توازن قدرت در فوتبال جهان؛ چرا یوفا در برابر فیفا ایستاده است؟
طرح تازه فیفا برای ایجاد یک شرکت تجاری ۲۰ میلیارد دالری و واگذاری بخشی از سهام آن به سرمایهگذاران خصوصی، بار دیگر توجهها را به ساختار اداره فوتبال جهان و توازن قدرت میان فیفا و یوفا جلب کرده است.
هرچند فیفا نهاد عالی ادارهکننده فوتبال جهان به شمار میرود؛ اما بخش بزرگی از قدرت اقتصادی این ورزش در اختیار یوفا و رقابتهای باشگاهی اروپا قرار دارد.
فیفا که در سال ۱۹۰۴ تأسیس شده و ۲۱۱ عضو دارد، مسئول برگزاری جام جهانی مردان و زنان، جام جهانی باشگاهها و سایر رقابتهای بینالمللی است. این نهاد همچنین قوانین اصلی فوتبال بینالمللی، تقویم مسابقات و برنامههای توسعهای را تنظیم میکند. هر فدراسیون ملی نیز علاوه بر عضویت در فیفا، زیر نظر یکی از شش کنفدراسیون قارهای از جمله یوفا، کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) یا سایر کنفدراسیونها فعالیت میکند.
کنفدراسیونهای قارهای نهادهای مستقلی هستند که رقابتهای مهم منطقهای و باشگاهی را برگزار میکنند. در این میان، یوفا با مدیریت مسابقاتی مانند لیگ قهرمانان اروپا، لیگ اروپا و جام ملتهای اروپا، میلیاردها یورو درآمد از محل حق پخش تلویزیونی، قراردادهای تجاری و اسپانسرها به دست میآورد و از نظر اقتصادی قدرتمندترین نهاد فوتبال جهان محسوب میشود.
با وجود اینکه یوفا تنها ۵۵ عضو از مجموع ۲۱۱ عضو فیفا را در اختیار دارد، نفوذ اقتصادی آن باعث شده است در برابر تصمیمهای مهم فیفا، از جمله تغییر ساختار مسابقات، تقویم بینالمللی و طرحهای تجاری، نقش تعیینکنندهای ایفا کند. به همین دلیل، اختلافهای اخیر دو نهاد بر سر برنامههای سرمایهگذاری و تجاری فیفا، یکی از مهمترین چالشهای مدیریتی فوتبال جهان به شمار میرود.
آلمان قصد دارد برای میزبانی جام جهانی فوتبال در سالهای ۲۰۳۸ یا ۲۰۴۲ نامزد شود. اکسل هلمان، عضو هیأتمدیره فدراسیون فوتبال آلمان و مدیرعامل باشگاه آینتراخت فرانکفورت، اعلام کرد که این کشور با برخورداری از زیرساختهای مناسب، یکی از گزینههای جدی برای برگزاری این رقابتها خواهد بود
هلمان در گفتوگو با اتلتیک گفت فدراسیون فوتبال آلمان به رهبری برند نویندورف، بررسی روند ارائه درخواست میزبانی را آغاز کرده است. او تاکید کرد که تحقق این هدف به قوانین و تصمیمهای فیفا بستگی دارد، اما آلمان علاقه زیادی دارد تا بار دیگر میزبان بزرگترین رویداد فوتبال جهان شود.
با این حال، قوانین چرخشی فیفا میتواند مانعی برای میزبانی جام جهانی ۲۰۳۸ باشد. از آنجا که جام جهانی ۲۰۳۰ در چند کشور اروپایی، افریقایی و امریکای جنوبی برگزار میشود و میزبانی سال ۲۰۳۴ نیز به عربستان سعودی رسیده است، بر اساس مقررات فعلی، شانس اروپا برای میزبانی دوره ۲۰۳۸ محدود خواهد بود. به همین دلیل، آلمان شانس بیشتری برای نامزدی در جام جهانی ۲۰۴۲ دارد.
هلمان با اشاره به تجربه موفق آلمان در میزبانی جام جهانی ۲۰۰۶ گفت این کشور از ورزشگاهها، شبکه حملونقل، هتلها و امکانات لازم برای برگزاری این رقابتها برخوردار است و تنها برخی ورزشگاهها به نوسازی یا بازسازی نیاز دارند. او همچنین تاکید کرد که میزبانی جام جهانی، افزون بر توسعه زیرساختها، میتواند تأثیر مثبتی بر جایگاه و تصویر بینالمللی آلمان داشته باشد.
کریکتبورد افغانستان اعلام کرده است که شین مکدرمت بهعنوان کمکمربی و مربی جدید فیلدینگ تیم ملی کریکت افغانستان به کادر فنی این تیم پیوسته است. قرار است او از اول آگست سال جاری، پیش از آغاز سلسله پنج دیدار یکروزه بینالمللی افغانستان برابر ایرلند، به تیم ملی ملحق شود.
مکدرمت دارای سند مربیگری سطح سوم است و تجربه گستردهای در زمینه مربیگری کریکت دارد. او پیش از این نیز از جنوری ۲۰۲۴ تا جولای ۲۰۲۵ بهعنوان مربی فیلدینگ تیم ملی افغانستان فعالیت کرده بود و پس از آن، از جولای ۲۰۲۵ تا جولای ۲۰۲۶ همین مسئولیت را در کریکتبورد پاکستان بر عهده داشت.
این مربی از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ نیز مربی فیلدینگ تیم ملی سریلانکا بود و همزمان هدایت تیم «الف» این کشور را نیز بر عهده داشت. او پیش از آن، از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۹ در مرکز ملی کریکت استرالیا بهعنوان کمکمربی موقت و مربی فیلدینگ تیم ملی استرالیا و همچنین تحلیلگر موقت و مربی فیلدینگ تیم «الف» این کشور فعالیت کرده است.
مکدرمت همچنین در چندین تورنمنت و سلسله مسابقات مهم شورای بینالمللی کریکت (ICC)، از جمله جام جهانی یکروزه مردان ۲۰۲۳ و جامهای جهانی بیستآوره مردان در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲، عضویت کادرهای مربیگری را بر عهده داشته است.
رقابتهای انتخابی بهترین چهرههای مویتای افغانستان با حضور ۲۴۵ ورزشکار از ۱۵ ولایت کشور در سالون احمدی ولایت بلخ برگزار شد. ورزشکاران در این مسابقات سه روزه، برای کسب قهرمانی و راهیابی به مسابقات بینالمللی مویتای که قرار است در آینده نزدیک در کابل برگزار شود، رقابت کردند.
در این مسابقات ورزشکاران از ولایتهای کابل، بلخ، نیمروز، هرات، بامیان، فاریاب، هلمند، پکتیا، پکتیکا، لغمان، قندز، بغلان، غور، سمنگان و دایکندی، رقابت کردند و در پایان، تیم نیمروز مقام نخست را به دست آورد، بلخ در جایگاه دوم قرار گرفت و مویتایکاران کابل سوم شدند. تیم هرات نیز مقام چهارم این مسابقات را کسب کرد.
براساس گزارش فدراسیون مویتای افغانستان، رئیس فدراسیون WBC روسیه و شماری از داوران بینالمللی مویتای از اوزبیکستان نیز در این رقابتها حضور داشتند.
در پایان، ۶۳ ورزشکار در اوزان مختلف به تیم منتخب مویتای افغانستان راه یافتند و جواز حضور در رقابتهای بینالمللی کابل را به دست آوردند.
طرح فیفا برای ایجاد یک نهاد تجاری به ارزش ۲۰ میلیارد دالر و واگذاری حداکثر ۲۰ درصد سهام آن به سرمایهگذاران خارجی، با واکنشهای گسترده و عمدتاً منفی نهادهای فوتبال در اروپا و سایر مناطق روبهرو شده است.
اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) با انتقاد شدید از این طرح اعلام کرد که با بسیاری از دستاندرکاران فوتبال گفتوگو کرده و مخالفت با برنامه فیفا در حال افزایش است. یوفا تأکید کرد که فیفا نباید از فوتبال برای ثروتمندشدن مدیران و نزدیکان خود استفاده کند و خواستار اولویتدادن به فدراسیونها، باشگاهها، لیگها، بازیکنان و هواداران شد.
کنفدراسیون فوتبال امریکای شمالی، مرکزی و کارائیب (کونکاکاف) نیز از نحوه ارائه این طرح ابراز نارضایتی کرد و گفت جزئیات آن پیش از هرگونه گفتوگو با نهادهای ذیربط و ذینفعان فوتبال بهصورت عمومی مطرح شده است.
کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) نیز خواستار ارائه اطلاعات کامل و فرصت کافی برای بررسی ابعاد حقوقی، مالی، تجاری و راهبردی این پیشنهاد شد و تأکید کرد که تصمیمگیری درباره چنین طرحی باید بر اساس منافع جمعی جامعه جهانی فوتبال انجام شود.
سپ بلاتر، رئیس پیشین فیفا، نیز در گفتوگو با رویترز با این طرح مخالفت کرد و گفت: «فوتبال متعلق به هیچ فرد یا نهادی نیست؛ فوتبال متعلق به مردم است. اگر فیفا به یک ساختار تجاری سودمحور تبدیل شود، روح خود را از دست خواهد داد.»
فیلیپ دیالو، رئیس فدراسیون فوتبال فرانسه، گفت ورود صندوقهای سرمایهگذاری به یک نهاد تجاری مرتبط با فیفا پرسشهای زیادی ایجاد میکند، بهویژه آنکه فدراسیونهای عضو در روند این تصمیمگیری مشارکت داده نشدهاند.
فدراسیون فوتبال انگلستان نیز اعلام کرد که از این پیشنهاد کاملاً بیخبر بوده و جزئیات اساسی درباره ماهیت طرح و شرایط آن در اختیار ندارد. این فدراسیون نسبت به روند تصمیمگیری و مسائل مربوط به حاکمیت و اصول این طرح ابراز نگرانی عمیق کرد.
خاویر تباس، رئیس لالیگا، نیز گفت حقوق تجاری و مسابقات فیفا ملک شخصی جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، نیست و تأکید کرد که ترکیب سیاست، قدرت مالی و تصمیمگیری بدون شفافیت، راهحل مشکلات مدیریتی فیفا نخواهد بود.
در مقابل، رئیس فدراسیون فوتبال جمهوری چک گفت همکاری نزدیک با اینفانتینو میتواند مزایای عملی برای فوتبال کشورش داشته باشد، هرچند برای قضاوت نهایی به جزئیات بیشتری نیاز است.
همچنین هانس یواخیم واتسکه، عضو کمیته اجرایی یوفا و نایبرئیس فدراسیون فوتبال آلمان، هشدار داد که «خطی در حال عبور است» و اگر فوتبال اروپا در مخالفت با این طرح متحد باشد، میتواند تأثیر قابلتوجهی بر روند تصمیمگیری داشته باشد.
اتحادیه باشگاههای فوتبال اروپا (EFC) نیز از اعلام ناگهانی و یکجانبه این طرح ابراز نگرانی کرد و خواستار مشارکت کامل باشگاهها در بررسی پیشنهادی شد که میتواند ساختار تجاری فوتبال را بهطور اساسی تغییر دهد.
فدراسیونهای فوتبال سویدن، هالند و دنمارک نیز ضمن تأکید بر اهمیت افزایش حمایت مالی از فوتبال، خواستار شفافیت بیشتر و حفظ کنترل فوتبال بر حقوق تجاری خود شدند. فدراسیون فوتبال رومانیا حتی اعلام کرد که در اعتراض به این ابتکار، بحث درباره حمایت از نامزدی دوباره اینفانتینو برای ریاست فیفا را تا روشنشدن جزئیات بیشتر متوقف میکند.
اتحادیه بازیکنان حرفهای فوتبال اروپا (FIFPRO Europe) نیز هشدار داد که تبدیل جام جهانی و سایر رقابتهای فیفا به داراییهای قابل سرمایهگذاری برای سرمایه خصوصی میتواند انگیزهها و ساختار اقتصادی رقابتهایی را که بازیکنان در آن فعالیت میکنند، بهصورت اساسی و برگشتناپذیر تغییر دهد.
بوریس یاریشفسکی، رئیس فدراسیون اتلتیک روسیه، میگوید ادامه محرومیت ورزشکاران این کشور از رقابتهای بینالمللی باعث کاهش انگیزه آنان و افت سطح عملکردشان در مقایسه با رقبای جهانی شده است. انزوای ورزش روسیه در اتلتیک از سال ۲۰۱۵ و پس از افشای برنامه دوپینگ سازمانیافته دولتی آغاز شد
پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ نیز بسیاری از نهادهای ورزشی جهان، تیمها و ورزشکاران روس را از حضور در رقابتهای بینالمللی محروم کردند.
یاریشفسکی در گفتوگو با رویترز گفت: «نبود رقابت و فرصت حضور در رویدادهای بینالمللی، در برخی موارد انگیزه ورزشکاران را کاهش داده و در موارد دیگر باعث شده است آنان در همان سطح باقی بمانند و عملکردشان پیشرفت نکند. در مجموع، سطح عمومی عملکرد کاهش یافته است.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که کمیته بینالمللی المپیک (IOC) در ماه جاری میلادی تعلیق کمیته المپیک روسیه را بهطور موقت لغو کرده و زمینه بازگشت روسیه به جنبش المپیک پیش از بازیهای لسآنجلس ۲۰۲۸ را فراهم کرده است. با این حال، اتحادیه جهانی اتلتیک همچنان محرومیت ورزشکاران روس را که از سال ۲۰۲۲ اعمال شده، پابرجا نگه داشته است.
سباستین کو، رئیس اتحادیه جهانی اتلتیک، اخیراً گفته است که این تحریمها برای حفظ سلامت و عدالت رقابتها ادامه دارد و تاکنون «هیچ پیشرفت ملموسی در مذاکرات صلح» مشاهده نشده است.
با وجود این، رئیس فدراسیون اتلتیک روسیه نسبت به حضور ورزشکاران کشورش در بازیهای المپیک لسآنجلس خوشبین است. او گفت: «من با اطمینان به شانس خود نگاه میکنم و باور دارم فدراسیون ما تلاش زیادی میکند تا ورزشکاران روس فرصت حضور در المپیک لسآنجلس را داشته باشند.»
یاریشفسکی همچنین مدعی شد که شش ورزشکار ارشد روسیه در رشتههای تخصصی خود در حال حاضر در صدر ردهبندی جهانی قرار دارند و در صورت حضور در المپیک میتوانند برای این کشور مدال کسب کنند.
روسیه آخرین بار در بازیهای المپیک ۲۰۱۶ ریودوژانیرو با پرچم خود حضور داشت؛ هرچند ورزشکاران اتلتیک این کشور به دلیل پرونده دوپینگ، در همان دوره نیز از حضور در رقابتها محروم بودند.