اعتراضات ایران؛ وقتی گلوله، افغان و ایرانی را یک‌سان نشانه گرفت

کمیسیون طالبان برای جلوگیری از تگدی‌گری و جمع‌آوری گداها در نشستی در ارگ گزارش داد که از این میان ۳۷ هزار و ۹۴۷ گدا را مستحق و ۳۷ هزار و ۲۱ نفر دیگر آنها را گدای حرفه‌ای شناسایی کرده است.

این نشست چهارشنبه، هشتم دلو به ریاست عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی ریاست‌الوزرای طالبان با حضور نمایندگان ادارات مربوط برگزار شده است.

این کمیسیون طالبان گزارش داده که گداهای مستحق برای دریافت کمک‌هزینه ماهانه به جمعیت هلال احمر معرفی شده‌اند. خبرنامه طالبان درباره مقدار این کمک نقدی وضاحت نداده است.

کمیسیون طالبان برای گردآوری گداها شماری از تگدی‌گران را برای تداوی به وزارت صحت عامه معرفی کرده است. این کمیسیون همچنین اضافه کرده که برخی از گداهای متقاضی کار، برای اشتغال به شهرداری کابل معرفی شده‌اند.

اداره طالبان به دستور هبت‌الله آخندزاده، رهبر این گروه، کمیسیونی را برای جلوگیری از تگدی‌گری و گردآوری گداها در سراسر افغانستان تشکیل داده است. بر بنیاد گزارش‌ها، این کمیسیون گداها را شناسایی، بازداشت و بازجویی می‌کند.

بربنیاد گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی، پس از تسلط طالبان بر افغانستان میزان فقر و گرسنگی در کشور به شدت افزایش یافته است.

برنامه جهانی غذا پیشتر هشدار داد که در آستانه زمستان بیش از ۱۷ میلیون افغان با ناامنی شدید غذایی مواجه‌اند. این سازمان گفت موج گرسنگی با سرعت نگران‌کننده سراسر افغانستان را فراگرفته است. به گزارش ملل متحد، در حال حاضر حدود ۲۳ میلیون افغان به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند.

کارشناسان می‌گویند طالبان به جای بهبود معیشت شهروندان به گداها فشار می‌آورد تا دست از تگدی‌گری بکشند. به گفته آنها، بسیاری از شهروندان به دلیل نبود زمینه اشتغال و فعالیت‌های اقتصادی کافی در حاکمیت طالبان، ناگزیر به تگدی‌گری شده‌اند.

در لحظاتی که نوجوان کم‌کم از سخن گفتن باز می‌ماند و پاهایش توان راه‌رفتن را از دست دادند، دو مهاجر ناشناس از راه رسیدند، به او امید دادند. مسافران تازه از راه رسیده به این نوجوان قول کمک دادند و به‌طور معجزه‌وار او را از مرگ نجات دادند.

به تازگی ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی وایرال شده است که لحظه نجات نوجوانی به نام حسیب را نشان می‌دهد.

عمران شیرزاد، پناهجوی افغان به افغانستان‌اینترنشنال گفت آنروز با یک همراهش به نام جاوید می‌خواست از مرز ترکیه بگذرد که با این کودک یخ‌زده روبرو شد.

در ویدیو دیده می‌شود که عمران شیرزاد از نوجوان می‌پرسد: «پسر کیستی؟» وی پاسخ می‌دهد: «رحمت‌.» سوال می‌کند: «قاچاق‌برت کی بود.» و او پاسخ می‌دهد: «حاجی ظاهر.»

حسیب جزو نسلی است که موج‌موج از نقض گسترده حقوق بشر و فقر در کشور تحت کنترول طالبان فرار می‌کنند و اغلب با تحمل مشکلات، آفت‌های طبیعی، خطر گروگانگیری، شکنجه و حتی مرگ در مرزها مواجه می‌شوند.

در ویدیو دیده می‌شود که عمران شیرزاد به حسیب می‌گوید: «مامایت زنده است، تا لحظه‌ای که ما زنده باشیم مطمین باش که تو هم زنده خواهی بود.» جاوید نیز به او اطمینان می‌دهد که او را به خانه‌اش در ننگرهار خواهند رساند و نمی‌گذارند بمیرد.

عمران شیرزاد و جاوید نوجوان را بر دوش می‌کشند و از صحراهایی که پاها در برف فرو می‌روند با خود به پناهگاهی می‌برند و او را گرم می‌کنند و برایش غذا می‌دهند.

شیرزاد روز چهارشنبه به افغانستان‌اینترنشنال گفت در صحراهای پر برف به اجساد جوانان افغانستان برخورده است که در اثر شکنجه و یا سرمای شدید جان سپرده‌اند یا به گفته او «گرگ‌ها آنان را دریده است.»

یک گزارش تحقیقی افغانستان اینترنشنال که در ماه ثور ۱۴۰۴ منتشر شد، نشان می‌دهد پناهجویان افغان که پس از اسد ۱۴۰۰ به‌دلیل نقض حقوق بشر و فروپاشی اقتصادی در کشور خود به ترکیه پناه می‌برند، با خشونت هولناک و بی‌رحمانه مرزبانان ترکیه و باجگیری آدم‌ربایان مواجه می‌شوند.

پناهجویان علاوه بر نیروهای امنیتی و مرزی ترکیه، از سوی آدم‌ربایان و مرزبانان ایرانی نیز مورد خشونت و باج‌گیری قرار می‌گیرند. این خشونت‌ها در برخی موارد در حدی شدید بوده که منجر به قتل و ناپدیدشدن پناهجویان شده است.

آمار دقیقی از پناهجویانی که در مرز ایران - ترکیه خشونت‌های مرگبار را تجربه کرده‌اند در دست نیست، اما آن‌ها اکثرا بدون آنکه فرصتی برای ثبت درخواست پناهندگی داشته باشند، عقب رانده شده‌اند.

همچنین معلوم نیست که از اسد ۱۴۰۰ تاکنون ترکیه، چه تعداد از پناهجویان افغان را از مرزهای زمینی خود عقب رانده اما ممکن است شمار آنان به صدها هزار نفر برسد.

عمران شیرزاد به افغانستان‌اینترنشنال گفت این حسیب به همراه دو برادرش در یک گروه ۲۵ نفر می‌خواستند وارد ترکیه شوند اما پولیس این کشور آنان را بازداشت و رد مرز کرد.

او گفت پولیس ترکیه معمولا دسته‌های بزرگ پناهجویان را جدا جدا اخراج می‌کند. به گفته او این نوجوان در گردنه‌های برفگیر مرز گم شده بود و در اثر سرمای شدید و خستگی از پای مانده بود و «نزدیک به مرگ بود.»

• 

  قتل، شکنجه، آدم‌ربایی؛ راه سخت و سرنوشت تلخ افغان‌هایی که از مرز ایران و ترکیه می‌گذرند

اگر پنج دقیقه تاخیر می‌کردیم زنده نمی‌ماند

در ویدیوی جداگانه‌ای دیده می‌شود که عمران شیرزاد در کنار نوجوان نجات‌یافته و دو برادرش نشسته است. پاهای حسیب کبود است. شیرزاد اطمینان می‌دهد که این کودک نجات یافته است اما می‌گوید «مشکلاتی در پایش دارد.»

او می‌گوید «وضعیت پاهای او زیاد خراب است، از راه‌بلدها و طالبان خواهش می‌کنم کمک کنند تا این کودک به خاک افغانستان برسد.» با این حال او اطمینان می‌دهد که حسیب زنده است تا جایی که توان داشته باشند به او کمک می‌کنند.

عمران شیرزاد به افغانستان اینترنشنال گفت بعد از انتشار گسترده ویدیوی نجات حسیب، او تماس‌هایی از سوی افراد ناشناس دریافت کرده است که او را تهدید کرده‌اند. به گفته او برخی از افرادی که تماس گرفتند افغان بودند و برخی دیگر کُرد و ایرانی. تماس‌های ناشناس شیرزاد را به‌دلیل انتشار ویدیو و انتقاد از قاچاقبران انسان تهدید کردند.

حسیب اکنون به تهران رسیده و توانسته است برای درمان پاهای خود به درمانگاه برود.

قصه غم‌انگیز زندگی «نجات‌دهنده»

عمران شیرزاد، جوان ۲۵ ساله، پیش از اسد ۱۴۰۰ عضو قطعات خاص نیروهای امنیتی حکومت پیشین افغانستان بود. او از ولسوالی خوگیانی ولایت ننگرهار است.

در ۲۲ اسد ۱۴۰۰ او در ولسوالی دند ولایت قندهار بود. زمانی که این ولایت سقوط کرد، عمران شیرزاد با همکارانش به کابل آمدند. دو روز بعد کابل نیز سقوط کرد و او به زادگاهش در ننگرهار رفت.

شیرزاد حدود دو ماه در خانه ماند، سپس ۱۵۰۰ هزار دالر وام گرفت تا به قاچاقبر بدهد تا او را به اروپا برساند.

عمران شیرزاد از ایران و ترکیه موفقانه عبور کرد، اما در مرز بلغاریا دستگیر شد. مرزبانان بلغاریا شیرزاد را به ترکیه رد مرز کردند.

او به افغانستان‌اینترنشنال گفت دو سال در ترکیه زندانی بود. سپس در یک پرواز چارتر به کابل اخراج شد.

ترکیه از اسد ۱۴۰۰ تاکنون تعداد قابل توجهی از شهروندان افغان را از طریق پروازهای چارتر به کابل اخراج کرده است. تاکنون آمارهای کلی اخراج‌شدگان اعلام نشده اما ممکن است شمار آنان به هزاران نفر برسد.

عمر شیرزاد حدود سه ماه در افغانستان ماند اما دوباره راه مهاجرت را در پیش گرفت و عازم ایران شد. او در حالی که سعی می‌کرد از مرز ایران-ترکیه عبور کند با این کودک مواجه شد و ویدیوی لحظه نجات کودک بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی افغانستان پیدا کرد.

بعد از تسلط طالبان بر افغانستان موج گسترده‌ای از جوانان به‌دلیل فقر و نقض گسترده حقوق بشر کشور خود را ترک کردند. براساس آمار سازمان بین‌المللی مهاجرت، از زمان امضای توافق‌نامه (۲۰۲۰) حدود هشت میلیون افغان کشور خود را ترک کرده‌اند.

نیروهای امنیتی پیشین افغانستان عمدتا به‌دلیل ترورهای هدفمندانه افغانستان را ترک می‌کنند. در نزدیک به چهار و نیم سال گذشته نیروهای امنیتی پیشین افغانستان جزو گروه‌هایی بوده است که به‌طور بی‌وقفه به دست نیروهای طالبان ترور، بازداشت و شکنجه شده‌اند.

اجساد جوانان افغان در مرز

عمر شیرزاد می‌گوید جسدهای جوانان افغان را در مرز ایران - ترکیه دیده است.

پیش از این در ماه ثور دست‌کم دو دیپلومات برحال سفارت افغانستان در تهران و یک دیپلومات پیشین تایید کردند که پولیس مرزی ایران معمولاً اجساد پناهجویان افغان را از نقاط مرزی ایران و ترکیه جمع‌آوری کرده و به سردخانه‌های سازمان پزشکی قانونی می‌سپارد تا خانواده‌های آنان شناسایی شوند.

افغانستان اینترنشنال به اسناد رسمی وزارت خارجه طالبان دست یافته که کشتار، شکنجه و گروگان‌گیری پناهجویان افغان در مسیر ایران–ترکیه را تأیید می‌کند. در این مکاتبات آمده است که خانواده‌های افغان برای اطلاع از سرنوشت فرزندان ناپدیدشده‌شان به این وزارت مراجعه کرده‌اند.

بر اساس یک سند رسمی سفارت طالبان در تهران، مقام‌های این گروه در دیدار با مسئولان سازمان ملی مهاجرت ایران، موضوع شکنجه پناهجویان در مرزهای افغانستان–ایران و ایران–ترکیه، گروگان‌گیری، و انتقال اجساد آنان به افغانستان را مطرح کرده‌اند. در پاسخ، مقام ایرانی گفته است که مشکلات مهاجران «بیش از موارد مطرح‌شده» است.

اسناد جداگانه‌ای از قنسولگری طالبان در زاهدان و مشهد نیز از کشتار روزانه پناهجویان افغان، افزایش آدم‌ربایی در مناطق مرزی و نبود برخورد جدی با شبکه‌های گروگان‌گیری خبر می‌دهد.

به گفته دیپلومات‌های افغان در تهران، پس از تسلط طالبان در سال ۱۴۰۰، با افزایش مهاجرت به ترکیه، شمار قتل پناهجویان نیز بالا رفته و ماهانه ده‌ها جسد از مرز ترکیه به ایران منتقل می‌شود. این اجساد پس از انتقال به تهران، با همکاری سفارت افغانستان برای شناسایی و تحویل به خانواده‌ها پیگیری می‌شوند.

محکمه عالی طالبان در خبرنامه‌ای نوشت که این افراد چهارشنبه، هشتم دلو مجازات شدند. خبرنامه درباره نحوه مجازات وضاحت نداده است. طالبان متهمان را در ملاء عام شلاق می‌زند.

طالبان در ۱۰ روز گذشته دست‌کم ۶۹ نفر به شمول زنان را در سراسر افغانستان به اتهام‌های مختلف شلاق زده است.

اداره طالبان به‌رغم مخالفت سازمان‌های بین‌المللی با مجازات بدنی و شکنجه متهمان، به شلاق زدن افراد در ملاء عام ادامه داده است. این گروه مجازات افرادی را که محاکم تحت امرش متهم بشناسد، اجرای دستور «شریعت اسلامی» می‌نامد.

دفتر اسکان و شهرسازی سازمان ملل (یو‌ ان هبیتات) در توییتی نوشت که ایجاد ساحات اسفنجی به ایجاد محیط‌های شهری و روستایی سبزتر، خنک‌تر و مقاوم‌تر کمک می‌کند.

این سازمان می‌گوید که این رویکرد به جای دیدن آب به عنوان تهدید، آن را منبعی ارزشمند برای کشاورزی، فضای سبز و شهرهای مقاوم‌تر می‌داند.

طبق توصیه این نهاد سازمان ملل، تطبیق ساحات اسفنجی می‌تواند با هدایت جریان آب و ذخیره آن در سفره‌های زیرزمینی بحران کم‌آبی در پایتخت را کاهش دهد.

این سازمان همچنین می‌گوید که تطبیق کشاورزی تلفیقی با درختان و طراحی خطوط هدایت آب، شامل استفاده از جنگل‌ها، چمنزارها و تالاب‌ها و ایجاد میدان‌های سیلابی و فضاهای سبز شهری آب باران را در خود نگه داشته و از هدررفت آن جلوگیری می‌کند.

همچنین بازسازی دریاها و جوی‌های کم‌عمق پوشیده از گیاهان به هدایت کنترول‌شده آب کمک می‌کند و ردیف‌های درخت و بوته و پوشش گیاهی سطح زمین باعث افزایش نفوذپذیری خاک می‌شود و از جاری شدن سیلاب‌ها جلوگیری می‌کند.

برنامه سازمان ملل متحد برای توسعه شهری پایدار، تأکید دارد که این روش‌ها نه تنها به جذب و ذخیره آب کمک می‌کنند، بلکه دمای هوای شهر را کاهش داده، اکوسیستم‌ها را تقویت و شهرها و روستاها را در برابر خشکسالی و بارش‌های شدید مقاوم می‌سازند.

منابع محلی در هرات می‌گویند که طالبان این جاده را بامداد سه‌شنبه، هفتم دلو بدون هیچ توضیحی به روی ترافیک بازگشایی کرده است. این مسیر سال‌ها قبل به درخواست یونسکو و سایر سازمان‌های حامی میراث‌های فرهنگی برای جلوگیری از آسیب رسیدن به منارهای تاریخی هرات بسته شده بود.

حکومت پیشین در پی بستن این مسیر، با هزینه میلیون‌ها افغانی جاده‌ای را به نام «سرک بدیل منارها» ساخت. بربنیاد گزارش‌ها، ده‌ها خانه و ساختمان از ساخت جاده بدیل متاثر شدند.

مقامات طالبان در هرات تاکنون به‌طور رسمی درباره بازگشایی این جاده ابرازنظر نکرده‌اند.

ویدیوهایی که از این جاده منتشر شده نشان می‌دهند که طالبان ده‌ها سه‌‌چرخ را در کنار منارهای هرات متوقف کرده و موترها و عابران در این مسیر، در وسط منارها در رفت‌وآمدند.

منارهای هرات میراث تاریخی عصر تیموریان در قرن نهم خورشیدی‌اند. این منارها بخشی از یک مجتمع مصلای هرات‌اند که گفته می‌شود به دستور ملکه گوهرشاد بیگم، همسر شاهرخ میرزای تیموری ساخته شده بود. باستان‌شناسان گفته‌اند در دوره تیموریان ۱۰ منار ساخته شد که در حال حاضر صرف پنج منار باقی مانده است.

کارشناسان هشدار داده‌اند که این منارها به دلیل جنگ‌های داخلی، زلزله‌های اخیر و فرسایش طبیعی در معرض آسیب و فروریزی قرار دارند. بیشتر کاشی‌های این منارها که روایت‌گر یک دوره تاریخی‌اند، فروریخته است.

منارهای هرات به عنوان میراث تاریخی فرهنگی و تمدنی منطقه شناخته می‌شود. این منارهای در معرض خطر، نمادی از هرات باستان‌اند.