نخستوزیر پیشین پاکستان: افغانستان باید به روحیه ضد پاکستانیاش پایان دهد
انوارالحق کاکر، نخستوزیر پیشین پاکستان خواستار تغییر رویکرد ضد پاکستانی در افغانستان شد.
او گفت که از زمان صدرات محمد داوود، همواره نوعی دستورکار و ذهنیت ضد پاکستانی در میان حکومتهای افغانستان وجود داشته است.
این مقام پیشین پاکستانی تأکید کرد که پرداختن به این مسئله و حل آن، نه تنها به سود پاکستان، بلکه به نفع افغانستان و مردم آن نیز خواهد بود.
کاکر با اشاره به نپذیرفتن مرز مشترک افغانستان و پاکستان از سوی حکومتهای افغانستان گفت که اگر افغانستان در شرایط کنونی بتواند مرزها، جغرافیا و تمامیت ارضی فعلی خود را حفظ کند، این امر بزرگترین دستاورد تاریخ معاصر این کشور خواهد بود.
او تصریح کرد که منظورش از دستاورد، صرفاً حفظ جغرافیا نیست، بلکه حکومت بتواند انسجام داخلی را تقویت کند و با حکومتداری خوب برای مردم صلح و رفاه بیاورد.
کاکر با اشاره به ادعای مرزی افغانستان گفت که «رویاهای بیپایه گسترش قلمرو به شرق، غرب یا شمال» منابع و انرژی دولت افغانستان را هدر میدهد.
آقای کاکر که در سال ۱۴۰۲ خورشیدی بهعنوان نخستوزیر موقت پاکستان فعالیت میکرد، در ادامه این گفتوگو افزود که کشورش به دنبال تغییر رژیم یا مهندسی سیاسی در افغانستان نیست.
او گفت موضوعاتی مانند نوع نظام، ساختار سیاسی و میزان رضایت از رهبری، کاملاً به مردم افغانستان مربوط است و اگر نیازی به تغییر وجود داشته باشد، این مسئولیت بر عهده شهروندان افغانستان خواهد بود.
کاکر افزود: «پاکستان یک قدرت امپریالیستی نیست که بخواهد در امور داخلی دیگران مداخله کند.»
نخستوزیر پیشین پاکستان در پایان خاطرنشان کرد که برای اسلامآباد تفاوتی ندارد چه کسی در کابل حکومت میکند؛ خواه یک نظام دموکراتیک باشد یا طالبان.
به گفته او، تنها خواست و اولویت اصلی پاکستان از همسایه خود، احترام به حاکمیت و تأمین امنیت ملی است.
عطاالله تارر، وزیر اطلاعات و رسانههای پاکستان، در گفتوگو با شبکه جیو نیوز کشته شدن غیرنظامیان در حملات اخیر ارتش این کشور به خاک افغانستان را رد کرد.
او اظهارات طالبان درباره کشته شدن ۱۳ غیرنظامی را «جنگ تبلیغاتی» خواند و گفت این عملیاتها در پاسخ به حملات مرگبار اخیر علیه نیروهای پاکستانی در مناطق قبایلی و بهصورت «هدفمند و مبتنی بر اطلاعات دقیق استخباراتی» انجام شده است.
به گفته تارر، این حملات تنها مراکز، پناهگاهها و هستههای عملیاتی تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) را هدف قرار داده و تلفات سنگینی به این گروه وارد کرده است. او مدعی شد که چند تن از فرماندهان کلیدی تیتیپی نیز در این عملیاتها کشته شدهاند.
وزیر اطلاعات پاکستان افزود که این پناهگاهها علاوه بر اسکان اعضای تیتیپی، بهعنوان مراکز برنامهریزی عملیاتی و انبار مهمات برای حمله به داخل خاک پاکستان استفاده میشدند.
او گفت اسلامآباد برای اثبات ادعاهای خود، ویدیوها و شواهد این «عملیاتهای دقیق» را منتشر خواهد کرد تا نشان دهد که هیچ هدف غیرنظامی مورد حمله قرار نگرفته است.
روز چهارشنبه، خبرگزاری رویترز ویدیویی از خسارات حملات پاکستان به یک منطقه خوست منتشر کرد. شربت خان، باشنده محل، گفت که یکی از خانههای ویران شده متعلق به یک خانواده عادی بود.
پیش از این سازمان ملل کشته غیرنظامیان در حملات پاکستان به افغانستان را تایید کرده بود.
تارر با اشاره به بنبست در تلاشهای دیپلوماتیک پاکستان گفت که در سالهای اخیر، هیئتهای متعددی از سوی اسلامآباد به افغانستان، دوحه و ترکیه اعزام شده و گفتوگوهای فراوانی در چین، قطر، ترکیه و عربستان سعودی صورت گرفته است، اما این تلاشها برای تغییر رفتار طالبان و جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان علیه پاکستان نتیجهای نداشته است.
او همچنین با اشاره به گزارشهایی درباره فتوای رهبر طالبان برای توقف جنگ در پاکستان، مدعی شد که این اظهارات غیررسمی نیز بینتیجه بوده است.
این مقام پاکستانی تصریح کرد که کشورش بارها رویکرد «تعامل و مذاکره» را آزموده، اما در صورت تداوم تهدیدها، پاسخ نظامی را حق مشروع خود میداند.
تارر با تأکید بر اینکه مبارزه با تروریسم در چارچوب «نقشه اقدام ملی» از اجماع کامل رهبران سیاسی و نظامی پاکستان برخوردار است، گفت: «پاکستان هم ظرفیت و هم اراده کامل برای مقابله با تروریسم را دارد. هرچند ما برای حفظ ثبات منطقه تلاش میکنیم، اما امنیت شهروندانمان در اولویت ماست و هرگونه تهدید از خاک افغانستان با پاسخ قاطع روبهرو خواهد شد.»
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، پاکستان را به نقض آشکار حریم هوایی افغانستان و بمباران چندین نقطه در ولایتهای خوست، پکتیکا و کنر متهم کرده است.
به گفته مجاهد، در این حملات که بامداد چهارشنبه رخ داد، خانههای مسکونی هدف قرار گرفته و ۱۳ غیرنظامی، شامل ۱۱ کودک، یک زن و یک مرد سالخورده، جان باختهاند و ۱۴ نفر هم زخمی شدهاند.
این روایت، قصه زنانی است که در روزهای اخیر در هرات بازداشت شدهاند. یکی تازه از خارج برگشته بود، دیگری برای خرید چادر از خانه بیرون شده بود، زنی از ولایت دیگری به هرات آمده بود و زنی دیگر در آستانه مراسم عروسیاش قرار داشت.
ادارههای امر به معروف و استخبارات طالبان در هرات، از روز شنبه، ۱۶ جوزا بازداشت زنانی را آغاز کردند که حجاب مورد نظر طالبان را رعایت نکرده بودند.
طالبان میگوید زنانی که از خانه خارج میشوند باید چادری یا چادر نماز همراه با ماسک داشته باشند.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، در نخستین روز این عملیات، شماری از زنانی بازداشت شدند که عملاً فرصتی برای تهیه چادر مطابق دستور طالبان نداشتند.
در میان بازداشتشدگان، دختری حضور داشت که سه روز پیش از آلمان به هرات بازگشته بود؛ زنی دیگر پس از هشدار طالبان برای خرید چادر از خانه بیرون شده بود؛ زنی نیز از ولایت دیگری به هرات آمده بود؛ و دختری که برای مراسم حنابندان خود در حال کرایه کردن لباس افغانی بود و قرار بود شب بعد مراسم عروسیاش برگزار شود.
شاهدان میگویند ماموران امر به معروف در نخستین روز این بازداشتها با زنان برخورد خشونتآمیز داشتند. به گفته آنان، مأموران به زنان فرصت توضیح یا دفاع از خود را نمیدادند.
یکی از زنان بازداشتشده روز شنبه برای خرید چادر نماز از خانه بیرون شده بود. او در بازار معروف به «لیلامیفروشی» در شهر هرات، چادر نماز خرید و درست زمانی که پول آن را به فروشنده میپرداخت، از سوی طالبان بازداشت شد.
منابع آگاه روز چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال روایت کردند که این زن به مأموران گفت که چادرنماز را همین لحظه برای پوشیدن خریده و تازه بهای آن را پرداخته است، اما توضیحات و التماسهای او نادیده گرفته شد و مأموران امر به معروف با خشونت او را به داخل یک موتر کاستر منتقل کردند.
منابع افغانستان اینترنشنال میگویند این زن باردار بوده است.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، دستکم پنج زن وابسته به اداره امر به معروف طالبان نیز در این عملیات حضور داشتند و همراه با مأموران مرد این گروه عمل میکردند. شاهدان میگویند این زنان نیز با بازداشتشدگان برخورد خشونتآمیز داشتند.
زنی که با خشونت به کاستر انداخته شد
در همین جاده، طالبان دختر جوان دیگری را بازداشت کردند. شاهدان عینی میگویند مأموران هنگام انتقال او به موتر، موهایش را کشیدند. به گفته آنان، این دختر از سوار شدن به موتر خودداری میکرد و در برابر بازداشت مقاومت نشان میداد.
افغانستان اینترنشنال بر اساس شواهدی که به دست آورده است، دریافته که در نخستین روز اجرای این عملیات علیه زنانی که حجاب مورد نظر طالبان را نداشتند، دستکم ۴۰ زن بازداشت شدند.
یک موتر کاستر امر به معروف طالبان در چهارراهی معارف شهر هرات که به طرف جاده محبس میرود
بازداشتشدگان پس از آن به زندان زنان هرات منتقل شدند.
به گفته منابع، پس از ورود به زندان، تلفنهای همراه آنان ضبط شد و در ساعات اولیه، دستهای شان را با دستبند بستند. شماری از زنان در همان لحظات نخست تلاش کردند خانوادههای خود را از وضعیتشان باخبر کنند، اما به آنان اجازه تماس داده نشد. یکی از دختران جوان با گریه از مأموران طالبان میخواست که اجازه دهند با خانوادهاش تماس بگیرد.
در میان بازداشتشدگان روز نخست، دستکم سه زن باردار نیز حضور داشتند.
تلاش زندانیان برای آزادی یک زن باردار و یک تازهعروس
افغانستان اینترنشنال دریافته است که شماری از زنان زندانی بارها از مسئولان طالبان خواستند یک زن باردار را که دچار «پارگی پردههای جنینی» شده بود، آزاد کنند تا به خدمات درمانی دسترسی پیدا کند.
پارگی پردههای جنینی معمولاً در هفتههای پایانی بارداری و نزدیک به زمان زایمان رخ میدهد؛ زمانی که کیسه آب پاره میشود و مایع آمنیوتیک از بدن مادر خارج میشود.
بنا به اطلاعات رسیده از منابع معتبر، این زن باردار در شرایط نامناسب بهداشتی و در آستانه تولد فرزندش در زندان نگهداری میشد. زنان زندانی بارها به مسئولان طالبان هشدار دادند که ممکن است او هر لحظه زایمان کند. با این حال، زندانبانان در پاسخ گفتند که در زندان داکتر حضور دارد و آنان «از پس ولادت او برمیآیند.»
داستان تازهعروسی که آزاد نشد
پیش از این، افغانستان اینترنشنال به نقل از منابع خود از بازداشت دختر جوانی خبر داده بود که تنها یک شب تا مراسم عروسیاش فاصله داشت. اکنون جزئیات بیشتری از چگونگی بازداشت و وضعیت او به دست آمده است.
بر اساس این یافتهها، این دختر همراه خواهرش برای کرایه کردن یک پیراهن سنتی افغانی به بازار رفته بود. در هرات رسم است که یک شب پیش از مراسم عروسی، مراسم حنابندان یا خینه برگزار میشود.
وقتی این دختر به زندان منتقل شد، شماری از زنان زندانی بارها از مسئولان طالبان خواستند او را آزاد کنند تا بتواند در مراسم عروسی خود شرکت کند.
در روز دوم، طالبان فهرستی شامل نام ۹ زن را که اجازه آزادی داشتند، به زندان آورد. در حالی که تنها چند ساعت به مراسم عروسی این دختر باقی مانده بود، نام خواهر او در این فهرست دیده میشد، اما نام خود عروس در میان آنان نبود.
خواهر این دختر با زندانبانان گفتوگو کرد و گفت حاضر است خودش در زندان بماند، اما خواهرش برای شرکت در مراسم عروسی آزاد شود. او بارها گریه کرد و درخواستش را تکرار کرد، اما زندانبانان در پاسخ گفتند که این فهرست از اداره امر به معروف رسیده و آنان اجازه هیچگونه تغییری در آن را ندارند.
نام زن بارداری که در آستانه زایمان بود و نیز دختری که قرار بود تا چند ساعت بعد مراسم عروسیاش برگزار شود، در این فهرست دیده نمیشد و در نهایت هر دو در روز دوم نیز در زندان باقی ماندند.
افغانستان اینترنشنال نتوانسته است سرنوشت این زنان را در روز سوم پیگیری کند و مشخص نیست که آیا آنان همچنان در بازداشت ماندهاند یا در نهایت آزاد شدهاند.
در میان زنان بازداشتشده، دختری نیز حضور داشت که تنها سه روز پیش از آلمان به هرات بازگشته بود. او هنوز چادر نماز تهیه نکرده بود و با پوشیدن یک مانتوی عربی از خانه بیرون شده بود.
این دختر پس از بازداشت بارها به مأموران طالبان توضیح داده بود که تازه به هرات آمده و قصد خرید چادر را داشته است، اما این توضیحات نیز مانع ادامه بازداشت او نشد.
به گفته منابع، شرایط زندان برای این دختر که پس از سالها برای نخستین بار به افغانستان سفر کرده بود، بهمراتب دشوارتر و هراسانگیزتر بود. او دچار اضطراب شدید، ترس و نگرانی عمیق شده بود.
بازداشت دختر دوازده سالهای که قاری قرآن بود
در دومین روز از آغاز بازداشتها، مأموران اداره امر به معروف طالبان مادر و دختری را به زندان منتقل کردند که از ولایت دیگری به هرات آمده بودند. مادر چادری بر تن داشت، اما دخترش به دلیل سن کم با مانتو در شهر رفتوآمد کرده بود.
به گفته منابع، این دختر قاری و حافظ کل قرآن بود.
زنان زندانی بارها با شگفتی به مأموران طالبان گفتند که این دختر هنوز زیر سن است و نباید در زندان نگهداری شود. اما زندانبانان در پاسخ تأکید میکردند که تصمیمگیری درباره آزادی یا ادامه بازداشت افراد در صلاحیت آنان نیست و زندانیان نباید در این مورد دخالت کنند.
خشونت هنگام بازداشت؛ آرامش نسبی در زندان
زنان بازداشتشده نمیدانستند چه مدت در زندان خواهند ماند. برخی از احتمال سه شب بازداشت سخن میگفتند، برخی نگران بودند که یک ماه زندانی شوند و شماری دیگر از احتمال سه ماه حبس صحبت میکردند. این بلاتکلیفی، همراه با ترس از شبماندن در زندان طالبان، فضای سنگینی از اضطراب و نگرانی در میان زندانیان ایجاد کرده بود.
افغانستان اینترنشنال دریافته است که بخش عمده خشونتها هنگام بازداشت و پیش از انتقال زنان به زندان رخ داده است.
به گفته زنانی که بازداشت شده بودند، مأموران امر به معروف طالبان هنگام بازداشت زنان را هل میدادند، دستهای آنان را میکشیدند، شماری را با خشونت به داخل موتر میانداختند و در مواردی موهای دخترانی را میکشیدند که از سوار شدن به موتر خودداری میکردند.
بر اساس این یافتهها، مأموران امر به معروف به توضیحات زنان توجهی نمیکردند و حتی نسبت به وضعیت زنان باردار نیز بیاعتنا بودند.
افغانستان اینترنشنال همچنین دریافته است که مأموران امر به معروف زنان را تا دروازه زندان همراهی میکردند، آنان را به زندانبانان تحویل میدادند و سپس محل را ترک میکردند.
شماری از زنان بازداشتشده پیش از انتقال به زندان، شایعاتی درباره احتمال تجاوز در زندان شنیده بودند. همین نگرانی سبب شد که هیچیک از آنان در شب نخست نتوانند بخوابند و شب را با ترس و اضطراب سپری کنند.
با این حال، زنان بازداشتشده گفتهاند که رفتار زندانبانان زن با آنان مناسب بوده است. به گفته آنان، در زندان زنان هیچ مردی حضور نداشت، همه کارکنان زن بودند و زندانبانان در مواردی حتی تلاش میکردند زنان بازداشتشده را دلداری دهند.
افغانستان اینترنشنال همچنین دریافته است که برای آزادی زنان بازداشتشده در روزهای نخست، هیچ پولی دریافت نشده، اما از آنان و خانوادههای شان تعهد و ضمانت گرفته شده است.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، شمار زنانی که در روزهای شنبه و یکشنبه(۱۶ و ۱۷ جوزا) به زندان مرکزی هرات منتقل شدند، به ۶۱ نفر رسیده بود. از این میان، ۹ نفر در روز دوم آزاد شدند.
گزارشهای رسیده به افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که دستکم ۱۷ زن دیگر نیز در روز سوم بازداشت شدند. این آمار بر اساس روایت شاهدان عینی تهیه شده و ممکن است شمار واقعی بازداشتشدگان در روز سوم بیشتر از این باشد.
افغانستان اینترنشنال با وجود تلاش فراوان، نتوانسته است شمار زنانی که احتمالا در سومین روز عملیات طالبان آزاد شدند را پیدا کند.
تحقیر مردان خانواده
یافتهها نشان میدهد که توهین و تحقیر تنها به زنان بازداشتشده محدود نبوده و مردان خانوادههای آنان نیز هنگام پیگیری سرنوشت بستگانشان با برخوردهای تحقیرآمیز طالبان مواجه شدهاند.
بر اساس این یافتهها، هنگامی که مردان خانوادهها برای پیگیری آزادی زنان بازداشتشده به اداره امر به معروف طالبان در هرات مراجعه کردند، از سوی مأموران این اداره مورد توهین و تحقیر قرار گرفتند. به گفته منابع، برخورد تحقیرآمیز با برخی از مردان خانواده حتی شدیدتر از رفتار با زنان بازداشتشده بوده است.
طالبان به مردان خانوادههای زنان بازداشتشده با الفاظ توهین آمیز گفتهاند که آنان «بیغیرت» و «بیحیثیت» هستند و نمیتوانند از زنان خانواده خود در «جامعه اسلامی» مراقبت کنند.
به گفته منابع، از تمامی مردان خانوادههای زنان بازداشتشده تعهد گرفته شده و به آنان هشدار داده شده است که اگر چنین مواردی دوباره تکرار شود، علاوه بر زنان، مردان خانواده نیز بازداشت خواهند شد.
وزارت امور خارجه طالبان روز چهارشنبه اعلام کرد که در اعتراض به حملات هوایی ارتش پاکستان به ولایتهای خوست، پکتیکا و کنر، شارژدافیر سفارت پاکستان در کابل را احضار کرده و مراتب اعتراض شدید خود را به او ابلاغ کرده است.
بر اساس بیانیه این وزارتخانه، در پی حملات هوایی شب گذشته ارتش پاکستان به این سه ولایت در شرق و جنوبشرق افغانستان، ۱۳ غیرنظامی، شامل ۱۱ کودک، یک زن و یک مرد سالخورده، جان باخته و ۱۴ تن دیگر، از جمله زنان و کودکان، زخمی شدهاند.
طالبان این حملات را نقض آشکار حریم هوایی افغانستان و «جنایت بشری» خوانده است. وزارت خارجه طالبان با تأکید بر مسئولیت خود در دفاع از تمامیت ارضی افغانستان، به اسلامآباد هشدار داده است که به جای دنبال کردن «سیاستهای نیابتی»، به حل مشکلات داخلی خود بپردازد.
این وزارتخانه همچنین تصریح کرده است که مسئولیت پیامدهای این اقدامات «تحریکآمیز و تکراری» مستقیماً بر عهده ارتش پاکستان خواهد بود.
ریچارد لینزی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان گفت که با شماری از نهادها و سازمانهای مدافع آزادی دین و عقیده درباره وضعیت افغانستان دیدار کرده است. او گفت که دستیابی به آیندهای باثبات و شکوفا در افغانستان، در گرو فراگیری، پذیرش متقابل و احترام به حقوق همه شهروندان است.
او روز چهارشنبه با انتشار عکسی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «آیندهای باثبات و شکوفا در گرو فراگیری، پذیرش متقابل و تعهد به پاسداری از حقوق همه افراد است.» لینزی افزود که این دیدارها به شکلدهی سیاستهای بریتانیا در قبال افغانستان کمک میکند.
این دیدار در حالی انجام شده است که وضعیت آزادیهای دینی و عقیدتی در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، با انتقادهای گسترده بینالمللی مواجه است. نهادهای مدافع حقوق بشر بارها نسبت به اعمال محدودیتهای شدید بر اقلیتهای دینی و مذهبی در این کشور ابراز نگرانی کردهاند.
کمیسیون آزادی مذهبی بینالمللی ایالات متحده نیز اخیراً اعلام کرده است که آزادی مذهب در افغانستان تحت حاکمیت طالبان بهطور جدی تهدید میشود و اجرای سختگیرانه شریعت به دستور هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، از عوامل اصلی این وضعیت به شمار میرود.
امانالدین منصور، والی طالبان در هلمند که به بدخشان سفر کرده است، طالبان معترض و مخالفان این گروه را به سرکوب تهدید کرد. او گفت کسانی که از فرمان هبتالله آخندزاده سرپیچی کنند و دست به «بغاوت» بزنند، با «جوابی دندانشکن» روبهرو خواهند شد.
آقای منصور روز چهارشنبه، ۲۰ جوزا در مراسم فراغت دانشآموزان یک مدرسه دینی در ولسوالی وردوج بدخشان گفت که اگر نظام طالبان با تهدیدی مواجه شود و مخالفان علیه آن اقدام کنند، نیروهای این گروه مانند گذشته آمادهاند «به کوهها برگردند و بجنگند.»
این مقام طالبان همچنین مخالفان سیاسی در خارج از افغانستان را به تفرقهافگنی متهم کرد و از مردم خواست از نظام طالبان در برابر مخالفان حمایت کنند.
اظهارات منصور در حالی مطرح میشود که گزارشها از افزایش نگرانی طالبان نسبت به نارضایتیهای درونحزبی در بدخشان حکایت دارد.
به نظر میرسد اعزام او به بدخشان نیز در همین چارچوب و با هدف کنترول وضعیت و تقویت روحیه نیروهای طالبان در این ولایت انجام شده باشد.
بدخشان در سالهای اخیر بارها صحنه تنش و درگیری میان باشندگان محلی و نیروهای طالبان بر سر تخریب مزارع خشخاش و استخراج معادن طلا بوده است. شماری از باشندگان این ولایت، طالبان را به برخورد تبعیضآمیز و تحقیرآمیز متهم میکنند و میگویند استخراج گسترده معادن طلا از سوی این گروه به محیط زیست منطقه آسیب رسانده است.
همزمان، گزارشهایی از اختلافات گسترده میان طالبان محلی و مقامهای اعزامی از مرکز بر سر کنترول و مدیریت معادن بدخشان منتشر شده است؛ اختلافاتی که به گفته منابع محلی، به نارضایتی در میان بخشی از اعضای طالبان نیز دامن زده است.
