روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی نوشت که توافق ایالات متحده و ایران، اختلافهای فزاینده میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو را آشکار کرده و نگرانیهایی را در محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل برانگیخته است.
بر اساس این گزارش، اسرائیل و امریکا جنگ را با هماهنگی کمسابقهای آغاز کردند و رهبران دو کشور امیدوار بودند که فشار نظامی بتواند زمینه تضعیف یا حتی سقوط حکومت ایران را فراهم کند. برنامهریزان نظامی دو کشور همچنان در کنار یکدیگر فعالیت میکنند و دهها هواپیمای سوخترسان امریکایی برای پشتیبانی از جنگندههای اسرائیلی آمادهاند.
با این حال، پس از آنکه جمهوری اسلامی تنگه هرمز را بست و صادرات نفت و گاز با اختلال مواجه شد، اولویتهای واشنگتن و تلآویو متفاوت شدند. به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ به دنبال پایان دادن به جنگی بود که افزایش هزینههای انرژی و نارضایتی مصرفکنندگان امریکایی را در پی داشت، در حالی که نتانیاهو خواهان ادامه فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی بود.
این روزنامه روز دوشنبه، ۲۵ جوزا به نقل از یک منبع آگاه نوشت که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در پی این توافق تلاش دارد بهطور فوری درباره حلوفصل این مسائل با رئیسجمهور امریکا دیدار کند.
حمله اخیر اسرائیل به بیروت در واکنش به حملات حزبالله، امضای توافق میان امریکا و ایران را تا آستانه فروپاشی پیش برد و منجر به تاخیر چندین ساعته در نهایی شدن آن در روز یکشنبه شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا در گفتوگو با رسانهها از این حمله انتقاد کرد و در شبکههای اجتماعی نوشت اسرائیل باید حملات خود را در سراسر لبنان متوقف کند. این موضع با توافق آتشبس پیشین که توقف حملات اسرائیل را تنها به شرط توقف حملات حزبالله مشروط میکرد، تضاد دارد.
با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که امریکا موظف است جلوی «حملات و تجاوزات» اسرائیل در لبنان را بگیرد.
همزمان اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل با رد این ادعاها تاکید کرد که ارتش این کشور منطقه امنیتی خود در لبنان را بهطور نامحدود حفظ خواهد کرد و در صورت نیاز، برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای بهطور مستقل عمل خواهد کرد.
گفته میشود نگرانی اصلی اسرائیل این است که توافق مورد نظر دونالد ترامپ ممکن است بدون دریافت تعهدی از تهران برای تحویل اورانیوم غنیشده، آزادسازی پولهای مسدود شده را برای بازسازی اقتصاد آسیبدیده ایران در اختیار جمهوری اسلامی قرار دهد.
مایکل اورن، سفیر پیشین اسرائیل در واشنگتن، این توافق را «پایان تلخ» برای امیدهای اسرائیل دانسته است. به باور او، اسرائیل گمان میکرد این جنگ با سرنگونی یا فلج کردن رژیم ایران، راه را برای برقراری روابط دیپلوماتیک با دیگر کشورهای عرب منطقه هموار میکند.
سفیر سابق اسرائیل به وال استریت ژورنال گفت: «اگر میلیاردها دالر مسدود شده در اختیار جمهوری اسلامی قرار گیرد، توانایی نظامی و نیروهای نیابتی خود را بازسازی خواهد کرد و ضربه بسیار بزرگ و احتمالا جبرانناپذیر به اعتبار امریکا در منطقه وارد خواهد کرد.»
دانیل شاپیرو، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع امریکا در امور خاورمیانه نیز گفت که اسرائیلیها از نتیجه این روند ناامید شدهاند، اما نباید از آن غافلگیر شوند. او معتقد است از همان ابتدا نیز امید به دستیابی به اهداف بلندپروازانه جنگ واقعبینانه نبود.
این گزارش میافزاید که نتانیاهو اکنون نهتنها با فشارهای خارجی، بلکه با انتقادهای داخلی نیز مواجه است. برخی مقامهای پیشین امنیتی اسرائیل معتقدند که او تحت فشار پایگاه راستگرای خود، تنها چند ماه مانده به انتخابات، تصمیمهایی اتخاذ کرده که روابط با ترامپ را پیچیدهتر کرده است.
چاک فرایلیچ، معاون پیشین مشاور امنیت ملی اسرائیل با اشاره به فشارهای سیاسی داخلی بر نتانیاهو گفت: «او کاملا بازی سیاسی راه باخته است. نتانیاهو در نهایت فقط به فکر خودش است و بهشدت نگران شکست در انتخابات پیشرو است. درگیری با ترامپ آخرین کاری است که اسرائیل باید انجام دهد.»
ارز وینر، رئیس مجمع دفاع و امنیت اسرائیل اما، معتقد است ضربات نظامی و اقتصادی وارد شده به جمهوری اسلامی در دو جنگ پسین، این کشور را بهشدت ضعیف کرده و اسرائیل را در موقعیت بهتری قرار داده است.
آقای وینر به این روزنامه گفت: «فکر نمیکنم کسی از این جنگها پشیمان باشد، اما شاید افسوس بخوریم که چرا کارهای بیشتری انجام ندادیم.»
تفاهم جدید میان ایران و امریکا، در مرحله نخست بر بازگشایی تنگه هرمز، توقف طولانیتر درگیریها و آغاز مذاکرات بعدی درباره برنامه هستهای ایران و لغو تحریمها تمرکز دارد.
مقامهای امریکایی گفتهاند که هرگونه کاهش فشار مالی بر ایران، مشروط به پیشرفت ملموس در اجرای خواستههای واشنگتن خواهد بود. در مقابل، رسانههای دولتی ایران گزارش دادهاند که تهران در آینده نزدیک به بخشی از میلیاردها دالر داراییهای مسدودشده خود در خارج از کشور دسترسی پیدا خواهد کرد.
این توافق در اسرائیل با نگرانیهایی همراه شده است. آونر گولوف، مقام پیشین امنیت ملی اسرائیل، هشدار داده که این روند ممکن است به حکومت ایران مشروعیت ببخشد و تهدید استفاده از نیروی نظامی امریکا را تضعیف کند.
مقامهای اسرائیلی همچنین نگراناند که ایران بتواند مذاکرات هستهای را برای مدت طولانی ادامه دهد یا به توافقی دست یابد که امکان احیای برنامه هستهایاش را در آینده حفظ کند.
دونالد ترامپ در گفتوگو با والاستریت ژورنال تلاش کرد این نگرانیها را کاهش دهد. او گفت: «بنیامین نتانیاهو با آن مشکلی ندارد. چرا این توافق برای او خوب است؟ چون ایران تحت هیچ شرایطی نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
با این حال، تحلیلگران اسرائیلی یادآور شدهاند که ایران همچنان ذخایر قابل توجهی از اورانیوم غنیشده و تعداد نامشخصی سانتریفیوژ در اختیار دارد؛ موضوعی که از نگاه منتقدان، میتواند ظرفیت هستهای این کشور را در آینده حفظ کند.
به نوشته والاستریت ژورنال، تصمیم ترامپ برای حرکت به سوی توافق با تهران، محدودیت نفوذ اسرائیل بر سیاستگذاری امریکا را نیز آشکار کرده است. مایکل هرزوگ، سفیر پیشین اسرائیل در واشنگتن، گفت: «ترامپ کاری را انجام خواهد داد که فکر میکند به نفع خودش است؛ چه برای اسرائیل خوب باشد و چه نباشد.»
به گفته اورن، اگرچه اسرائیل در گذشته برای تاثیرگذاری بر کاخ سفید از طریق لابیگری در کانگرس استفاده میکرد، اما دیگر نفوذ سابق را در میان قانونگذاران امریکایی یا افکار عمومی این کشور ندارد.
این روزنامه نتیجهگیری کرده است که هرچند جنگهای اخیر خسارات سنگینی به ایران وارد کرده و توان اقتصادی و نظامی این کشور را تضعیف کردهاند، اما نتوانستهاند رفتار جمهوری اسلامی را بهگونهای بنیادین تغییر دهند؛ موضوعی که اکنون امریکا را به سمت دیپلوماسی و اسرائیل را به سمت تردید و نگرانی سوق داده است.
سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت که پیشنویس توافق اولیه نهایی شده است و توافق نهایی پس از پایان مذاکرات، که حدود دو ماه طول خواهد کشید، باید در قالب یک قطعنامه الزامآور در شورای امنیت سازمان ملل ثبت شود.
آقای بقایی افزود: «معتبرترین و مؤثرترین تضمین برای اجرای تعهدات طرف مقابل، قدرت و توان بازدارندگی ایران است؛ تواناییای که در سه ماه گذشته به اثبات رسیده و در آینده نیز برای تضمین اجرای توافق به کار گرفته خواهد شد.»
پیشتر جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا، گفته بود که قصد دارد در مراسم رسمی امضای یادداشت تفاهم میان امریکا و جمهوری اسلامی در ژنو حضور داشته باشد، اما احتمال دارد دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا نیز شخصا در این مراسم شرکت کند.
