اداره طالبان پس از نزدیک به پنج سال تسلطه بر افغانستان، تلاش میکند نیروها و جنگجویان خود را به شکل یک ارتش منظم درآورد و راههای تازهای را برای تأمین واحدهای زرهی، توپخانه، نیروی هوایی و شبکههای لجستیکی پیدا کند.
در همین راستا، در ششم جوزا و در حاشیه نشست امنیتی مسکو، محمدیعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، توافقنامهای برای همکاریهای نظامی ـ فنی با سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه امضا کرد. بر اساس این توافق، مسکو تجهیزات نظامی بهجا مانده از دوران اتحاد شوروی را که در اختیاز طالبان قرار دارد، بازسازی خواهد کرد.
این توافق در حالی امضا میشود که روابط طالبان با پاکستان از ماه دلو به این سو متشنج بوده و هواپیماهای پاکستانی بهطور مکرر پایتخت افغانستان و ولایتهای مرزی را هدف قرار دادهاند.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، طالبان در چارچوب توافق جدید در زمینه احیای سلاحها، وسایط زرهی، سامانههای دفاع هوایی و حتی ترمیم و فعالسازی دوباره جنگندهها و چرخبالهای نظامی از مسکو درخواست همکاری کرده است.
احیای میراث شوروی
به گفته منابع مختلف در وزارت دفاع، اداره امور، ریاست استخبارات و وزارت خارجه طالبان، توافق همکاری نظامی و فنی میان دو طرف پنج محور اساسی دارد که شامل آموزش نیروها، پشتیبانی فنی از سلاحها، همکاری اطلاعاتی، عملیات علیه گروههای مسلحی که روسیه آنها را تهدید میداند و همکاریهای لجستیکی است.
به گفته منابع، تمرکز اصلی این همکاری بر مبارزه با شاخه خراسان داعش است؛ گروهی که مسکو آن را تهدیدی جدی برای امنیت آسیای میانه و روسیه میداند.
روسیه تعهد کرده است سلاحهای سبک را ترمیم و تأمین کند تا پاسگاههای طالبان در امتداد خط دیورند و مرزهای آسیای میانه تقویت شوند.
اما درخواستهای طالبان بسیار گستردهتر از این است.
یک منبع در ریاست دفاع و امنیت اداره امور طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان تلاش دارد روابط مستقیمی با مجتمع صنایع نظامی روسیه برقرار کند تا امکان خرید سلاح و ترمیم آنها را فراهم کند.
طالبان فهرستی شامل ۱۴ هزار و ۸۰۳ میل سلاح از انواع مختلف خانواده AK تهیه کردهاند که روسیه بر اساس آن این سلاحها را ترمیم و مهمات مورد نیازشان را تأمین خواهد کرد. در این فهرست سلاحهای AK-47، AKM، AKMS و AK-74 که در افغانستان با نام «کلاشینکوف» شناخته میشوند، شاملاند.
علاوه بر این، ۸ هزار و ۶۳۲ میل سلاح AKS-74U (کرینکوف)، تفنگ نیمهاتومات SKS و تفنگ تکتیرانداز SVD دراگانوف نیز در فهرست قرار دارند که باید ترمیم شوند. همچنین در این فهرست ترمیم ۲۱ هزار و ۳۲ قبضه تفنگچه ماکاروف، TT-33 و تفنگچه خودکار استچکین نیز درخواست شده است.
کارشناسان امور نظامی میگویند بخش بزرگی از این سلاحها در دورههای حکومتهای نزدیک به اتحاد شوروی و طی دههها جنگ وارد افغانستان شدهاند.
هرچند سلاحهای امریکایی موجود در اختیار طالبان از نمونههای روسی پیشرفتهتر هستند، اما به دلیل محدودیت در دسترسی به قطعات، مهمات و خدمات ترمیمی، استفاده از آنها در میان جنگجویان طالبان روزبهروز کاهش یافته است.
طالبان در بخش ترمیم سلاحهای سنگین نیز تعدادی سلاح را مشخص کردهاند که شامل ۷۶۵ میل دهشکه (DShK)، پیکا (PKM)، زیکویک، KPV و RPK میشود. این سلاحها برای جنگهای میدانی و دفاع از پاسگاهها اهمیت زیادی دارند.
در بخش سلاحهای ضدزره، طالبان علاوه بر راکتانداز RPG-7، توپهای ضدتانک SPG-9 و B-10، خواستار دریافت موشکهای هدایتشوندهای مانند 9M14 Malyutka و 9K111 Fagot نیز شدهاند.
مالیوتکا و فاگوتُ موشکهای ضدتانک ساخت شوروی هستند که از مرگبارترین سلاحها برای انهدام اهداف سنگین به شمار میروند. مالیوتکا موشک نسل اولی است که با جویاستیک دستی هدایت میشود و توانایی هدف قرار دادن تانکها تا فاصله سه کیلومتری را دارد؛ در حالی که فاگوت سامانه پیشرفتهتری از نسل دوم است که از داخل لوله پرتاب شده و با کمک دوربین بهصورت نیمهخودکار هدف را دنبال میکند.
منابع میگویند فهرست این سلاحها در وزارت دفاع است، اما تاکنون موجودیت آنها تأیید نشده و به همین دلیل از روسیه درخواست شدهاند.
بر اساس اطلاعات منابع، طالبان بهطور ویژه خواهان دریافت سامانههای دفاع هوایی قابل حمل بر شانه مانند استرلا (Strela) و ایگلا (Igla) شدهاند. این موشکها توسط اتحاد شوروی و سپس روسیه ساخته شده و قابلیت حمل توسط افراد را دارند.
این سلاحها بر اساس فناوری فروسرخ (ردیابی حرارتی) عمل میکنند و گرمای موتور هدف را دنبال میکنند.
این سامانهها عمدتاً برای سرنگونی هواگردهای با ارتفاع پایین، از جمله هلیکوپترها، هواپیماهای ترابری نظامی و برخی جنگندههای دیگر استفاده میشوند.
درخواست این سلاحها در حالی مطرح شده که به باور تحلیلگران، حریم هوایی افغانستان همچنان امن نیست و بهطور مکرر گزارشهایی از پرواز پهپادهای ناشناس در آسمان کشور منتشر میشود.
طالبان تانکها و وسایط زرهی قدیمی را بازسازی میکند
در میان تجهیزات وزارت دفاع افغانستان، ۷۶ تانک زرهی هشتچرخه BTR-60 و BTR-70، وسایط جنگی پیادهنظام BMP-1 و BMP-2 و همچنین تانکهای T-55 و T-62 ثبت شدهاند. پیش از این شمار این وسایط حدود ۴۶۰ عراده برآورد میشد.
برخی منابع در وزارت دفاع طالبان به افغانستان اینترنشنال گفتند که این وسایط زرهی نیز در فهرست تجهیزات نیازمند ترمیم قرار دارند؛ از میان آنها ۲۱ عراده سالم هستند و بقیه به بازسازی و ترمیم نیاز دارند.
در جریان جنگ اتحاد شوروی و مجاهدین افغان در سالهای (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) وسایط زرهی BMP-1 و BMP-2 نقش مهمی در عملیات نظامی نیروهای شوروی داشتند. این جنگ باعث شد برخی ضعفهای اساسی طراحی BMP-1 آشکار شود و در نتیجه استفاده از مدل پیشرفتهتر BMP-2 سرعت گیرد.
به گفته تحلیلگران نظامی، BMP-1 که اساساً برای نبرد در دشتهای باز اروپا طراحی شده بود، در افغانستان با مشکلات زیادی روبهرو شد. تأثیر توپ ۷۳ میلیمتری آن در مناطق کوهستانی و مرتفع علیه اهداف مجاهدین محدود بود. همچنین زره آن در برابر راکتهای RPG-7 و مسلسلهای سنگین آسیبپذیر تلقی میشد که میزان خسارتپذیری آن را بالا میبرد؛ اما این نواقص در نسل دوم برطرف شد.
طالبان همچنین خواهان ترمیم ۳۱ توپخانه متحرک ۱۵۲ میلیمتری و ۲۷ راکتانداز شدهاند.
به گفته منابع، در وزارت دفاع تحت کنترول طالبان ۳۰۲۰ موتر روسی کاماز، موترهای حامل توپ، تریلرها و تریلرهای ویژه حمل تانک نیز موجود است، اما هنوز روشن نیست چه تعداد از آنها به ترمیم و نوسازی نیاز دارند.
موضوع موترهای کاماز در اواخر ماه ثور نیز در مجمع اقتصادی کازان میان نمایندگان طالبان و مقامهای روسیه و تاتارستان مطرح شده بود.
آیا «ارابه شیطان» دوباره پرواز خواهد کرد؟
مهمترین بخش درخواستهای طالبان احتمالاً مربوط به نیروی هوایی است.
طالبان خواستار ترمیم ۱۱ فروند هلیکوپتر ترابری Mi-8 و Mi-17 و چهار فروند هلیکوپتر تهاجمی Mi-24 شدهاند. Mi-24 که در افغانستان با نام «ارابه شیطان» شناخته میشود، برای پشتیبانی نزدیک هوایی استفاده میشود.
علاوه بر این، درخواست ترمیم ۱۲ فروند دیگر از جنگندههای MiG-21، MiG-23، Su-22 و Su-25 نیز مطرح شده است.
این هواپیماها در آشیانههای فرودگاههای کابل، هرات، جلالآباد، خوست، بگرام و قندهار قرار دارند.
وزارت امر به معروف طالبان پنجشنبه، چهارم سرطان بخشی از سخنرانی خالد حنفی در کارگاه یک روزه برای محتسبان نظامی این گروه را منتشر کرد.
وزارت امر به معروف طالبان نیروهای نظامی نیز دارد و این نیروها طبق قانون امر به معروف صلاحیت بازداشت افراد را دارند.
خالد حنفی خطاب به محتبسان گفت: «شما در ادارات مهم اجرای وظیفه میکنید و صلاحیت اصلاح را خداوند به شما داده است.»
وزیر امر به معروف طالبان به محتسبان دستور داد که به محض مشاهده فساد اخلاقی و اداری، بدون احساس خطر علیه آن اقدام کنند. او تاکید کرد که محتسبان باید در امر جلوگیری از «منکرات» با جرأت و شجاعت عمل کنند.
خالد حنفی پیشتر نیز، در نشستی با ۵۵۰ محتسب از ۳۴ ولایت گفته بود جامعه جهانی حق ندارد در امور داخلی افغانستان مداخله کند. او همچنین بر عملیسازی مفاد قانون امر به معروف تاکید کرد.
قانون امر به معروف طالبان صلاحیتهای گستردهای برای محتبسان داده است. محتسبان امر به معروف در سراسر افغانستان به «تفتیش عقاید» نظارت از رفتار و کردار شهروندان میپردازند.
این سیاستمدار راستگرای بریتانیایی که سه سال پیش گفته بود افغانستان تحت حاکمیت طالبان اکنون وضع بهتری دارد، در مقالهای در روزنامه تلگراف هشدار داده است که ادامه انزوای افغانستان منافع بریتانیا را تأمین نمیکند.
آقای الوود تاکید کرد که فریاد زدن از راه دور در واکنش به فرمانهای رهبر طالبان علیه زنان و دختران، هیچ تاثیری بر سیاستهای آن اداره ندارد و بریتانیا باید برای جلوگیری از بحرانهای بزرگتر، راه دیپلوماسی فعال را در پیش بگیرد.
به گفته این افسر پیشین ارتش بریتانیا، بیست سال حضور نظامی در افغانستان با هزینههای میلیارد دالری و کشته شدن ۴۵۷ سرباز بریتانیایی در نهایت به شکست انجامید و طالبان دوباره قدرت را به دست گرفت.
آقای الوود تصریح کرد که فقر شدید، نبود فرصتهای شغلی و ناامیدی در میان ۴۰ میلیون جمعیت افغانستان، زمینه را برای تقویت شبکه جلب و جذب شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) و افزایش موج مهاجرت به اروپا هموارتر کرده است.
رئیس پیشین کمیته دفاعی پارلمان بریتانیا هشدار داد که نادیده گرفتن افغانستان راه را برای نفوذ عمیقتر چین هموار میکند و بیجینگ در حال بلعیدن منابع معدنی سرشار این کشور است. او با اشاره به تجربه سناتور جان مککین در ترغیب امریکا برای تعامل با ویتنام پس از سالها جنگ، افزود که دیپلوماسی به معنای تایید یا به رسمیتشناختن اداره طالبان نیست، بلکه ابزاری برای تاثیرگذاری بر آینده است.
نماینده پیشین پارلمان بریتانیا در ادامه مقاله خود در روزنامه انگلیسی تلگراف نوشت که در درون اداره طالبان صداهای متفاوتی وجود دارد؛ در حالی که تندروهای نزدیک به هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان از انزوای کشور راضی به نظر میرسند، عدهای دیگر در وزارتخانهها اهمیت تعامل بینالمللی برای نجات اقتصاد را درک میکنند.
او تاکید کرد که سیاست کنونی غرب در قبال کابل نه اصول اخلاقی را تأمین کرده و نه واقعبینانه است و بریتانیا باید سفارت خود را در کابل بازگشایی کند.
توبیاس الوود در سال ۲۰۲۳، پس از یک اظهارنظر جنجالی در تمجید از طالبان، وادار به کنارهگیری از ریاست کمیته دفاعی پارلمان بریتانیا شد.
او گفته بود افغانستان تحت حاکمیت طالبان اکنون وضعیت بهتری نسبت دروه جمهوریت دارد و به نوعی ثبات رسیده است.
آقای الوود اکنون در شرایطی خواهان تعامل با طالبان شده که بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ بنیاد هالندی حقوق کودکان، افغانستان زیر سایه تصمیمهای اداره طالبان، در میان ۱۹۴ کشور جهان بدترین وضعیت را از نظر رعایت حقوق کودکان دارد و در جایگاه آخر قرار گرفته است.
وزارت عدلیه طالبان پنجشنبه، چهارم سرطان در خبرنامهای نوشت عبدالحکیم شرعی در این دیدار همکاری نهادهای امنیتی در تأمین نظم عمومی را مهم خوانده و خواستار توجه جدی مسئولان حوزههای کابل در این زمینه شده است.
عبدالحکیم شرعی همچنین خواهان تقویت همکاری مسئولان امنیتی طالبان با کمیسیون جلوگیری از غصب زمینهای دولتی شده است. او تاکید کرده که این کمسیون با «جدیت و قاطعیت» به استرداد زمینهای غصب شده ادامه میدهد.
وزارت عدلیه طالبان نوشت آمران حوزههای امنیتی اطمینان دادند که در تأمین نظم عامه، استرداد زمینهای غصب شده و عملیسازی احکام هبتالله همکاری میکنند.
این در حالی است که وزیر عدلیه طالبان روز دوشنبه بیش از ۳۰ نفر از شیعیان را به دلیل برافراشتن پرچم و نمادهای محرم در شهر کابل در زندان شخصی خود نگهداری کرد. عبدالحکیم شرعی روز چهارشنبه پس از دستور رئیسوزرا و وزیر داخله طالبان، آنها را از زندان شخصی خود آزاد کرد.
همزمان نیروهای امنیتی طالبان به دستور وزیر عدلیه به دفتر مرکزی تلویزیون خصوصی تمدن در کابل یورش بردند و نشرات آن را متوقف کردند. روز گذشته مسئولان این رسانه گفتند که افراد ناشناس تجهیزات و وسایل این رسانه را با وسایل نقلیه تخلیه میکنند.
عبدالحکیم شرعی از وزرای قدرتمند طالبان است که در کنار زندانهای رسمی، زندان شخصی دارد و در جریان چند سال گذشته شماری از افراد را از جمله به دلیل موضوع زمین بازداشت کرده است.
به گفته دادستانهای پرونده، این دو دختر در زمان وقوع این رویداد در دیسامبر سال گذشته، ۱۴ ساله بودند.
بر اساس اظهارات دادستانها، این دختران به دلیل مصرف الکل در حالت «گاهی هوشیاری و گاهی بیهوشی» قرار داشتند و متهم با سوءاستفاده از وضعیت آنها، اقدام به تجاوز و آزار جنسی کرده است.
در کیفرخواست آمده است که بکتاش سلطانی پیش از این اقدام، در آپارتمان خود به این دختران مشروب الکلی «ودکا» خورانده بود.
با این حال متهم که با کمک یک مترجم در دادگاه شهادت میداد، این ادعاها را رد کرد و گفت که در زمان وقوع رویداد احساس «خوابآلودگی غیرقابلکنترول» داشته و برای مدتی به خواب رفته بود.
او در پاسخ به پرسش وکیل مدافع خود درباره اینکه آیا کسی کاری با او انجام داده یا میتواند بگوید دختران چه میکردند، گفت که به دلیل نداشتن هوشیاری کامل، نمیتواند در این باره چیزی بگوید و در حال خودش نبوده است.
بکتاش سلطانی پیش از این به دادگاه گفته بود که در سال ۲۰۲۲ میلادی پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، به عنوان پناهجو به بریتانیا نقل مکان کرده است.
او گفت که پیش از آمدن به بریتانیا، به مدت هفت سال در ولایتهای مختلف افغانستان با ارتش بریتانیا همکاری داشته و به همین دلیل ناچار به ترک کشورش شده است.
او افزود پیش از این به همراه مادر و خواهر و برادرانش در یک هوتل زندگی میکرده است.
متهم در بخش دیگری از دفاعیات خود گفت که حدود سه ماه پیش از این رویداد، با یکی از این دختران در بیرون از یک رستوران آشنا شده و آن دختر به او گفته بود که ۱۸ ساله است. به گفته بکتاش سلطانی، آنها بعدا در شبکه اجتماعی اسنپچت با هم در ارتباط بودند.
او درباره روز حادثه گفت که پس از پیامها و تماسهای پیدرپی این دختر در اسنپچت و تقاضای او برای خرید غذا توافق کرد که با او و دختر دیگر ملاقات کند. او تاکید کرده که تا زمان وقوع این رویداد، فکر میکرده این دختران ۱۸ یا ۱۹ ساله هستند.
