امروز، یکشنبه ۱۳ثور ۱۴۰۵ خورشیدی، مصادف با روز جهانی آزادی مطبوعات است؛ روزی که در جهان بهعنوان نماد آزادی بیان و استقلال رسانهها شناخته میشود. اما در افغانستان، این روز بیش از آنکه نماد آزادی باشد، بازتابدهنده محدودیتها و چالشهای عمیق رسانهای—بهویژه در حوزه ورزش—است.
در سالهای اخیر، رسانههای ورزشی افغانستان نهتنها از محدودیتهای عمومی رسانهها متأثر شدهاند، بلکه با چالشهای مضاعف نیز روبهرو هستند. فدراسیونهای ورزشی که باید منبع اصلی اطلاعرسانی باشند، خود با مشکلات ساختاری، مدیریتی و قانونی دستوپنجه نرم میکنند.
نبود یک سیستم حرفهای روابط عمومی، ضعف در تولید محتوا و ناتوانی در ارائه اطلاعات شفاف، سبب شده که بسیاری از رویدادهای ورزشی یا بهدرستی پوشش داده نشوند یا با تأخیر و ابهام به مخاطبان برسند. در بسیاری موارد، اطلاعات تنها بهصورت گزینشی و محدود منتشر میشود؛ آنهم در چارچوبهایی که اجازه پرداختن آزادانه به واقعیتها را نمیدهد.
یکی از چالشهای جدی، محدودیت در پوشش برخی بخشهای ورزش است؛ بهویژه در حوزه ورزش زنان. با ممنوع شدن فعالیتهای ورزشی زنان، بخش بزرگی از محتوای رسانههای ورزشی عملاً از بین رفته است. خبرنگاران در بسیاری موارد اجازه یا امکان پرداختن به این موضوعات را ندارند.
همچنین در برخی مناطق، محدودیت در نشر تصاویر زنده یا تصویری، کار رسانههای ورزشی را دشوارتر کرده است. این در حالی است که ماهیت ورزش به تصویر، ویدیو و روایت زنده وابسته است.
خبرنگاران ورزشی در افغانستان امروز با واقعیتی دوگانه روبهرو هستند:
از یکسو، محدودیتهای کلی بر آزادی رسانهها و از سوی دیگر، نبود دسترسی به منابع معتبر و رسمی در داخل نهادهای ورزشی.
دسترسی محدود به اطلاعات، نبود کنفرانسهای خبری منظم، و عدم پاسخگویی مسئولان ورزشی باعث شده که خبرنگاران نتوانند گزارشهای دقیق، تحلیلی و حرفهای ارائه کنند. در نتیجه، بسیاری از گزارشها به بازنشر اطلاعات محدود یا غیررسمی تقلیل یافته است.
ضعف در اطلاعرسانی ورزشی تنها یک مشکل رسانهای نیست، بلکه پیامدهای گستردهتری نیز دارد. نبود شفافیت، مانع از شکلگیری نقد سازنده و اصلاح ساختارهای ورزشی میشود. همچنان، فاصله میان مردم و واقعیتهای ورزش کشور افزایش مییابد و اعتماد عمومی نسبت به نهادهای ورزشی کاهش پیدا میکند.
در سطح بینالمللی نیز، نبود روایت حرفهای از ورزش افغانستان باعث شده بسیاری از دستاوردهای ورزشکاران افغان کمتر دیده شود یا بازتاب کافی نداشته باشد.
با وجود همه این محدودیتها، هنوز تلاشهایی برای زنده نگهداشتن رسانههای ورزشی جریان دارد. برخی خبرنگاران و رسانههای مستقل—بهویژه در فضای دیجیتال و خارج از کشور—میکوشند تا روایتهای واقعیتری از وضعیت ورزش افغانستان ارائه کنند.
حضور ورزشکاران افغان در رقابتهای بینالمللی نیز فرصتی فراهم کرده تا بخشی از این سکوت شکسته شود و نام افغانستان در عرصه ورزش زنده بماند.
روز جهانی آزادی مطبوعات در افغانستان، یادآور نیاز فوری به رسانههای آزاد، حرفهای و مستقل است. در بخش ورزش، این نیاز دوچندان احساس میشود؛ جایی که نبود اطلاعرسانی شفاف و حرفهای، نهتنها رسانهها، بلکه خود ورزش را نیز در وضعیت شکننده قرار داده است.
با این حال، تجربه نشان داده که حتی در محدودترین شرایط نیز، صداهای مستقل کاملاً خاموش نمیشوند. رسانههای ورزشی افغانستان، هرچند در تنگنا؛ اما همچنان برای بقا و تأثیرگذاری تلاش میکنند.
