خبرنگار
بشر نورزی، قاچاقبر بزرگ مواد مخدر و تمویلکننده طالبان، پس از آزادی از زندانی در امریکا، در ۲۸ سنبله ۱۴۰۱ از هواپیمایی در میدان هوایی کابل پیاده شد و نیروهای طالبان بر گردنش گل آویختند.
در آن روز نیروهای مسلح نقابدار طالبان از نورزی استقبال کردند و یک قطعه ویژه استخبارات امنیت این مراسم را گرفت.
در میان خوشآمدگویان، هدایتالله بدری، وزیر معادن و پترولیم طالبان که یار و همکار تجاری قدیمی نورزی بود، حضور داشت و برای استقبال از او تا پله هواپیما رفت.
نورزی چند روز بعد کابل را ترک کرد. در روز دوم میزان همان سال، او به قندهار رفت تا با ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، بیعت کند. در میدان هوایی احمدشاه بابا در قندهار نیز نیروهای ویژه طالبان، امنیت مراسم استقبال از نوروزی را تأمین کردند و او سپس به قصر مندیگک رفت.
او پس از بیعت و چند روز اقامت در قندهار، از طریق اسپینبولدک به کویته رفت و اندکی بعد دوباره به افغانستان بازگشت.
یک منبع آگاه طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که «ملا هبتالله از نورزی خواسته بود که در بخش معادن و نفت با امارت همکاری کند.»
به ادعای این منبع، ملا هبتالله بهگونه شفاهی به وزارت معادن و پترولیم دستور داده بود که قراردادهای پیشین را دوباره بررسی کند و برخی از قراردادهای مهم این وزارتخانه از طریق بشر نورزی پیش برده شود.
به گفته این منبع، بشر نورزی میان طالبان و برخی شرکتهای خارجی نقش میانجی را ایفا میکند و در این بخش سهم مالی ویژه خود را نیز دارد. در این میان، نام شرکت «افچین» نیز مطرح میشود که بشر نورزی آن را همراه با یک شرکت چینی تأسیس کرده است.
سهم در معادن طلا
یک منبع دخیل در استخراج معادن طلای بدخشان که با قندهار ارتباط دارد، گفت بشر نورزی در معادن طلای تخار و بدخشان، برخی حوزههای اقتصادی نفت در شمال و برخی قراردادهای معدنی با شرکتهای چینی دخیل است.
یک مقام طالبان که همراه با هدایتالله بدری، وزیر معادن طالبان و بشر نورزی به بدخشان سفرهای مشترک داشته است، ادعا میکند که در جریان سفرهای نورزی، ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان، برای سفر او یک چرخبال در اختیارش قرار میدهد.
به گفته او، «نورزی نه تنها در قراردادهای رسمی معادن سهم دارد، بلکه در روند واردات نفت روسیه و ترکمنستان از طریق بندر حیرتان نیز دخیل است.»
همچنین، ادعا میشود که نورزی از زمان ملا عمر، بنیانگذار طالبان با رهبران این گروه رابطه نزدیک داشته و در میان برخی حلقههای بلندپایه طالبان در کابل نفوذ دارد.
نمایندگان دو شرکت خارجی در افغانستان، به شرط فاش نشدن نامشان، به افغانستان اینترنشنال گفتند: «در تخار و بدخشان، هر قرارداد معدنی که انجام شده یا در حال انجام است، بیشتر از طریق بشر نورزی صورت میگیرد.»
نورزی در حال حاضر در کویته خانهها و املاک مسکونی دارد و بر اساس گزارشها، اعضای خانواده او نیز در همانجا زندگی میکنند. یک مقام طالبان که نخواست نامش فاش شود، ادعا میکند که «در جریان سفرها، کارت هویت پاکستانی را در جیب نورزی دیده است»، اما تایید نکرد که او شناسنامه افغانستان را با خود میداشته است یا خیر.
به گفته برخی منابع، نورزی که حدود ۶۵ سال دارد، به دلیل روابط نزدیک با حلقههای استخباراتی پاکستان، مدیریت انتقال غیرقانونی طلا و شبکههای قاچاق را بر عهده دارد. به گفته این منابع، «یکی از پسران بشر نورزی در قاچاق طلا نقش دارد و طلا را با موترهای زرهی خود از طریق قندهار به پاکستان قاچاق میکند.»
این منبع گفت که نورزی پس از آزادی، سرمایه برجستهای نداشت، اما در سالهای اخیر ادعا شده است که ثروتش افزایش یافته و این افزایش با قراردادهای معادن و نفت مرتبط دانسته میشود.
سرد شدن رابطه هبتالله با نورزی
درگیریهای اخیر بر سر معادن طلا و نفت در ولایتهای شمال افغانستان، برای رهبری طالبان، بهویژه هبتالله آخندزاده، زیانبار تمام شده است. این درگیریها نه تنها شفافیت قراردادهای معدنی طالبان را زیر سوال برده، بلکه اختلافهای داخلی و کشمکش بر سر منابع درآمد را نیز در صفوف این گروه برانگیخته است.
برخی منابع نزدیک به ملا هبتالله بر این باورند که روابط او و بشر نورزی بر سر استخراج معادن و درآمدهای آن، در روزهای اخیر سرد شده است.
به گفته منابع، برخی «خودسریهای» بشر نورزی در بخش معادن طلا و استخراج نفت باعث شده است که ملا هبتالله در روزهای اخیر برخی تصمیمهای تازه درباره بخش معادن و نفت بگیرد و اختیارات او را محدود کند.
ملا هبتالله آخندزاده در روزهای گذشته فرمانی صادر کرد که در بخش استخراج و شستوشوی طلا، محدودیتهایی را وضع کرده است، اما در این محدودیتها مورد مشخصی دیده نمیشود که فعالیتهای بشر نورزی را محدود کند. یکی از مواد این فرمان، قراردادهای معادن را به وزارت معادن طالبان مرتبط میکند؛ وزارتی که وزیر آن از نزدیکترین دوستان بشر نورزی به شمار میرود.
هبتالله آخندزاده از استخراجهای غیرقانونی و انتقال سرمایه به خارج از کشور توسط گروه بشر نورزی ناراضی است.
از یک مقام طالبان پرسیدیم که چرا ملا هبتالله تا این اندازه به بشر نورزی اختیار داده بود؟ پاسخ او این بود: «بر پیشانی او نوشته نشده بود که خیانت خواهد کرد.»
به گفته این مقام طالبان، «ملا هبتالله متوجه شده است که بشر نورزی سرمایه خود را به پاکستان منتقل میکند و در مرکز ولایت بدخشان، شهر فیضآباد، افرادی را گماشته است تا طلا و دیگر سنگهای قیمتی را از استخراجکنندگان غیرقانونی خریداری کنند و سپس بهصورت غیرقانونی قاچاق کنند. همچنین سهم خزانه امارت را نیز تحویل نمیدهند.»
بشر نورزی در حکومت طالبان هیچ سمت رسمی ندارد، اما در بسیاری از نشستهای رسمی با عنوان یکی از بزرگان قومی شرکت میکند. او از نظر تحصیلات دینی مولوی یا شیخ نیست و خود را بازرگان معرفی میکند.
یک مقام پیشین افغانستان در قندهار به افغانستان اینترنشنال گفت که بشر نورزی پس از قراردادهای معادن و نفت، در مدت کوتاهی با هزینهای حدود یک میلیون دالر امریکایی، یک مدرسه دینی در ولسوالی میوند قندهار ساخته و سرپرستی این مدرسه را نیز شخصاً بر عهده دارد.
او پس از آزادی از زندان امریکا، اکنون دوباره به چهرهای ثروتمند تبدیل شده است و به افراد نزدیک و محافظان خود معاشهای بلند میپردازد و حتی هزینه ازدواج برخی از آنان را نیز پرداخت کرده است.
منابع داخلی طالبان میگویند که ملا هبتالله آزادی نورزی را در برابر یک زندانی امریکایی، یک امتیاز دانست و به او اجازه داد در معادن و نفت افغانستان سهم داشته باشد. این تصمیم همچنین بهعنوان قدردانی از خدمات گذشته او تعبیر میشود، زیرا نورزی در سالهای نخست طالبان، در روزهای دشوار، از نزدیکان ملا محمد عمر بود و با فراهم کردن سلاح، موترسایکل و کمکهای مالی، در تقویت پایههای این گروه نقش داشت.
نقش نورزی در حلقه ملا محمد عمر چه بود؟
بشر نورزی در سال ۱۹۶۱ در ولایت قندهار افغانستان به دنیا آمد. او از سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹ در جنگ علیه اتحاد شوروی شرکت داشت. او برای طالبان مواد منفجره، سلاح و جنگجو فراهم میکرد. نورزی در دهه ۱۹۸۰ با ملا محمد عمر آشنا شد. در آن زمان، هر دو در یکی از جبهههای حزب مولوی خالص میجنگیدند.
در میانه دهه ۱۹۹۰، زمانی که طالبان در افغانستان به قدرت رسیدند، نورزی با کمک استخبارات پاکستان به ملا عمر کمک کرد تا رهبری طالبان را بهدست بگیرد. پس از آن، او برای طالبان سلاحهایی از جمله کلاشنکف، راکتانداز، سلاحهای ضدتانک و موتر فراهم میکرد و همچنین بخشی از درآمد حاصل از مواد مخدر را در اختیار آنان قرار میداد.
شماری بشر نورزی را به خاطر نقش او در تجارت مواد مخدر، سلطان مواد مخدر و پابلو اسکوبار طالبان لقب داده بودند.
در سال ۲۰۰۱، هنگامی که امریکا عملیات نظامی خود را در افغانستان آغاز کرد، نورزی به درخواست ملا عمر، ۴۰۰ جنگجوی خود را در اختیار او قرار داد تا در نبرد مزار شریف علیه جبهه متحد شرکت کنند.
در مقابل، طالبان به نورزی اجازه دادند که تجارت مواد مخدر خود را بدون مانع و تأخیر ادامه دهد.
گفته میشود که نورزی پس از رویدادهای ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در کویته بود و اندکی بعد به افغانستان بازگشت.
در نوامبر ۲۰۰۱، او در اسپینبولدک با افرادی دیدار کرد که خود را مقامهای نظامی امریکایی معرفی کرده بودند.
به گفته وکیل سابق او، نورزی به قندهار برده شد و امریکاییها به مدت شش روز در آنجا از او بازجویی کردند. او پذیرفت که با آنان همکاری کند و آزاد شد. سپس، در پایان ماه جنوری ۲۰۰۲، او سلاحهای مخفی طالبان را که در ۱۵ موتر انتقال داده میشد و شامل حدود ۴۰۰ موشک ضد هواپیما بود، به امریکاییها تحویل داد.
به گفته منابعی که به دلیل ملاحظات امنیتی هویتشان فاش نمیشود، نیروهای امریکایی هنگام نخستین بازداشت بشر نورزی، درباره روابط او با ملا محمد عمر، محل اقامت او و قاچاق مواد مخدر از او پرسیدند، اما نورزی به این پرسشها پاسخ منفی داده بود.
همچنین، از او درباره احتمال داشتن ارتباط با شبکه القاعده نیز پرسیده شده بود. نورزی پس از سه روز بازداشت آزاد شد و به دلیل نگرانیهای امنیتی به پاکستان رفت.
بعدها، در ۲۰۰۵، از سوی حلقههای استخباراتی پاکستان و برخی نمایندگان امریکایی تلاشهایی صورت گرفت تا او را برای سفر به امریکا قانع کنند، با این باور که این سفر به بازسازی روابط او با مقامهای امریکایی کمک خواهد کرد. در نتیجه همین تلاشها، او به امریکا رفت.
یازده روز در هوتل مجلل امریکا
در اپریل ۲۰۰۵، بشر نورزی در طبقهای محافظتشده از هوتل Embassy Suites در خیابان سیوهفتم منطقه منهتن شهر نیویارک اقامت داشت.
سفر طولانی او از کابل تا نیویارک بر این باور استوار بود که واشنگتن او را بهعنوان یک همکار احتمالی و فردی که درباره وضعیت افغانستان پس از سقوط طالبان اطلاعات مهمی دارد، دعوت کرده است.
در یازده روز بعد، او از هوتل خارج نشد. مقامهای استخباراتی و عدلی امریکا هر روز با او دیدار میکردند و درباره جنگ افغانستان، محلهای احتمالی اختفای ملا محمد عمر و اسامه بن لادن و شبکههای قاچاق تریاک و هروئین از او میپرسیدند. نورزی باور داشت که اطلاعات مفیدی در اختیار امریکا قرار میدهد و این موضوع دروازه تازهای برای همکاری خواهد گشود.
اما این تصور او خیلی زود برعکس شد.
هنگامی که نورزی برای خروج از ایالات متحده آماده شد، یکی از افسران اداره مبارزه با مواد مخدر امریکا به او گفت که بازداشت میشود.
دادستانهای فدرال از پیش کیفرخواستی مهر و مومشده صادر کرده بودند و نورزی اکنون در مرکز یک پرونده بزرگ قاچاق بینالمللی مواد مخدر قرار داشت.
نورزی بعداً گفت که این موضوع را جدی نگرفته بود و تصور میکرد شوخی میکنند. سپس او به یک زندان فوق امنیتی در نیویارک منتقل شد و در انتظار محاکمهای طولانی ماند.
در ۲۵ اپریل ۲۰۰۵، دیوید اِن. کلی، دادستان کل ایالات متحده برای ناحیه جنوبی نیویارک و جان پی. گیلبراید، رئیس ویژه دفتر نیویارک اداره مبارزه با مواد مخدر (DEA) اعلام کردند که بشر نورزی بازداشت شده است. او متهم شده بود که به ارزش حدود ۵۰ میلیون دالر هروئین را به امریکا قاچاق کرده است.
جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور وقت امریکا، در اول جون ۲۰۰۴، نام او را در فهرست قاچاقچیان تحت تعقیب مواد مخدر جهان قرار داده بود.
پس از بازداشت او، کارن پی. تندی، رئیس اداره مبارزه با مواد مخدر امریکا گفت: «بازداشت بشر نورزی امروز یک پیروزی بزرگ برای شهروندان افغان و امریکایی است. ما یک قاچاقچی بزرگ را بازداشت کردهایم که قاچاق صدها کیلوگرام هروئین را سازماندهی کرده بود و برای مدت طولانی افغانها را رنج داده بود.»
بر اساس کیفرخواست علنیشده در دادگاه فدرال نیویارک، بشر نورزی از سال ۱۹۹۰ ریاست یک سازمان بینالمللی قاچاق هروئین را بر عهده داشت که هروئین تولیدشده در افغانستان و پاکستان را به کشورهای دیگر، از جمله ایالات متحده، منتقل میکرد.
نورزی متهم بود که از سال ۱۹۹۰ شبکهای برای توزیع مواد مخدر در شهر نیویارک ایجاد کرده بود که هروئین تولیدشده توسط او را به فروش میرساند. در سال ۲۰۰۸، ایوان فیشر، وکیل سرشناس کیفری نیویارک، از او دفاع کرد. دادستان موقت ایالات متحده گفت که شبکه بینالمللی بشر نورزی رژیم طالبان را که افغانستان را به مرکز تروریسم بینالمللی تبدیل کرده بود، تأمین مالی میکرد و این میراث تا امروز نیز منطقه را بیثبات کرده است. دادستان گفت که این حکم به سابقه طولانی فعالیتهای مجرمانه نورزی پایان میدهد.
در سال ۲۰۰۸، بشر نورزی مجرم شناخته شد و در ۳۰ اپریل ۲۰۰۹، قاضی دنی چین او را به حبس ابد محکوم کرد.
نورزی در دادگاه گفت که او به نام همکاری اطلاعاتی، با فریب به امریکا کشانده شده بود. به گفته او، مأموران امریکایی به او وعده داده بودند که رفتوآمدش امن خواهد بود، اما هنگامی که به نیویارک رسید، ابتدا به مدت ۱۱ روز در هوتل از او بازجویی کردند و سپس او را بازداشت کردند.
پس از بازداشت او، رهبری شبکه بینالمللی مواد مخدر به فردی به نام جمعهخان رسید که او نیز در سال ۲۰۱۰ بازداشت شد.
در سال ۲۰۲۰، در جریان مذاکرات صلح ایالات متحده و طالبان، گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد اداره دونالد ترامپ در حال بررسی آزادی نورزی از زندان است.
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان پنجشنبه، ۱۱ سرطان در یک نشست خبری در اسلامآباد گفت که نیروهای امنیتی کشورش پس از حمله کراچی عملیات غضبالحق علیه شبهنظامیان را تشدید کرده است.
این مقام پاکستانی تصریح کرد که اسلامآباد بار دیگر بر تعهد خود برای ریشهکن کردن تروریسم همزمان با تضمین امنیت ملی تأکید میکند. او گفت امنیت و سلامت شهروندان پاکستان مهمترین اولویت این کشور است.
آقای اندارابی افزود در پی تشدید عملیات علیه شبهنظامیان، نیروهای امنیتی دستکم ۴ «تروریست»، از جمله یک فرمانده جماعتالاحرار را در باجور از بین برد. او این گروه را نیروی نیابتی هند خواند و افزود که اسلامآباد در پی حمله کراچی دیپلومات طالبان را احضار و بیانیه شدیدالحنی صادر کرد.
پاکستان در ۸ سرطان ۱۴۰۵ در پکتیا، پکتیکا و کنر حمله کرد. سخنگوی طالبان گفت در این حملات که توسط جنگندهها انجام شده، دستکم ۳۶ غیرنظامی کشته و ۱۶۳ نفر زخمی شدند.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان بار دیگر تاکید کرد که شهروندان افغانستان در حمله کراچی شرکت داشتند و یکی از آنها دستگیر شده است. او گفت این رویداد بار دیگر ثابت کرد که خاک افغانستان و شهروندان این کشور همچنان برای سازماندهی «حملات تروریستی» در داخل پاکستان مورد استفاده قرار میگیرند.
اخیرا در حمله مهاجمان به یک مرکز نظامی در شهر کراچی، سه نیروی امنیتی کشته و چهار نیروی دیگر زخمی شدند. به گفته ارتش پاکستان، سه مهاجم نیز در این درگیری کشته شدند. ارتش گفت که یک مهاجم زخمی را نیز بازداشت کرده که شهروند افغانستان است.
وزارت دفاع طالبان به حملات پاکستان پاسخ داد و گفت که این گروه شام سهشنبه، نهم سرطان، مناطقی در سرانان، از توابع ولسوالی پشین ایالت بلوچستان پاکستان را هدف حملات هوایی قرار داده است. این وزارت مدعی شد که این حملات علیه مواضع داعش و گروههای مخالف طالبان انجام شده است.
طاهر اندرابی همچنین تایید کرد که وزارت داخله پاکستان دستور کاری صادر کرده است که براساس آن مهاجران افغان بدون مدرک فورا بازداشت و اخراج شوند.
پیشتر وزارت داخله پاکستان اعلام کرده بود که سر از ۱۹ سرطان نیروهای امنیتی مهاجران افغان بدون ویزای معتبر را فورا بازداشت خواهند کرد.
