منابع متعدد به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که استخبارات طالبان از مدتی به اینسو، تلفنهای همراه شهروندانی را که از ایران به افغانستان بازمیگردند، در مرز اسلامقلعه بررسی میکند. این منابع گفتند که بررسی تلفنهای همراه گاهی از ۲۰ دقیقه تا نیم ساعت زمان میبرد.
دستکم بیست نفر که از مرز اسلامقلعه وارد هرات میشوند، به افغانستان اینترنشنال تایید کردند که تلفنهای شان بازرسی شده است. به گفته آنان، ماموران طالبان تلفنهای همراه شهروندان را به اتاقی منتقل میکند که مربوط به اداره استخبارات در مرز اسلامقلعه است.
شماری از آنها گفتند که تاریخچه جستجوی برخی اپلیکیشنهای تلفن آنان، مانند واتساپ، نشان میدهد ماموران استخبارات نامها یا شمارههای شماری از چهرههای سیاسی و فرماندهان ضدطالبان در غرب افغانستان را جستوجو کرده بودند.
در هرات و غرب افغانستان، مخالفان طالبان فعالیتی ندارند، اما اسماعیل خان، یکی از چهرههای معروف ضدطالبان، در شهر مشهد ایران، در مجاورت با ولایت هرات، اقامت دارد.
همچنان، شمار زیادی از سربازان و فرماندهان ارتش و پولیس پیشین افغانستان نیز به ایران پناه بردهاند. در یک سال گذشته، یک فرمانده بانفوذ پیشین پولیس و یک فرد نزدیک به اسماعیل خان در ایران ترور شدند. افراد نزدیک به این دو چهره، طالبان را مسئول ترور آنها میدانند.
یافتههای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که شماری از پناهجویان افغان پس از بازگشت اجباری از ایران با بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و قتلهای فراقانونی در افغانستان مواجه شدهاند. پروندههای مستندسازیشده الگویی تکرارشونده از خشونت علیه بازگشتکنندگان را نشان میدهند، و بستگان قربانیان، طالبان را مسئول میدانند.
افغانستان اینترنشنال دستکم شش قتل فراقانونی و ۱۱ بازداشت اخراجشدگان بعد از بازگشت اجباری از ایران را مستندسازی کرده است. با این حال ممکن است آمار قربانیان بیشتر باشد.
اخیراً، نمایندگی سیاسی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در گزارش سه ماهه خود گفت که مقامهای سابق دولتی و اعضای سابق نیروهای امنیتی و دفاعی ملی افغانستان بهگونه اجباری به این کشور اخراج میشوند و پس از بازگشت در معرض نقض حقوق خود قرار میگیرند
همچنین، بازداشت و قتل نظامیان سابق در افغانستان همچنان ادامه دارد. در گزارش یوناما دستکم ۲۳ مورد بازداشت خودسرانه، ۹ مورد شکنجه و پنج مورد قتل نظامیان سابق افغانستان در سه ماه اول سال ۲۰۲۶ مستند شده است.
نقض حریم خصوصی و قوانین بینالمللی
افغانستان پیش از طالبان، از سال ۱۹۸۳ عضو میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی بود. ماده ۱۷ این میثاق میگوید هیچکس نباید در زندگی خصوصی، خانواده، خانه یا مکاتبات خود با مداخله خودسرانه یا غیرقانونی روبهرو شود و هر کس حق دارد در برابر چنین مداخلهای از حمایت قانون برخوردار باشد.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل هم میگوید حق حریم خصوصی در فضای آنلاین و آفلاین معتبر است و هر نوع مداخله در این حق باید بر پایه قانون، ضروری و متناسب باشد. این دفتر در اصول حقوق بشر در مرزهای بینالمللی نوشته است که مرزها «منطقه استثنا» از تعهدات حقوق بشری نیستند و حقوق همه افراد در جریان کنترول مرزی باید رعایت شود.
پیشینه بازرسیها
بررسی و کنترول تلفنهای بازگشتکنندگان به افغانستان پیش از این نیز گزارش شده بود. افغانستان اینترنشنال در گزارشی که در ماه ثور امسال منتشر کرد، دریافته بود که پولیس طالبان همراه با پرسشهای شخصی، تلفنهای همراه بازگشتکنندگان از پاکستان را هم بررسی میکند.
پیش از این ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای افغانستان، نیز در گزارش سال ۲۰۲۵ خود نوشته است که گزارشهای مداوم از بازرسی خانهها و بررسی تلفنهای همراه توسط مقامهای طالبان برای یافتن «تخلف» وجود دارد.
او همچنین نوشت که در ولایتهای مختلف گزارشهای پیوستهای از بررسی تلفنهای مردم برای محتوای ممنوعه و ورود به خانهها برای تلاشی وجود دارد.
