برادر نذیر پکتیاوال، سرباز پیشین افغان که دربازداشت اداره مهاجرت امریکا جان باخت، حکومت این کشور را مقصر مرگ وی میداند. نصیر پکتیاوال میگوید که برادرش «قهرمان مردم افغانستان و امریکا» بود و خواستار تحقیق درباره علت مرگ وی شد.
محمد نذیر پکتیاوال، ۴۱ ساله، روز جمعه ۲۲ حوت بازداشت شد و کمتر از ۲۴ ساعت پس از بازداشت توسط ماموران اداره مهاجرت و گمرک امریکا جان خود را از دست داد. وزارت امنیت داخلی امریکا گفت که آقای پکتیاوال پس احساس درد، به شفاخانه منتقل شد و در آنجا درگذشت.
او صبح روز جمعه، زمانی که قصد داشت فرزندانش را به مکتب ببرد، در برابر خانهاش بازداشت شد.
پکتیاوال پیش از آمدن به امریکا، نزدیک به یک دهه با نیروهای ویژه ارتش ایالات متحده در افغانستان کار کرده بود. او پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، از طریق روند تخلیه به امریکا منتقل شد و در ایالت تگزاس زندگی میکرد.
این پناهجوی افغان در شهر ریچاردسون بهعنوان نانوا کار میکرد و پرونده پناهندگیاش هنوز در جریان بود.
وزارت امنیت داخلی آقای پکتیاوال را به جرایم کوچک متهم کرده و وی را مهاجر غیرقانونی توصیف کرده است، اما خانوادهاش این اتهامات را رد کرده و میگوید که او بهگونه قانونی وارد امریکا شده، اجازه کار داشته و حتی یکی از فرزندانش شهروند امریکا است.
برادرش، نصیر پکتیاوال به روزنامه انگلیسی ایندیپندنت گفت: «او مجرم نبود. ما شانهبهشانه با نیروهای امریکایی جنگیدیم. او یک قهرمان بود.»
به گفته او، پکتیاوال پس از بازداشت از تنگی نفس و درد سینه شکایت داشت. او در تماس تلفنی با برادرش، با صدای مضطرب گفته بود که نمیداند او را به کجا منتقل میکنند.
نصیر پکتیاوال گفت: «خیلی ترسیده بود. میگفت نفس کشیدن برایش سخت شده و بدنش درد میکند.»
مقامهای وزارت امنیت داخلی امریکا گفتهاند که او به شفاخانه پارکلند در دالاس منتقل شد، اما با وجود تلاش برای درمان، جان باخت.
با این حال، خانوادهاش میگوید او با بدرفتاری روبهرو شده و حتی به داروی تنفسیاش دسترسی نداشته است.
علت دقیق مرگ این مرد افغان هنوز روشن نیست و خانوادهاش خواستار تحقیقات شفاف شدهاند.
افغان ایواک، سازمان حامی مهاجران افغان همکار امریکا، این رویداد را «بسیار غیرعادی» توصیف کرده و گفته است که حکومت امریکا باید توضیح دهد چگونه یک مرد ۴۱ ساله، کمتر از یک شبانهروز پس از بازداشت، جان خود را از دست داده است.
مرگ پکتیاوال دستکم بیستوچهارمین مورد مرگ در بازداشت اداره مهاجرت امریکا در یکسال گذشته است، آماری که نگرانیها درباره وضعیت بازداشتگاههای اداره مهاجرت امریکا را افزایش داده است.
خانواده پکتیاوال میگوید که قصد دارند پیکر او را برای خاکسپاری به افغانستان منتقل کند.
برادرش گفت: «او همهچیز ما بود. حالا هیچ چیزی برای ما باقی نمانده است.»
مرگ وی واکنشهای گستردهای را به همراه داشت.
کمیته روابط خارجی دموکراتها در مجلس نمایندگان امریکا با انتشار گزارش مرگ وی با لحن کنایی نوشت: «او در کنار سربازان امریکایی در افغانستان جنگید و توسط حکومت امریکا به ایالات متحده آورده شد، اما در نهایت در بازداشتگاه اداره مهاجرت در تگزاس جان سپرد.»
براساس این گزارش بمبهای جنگنده های پاکستان به مرکز درمان معتادان اصابت کرده و آمار قربانیان ممکن است «به صدها نفر برسد»
در بخشی از این تحقیق با کارمندان درمانگاه امید نیز گفتوگو شده است.
کارمندان درمانگاه امید به افغانستاناینترنشنال گفتند در میان قربانیان افراد زیر ۱۸ سال نیز حضور دارند.
حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان اعلام کرده است که دستکم ۴۰۰ نفر در این رویداد کشته و ۲۵۰ نفر دیگر زخمی شدهاند.
منابع روز چهارشنبه میگویند به نظر میرسد ارقام تلفات درست باشد.
پاکستان ادعا میکند که این حمله یک «عملیات دقیق» بوده و تاسیسات و «زیرساختهای پشتیبانی تروریستی» هدف قرار گرفته است.
فعالان حقوق بشر خواهان تحقیق مستقلانه در مورد این رویداد هستند.
یک کارشناس حقوق بشر از یک سازمان بینالمللی به افغانستان اینترنشنال گفت اگر پاکستان اصل تناسب را رعایت نکرده باشد، این رویداد میتواند جنایت جنگی باشد.
بخشهایی از مرکز بازپروری معتادان امید، یک درمانگاه ۲۰۰۰ بستر تحت حمایت سازمان ملل متحد در شرق کابل از این حمله ویران شده است.
ما از طریق تصاویر ماهوارهای سه ساختمانی را شناسایی کردهایم که بیشترین ویرانی را متحمل شده است.
منابع از مرکز بازپروری معتادان امید به افغانستان اینترنشنال گفتند ساختمان اول، تالاری است که بهعنوان سالن غذاخوری و خوابگاه مورد استفاده قرار میگرفت. بررسی تصاویر پس از حمله نشان میدهد که سقف این سالن کاملا فرونشسته است.
شاهدان از مرکز بازپروری امید گفتند محل دوم اصابت بمب، اتاق محافظان درمانگاه بوده است.
در حمله یک دفتر کاری درمانگاه امید نیز آسیب دیده است. کارمندان درمانگاه گفتند در دفتر کاری نیز یک بمب اصابت کرد. یک منبع دیگر اما گفت بهدلیل اینکه دفاتر کاری ساختهشده از چوب بود، در اثر آتش انفجار حریق شده است.
سهشنبهشب بازماندگان رویداد، به افغانستان اینترنشنال گفتند حمله، لحظهای اتفاق افتاد که دستکم ۴۰ نفر در سالن غذاخوری مشغول صرف طعام شام بودند. سپس بمبی دیگر به بخش محافظان پرتاب شد. بخش اداری درمانگاه امید نیز حریق شده است.
بر سر بیماران و پزشکان چه آمد؟
سهشنبهشب، یک شهروند به نام نیلوفر از کابل به افغانستان اینترنشنال خبر داد که نعیم، کاکایش که در درمانگاه امید بستری بود ناپدید شده است. روز چهارشنبه او با گریه گفت که خبر جانباختن کاکایش تایید شده است.
دهها خانواده مثل نیلوفر پشت شفاخانههای کابل برای یافتن سرنوشت عزیزان خود صف کشیدهاند و با نگرانی به فهرست قربانیان چشم دوختهاند.
یک شب قبل، باشندگان بعد از افطار صدای مهیب انفجار و تیراندازیهای پیهم شهروندان کابل را به وحشت انداخت. این حمله به ویژه تیم کاری درمانگاه امید را شوکه کرد.
اکبر [نام مستعار]، کارمند درمانگاه امید به افغانستاناینترنشنال گفت حدود ساعت ۲۱:۰۰ به وقت محلی بعد از انفجار، در گروه واتسآپی درمانگاه امید، خبر حمله به درمانگاه ارسال شد که همه را وحشتزده کرد.
در نخستین لحظات، سرطبیب درمانگاه به تیم پزشکی هدایت داد که به کابلآمبولانس و همه شفاخانههای کابل خبر بدهند که به آمبولانس نیاز است. او گفت تمام آمبولانسهای شهر کابل در آن شب به سوی کمپ امید روانه شدند تا جنازهها را انتقال دهند. به گفته شاهد عینی تا سهشنبه شب نیز عملیات امداد جریان داشت.
یک شاهد عینی دیگر گفت بسیاری از قربانیان در اثر آتشسوزی سوخته بودند و قابل شناسایی نبودند. بسیاری تاسیساتهای سابق ناتو که بهعنوان مرکز بازپروری امید استفاده میشود از چوب و پخته شیشهای ساخته شده. چیزی که باعث شدت آتشسوزی شده است.
به گفته یکی از شاهدان بعضی از اجساد به گونه کامل و بعضی دیگر فقط اعضای بدنشان پیدا شدند.
برخی از خانوادهها نیز سهشنبه شب به افغانستاناینترنشنال گفتند تاکنون نتوانستهاند اعضای خانواده خود را پیدا کنند.
طالبان گفتهاند که هنگام وقوع حمله، حدود سه هزار نفر در این مرکز حضور داشتند.
این حمله پس از افطار رخ داد و باعث ایجاد وحشت در میان باشندگان کابل شد.
شماری از شاهدان عینی، صحنههای پس از حمله را «بسیار وحشتناک» توصیف کردهاند.
فهیم، راننده آمبولانس، گفت که اندکی پس از حمله به محل رسیده است. او گفت: «وقتی رسیدم، دیدم همهچیز در حال سوختن است، مردم میسوختند.»
او افزود: «صبح زود دوباره با من تماس گرفتند و گفتند برگردم، چون هنوز اجسادی زیر آوار مانده است.»
مرکز درمان معتادین امید که در منطقه پلچرخی کابل قرار دارد، در شرق کابل واقع شده است. این کمپ معمولا در ساحه سابق کمپ فینکس (پایگاه نظامی سابق ناتو) در نزدیک زندان پلچرخی ساخته شده و بزرگترین مرکز ترک اعتیاد در کابل با ظرفیت چند هزار بستر محسوب میشود. در نزدیکی این مرکز شفاخانه ابن سینا ویژه ترک اعتیاد نیز موقعیت دارد.
تاسیسات نظامی در همسایگی درمانگاه
منابع از درمانگاه امید تایید کردند که در کمتر از ۱۰۰ متری تاسیساتی وجود دارد که از سوی قطعه بدری طالبان استفاده میشود و با دیوار بتنی بزرگ از کمپ امید جدا شده است، اما بمب در آنجا اصابت نکرده است.
افغانستاناینترنشنال تصاویر ماهوارهای را بررسی کرده است که در آن دیده میشود در محوطه کمپ فینیکس وسایط نظامی دیده میشود.
تلویزیون آمو نیز گزارش داد یکی از شاهدان عینی که از مدتها به اینسو در نزدیکی کمپ امید کار میکند، به این رسانه گفت که در ماههای گذشته بارها گواه نشست و برخاست پهپادهای کوچک از محدوده این مرکز بوده است. به گفتهی او، مرکز بهیر در واقع مصروف ساختوساز هواپیماهای کوچک بدون سرنشین بوده است. او گفت این ساحه به شدت محافظت میشود و دیوارهای بسیار بلند دارد.
یکی از شاهدان گفته است که در شب حادثه چراغهای مرکز بهیر همه خاموش بودند، اما چراغهای کمپ امید روشن بود. به گفته او، وقتی هوپیماهای مهاجم در آسمان پیدا شد، از کمپ بهیر بالای آن هواپیما تیراندازی شد.
طالبان تاکنون وجود مرکز بهیر و کارخانه پهپاد در کنار کمپ امید را تایید یا رد نکرده است.
پیش از این دیلیمیل و دیپلومات گزارش داده بودند که طالبان در محوطه کمپ فینیکس، در نزدیکی درمانگاه امید، کارخانه پهپاد ساخته است. به نقل از دیلیمیل، این پهپادها در شرق کابل ساخته میشود و در لوگر آزمایش میشود.
کمپ فینیکس تا سال ۲۰۱۴ پایگاه نظامی بزرگ ایالات متحده و ناتو در شرق کابل بود. پس از خروج نیروهای خارجی در سال ۱۳۹۴ (بین سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵) به دولت افغانستان تحویل داده شد و بعد از اسد ۱۴۰۰ (اگست ۲۰۲۱) به دست طالبان افتاد.
دولت پیشین افغانستان در سال ۱۳۹۵ کمپ فینیکس را به درمانگاه ترک اعتیاد تبدیل کرد و آنرا مرکز «احیای امید» نام گذاشت.
کارمندان مرکز درمان امید به افغانستاناینترنشنال گفتند کارخانهای، آنطرف دیوارهای بتنی موقعیت دارد که کارمندان و بیماران به آن دسترسی ندارند.
دوشنبهشب در کابل و ننگرهار چه اتفاق افتاد؟
حمله به درمانگاه امید یکی از جنجالیترین حملات پاکستان در جریان جنگ آشکار با طالبان است.
منابع افغانستان اینترنشنال گفتند که دوشنبهشب نیروهای هوایی پاکستان در مجموع ۹ هدف را در کابل و ننگرهار بمباران کردند. پنج هدف در سرک نو، چمن حضوری، دارالامان، شاهشهید و کارته نو و چهار هدف دیگر در ولسوالیهای اچین، نازیان، گوشته و غنیخیل ننگرهار هدف قرار گرفتند.
کمیته حفاظت از خبرنگاران روز چهارشنبه، همزمان با بیستوهفتم حوت، روز ملی خبرنگاران اعلام کرد که به درخواست گزارشگران بدون مرز و فری پرس آنلیمیتد برای توقف آزار، بازداشت خودسرانه و اخراج خبرنگاران افغان تبعیدی در پاکستان پیوسته است.
پیشتر این سازمانها در نامهای به شهباز شریف نوشته بودند که خبرنگاران افغان در بحبوحه تنشهای مرزی در پاکستان هدف قرار میگیرند. آنها تاکید کردهاند که اسلامآباد باید به اصل عدم اخراج اجباری احترام بگذارد.
در بیانیه این سازمان همچنین بر ایجاد چارچوب حفاظتی موقت برای مهاجران افغان در انتظار اسکان مجدد در کشورهای ثالث تاکید شده است.
پیشتر مرکز خبرنگاران افغانستان گزارش داد که در سال ۱۴۰۴ خورشیدی بیش از ۲۰۰ مورد نقض رسانهای مستند شده است.
