هبت‌الله آخندزاده: اگر از نظام فعلی اطاعت نکنید فتنه بر می‌خیزد

پیشتر، شماری از باشندگان ولایت‌های غزنی و لوگر در شرق، و منابع محلی در ولایت هرات در غرب افغانستان، از پرواز چندین هواپیمای نظامی ناشناس در آسمان این کشور خبر دادند.

شهروندان گفتند که این جت‌ها به سمت ایران پرواز کرده‌اند.

ساعاتی پس از گزارش شهروندان، رسانه‌های جمهوری اسلامی گزارش دادند که عاصم منیر، فرمانده کل ارتش پاکستان در راس هیئت عالی‌رتبه وارد این کشور شده است.

ارتش پاکستان در بیانیه‌ای اعلام کرد که عاصم منیر و وزیر داخله این کشور در چارچوب تلاش‌های میانجیگرانه میان ایالات متحده و حکومت ایران، به تهران سفر کرده‌اند.

صداوسیمای جمهوری اسلامی نوشت که این هیئت حامل پیام جدید واشنگتن برای تهران است.

طبق این گزارش، هیئت پاکستان و مقامات جمهوری اسلامی، موضوع مذاکرات آتی را بررسی می‌کنند.

این هواپیماها در آسمان لوگر در شرق افغانستان، سپس در غزنی در جنوب‌شرقی و بعد از آن در هرات در غرب این کشور دیده شدند.

هفته گذشته جنگنده‌های پاکستان هواپیمای حامل هیئت جمهوری اسلامی برای گفت‌وگو با امریکا را همراهی کردند.

منابع نزدیک به این نظامی پیشین چهارشنبه ۲۶ حمل، به افغانستان اینترنشنال گفتند که او توسط «چند جنگجوی مسلح طالبان» پس از چاشت ۱۹ حمل به ضرب گلوله کشته شد.

تصاویری که از این رویداد به افغانستان اینترنشنال رسیده، نشان می‌دهد که دو گلوله در ناحیه سینه و گردن این مرد اصابت کرده و صورتش نیر زخمی و خونین است.

منابع محلی گفتند رسول‌داد در حکومت پیشین در صفوف نیروهای امنیتی خدمت می‌کرد. او پس از بازگشت طالبان به قدرت، از ترس انتقام‌جویی این گروه به ایران فرار کرده بود و یک‌سال پیش دوباره برگشته بود. از او دو پسر خردسال به جا مانده است.

مقام‌های محلی طالبان تاکنون درباره کشته شدن او چیزی نگفته‌اند.

این بار نخست نیست که یک نظامی پیشین پس از اخراج از ایران توسط طالبان در افغانستان کشته می‌شود.

پیشتر افغانستان اینترنشنال در یک گزارش تحقیقی از کشته شدن تعدادی از نظامیان سابق، بازگشته از ایران در افغانستان پرده برداشته بود. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که طالبان به وعده «عفو عمومی» خود پای‌بند نبوده و قتل سیستماتیک نیروهای پیشین امنیتی همچنان ادامه دارد.

وزارت خارجه طالبان روز چهارشنبه، ۲۶ حمل، در خبرنامه‌ای اعلام کرد که دو طرف درباره تحولات اخیر منطقه و مذاکرات اورومچی گفت‌وگو کردند.

در خبرنامه آمده است که امیرخان منقی به سفیر عربستان سعودی درباره مذاکرات اورومچی بین طالبان و پاکستان توضیح داده و ابراز امیدواری کرده است که « تعبیرات و مسایل تخنیکی جزئی» نباید مانع روند مذاکرات شود.

طالبان و پاکستان برای دستیابی به یک توافق، هفته گذشته با میانجی‌گری چین در شهر اورومچی گفت‌وگو کردند. پیش از این نیز دو طرف سه دور مذاکرات ناکام را با میزبانی عربستان سعودی، ترکیه و قطر انجام داده بودند.

هرچند نشست اورومچی نیز بدون نتیجه ملموس پایان یافت، اما طالبان آن را مثبت عنوان کردند.

سازمان ملل متحد در افغانستان گزارش سالانه خود درباره وضعیت این کشور در سال ۲۰۲۵ را منتشر کرد.

این گزارش می‌افزاید که کاهش حضور و مشارکت کارکنان زن، دامنه برنامه‌های پاسخ‌گو به جنسیت را محدود کرده و دسترسی زنان و دختران به‌ویژه زنان سرپرست خانواده و بازگشت‌کنندگان، به خدمات اساسی را کاهش داده است.

در این گزارش تداوم ممنوعیت آموزش دختران از مهمترین موانع ساختاری در مسیر توسعه عادلانه سرمایه انسانی عنوان شده است. سازمان ملل می‌گوید این ممنوعیت نابرابری جنسیتی را تشدید کرده و خطر ازدواج زودهنگام را افزایش می‌دهد.

سازمان ملل تاکید کرده است که در سال جاری میلادی برای حفاظت از حقوق زنان و دختران و اطمینان از دسترسی آنان به خدمات ضروری در افغانستان تلاش خواهد کرد.

در این گزارش تاکید شده است که تعامل استراتژیک با طالبان برای دسترسی بشردوستانه همچنان ضروری خواهد بود.

بازگشت مهاجران و رویدادهای طبیعی

طبق این گزارش، جابجایی‌های جمعیتی در افغانستان همچنان به‌عنوان یک شوک سیستمی مهم باقی مانده است و در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۸۸ میلیون نفر از ایران و ۸۹۹ هزار نفر از پاکستان به کشور بازگشته‌اند.

در گزارش سازمان ملل آمده است که با تشدید بازگشت مهاجران قیمت اجاره خانه و زمین افزایش پیدا کرده است. طبق گزارش در برخی مناطق به دلیل محدودیت کارکنان زن، روند ارائه کمک‌های بشردوستانه نیز مختل شده است.

سازمان ملل افزوده است که زلزله شرق افغانستان بار سنگین انسانی و بازسازی در سطح محلی ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش، مجموع خسارات و زیان‌های ناشی از این زلزله ۸۶.۸ میلیون دالر و نیازهای بازسازی آن حدود ۱۲۸.۸ میلیون دالر برآورد شده است.

در این گزارش آمده است که در سال گذشته میلادی حدود ۲۲.۹ میلیون نفر در افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز داشتند اما بودجه دریافت‌شده تنها به حدود ۹۱۳ میلیون دالر رسید.

تنش‌های مرزی و پیامدهای آن

سازمان ملل می‌گوید بی‌ثباتی مرزی با پاکستان در اواخر سال ۲۰۲۵ به‌طور قابل توجهی زنجیره‌های تجارت و تامین بشردوستانه افغانستان را مختل کرده است.

طبق این گزارش، پس از بسته شدن گذرگاه‌های اصلی از دهم اکتبر ۲۰۲۵، جریان تجارت دوجانبه به‌شدت کاهش یافت. صادرات افغانستان به پاکستان از میانگین حدود ۷۰ میلیون دالر در ماه به حدود ۵ میلیون دالر سقوط کرد.

براساس گزارش سازمان ملل، این اختلال بر واردات حیاتی مانند غذا، سوخت و دارو اثر گذاشته و همزمان صادرات مهم افغانستان از جمله زغال‌سنگ و میوه تازه را نیز محدود کرده است.

سازمان ملل همچنین گفته است که بسته ماندن طولانی‌مدت گذرگاه‌ها در سال گذشته خسارات قابل توجهی برای تاجران، حمل‌کنندگان و جوامع مرزی به همراه داشته و در برخی مناطق مرزی، اقتصادهای محلی عملا فلج شده‌اند.

بر اساس این گزارش کاهش سطح برخی کمک‌ها، بازگشت گسترده مهاجران و رویدادهای اقلیمی در سال گذشته، فشارهای سنگینی بر خانواده‌ها، بازارها و خدمات اساسی وارد کرده است.

این گزارش روز چهارشنبه، ۲۶ حمل تحت عنوان «حمایت ملل متحد در پاسخ به نیازمندی‌های بنیادین بشری مردم افغانستان» منتشر شده است.

در این گزارش که از سوی نهادهای مختلف سازمان ملل در افغانستان تهیه شده آمده است که با وجود کاهش کمک‌های جهانی در سال ۲۰۲۵، ارائه خدمات اساسی و تقویت مسیرهای بهبود برای مردم افغانستان ادامه داشته‌است.

در گزارش آمده است که در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷، بودجه برنامه‌های مرتبط با نیازهای اساسی انسانی در افغانستان برای سومین سال پیاپی افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ به ۱.۷ میلیارد دالر رسیده‌ است.

اندریکا راتواته، هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان گفت که در سال گذشته میلادی میلیون‌ها افغان به خدمات اساسی و فرصت‌های اقتصادی دسترسی پیدا کرده‌اند.

در گزارش آمده است که بیش از ۳۴ میلیون نفر شامل ۴۳ درصد مردان و ۵۷ درصد زنان از خدمات درمانی بهره‌مند شدند و بیش از ۴.۶ میلیون کودک با حمایت سازمان ملل به آموزش دسترسی پیدا کرده‌اند.

به گفته سازمان ملل ۵۸ درصد این دانش‌آموزان پسر و ۴۲ درصد آن‌ها دختر بوده‌اند. به گفته سازمان ملل در این مدت همچنین حدود ۴۵ هزار شغل بلندمدت ایجاد شده است.

دست‌کم چهار منبع با تأیید این رویداد گفته‌اند که دلیل بازداشت‌ها، نپوشیدن کلاه و نیز کوتاه یا اصلاح کردن ریش و موی سر توسط دانشجویان بوده است.

طالبان هنوز توضیحی در این مورد نداده است.

طالبان دانشجویان و دانش‌آموزان را ملزم کرده‌ است تا از پوشش مورد نظر این گروه پیروی کنند و همچنین ریش بگذارند.

منابع از هرات همچنین می‌گویند مأموران وزارت امر به معروف طالبان طی روزهای گذشته محدودیت‌های بیشتری بر زندگی روزمره شهروندان در این شهر وضع کرده و به‌صورت گسترده در جاده‌ها زنان را متوقف و بازجویی می‌کنند.

این اقدامات، نگرانی‌ها از افزایش فشارهای اجتماعی بر مردم هرات را تشدید کرده است.