دو سازمان خیریه روز یکشنبه اعلام کردند در پی واژگونی یک قایق که از لیبیا به سمت اروپا در حرکت بود، ۷۱ نفر در دریا مفقود شدهاند. این سازمانها با استناد به گفتههای نجاتیافتهگان گفتهاند که از مجموع ۱۰۵ سرنشین، تنها ۳۲ تن نجات یافته و اجساد دو فرد نیز پیدا شده است.
سازمان ایتالیایی «مدیترانه سیوینگ یومنز» و سازمان آلمانی «سیواچ» گفتهاند که قربانیان به یک قایق گارد ساحلی ایتالیا منتقل و به یک جزیره ایتالیایی برده شدند.
ویدیویی که توسط سازمان «سیواچ» منتشر شده است، نشان میدهد حدود دوازده نفر به یک قایق نارنجی واژگون چسبیدهاند، در حالی که کشتی تجاری به آن نزدیک میشود.
به علت هوای نامساعد، دریای مدیترانه متلاطم است که بر اثر آن مسیر دریایی سفر از شمال آفریقا به آنجا خطراتی مرگبار به همراه دارد.
مسیر دریای مدیترانه میان شمال آفریقا و اروپا یکی از خطرناکترین مسیرهای مهاجرت غیرقانونی به شمار میرود و گزارشهای متعدد از غرق شدن قایقهای مهاجران در این مسیر منتشر شده است.
پیشتر سازمان بینالمللی مهاجرت اعلام کرد که دستکم ۶۸۳ نفر از آغاز سال جاری در مدیترانه مرکزی جان باختهاند، آماری که از سال ۲۰۱۴ بیسابقه بوده است.
این سازمان پیشتر نیز اعلام کرد که سال در گذشته میلادی حدود ۸ هزار نفر در مسیرهای خطرناک مهاجرت جان باخته یا ناپدید شدهاند. بر مبنای آمار این سازمان، حدود ۳ هزار مورد مرگ مهاجران در آسیا ثبت شده که بیش از نصف آنها افغان بودهاند.
یک دگروال نیروی هوایی امریکا که هواپیمایش در ایران سرنگون شده بود، شب شنبه در یک عملیات پرخطر که کماندوهای امریکایی را به عمق خاک ایران کشاند، نجات داده شد.
مقامهای امریکایی گفتند این افسر در عملیاتی میان مرگ و زندگی که دو روز ادامه یافت، در نهایت توسط کماندوهای تیم ششم نیروی دریایی امریکا از ایران خارج شد.
صدها نیروی ویژه، دیگر پرسنل نظامی و دهها هواپیمای جنگی در عملیات نجات این خلبان زخمی شرکت داشتند. مقامهای امریکایی این عملیات را یکی از پیچیدهترین عملیاتهای نیروهای ویژه در سالهای اخیر خواندند.
دو خدمه یک جنگنده اف-۱۵ امریکا پس از آنکه روز جمعه هواپیمایشان هدف قرار گرفت، از کابینهای خود اجکت کردند.
خلبان این جنگنده به سرعت نجات داده شد، اما افسر سامانههای تسلیحاتی آن پیدا نشد و امریکا عملیات فوری و گستردهای را برای نجات او آغاز کرد.
پیدا کردن این افسر که پشت خطوط دشمن پنهان شده بود و تنها یک تفنگچه با خود داشت، از اولویتهای دونالد ترامپ در ۴۸ ساعت گذشته بود.
این افسر پس از اجکت از جنگنده، در یک شکاف کوهستانی پنهان شد و مکان او در ابتدا نه برای امریکاییهایی که در تلاش برای نجاتش بودند و نه برای ایرانیهایی که قصد دستگیریاش را داشتند، مشخص نبود.
عملیات فریب
یک مقام ارشد امریکایی به نیویارکتایمز گفت که سیا یک عملیات فریب را برای گیج کردن نیروهای ایرانی آغاز کرد تا آنها را متقاعد کند که این خلبان قبلاً نجات داده شده و در حال خروج از ایران در یک کاروان زمینی است. این مقام افزود که این سازمان در نهایت مخفیگاه خلبان را پیدا کرد و این اطلاعات را به پنتاگون منتقل کرد تا عملیات نجات اجرا شود.
مقامهای امریکایی عملیات نجات این خلبان را یکی از پیچیدهترین عملیاتهای نیروهای ویژه امریکا در سالهای اخیر توصیف کردهاند.
نیویارکتایمز نوشت هواپیماهای تهاجمی امریکا برای دور نگه داشتن کاروانهای ایرانی از منطقهای که خلبان در آن پنهان شده بود، بمب انداختند و شلیک کردند. زمانی که کماندوهای امریکایی به محل این خلبان سرنگونشده نزدیک شدند، برای دور نگه داشتن نیروهای ایرانی شلیک کردند، اما وارد درگیری مستقیم با آنها نشدند.
این خلبان به یک بیکن (دستگاه ارسالکننده سیگنال) و دستگاه ارتباطی امن برای هماهنگی با نیروهای نجات مجهز بود، اما استفاده از بیکن را محدود کرده بود، زیرا نیروهای ایرانی نیز میتوانستند سیگنال آن را شناسایی کنند.
اما پس از پیدا شدن خلبان، نیروهای امریکایی با چالش دیگری روبهرو شدند: دو هواپیمای ترابری نظامی که قرار بود کماندوها و خدمه را به محل امن منتقل کنند، به دلیل مشکل فنی در یک منطقه دورافتاده در ایران گیر کردند.
طبق گزارش نیویارکتایمز، فرماندهان تصمیم گرفتند سه هواپیمای جدید برای خارج کردن همه نیروهای نظامی امریکا و این خلبان اعزام کنند و دو هواپیمای ازکارافتاده را منهدم کردند تا به دست ایران نیفتند.
دونالد ترامپ، رئيسجمهور امریکا گفت که نیروهای امریکایی هیچ تلفاتی در عملیات نجات ندادهاند. نیویارکتایمز به نقل از یک مقام ارشد نظامی امریکا نیز نوشت که همه کماندوها و افسر سامانههای تسلیحاتی سالم بازگشتند. هواپیماهای نجات، این خلبان زخمی را برای درمان پزشکی به کویت منتقل کردند.
ترامپ گفت که این افسر نجاتیافته، که یک دگروال نیروی هوایی است، «دچار جراحات شده، اما کاملاً خوب خواهد شد.»
رئيسجمهور امریکا در یادداشتی در شبکههای اجتماعی نوشت: «او را پیدا کردیم!» و افزود: «این جنگجوی شجاع پشت خطوط دشمن در کوههای خطرناک ایران بود و توسط دشمنان ما که ساعتبهساعت نزدیکتر میشدند، تعقیب میشد.»
سرنگونی جنگنده F-15E و سقوط یک هواپیمای جنگی دیگر امریکا به نام A-10 Warthog، اندکی بعد در همان روز جمعه، این پرسش را مطرح کرد که ایران پس از یک ماه حملات چه میزان توانایی خود را حفظ کرده است. ترامپ اما این عملیات نجات را به عنوان نشانهای از اینکه دفاعهای ایران بهشدت آسیب دیده یا حتی نابود شدهاند، ستایش کرد.
سپاه: عملیات نجات افسر امریکایی شکست خورد
سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران اما روز یکشنبه اعلام کرد که عملیات نجات ارتش امریکا «به شکست کامل انجامیده است.»
سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا گفت: «عملیات به اصطلاح نجات ارتش امریکا که در قالب عملیات فریب و فرار فوری به بهانه نجات خلبان هواپیمای ساقط شده خود در یک فرودگاه متروکه در جنوب اصفهان طرح ریزی شده بود، با حضور به موقع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به شکست کامل انجامید.»
او ادعا کرد که دو فروند هواپیمای نظامی ترابری سی ۱۳۰ و دو فروند بالگرد بلک هاوک ارتش امریکا منهدم شدند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، روز شنبه در یک سفر رسمی وارد استانبول شد و با رجب طیب اردوغان، همتای ترکیهای خود دیدار کرد. زلنسکی اعلام کرد که در این دیدار بر «گامهای جدید» در بخشهای فناوری و تخصصی و گسترش همکاریهای امنیتی میان دو کشور توافق شده است.
به گفته رئیسجمهور اوکراین، تیمهای دوطرف بهزودی جزئیات را نهایی خواهند کرد.
دفتر ریاستجمهوری ترکیه نیز اعلام کرد که اردوغان در این دیدار بار دیگر بر حمایت انقره از مذاکرات صلح میان اوکراین و روسیه تاکید کرده است.
در این دیدار همچنین درباره فرصتهای همکاری در پروژههای زیرساختی مشترک گاز و توسعه مشترک میدان گازی گفتوگو شده است.
اوکراین اخیرا توافقنامههای همکاری امنیتی با عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر نیز امضا کرده است.
ترکیه بهعنوان عضو ناتو که روابط نزدیکی با اوکراین و روسیه دارد، در اوایل جنگ میان این دو کشور، میزبان مذاکرات صلح بود.
در دیدار روز شنبه در دفتر ریاستجمهوری در دولمهباغچه در استانبول، رجب طیب اردوغان به همتای اوکراینی خود گفت که کشورش اهمیت زیادی برای امنیت در دریای سیاه قائل است.
هفته گذشته یک پهپاد به یک تانکر نفت خام که از روسیه حرکت کرده بود، برخورد کرد و باعث انفجار در دریای سیاه در نزدیکی تنگه بسفر استانبول شد. ترکیه این رویداد را محکوم کرد.
پژوهشگران سازمان علمی و بینالمللی «حفاظت از طبیعت» مستقر در امریکا، دریافتهاند که یکسوم جمعیت جهان در مناطقی زندگی میکنند که گرمای شدید فعالیتهای آنان را بهشدت محدود میکند. این پژوهش هشدار میدهد که افزایش دما، انجام فعالیتهای روزمره را در فصل تابستان دشوار خواهد ساخت.
بر اساس این پژوهش، محدودیتها برای افراد سالمند بیشتر است، زیرا توانایی کمتری برای تعریق و در نتیجه تنظیم دمای بدن خود دارند. این پژوهش مطالعات فیزیولوژیکی تحمل گرما را با دادههای هفتاد ساله جهانی و منطقهای درباره جمعیت و دما ترکیب کرده است.
این پژوهش نشان میدهد که افراد بالاتر از ۶۵ سال اکنون سالانه حدود ۹۰۰ ساعت را که در آن گرما بهشدت فعالیتهای بیرونی را محدود میکند، تجربه میکنند در حالیکه این رقم در سال ۱۹۵۰ حدود ۶۰۰ ساعت بود.
بیشترین آسیب متوجه افرادی است که در کشورها یا مناطق فقیر زندگی میکنند، با وجود اینکه سهم آنها در فروپاشی اقلیم بسیار کمتر از مصرفکنندگان ثروتمند است که سبک زندگیشان باعث تولید بیشتر گازهای گلخانهای از طریق سوزاندن گاز، نفت و زغالسنگ میشود.
در برخی مناطق استوایی و نیمهاستوایی، گرما فعالیت بیرونی سالمندان را بین یکچهارم تا یکسوم سال محدود میسازد. شدیدترین چالشها در جنوبغرب آسیا (بحرین، قطر، کویت، امارات متحده عربی، عراق، عمان)، جنوب آسیا (پاکستان، بنگلادش، هند، افغانستان) و بخشهایی از غرب آفریقا دیده میشود.
این مطالعه که توسط دانشمندان «سازمان حفاظت از طبیعت» رهبری شده و در مجله علمی و پژوهشی «سلامت؛ پژوهشهای محیطزیستی» منتشر شده، فراتر از تحقیقات قبلی درباره خطرات گرمای جهانی و ظرفیت اجتماعی و فیزیولوژیکی سازگاری با گرما را بررسی کرده است.
نویسندگان میگویند که نتایج این پژوهش نشاندهنده نیاز فوری به اقدام برای کاهش منابع اصلی گرمایش جهانی از جمله نفت، گاز و زغالسنگ است. آنها همچنین از سیاستگذاران خواستهاند منابع را به جوامع، گروههای سنی و مناطقی که بیشترین آسیب را دیدهاند، اختصاص دهند.
لوک پارسونز، پژوهشگر سازمان بینالمللی و علمی «حفاظت از طبیعت» و نویسنده اصلی این پژوهش، گفت: «صدها میلیون نفر دیگر نمیتوانند در گرمترین بخشهای سال بهگونه امن فعالیتهای روزمره خود را در بیرون انجام دهند. و این افراد عمدتا در کشورهایی زندگی میکنند که کمترین سهم را در ایجاد این مشکل داشتهاند.»
او گفت که در کوتاهمدت، سرمایهگذاری در سیستمهای هشدار زودهنگام گرما، زیرساختهای خنککننده و حفاظت از سالمندان و کارگران فضای باز در مناطق آسیبپذیر بسیار ضروری است. با این حال، این اقدامات محلی جایگزین نیاز اساسی برای محدود کردن گرمایش جهانی نیست.
ایالات متحده تصمیم دارد شیوه ارسال دارو و تجهیزات پزشکی برای بیماریهایی مثل اچآیوی و مالاریا به کشورهای کمدرآمد را تغییر دهد. منابع آگاه به رویترز گفتهاند که سرعت این تغییرات ممکن است باعث کمبود دارو و اختلال در رساندن کمکهای حیاتی شود و پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.
امریکا تاکنون کمکهای پزشکی خود را از طریق برنامهای به نام «زنجیره تأمین سلامت جهانی» مدیریت میکرد که توسط یک شرکت خصوصی اداره میشد.
این برنامه از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ بیش از ۵ میلیارد دالر دارو و تجهیزات مربوط به اچآیوی و مالاریا را به حدود ۹۰ کشور، بیشتر در آفریقا و آسیا، رسانده است.
اما این برنامه زمانی متوقف شد که دونالد ترامپ در آغاز ریاستجمهوری خود کمکهای خارجی را قطع کرد. در نتیجه، میلیونها دالر دارو و تجهیزات در بندرها و انبارها باقی ماند؛ بعدا با صدور مجوزهای خاص، بخشی از این کمکها دوباره از سر گرفته شد.
اکنون آینده این برنامه نامشخص است، چون حکومت امریکا در حال کاهش و تغییر ساختار کمکهای خارجی است، برخی نهادها را حذف کرده و میخواهد بهجای شرکتهای واسطه، مستقیما با کشورها همکاری کند.
احتمال کمبود دارو
وزارت خارجه امریکا در ایمیلی به کارکنان خود در ۱۷ کشور آفریقایی و هائیتی خواسته اجرای این برنامه تا پایان ماه می متوقف شود. در این ایمیل همچنین آمده که قرارداد شرکت مسئول این برنامه در پایان سپتامبر تمام میشود.
در عین حال، در این ایمیل هشدار داده شده که اگر روند انتقال بهدرستی انجام نشود، خدمات حیاتی با خطر جدی مواجه میشود.
آینده نامشخص و مذاکرات جدید
برخی منابع گفتهاند امریکا در حال مذاکره با «صندوق جهانی مبارزه با ایدز، سل و مالاریا» است تا در آینده از سیستم این نهاد برای خرید و توزیع دارو استفاده کند. این صندوق در حال حاضر سالانه حدود ۲ میلیارد دالر تجهیزات پزشکی برای این بیماریها تأمین میکند.
در ماههای اخیر، امریکا وعده داده که مستقیما به کشورهایی مثل کنیا، رواندا و اوگاندا کمک مالی بدهد، اما جزئیات این برنامهها هنوز کامل نشده و در برخی موارد با مشکلات قانونی یا تأخیر مواجه است.
رسانههای پاکستانی به نقل از مقامات در اسلامآباد نوشتهاند که دستکم دو بار تلاش این کشور برای کشاندن جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده امریکا به میز مذاکره بینتیجه بوده و این روند عملا ناکام مانده است.
یک مقام ارشد دولت پاکستان که از روند این گفتوگوهای پشتپرده آگاه است، به رسانههای پاکستانی گفته است که هیئت بلندپایه امریکا به رهبری جیدی ونس، معاون رئیسجمهور این کشور، دو بار آماده سفر به اسلامآباد برای دیدار با مقامهای ایرانی بوده است.
به گفته او، این دیدارها در فاصله ده روز گذشته تا مرحله نهایی پیش رفت، اما ایران در هر دو مورد با درخواست زمان بیشتر برای مشورتهای داخلی، در نهایت از اعزام هیئت خود صرفنظر کرد.
به گفته این مقام، اسلامآباد از این تصمیم تهران تا حدی ناامید شده، هرچند نگرانیهای ایران نسبت به تحولات اخیر قابل درک دانسته شده است.
پاکستان در این مدت تلاش کرده نقش یک میانجی بیطرف را ایفا کند و اسلامآباد را بهعنوان محل گفتوگو به دو طرف پیشنهاد دهد.
اسلامآباد با طرح ایجاد یک نیروی چندملیتی در تنگه هرمز مخالفت کرده و آن را اقدامی تحریکآمیز دانسته است.
همچنین پاکستان از شرکت در نشستی که با میزبانی بریتانیا برای بررسی راههای بازگشایی ترافیک دریایی در تنگه هرمز برگزار شده بود، خودداری کرده است. به گفته این مقام، این تصمیم در چارچوب سیاست کلی پاکستان برای کاهش تنش و حفظ بیطرفی اتخاذ شده است.
