نیروهای امنیتی پاکستان اعلام کردند که در جریان چندین عملیات در ایالت بلوچستان، ۱۰ شبهنظامی کشته شده و دو مهاجم انتحاری زن و یک تسهیلکننده آن بازداشت شدند. ارتش پاکستان روز چهارشنبه گفت که این عملیاتها در ۴۸ ساعت گذشته در مناطق «سوراب» و «مستونگ» ایالت بلوچستان انجام شده است.
بر بنیاد اعلامیه ارتش پاکستان، این اقدامات در چارچوب «عملیات شعبان» صورت گرفته که در پی حمله به پاسگاه پولیس «سدِ منگی» آغاز شد. ارتش میگوید این عملیات مشترک با همکاری نیروهای سپاه مرزی و پولیس بلوچستان برای مقابله با گروههای مسلح در این ایالت همچنان ادامه دارد.
در اعلامیه روابط عمومی ارتش آمده است که نیروهای امنیتی در منطقه سوراب با انجام عملیاتی هدفمند، هفت شبهنظامی را کشتند. همچنین در عملیاتی جداگانه در منطقه مستونگ، سه شبهنظامی دیگر کشته و دو مهاجم انتحاری زن همراه با یک تسهیلکننده بازداشت شدهاند.
ارتش پاکستان این افراد را وابسته به شبهنظامیان بلوچ خوانده است.
ارتش افزوده است که در جریان این عملیاتها، جنگافزار، مهمات و مواد انفجاری دستساز از نزد این افراد به دست آمده و عملیات پاکسازی منطقه برای شناسایی دیگر افراد مسلح ادامه دارد.
آصفعلی زرداری، رئیسجمهور پاکستان، با ستایش از عملکرد نیروهای امنیتی تأکید کرد که مبارزه با شبکههای مسلح برای حفظ امنیت ملی ادامه خواهد داشت.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز افراد مسلح را «دشمن توسعه و آرامش بلوچستان» خواند و گفت که حکومت اجازه نخواهد داد امنیت این ایالت بیثبات شود.
این عملیاتها در حالی انجام میشوند که مقامهای پاکستانی در ماههای اخیر از افزایش حملات مسلحانه در ایالتهای خیبرپختونخوا و بلوچستان ابراز نگرانی کردهاند.
شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز در گزارشی در ماه فبروری، از افزایش حملات گروههای مسلح، از جمله ارتش آزادیبخش بلوچستان، علیه نیروهای امنیتی پاکستان و پروژههای مرتبط با دهلیز اقتصادی چین و پاکستان (سیپک) ابراز نگرانی کرده بود.
در گزارش سازمان ملل آمده بود که برخی کشورهای عضو، از همکاری میان شماری از گروههای مسلح—از جمله ارتش آزادیبخش بلوچ و تحریک طالبان پاکستانی—در زمینه آموزش و تأمین منابع خبر دادهاند. بر اساس این گزارش، تحریک طالبان پاکستانی به سلاحها و تجهیزات پیشرفته نیز دست یافته است.
پاکستان بارها طالبان افغانستان را به پناه دادن به اعضای تحریک طالبان پاکستانی متهم کرده است؛ ادعایی که طالبان افغانستان همواره آن را رد کرده و مدعی شدهاند که اجازه نمیدهند از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
خبرگزاری رویترز به نقل از مقامهای کنونی و پیشین ایالات متحده گزارش داد تهدید حوثیها به اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی در دریای سرخ میتواند دامنه جنگ ایران را بهطور چشمگیری گسترش دهد و فشار بیشتری بر ارتش امریکا وارد کند.
حوثیهای یمن، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، پیشتر در ۲۹ سرطان اعلام کردند اجازه نخواهند داد کشتیها در بنادر عربستان سعودی دست به بارگیری بزنند یا تخلیه بار کنند؛ اقدامی که میتواند صادرات نفت این کشور را تحت تاثیر قرار دهد و عرضه هفت درصد دیگر از نفت جهان را مختل کند.
عربستان سعودی که میزبان نیروهای امریکایی است، تاکنون از واشنگتن درخواست کمک نظامی نکرده است.
با این حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، روز گذشته اعلام کرد اقدام حوثیها برای اختلال در کشتیرانی در دریای سرخ، یکی از مسیرهای حیاتی تجارت جهانی، ممکن است پای ایالات متحده را به درگیری باز کند.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «اگر چنین اتفاقی بیفتد، به آن رسیدگی خواهیم کرد. قبلا هم با حوثیها این کار را کردهایم.»
چالشی تازه برای ارتش امریکا
رویترز نوشت برای ارتش امریکا، ماجرا ممکن است به این سادگی نباشد، زیرا حوثیها بهعنوان نیروهایی سرسخت و چابک شناخته میشوند که توانستهاند در برابر کارزارهای نظامی پیشین ریاض و واشنگتن مقاومت کنند.
بر اساس این گزارش، مقابله با این گروه نیابتی تهران به معنای وارد آمدن فشار بیشتر بر منابع نظامی امریکا خواهد بود؛ توانی که هماکنون بر جنگ با جمهوری اسلامی و محاصره بنادر ایران متمرکز شده است.
جیسون کمپبل، از مقامهای ارشد پیشین پنتاگون، گفت که مقابله با تهدیدها در دریای سرخ ممکن است مستلزم انتقال ناوهای جنگی امریکا از خلیج فارس به مناطق نزدیکتر به یمن باشد تا ارتش بتواند علیه حوثیها دست به عملیات بزند و در برابر موشکهای آنها اقدامات دفاعی انجام دهد.
رویترز افزود اگر ناوها و هواپیماهای امریکایی مستقر در منطقه ناچار شوند برای سرنگونی پهپادها و موشکهای حوثیها اقدام کنند، این امر میتواند فشار بر ذخایر مهمات و موشکهای رهگیر پدافند هوایی امریکا را افزایش دهد.
حوثیها از سال ۲۰۱۴ کنترول صنعا را در دست دارند. با این حال، سازمان ملل متحد، امریکا و اتحادیه اروپا، حکومت این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی را به رسمیت نمیشناسند.
ایالات متحده و اسرائیل حوثیها را در فهرست گروههای تروریستی قرار دادهاند.
کارزارهای نظامی پیشین علیه حوثیها
رویترز در ادامه نوشت کارزار چندساله ائتلافی به رهبری عربستان سعودی علیه حوثیها نتوانست این گروه را شکست دهد. حوثیها همچنین در برابر حملات ایالات متحده مقاومت کردند.
مایکل مالروی، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع امریکا در امور خاورمیانه در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، گفت: «حوثیها در گذشته بارها نشان دادهاند توانایی و اراده ایجاد اختلال در تردد دریایی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب را دارند.»
در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، ایالات متحده برای باز نگه داشتن مسیر تجاری دریای سرخ، حملاتی هوایی علیه مواضع حوثیها انجام داد.
ترامپ سال گذشته این عملیات را تشدید کرد و حوثیها را که به ناوهای جنگی امریکا و کشتیهای تجاری در آبهای منطقه حمله میکردند، هدف بمباران قرار داد.
رویترز به نقل از کارشناسان نوشت هیچ یک از این دو کارزار نتوانست توانایی حوثیها را برای تهدید کشتیرانی از بین ببرد.
با این حال، عملیات دو ماهه امریکا در سال ۲۰۲۵ نیازمند حجم قابل توجهی از توان نظامی امریکا بود؛ از جمله دو ناو هواپیمابر، چندین ناو جنگی، جنگندهها و هواگردهای راهبردی مانند بمبافکنهای بی۲.
محدودیت منابع نظامی امریکا در میانه جنگ ایران
به گزارش رویترز، هرچند ارتش امریکا بیشترین بودجه نظامی را در جهان در اختیار دارد، اما همچنان با محدودیت منابع و تجهیزات روبهروست و بسیاری از سامانههایی که احتمالا برای عملیات علیه حوثیها مورد نیاز خواهند بود، در جنگ ایران به کار گرفته شدهاند.
یک مقام امریکایی در همین رابطه گفت: «همین حالا هم حسابی درگیر هستیم.»
او افزود بهدلیل شدت بالای عملیات، ابتدا در کارائیب و اکنون در خاورمیانه، برخی ناوهای جنگی مدتزمانی بیش از حد معمول در دریا ماندهاند.
ادامه ماموریتهای طولانی فشار بیشتری بر نیروهای نظامی وارد میکند و ناوها نیز در نهایت باید برای تعمیر و آمادهسازی مجدد به بندر بازگردند.
در حال حاضر بیش از ۲۰ ناو جنگی نیروی دریایی امریکا و صدها هواگرد نظامی این کشور در خاورمیانه فعالیت میکنند.
یک مقام دیگر امریکایی خبر داد نیروهای بیشتری نیز برای کمک به عملیات مرتبط با جنگ ایران راهی منطقه هستند.
رویترز نوشت این وضعیت میتواند نیروها و تجهیزاتی را که برای درگیری احتمالی در نزدیکی یمن در دسترس هستند، محدود کند.
بر اساس این گزارش، چنین نبردی به منابع چشمگیر دریایی و هوایی نیاز خواهد داشت و بخشی از ظرفیتهای اطلاعاتی امریکا را نیز به خود اختصاص خواهد داد، زیرا توانمندیهای حوثیها که ممکن است از سال گذشته تغییر کرده باشند، باید شناسایی و مکانیابی شوند.
مارک کانسیان، افسر بازنشسته تفنگداران دریایی ایالات متحده، تایید کرد گشوده شدن جبههای دیگر در دریای سرخ، فشار را بر نیروی دریایی امریکا افزایش خواهد داد.
او در عین حال گفت حوثیها نیز برای تأمین مجدد تسلیحات و تجهیزات خود با مشکلاتی روبهرو خواهند شد، زیرا حکومت ایران بهعنوان حامی اصلی این گروه در محاصره قرار دارد.
کانسیان ادامه داد: «محاصره امریکا ۱۰۰ درصد موثر نیست، اما بسیار موثر است. در نتیجه، حوثیها ممکن است برای تداوم یک کارزار طولانیمدت با دشواری جدی مواجه شوند.»
هشدار پاکستان به حوثیها
وزارت خارجه پاکستان با محکوم کردن تهدیدهای حوثیها علیه عربستان سعودی و کشتیهای تجاری در دریای سرخ، اعلام کرد هرگونه اقدام خصمانه علیه کشتیهای دارای پرچم پاکستان یا منافع دریایی این کشور، تهدیدی جدی علیه امنیت ملی و منافع حاکمیتی پاکستان تلقی خواهد شد.
در این بیانیه که روز چهارشنبه منتشر شد، آمده است که اسلامآباد مطابق منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل، حق خود را برای اتخاذ همه اقدامات لازم، از جمله استفاده قانونی از زور در چارچوب دفاع مشروع، برای حفاظت از داراییها و منافع دریایی خود محفوظ میداند.
پاکستان همچنین نسبت به تلاشها برای کشاندن عربستان سعودی به درگیریهای خاورمیانه ابراز نگرانی و بر حمایت خود از امنیت و حاکمیت این کشور تاکید کرد.
همزمان، وزارت خارجه بریتانیا با محکوم کردن تهدیدهای اخیر حوثیها علیه عربستان سعودی، از جمله تهدید به اعمال محاصره دریایی، اعلام کرد این اقدامات خطر بیثباتی بیشتر در منطقه را افزایش میدهد، آزادی کشتیرانی در دریای سرخ را تهدید میکند و تلاشها برای برقراری صلح در یمن را تضعیف میکند.
وزارت خارجه بریتانیا همچنین بر حمایت لندن از عربستان سعودی و دیگر شرکای منطقه تاکید کرد و از حوثیها خواست فورا به اقدامات تنشزا پایان دهند.
رئیسجمهور اوکراین روز چهارشنبه اعلام کرد حملات دوربرد این کشور اهداف مهمی را در مناطق کراسنودار و استاوروپل روسیه؛ شامل مراکز لجستیکی که در تأمین قطعات پهپاد و تجهیزات ناوبری برای ارتش روسیه نقش دارند، و همچنین یک انبار نفت دیگر را هدف قرار داد.
ولودیمیر زلنسکی گفت که نیروهای اوکراین همچنین در آبهای دریای سیاه و دریای آزوف نیز یک نفتکش و چهار کشتی باری متعلق به «ناوگان سایه» روسیه را هدف قرار دادند.
تاتیانا کیم، مدیر و یکی از بنیانگذاران شرکت وایلدبریس، اعلام کرد حملهای دیگر به انبارهای این شرکت، بزرگترین خردهفروش آنلاین روسیه، چندین زخمی بر جای گذاشته است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، حمله چهارشنبه ۳۱ سرطان به شرکتی که نقشی محوری در اقتصاد مصرفی روسیه دارد، ظاهرا نشاندهنده گسترش راهبرد کییف برای استفاده از پهپادهای دوربرد با هدف مختل کردن تلاش جنگی روسیه و وادار کردن کرملین به صلح است.
کیم گفت انبارهای وایلدبریس در کراسنودار و نوینومیسک هدف قرار گرفتهاند.
پیشتر نیز یوگنی پرویشوف، فرماندار منطقه تامبوف روسیه، اعلام کرد پهپادهای اوکراینی به انبار شرکت وایلدبریس در شهر کوتوفْسک برخورد کردند.
پرویشوف گفت: «هفت کارگر شیفت شب در محل کشته و ۲۵ نفر زخمی شدند.»
او افزود نیروهای روسیه ۲۸ پهپاد دیگر را پیش از رسیدن به هدف سرنگون کردند و در صورت موفقیت کامل حمله، «شمار تلفات غیرنظامیان» میتوانست بیشتر باشد.
در همان روز، در حملهای جداگانه به انبار دیگری از همین شرکت در شهر الکتروستال، در شرق مسکو، ۲۴ نفر زخمی شدند.
تصاویری که ۳۱ سرطان در شبکههای اجتماعی منتشر شده و رویترز صحت آنها را تایید کرده است، ستون عظیمی از دود را نشان میدهند که در کراسنودار به هوا برخاسته.
مقامهای محلی همچنین اعلام کردند در شهر آرماویر در جنوب روسیه، بر اثر سقوط بقایای یک پهپاد بر یکی از واحدهای صنعتی، یک کارگر کشته شد.
ونیامین کوندراتیف، فرماندار منطقه کراسنودار، گفت در حمله به یک مجموعه انبار، ۱۰ نفر زخمی شدند. به گفته او، بقایای پهپادها همچنین به دو ساختمان مسکونی در کراسنودار آسیب زد، اما کسی در این حادثه زخمی نشد.
مقامها اعلام کردند برای مهار آتشسوزی انبار کراسنودار از بالگرد استفاده میشود.
در مجموع ۱۰۵ نفر در عملیات اطفای حریق مشارکت داشتند.
اوکراین در هفتههای گذشته حملات خود را به زیرساختهای انرژی روسیه تشدید کرده است؛ اقدامی که با هدف کاهش درآمدهای مسکو و محدود کردن منابع مالی جنگ انجام میشود.
روسیه نیز در جریان کارزار نظامی خود، بارها به زیرساختها و شبکه تأمین برق اوکراین حمله کرده است.
مسکو از سال ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان روسیه و اوکراین ادامه داشته است.
درباره وایلدبریس و خرید و فروش آنلاین در روسیه
وایلدبریس فعالیت خود را به عنوان فروشگاهی اینترنتی برای فروش دوباره پوشاک عرضهشده در کاتالوگهای اروپایی آغاز کرد. این شرکت سپس دامنه محصولات خود را گسترش داد و به بازاری آنلاین تبدیل شد که فروشندگان مستقل نیز در آن فعالیت میکنند.
وایلدبریس درباره میزان خسارت واردشده به این مجموعه، اظهار نظر نکرده است.
بر اساس اعلام انجمن شرکتهای تجارت اینترنتی، فروش آنلاین در سراسر روسیه در سال ۲۰۲۵ با ۲۸ درصد افزایش به ۱۱ هزار و ۵۰۰ میلیارد روبل، معادل ۱۴۷ میلیارد دالر، رسید.
الکساندر نواک، معاون نخستوزیر روسیه، گفته است فروش کالا و خدمات در پلتفرمهای دیجیتال معادل حدود ۸.۵ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور است.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که پاکستان برای تقویت ذخایر ارزی و کاهش فشار بر اقتصاد خود، از امریکا خواستار ۱۰ میلیارد دالر کمک مالی شده است.
نقش میانجیگرانه اسلامآباد در گفتوگوهای مربوط به جنگ ایران، امید این کشور را برای جلب حمایتهای اقتصادی واشنگتن افزایش داده است.
این درخواست در حالی مطرح شده که پاکستان تلاش دارد پس از سالها بحران اقتصادی، کاهش ذخایر ارزی و وابستگی به کمکهای خارجی، ثبات بیشتری در اقتصاد خود ایجاد کند.
درخواست اسلامآباد شامل ایجاد یک سازوکار «تسهیلات دوجانبه حمایت از تثبیت نرخ ارز» میان دولت امریکا و پاکستان به ارزش ۱۰ میلیارد دالر است که دوره بازپرداخت آن میتواند تا پنج سال باشد.
این درخواست پس از نقش پاکستان در میانجیگری گفتوگوها درباره جنگ ایران مطرح شده است. به گفته تحلیلگران این نقش جایگاه دیپلوماتیک اسلامآباد را افزایش داده و امید این کشور برای جلب حمایتهای اقتصادی از امریکا و دیگر شرکای بینالمللی را بیشتر کرده است.
در صورت موافقت امریکا، این سازوکار میتواند به افزایش ذخایر ارزی پاکستان، کاهش فشار بر روپیه و کاهش وابستگی این کشور به وامهای چندجانبه کمک کند.
با این حال، پاکستان همچنان تحت برنامه ۷ میلیارد دالری صندوق بینالمللی پول قرار دارد که اجرای آن شامل افزایش مالیاتها، کاهش هزینههای دولتی و اصلاحات اقتصادی سختگیرانه بوده است.
وزارت خزانهداری امریکا درباره این درخواست اظهار نظری نکرده و وزارت مالیه پاکستان نیز تاکنون واکنشی رسمی به این گزارش نشان نداده است.
محمد اورنگزیب، وزیر مالیه پاکستان، روز سهشنبه در واشنگتن با اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا اعلام کرد که دو طرف درباره آسیبپذیری اقتصاد این کشور در برابر تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، افزایش دسترسی پاکستان به بازارهای سرمایه جهانی، تقویت ذخایر ارزی و بهبود رتبه اعتباری این کشور گفتوگو کردند.
پاکستان در سالهای اخیر بارها با خطر بحران ارزی و ناتوانی در پرداخت بدهیهای خارجی روبهرو شده است.
این کشور در سال ۲۰۲۳ با دریافت یک بسته اضطراری ۳ میلیارد دالری از صندوق بینالمللی پول از خطر ناتوانی در بازپرداخت قرضه جلوگیری کرد و پس از آن یک برنامه مالی ۷ میلیارد دالری دیگر از این نهاد دریافت کرد.
با وجود این کمکها، ذخایر ارزی پاکستان همچنان به حمایتهای خارجی، تمدید بدهیها و سپردههای کشورهای متحد مانند چین و عربستان سعودی وابسته است.
این وابستگی در ماه اپریل زمانی آشکار شد که پاکستان حدود ۳.۵ میلیارد دالر به امارات متحده عربی بازپرداخت کرد و عربستان سعودی ۳ میلیارد دالر حمایت مالی جدید ارائه داد.
پاکستان امیدوار است تا سال ۲۰۲۶ آنقدر ذخایر ارزی داشته باشد که دوباره به وضعیت مالی نسبتا باثبات سال ۲۰۲۱ برگردد و کمتر نگران بحران ارزی و کمبود پول خارجی باشد.
در حالی که لامین یامال با درخشش در زمین یکی از ستارههای جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ بود، برادر سهسالهاش، کین، بیرون از زمین بازی به یکی از محبوبترین چهرههای این رقابتها تبدیل شد.
او با بوسه فرستادن به هواداران، تشویق پرشور تیم ملی اسپانیا و بازیگوشی در سکوهای ورزشگاه، پدیده شبکههای اجتماعی شد.
در حالی که میلیونها بیننده جشن قهرمانی اسپانیا و اشکهای لیونل مسی را تماشا میکردند، کین در زمین به سوی برادرش میدوید، با همتیمیهای یامال بازی میکرد و کلاه یک پولیس را بر سر میگذاشت.
مجله اسپانیایی «هولا» نوشت که بزرگترین شگفتی جام جهانی نه بازیکنان، نه گلها و نه جام قهرمانی، بلکه برادر سهساله لامین یامال است. رسانههای اسپانیا و دیگر کشورها نیز از او با عنوانهایی مانند «ستاره جام جهانی ۲۰۲۶»، «فوقستاره اسپانیا در سکوها» و «محبوبترین چهره مسابقات» یاد کردهاند.
شهرت کین پس از پیروزی اسپانیا برابر بلجیم در مرحله یکچهارم نهایی بیش از پیش افزایش یافت. دوربینهای تلویزیونی هنگام جشن بازیکنان، او را در حالی نشان دادند که با حالتهای بامزه صورت و بیرون آوردن زبانش شادی میکرد.
به گزارش گاردین، لامین یامال نیز با دیدن تصویر برادرش روی نمایشگر ورزشگاه خندید. او بعداً گفت کین یک روز پیش از مسابقه با تلفن مادرش تماس گرفته و گفته بود قصد دارد هنگام بازی این کار را انجام دهد.
این روزنامه نوشت که کین پیش از جام جهانی نیز برای هواداران فوتبال چهرهای آشنا بود. او پس از قهرمانی اسپانیا در یورو ۲۰۲۴ همراه برادرش وارد زمین شد و چند ماه بعد نیز در مراسم توپ طلای ۲۰۲۴ در پاریس، با دریشی سیاه کوچک خود روی فرش قرمز حاضر شد.
او همچنین بارها در ویدیوهای لامین یامال و مادرش، شیلا ابانا، در شبکههای اجتماعی دیده شده است. این تصاویر میلیونها بار دیده شدهاند.
لامین یامال بارها درباره رابطه نزدیکش با کین سخن گفته است. او گفته است که برادرش همهچیز اوست و آنقدر دوستش دارد که احساس میکند مانند پسر خودش است.
یامال همچنین گفته است خوشحال است که اکنون میتواند برای برادرش زندگیای فراهم کند که خودش هرگز تجربه نکرد، زیرا در خانهای بسیار کوچک بزرگ شده و خانوادهاش با مشکلات مالی دستوپنجه نرم میکردند.
به گفته یامال، مادرش در ۱۶ سالگی او را به دنیا آورد و پدرش برای تأمین هزینه زندگی مجبور بود هر کاری پیدا میکرد انجام دهد. او میگوید در مقایسه با سختیهایی که خانوادهاش تحمل کردهاند، بازی کردن فوتبال و خوشحال کردن هواداران اسپانیا فشار چندانی برای او ندارد.
کین برادر اندر یامال است. یامال در جولای ۲۰۰۷ به دنیا آمد. والدینش زمانی که او سه ساله بود از هم جدا شدند، اما هر دو پس از آغاز زندگی جدید، ارتباط خانوادگی خود را حفظ کردند.
شیلا ابانا پس از ازدواج دوباره، در سپتامبر ۲۰۲۲ صاحب پسری به نام کین شد. کین با وجود سن کم، به دلیل حضور همیشگی در کنار برادرش، به چهرهای شناختهشده در میان هواداران فوتبال تبدیل شده است.
سازمان گزارشگران بدون مرز از آزادی ذوقیبیک سعیدامینی و عبدالستار پیرمحمدزاده، دو روزنامهنگار مستقل تاجیکستان، پس از بیش از چهار سال زندان استقبال کرد و خواستار آزادی دیگر خبرنگاران زندانی در این کشور شد.
این سازمان روز سهشنبه اعلام کرد که سعیدامینی و پیرمحمدزاده در ۲۷ سرطان از زندان آزاد شدند. گزارشگران بدون مرز تاکید کرد که این دو روزنامهنگار تنها به دلیل انجام فعالیت حرفهای خود بازداشت شده بودند و «هرگز نباید زندانی میشدند.»
این نهاد مدافع آزادی رسانهها می گوید که عبدالله قربتوف و دلیر امامعلی هنوز در زندان هستند و باید آزاد شوند. این سازمان از مقامهای تاجیکستان خواست همه روزنامهنگاران و فعالان را که به دلیل فعالیت حرفهای خود در زندان هستند، بدون قید و شرط آزاد کنند.
خبرنگاران بدون مرز گفته است که زندانی کردن این افراد بخشی از کارزار گسترده حکومت تاجیکستان برای خاموش کردن خبرنگاران منتقد و ایجاد ترس در میان رسانههای مستقل است.
عبدالله قربتوف در ۱۲ میزان ۱۴۰۱ به هفت سال و شش ماه زندان محکوم شد. دادگاه او را به توهین علنی به یک مقام حکومتی، استفاده از خشونت علیه یک مامور پولیس و مشارکت در فعالیتهای افراطی مجرم شناخت.
دلیر امامعلی نیز در ۲۵ میزان همان سال به ۱۰ سال زندان محکوم شد. اتهامهای او شامل فعالیت تجاری غیرقانونی، نشر عمدی اطلاعات نادرست و عضویت در جنبش مخالف «گروه ۲۴» بود. حکومت تاجیکستان این جنبش را در سال ۲۰۱۴ یک سازمان تروریستی اعلام کرده.
ذوقیبیک سعیدامینی در ۱۳ عقرب ۱۴۰۱ به هفت سال زندان محکوم شد. مقامهای تاجیکستان او را به عضویت در «گروه ۲۴» و حزب نهضت اسلامی تاجیکستان متهم کردند. حزب نهضت اسلامی نیز در سال ۲۰۱۵ در تاجیکستان سازمان تروریستی اعلام شد.
عبدالستار پیرمحمدزاده در ۵ جدی ۱۴۰۱ به هفت سال زندان محکوم شد. او به همکاری با احزاب و جنبشهای ممنوع در تاجیکستان متهم شده بود.
گزارشگران بدون مرز این اتهامها را بیاساس خواند و گفت که مقامهای تاجیکستان از قوانین مبارزه با افراطگرایی برای سرکوب خبرنگاران منتقد استفاده میکنند.
ژان کاولیه، یک مقام گزارشگران بدون مرز، گفت که افزایش سانسور و کارزارهای بدنامسازی علیه رسانهها، خبرنگاران را پس از انتشار هر گزارش تحقیقی با خطر زندان روبهرو کرده است.
او افزود: «مقامهای تاجیکستان باید استفاده از اتهامهای ساختگی برای خاموش کردن خبرنگاران منتقد حکومت را متوقف کنند و افراد بازداشتشده را آزاد سازند.»
بازداشت پس از گزارش درباره تخریب خانهها
عبدالله قربتی که با نام اصلی آوازمحمد قربتوف نیز شناخته میشود، خبرنگار خبرگزاری مستقل «آسیا پلاس» بود. دلیر امامعلی نیز بهعنوان خبرنگار تحقیقی مستقل فعالیت میکرد.
این دو خبرنگار در ۲۵ جوزا ۱۴۰۱ بازداشت شدند. بازداشت آنان پس از تهیه گزارشهایی درباره تخریب خودسرانه خانهها در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، انجام شد. بر اساس اعلامیه گزارشگران بدون مرز، تخریب این خانهها به دستور مقامهای حکومتی انجام شده بود.
قربتوف به «خشونت علیه نماینده حکومت» متهم شد. امامعلی نیز با اتهام فعالیت تجاری غیرقانونی از طریق کانال یوتیوب و گزارش نادرست روبهرو شد.
امامعلی بیشتر درباره اعتراضهای اجتماعی، مشکلات شهروندان و تنش میان مردم و مقامهای محلی گزارش تهیه میکرد. کانال یوتیوب او پیش از بازداشت حدود ۱۴۹ هزار دنبالکننده داشت.
گزارشگران بدون مرز میگوید پولیس محلی چند روز پیش از بازداشت، امامعلی را برای پنج ساعت بازجویی کرد. ماموران پولیس او را لتوکوب کردند و واداشتند که ویدیوهای مربوط به تخریب خانهها را از کانال یوتیوب خود حذف کند.
پس از بازداشت این دو خبرنگار، بلال ابراهیم، رئیس یک ناحیه در دوشنبه، گفت که گزارشهای ویدیویی آنان در کار مقامها اخلال ایجاد کرده است. او مدعی شد که خبرنگاران پیش از تصویربرداری، مقامهای محلی را در جریان نگذاشته بودند.
افزودن اتهامهای سنگین پس از بازداشت
گزارشگران بدون مرز میگوید مقامهای تاجیکستان معمولاً خبرنگاران را ابتدا با اتهامهای سبک بازداشت میکنند، اما پیش از آزادی آنان، اتهامهای سنگینتری مانند افراطگرایی یا همکاری با گروههای ممنوع را مطرح میکنند.
به گفته این سازمان، مقامهای تاجیکستان برای مدتی طولانی درباره دلیل ادامه بازداشت قربتوف سکوت کردند. آنان سرانجام در ۲۷ سرطان اعلام کردند که این خبرنگار به عضویت و همکاری با یک گروه افراطی متهم شده است. مجازات این اتهام میتوانست تا هشت سال زندان باشد.
اتهامهای مشابهی نیز علیه دلیر امامعلی مطرح شد. با اینحال، پرونده او محرمانه اعلام شد و مقامها از انتشار اطلاعات درباره روند بازداشت و تحقیقات جلوگیری کردند.
گزارشگران بدون مرز میگوید محرمانه اعلام کردن پروندهها، نگهداری خبرنگاران در انزوا و جلوگیری از دسترسی خانوادهها و وکیلان به اطلاعات، از روشهای حکومت تاجیکستان برای اعمال فشار بر خبرنگاران است.
بازداشت دو خبرنگار به دلیل حمایت از همکارانشان
ذوقیبیک سعیدامینی و عبدالستار پیرمحمدزاده پیشتر با قربتوف و امامعلی همکاری داشتند. آنان پس از حمایت علنی از این دو خبرنگار بازداشت شدند.
سعیدامینی در هشتم سرطان ۱۴۰۱ در دوشنبه بازداشت و سپس به اداره مبارزه با جرایم سازمانیافته وزارت داخله منتقل شد.
پیرمحمدزاده نیز در نهم سرطان برای بازجویی احضار شد. او ابتدا به اتهام سرپیچی از دستور پولیس برای ۱۰ روز بازداشت شد، اما پس از پایان این مدت آزاد نشد.
خانواده او برای مدتی از محل و وضعیتش اطلاعی نداشتند. آنان در ۲۴ سرطان همان سال از طریق گزارشهای رسانهای دریافتند که پیرمحمدزاده به دعوت علنی به فعالیتهای افراطی متهم شده است. مجازات این اتهام تا پنج سال زندان اعلام شده بود.
گزارشگران بدون مرز میگوید نگهداری خبرنگاران بدون امکان تماس با خانواده، وکیل یا رسانهها، علاوه بر افزایش فشار روانی، امکان نظارت بر رفتار نهادهای امنیتی و روند تحقیقات را از بین میبرد.
خشونت، بازجویی و حذف گزارشها
بر اساس این اعلامیه، فشار بر خبرنگاران در تاجیکستان تنها به بازداشت و صدور حکم زندان محدود نمیشود. خبرنگاران منتقد با خشونت فیزیکی، احضارهای پیدرپی، بازجوییهای طولانی، تهدید، حذف اجباری گزارشها و محدودیت دسترسی به اطلاعات نیز روبهرو هستند.
قربتوف در سال ۱۴۰۰ نیز هدف حمله فیزیکی قرار گرفت. پولیس تاجیکستان در ابتدا واکنش موثری به این حمله نشان نداد. سه مهاجم پس از یک کارزار بینالمللی که گزارشگران بدون مرز نیز در آن مشارکت داشت، شناسایی شدند.
با اینحال، هر یک از مهاجمان تنها به پرداخت جریمهای معادل حدود ۵۰ یورو محکوم شدند. گزارشگران بدون مرز این برخورد را نشانهای از مصونیت عاملان خشونت علیه خبرنگاران دانسته است.
گسترش سانسور و خودسانسوری
گزارشگران بدون مرز میگوید از سال ۲۰۱۵ و در دوره ریاستجمهوری امامعلی رحمان، فضای ترس و فشار بر رسانههای تاجیکستان تشدید شده است.
به گفته این سازمان، فشار مداوم حکومت باعث شده بسیاری از خبرنگاران برای جلوگیری از بازداشت یا بسته شدن رسانههای شان، از پرداختن به موضوعهای حساس خودداری کنند. این وضعیت سبب گسترش خودسانسوری در میان خبرنگاران و رسانهها شده است.
گزارشگران بدون مرز میگوید خبرنگاران تاجیکستان به دلیل محدودیت رسانههای سنتی، بیشتر به شبکههای اجتماعی و یوتیوب روی آوردهاند. با اینحال، فعالیت در این پلتفرمها نیز آنان را از فشار حکومت مصون نگه نمیدارد.
مقامها میتوانند فعالیت خبرنگاران در یوتیوب را بهعنوان تجارت غیرقانونی معرفی کنند، گزارشهای آنان را نشر اطلاعات نادرست بخوانند یا ارتباط آنان با منابع و گروههای منتقد را همکاری با سازمانهای افراطی تلقی کنند.
سرکوب رسانههای مستقل از سال ۱۴۰۰ شدت بیشتری گرفت. در آن سال، سانسور رسمی بر شبکههای تلویزیونی و رادیویی اعمال شد و فضای فعالیت آزاد رسانهها محدودتر شد.
نورالدین قرشیبایف، رئیس انجمن ملی رسانههای مستقل تاجیکستان و شریک گزارشگران بدون مرز، گفت که مقامها در تلاشاند کنترول کامل افکار عمومی را در این کشور به دست بگیرند.
او هشدار داد که این سیاست لزوماً به سود حکومت تمام نخواهد شد و ممکن است واکنش منفی جامعه جهانی را در پی داشته باشد و به اعتبار بینالمللی تاجیکستان آسیب بزند.
