهسربازان دنمارکی را برانگیخته است. انجمن کهنهسربازان این کشور اظهارات رئیسجمهور امریکا را «بیادبانه» و «خیانت» توصیف کرد.
