ایراسین، رسانه تخصصی صنعت و معدن ایران، روز دوشنبه، ۲۷ میزان، گزارش داد که فولاد مبارکه اصفهان با حکومت طالبان بر سر کلیات همکاری برای ورود به معادن افغانستان به توافق رسیده است.
بر بنیاد این گزارش، قرار است در سفر آینده مقام‌های طالبان به تهران، توافق اولیه برای همکاری معدنی امضا شود؛ طرحی که هدف آن انتقال سالانه یک تا دو میلیون تن سنگ‌آهن افغانستان به ایران است.
پایگاه تحلیلی خبری «ایراسین» در گزارشی به قلم نرگس کاظمی نوشت که فولاد مبارکه اصفهان پس از حدود یک‌ونیم سال مذاکره با طالبان، به توافق اولیه برای ورود به معادن افغانستان نزدیک شده است؛ تلاشی که پیشینه آن به حدود ۱۵ سال پیش و تلاش شرکت‌های ایرانی برای سرمایه‌گذاری در معادن افغانستان برمی‌گردد.
حسنعلی حق‌شناس، مدیرعامل هلدینگ تأمین و فرآوری مواد معدنی فولاد مبارکه، به ایراسین گفت که این مجموعه به‌عنوان نماینده رسمی ایران، بررسی‌های گسترده‌ای را روی معادن دولتی و خصوصی افغانستان انجام داده است.
به گفته او، توافق اولیه پس از امضا، مسیر ورود به حوزه اکتشاف و استخراج معادن گوناگون را فراهم خواهد کرد.
انتقال سالانه دو میلیون تن سنگ‌آهن
بر پایه این طرح، شرکت فولاد مبارکه برنامه دارد در سال نخست پس از امضای توافق، سالانه یک تا دو میلیون تن سنگ‌آهن دانه‌بندی‌شده با عیار بالای ۶۱ درصد را به ایران انتقال دهد.
آقای حق‌شناس افزود که پیشنهاد شده است فرآوری اولیه در داخل افغانستان یا در نقطه صفر مرزی صورت گیرد. او تصریح کرد که طرح جامعی نیز به طالبان ارائه شده است که تا مرحله تولید شمش فولاد در داخل خاک افغانستان را دربرمی‌گیرد.
او تأکید کرد که چشم‌انداز این توافق تنها به سنگ‌آهن محدود نیست و ذخایر مس، طلا، روی و فلزات چندمنظوره (پلی‌متال) افغانستان را نیز شامل می‌شود. به گفته او، محدوده‌های مناسبی در این بخش‌ها شناسایی شده و حضور در آنها به موافقت نهایی طالبان وابسته است.
حق‌شناس با اشاره به اینکه توسعه معادن افغانستان به توسعه شبکه ریلی پیوند خورده است، بر نقش کلیدی خط آهن هرات به ایران برای انتقال این محموله‌های سنگین تأکید کرد.
او تأمین امنیت و ایجاد زیرساخت‌های استخراج و فرآوری را پیش‌نیازهای اصلی این طرح برشمرد و گفت این مسائل در سطح حکومت‌ها قابل حل است. به گفته او، هدف از ایجاد این چارچوب مشخص، باز کردن راه برای حضور سازمان‌یافته دیگر شرکت‌های معدنی و صنعتی ایران در افغانستان است.
اکنون افغانستان و ایران با خط آهن خواف هرات به طول تقریبی ۲۲۵ کیلومتر، یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های ترانزیتی وصل است.
این مسیر ریلی نخستین‌بار در قوس ۱۳۹۹ خورشیدی به صورت آنلاین از سوی مقام‌های ارشد دو کشور افتتاح شد، اما پس از تحولات سیاسی اسد ۱۴۰۰ و بازگشت طالبان به قدرت، فعالیت آن متوقف گردید. بخش باری این مسیر در سرطان ۱۴۰۲ پس از رایزنی‌هایدیپلوماتیکو بازسازی خطوط، دوباره گشایش یافت.
صنایع بزرگ ایران، خط آهن خواف-هرات را تنها گذرگاه اقتصادی برای انتقال سالانه دو میلیون تن سنگ‌آهن افغانستان می‌دانند؛ مسیری که افغانستان محصور در خشکی را نیز از طریق شبکه ریلی ایران به آب‌های بین‌المللی متصل می‌سازد.
به گفته منابع، طالبان همچنین از نگهبانان خواسته است که یونیفرم نظامی تهیه کنند.
همچنین این منابع گفتند که طالبان این طرح را در مناطقی از کابل، از جمله در بخش‌هایی از خیرخانه، عملی کرده و در حال گسترش آن به مناطق دیگر نیز است.
برپایه اطلاعات رسیده، هزینه تهیه مخابره و یونیفرم نگهبانان به دوش ساکنان ساختمان‌های رهایشی است.
این منابع افزودند طالبان از نگبهانان و چوکی‌داران خواسته است که به گونه منظم با حوزه امنیتی مربوط و دیگر نگهبانان از طریق مخابره در ارتباط باشند.
بر بنیاد اطلاعاتی که به افغانستان اینترنشنال رسیده است، مأموران طالبان نگهبانان ساختمان‌های مسکونی در حصه دوم خیرخانه، از مربوطات حوزه یازدهم امنیتی کابل را احضار کرده و به آنان دستور داده‌اند که یونیفورم نظامی و مخابره را با پول خود و اهالی ساختمان‌ها تهیه کنند.
مسئولان حوزه به این نگهبانان گفته‌اند که پس از تهیه مخابره و وصل شدن به فرکانس مخابراتی حوزه امنیتی، مکلف‌اند هرگونه رویداد و رفت‌وآمد در محله‌ها را بدون تأخیر مخابره کنند.
یکی از نگهبانان حوزه یازدهم با ابراز نگرانی شدید از پیامدهای این دستور، به افغانستان اینترنشنال گفت: «حیران مانده‌ام چه کنم؛ من یک آدم غریب هستم، نه توان خرید این وسایل را دارم و نه خود را با مردم محل دشمن می‌سازم. ناچارم این وظیفه را ترک کنم، در غیر آن کدام شخص مرا با مرمی خواهد زد. من وجدان، شرف و ایمان خود را نمی‌فروشم».
همزمان با این شکایت، یک منبع دیگر محلی به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان باشندگان محل مجبور کرده اند که هزینه خرید این وسایل و تجهیزات را برای نگهبانان منطقه خود تأمین کنند.
تشدید نظارت طالبان بر زندگی شهروندان
برخی از شهروندان این اقدامات را تبدیل کردن نگهبانان منازل مردم به «مخبران امنیتی» توصیف کردند و گفتند مجهز ساختن آنان با تجهیزات نظامی، ترس و بی‌اعتمادی را در میان باشندگان محلات افزایش داده است. آنها همچنین نگران تشدید نظارت طالبان بر زندگی خصوصی شهروندان هستند.
منابع محلی تأیید می‌کنند که این روند در حوزه‌های یازدهم و پانزدهم کابل از هفته‌های پیش به اجرا درآمده است و آمریت‌های حوزه‌ها در تلاش‌اند این شبکه نظارتی را به دیگر نواحی پایتخت نیز گسترش دهند تا محلات مسکونی را به گونه سیستماتیک زیر پوشش استخباراتی قرار دهند.
به گفته این منابع، این دستور طالبان بار مالی تازه‌ای را نیز مستقیماً بر دوش خانواده‌ها در این محلات گذاشته است. با توجه به شرایط بد اقتصادی و بیکاری مردم، برخی از شهروندان برای فراهم‌کردن این تجهیزات به نگهبانان محلی با مشکل روبه‌رو شده‌اند.
نگهبانان و چوکی‌داران محلی که از کم‌درآمدترین اقشار جامعه به شمار می‌روند، ماهانه دستمزدهای بسیار ناچیزی دریافت می‌کنند و تحمیل هزینه سنگین خرید دریشی نظامی و دستگاه مخابره، کمر آنان و باشندگان محل را زیر بار فشار اقتصادی خم کرده است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، تلاش‌های گسترده‌ای را برای تثبیت کنترل امنیتی در کابل آغاز کردند که نصب بیش از ۶۲ هزار کمره امنیتی در نقاط مختلف پایتخت بخشی از آن بوده است.
سازمان عفو بین‌الملل پیشتر با ابراز نگرانی عمیق هشدار داده بود که گسترش شبکه‌های نظارتی فراگیر از سوی طالبان، نقض صریح حریم خصوصی شهروندان است و آزادی‌های فردی و امنیت عمومی را به شدت تهدید می‌کند.
برخی از معلمان زن در تخار در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال گفته‌اند که بر اساس تصمیم وزارت معارف طالبان، صدها معلم زن از مکاتب نزدیک به محل سکونت‌شان به مناطق دوردست و حتی ولسوالی‌ها تبدیل شده‌اند و معلمین مناطق دوردست به جای آنان در مراکز تعیین شده‌اند.
یک معلم زن در ولایت تخار گفته است که بیش از ۱۰۰ معلم زن از مکاتب نمبراول و بی‌بی مریم در شهر تالقان به مناطق دوردست تبدیل شده‌اند. او می‌گوید خودش نیز به مکتبی در فاصله بیش از ۱۵ کیلومتری خانه‌اش منتقل شده و رفت‌وآمد در این مسیر برایش دشوار است.
یک منبع آگاه در بدخشان نیز تأیید کرده است که به‌تازگی ۱۸۰ معلم زن در این ولایت تغییر و تبدیل شده‌اند. به گفته این منبع، بیشتر این معلمان از مرکز بدخشان به ولسوالی‌ها و شماری نیز از ولسوالی‌ها به مرکز منتقل شده‌اند؛ اقدامی که به باور او، در عمل مشکلات جدی ایجاد می‌کند.
این تغییر و تبدیل‌ها نگرانی‌های گسترده‌ای را در میان معلمان زن برانگیخته است و شماری از آنان می‌گویند به دلیل مشکلات پیش‌آمده، به استعفا و ترک وظیفه فکر می‌کنند.
فساد در روند تغییر و تبدیل معلمان زن
یک منبع در وزارت معارف طالبان از وجود فساد گسترده در روند تغییر و تبدیل معلمان زن خبر داده است. به گفته این منبع، برخی مدیران معارف در ولایت‌ها در بدل دریافت پول، شماری از معلمان زن را از روند تغییر و تبدیل خارج کرده‌اند و برخی دیگر را وارد این روند ساخته‌اند.
یک معلم زن در تخار نیز با تأیید وجود فساد در ادارات معارف طالبان گفت که پس از اجرای تغییر و تبدیل‌ها، شماری از معلمان از طریق واسطه و پرداخت پول به کارمندان معارف طالبان، دوباره به وظایف قبلی‌شان بازگشته‌اند.
یک منبع معتبر از بدخشان به افغانستان اینترنشنال گفت که مدیران ارشد معارف طالبان در هماهنگی با رئیس معارف طالبان در این ولایت در این پروسه دست به فساد زده‌اند. او گفت مدیران معارف بدخشان از شماری معلمین زن تبدیل‌شده پول گرفته و دوباره آنان را به جای قبلی شان بازگشتانده‌اند.
به گفته منابع فهرست معلمان که تغییر و تبدیل شده‌اند، توسط ریاست‌های معارف ولایات تهیه شده‌اند.
مشکلات رفت‌وآمد و آزار و اذیت در مسیر راه
معلمان زنی که به مناطق دوردست منتقل شده‌اند، می‌گویند در رفت‌وآمد به محل وظیفه با مشکلات متعددی، از جمله دوری راه، کرایه بلند موتر، خرابی مسیرها و آزار و اذیت مأموران امر به معروف طالبان روبه‌رو هستند.
یک معلم زن در تخار گفت که به‌تازگی به مکتبی در فاصله خیلی دور از خانه‌اش تبدیل شده و برای رفت‌وآمد، حدود ۳۰ درصد معاش ماهانه‌اش را مصرف می‌کند.
به گفته او، در برخی روزها هنگام رفت‌وآمد با ایست‌های بازرسی مأموران امر به معروف طالبان روبه‌رو می‌شود و این مأموران درباره نداشتن همراه مرد از او پرس‌وجو می‌کنند.
این معلم افزود که مسئولان طالبان گاه‌گاهی بدون اطلاع قبلی به مکاتب دخترانه مراجعه می‌کنند و دانش‌آموزان را به پوشیدن برقع تهدید می‌کنند.
«واسطه ندارم»
یک معلم دیگر در تخار که مشمول روند تغییر و تبدیل وزارت معارف طالبان شده است، از دشواری‌های رفت‌وآمد به‌دلیل دوری راه و نگرانی از تنها ماندن فرزندان خردسال و شیرخوارش در خانه می‌گوید. او گفت به دلیل فاصله زیاد، ادامه وظیفه برایش دشوار است.
این معلم با ابراز نگرانی از وضعیتش گفته است: «نمی‌دانم به کجا بروم، به کی شکایت کنم، واسطه ندارم؛ خدا رحم کند.»
«ناگزیر به استعفا می‌شویم»
شماری از معلمان زن که شامل روند تغییر و تبدیل شده‌اند، می‌گویند با معاش اندک و هزینه‌های بلند زندگی، توان انتقال خانواده‌های‌شان به ولسوالی‌ها و مناطق دوردست محل وظیفه را ندارند. به گفته آنان، ادامه این وضعیت ممکن است آنان را ناگزیر به استعفا و ترک وظیفه کند.
این معلمان باور دارند که تغییر و تبدیل‌های اخیر عمدی است و با هدف خانه‌نشین کردن زنان صورت می‌گیرد.
یکی از این معلمان گفت که ماهانه ۸۵۰۰ افغانی معاش می‌گیرد و طالبان در یک سال گذشته، در چندین نوبت از معاش او کاسته‌اند. او که بیش از ۱۵ سال سابقه خدمت در معارف دارد، اکنون به استعفا فکر می‌کند و هشدار می‌دهد که ممکن است شمار زیادی از معلمان زن نیز ناگزیر به ترک وظیفه شوند.
پیش از این، در کابل نیز برخی از معلمان زن گفته بودند که طالبان در ادامه فشارها، آنها را به مناطق دورتر از محل زندگی‌شان تبدیل کرده است.
به گفته منابع، طالبان در نظر دارد مراکز عملیات پهپادی بیشتری در بدخشان ایجاد کند.
منابع محلی در بدخشان به افغانستان اینترنشنال گفتند که حدود دو ماه پس از راه‌اندازی یک مرکز عملیات پهپادی در کنار میدان هوایی بدخشان و نصب یک برج مدیریتی، دومین مرکز عملیات پهپادی در تپه کله‌منار آغاز به کار کرده است.
افغانستان اینترنشنال برای نخستین بار در میانه ماه سنبله تصاویر و جزئيات برج مدیریتی اولین مرکز مدیریت پهپادی طالبان در بدخشان را منتشر کرده بود.
هدف اصلی از راه‌اندازی این مرکز، تأمین امنیت دفتر والی و نهادهای وابسته به طالبان در شهر کهنه فیض‌آباد، مرکز بدخشان، عنوان شده است. ادارات طالبان، از جمله دفتر والی، در این منطقه طی ماه‌های اخیر بارها هدف حملات نیروهای جبهات مخالف طالبان قرار گرفته‌اند که در برخی موارد تلفات نیز برجا گذاشته است.
یک منبع از میان طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که این مرکز با هدف کاهش تهدیدها علیه دفتر والی آغاز به کار کرده و قرار است به‌زودی مراکز جدیدی در نقاط آسیب‌پذیر ایجاد شوند.
این منبع افزود که رسیدگی همزمان به تمامی مناطق آسیب‌پذیر از طریق سایت مرکزی دشوار بود به همین دلیل ایجاد مراکز جدید در دست اجرا است.
این منبع که عضو فرقه ۲۱۹ عمرثالث طالبان در بدخشان است، گفت که نیروها و امکانات مرکز مدیریت پهپادها در پهلوی فرودگاه به‌تازگی تقویت شده و قرار است مراکز عملیاتی پهپادها نیز گسترش یابند.
منبع دیگری نیز ایجاد دومین مرکز عملیات پهپادی طالبان در شهر فیض‌آباد را تأیید کرد و گفت که نگرانی‌های امنیتی این گروه روزبه‌روز افزایش می‌یابد و طالبان توجه ویژه‌ای به سرمایه‌گذاری در زمینه جنگ پهپادی نشان داده‌اند.
طالبان روز شنبه، ۱۸ میزان، نیز در اطلاعیه‌ای به باشندگان بدخشان اعلام کردند که پهپادهای این گروه به‌منظور سروی توپوگرافی و تهیه پلان شهری، از سوی وزارت شهرسازی به پرواز درمی‌آیند و شهروندان نباید نگران باشند.
با این حال، منابع محلی گفتند که در روزهای پس از انتشار این اطلاعیه، گروهی از پهپادها در مسیر خروجی شهر فیض‌آباد به‌سوی ولسوالی بهارک، در خارج از شهر، پرواز می‌کردند؛ منطقه‌ای که منابع اکنون تأیید می‌کنند در نزدیکی آن مرکز جدید پهپادی، ایجاد شده است. به گفته منابع افرادی که پهپادها را پرواز می‌دادند لباس نظامی داشتند.
منابع محلی در بدخشان می‌گویند که هدف طالبان از پرواز پهپادها و تصویربرداری در شهر فیض‌آباد، برخلاف آنچه در اطلاعیه این گروه آمده، نظامی و امنیتی است.
حملات به دفتر والی طالبان
در ماه اسد سال جاری، رویدادهای امنیتی متعددی در شهر فیض‌آباد، مرکز بدخشان، رخ داد. جبهات مقاومت از انجام چندین حمله به دفتر والی طالبان و پاسگاه‌های اطراف آن خبر دادند. همچنین شهردار طالبان در یک حمله انفجاری که جبهه مقاومت ملی مسئولیت آن را بر عهده گرفت، کشته شد.
پس از این رویدادها و ایجاد مرکز عملیات پهپادی در فیض‌آباد، پهپادهای طالبان به‌طور مداوم در آسمان این شهر به پرواز درآمده و به گشت‌زنی و تصویربرداری پرداخته‌اند.
باشندگان شهر کهنه فیض‌آباد که در اطراف دفتر والی زندگی می‌کنند، از محدودیت‌های شدید امنیتی طالبان شکایت دارند. به گفته آنان، پهپادهای طالبان در ارتفاع بسیار پایین از حویلی‌های خانه‌های‌شان تصویربرداری می‌کنند و زنان در طول روز نمی‌توانند به‌راحتی از خانه بیرون شوند یا در حویلی به کارهای روزمره خود بپردازند.
باشندگان این منطقه در دیدار با والی طالبان نیز این مشکلات را مطرح کرده‌اند، اما به گفته آنان، شکایت‌های‌شان تاکنون نتیجه‌ای نداشته است.
شعله‌ور شدن جنگ در بدخشان
در ماه‌های اخیر، طالبان بارها در ولسوالی زیباک با نیروهای جبهه آزادی درگیری رو در رو داشته‌اند. این جبهه همچنین مدعی است که نیروهایش در بخش‌هایی از این ولسوالی حضور دارند. در روزهای گذشته نیز ویدیویی از حضور ده‌ها نیروی جبهه آزادی در بخش‌هایی از زیباک منتشر شد.
علاوه بر این، نیروهای جبهات مخالف طالبان به‌صورت چریکی علیه این گروه عملیات انجام می‌دهند. به گفته منابع، این نیروها در ولسوالی‌های یفتل، ارگو، راغ‌ها، دروازها، شهر فیض‌آباد، کشم، تگاب، بهارک و بخش‌های دیگر بدخشان حضور فعال و گسترده دارند.
چهار انفجار در دو هفته
در کمتر از ۲۰ روز گذشته، چهار انفجار در شهر فیض‌آباد، مرکز بدخشان، رخ داده است که به گفته منابع، مقام‌های ارشد امنیتی و استخباراتی و مسئولان بلندپایه طالبان اهداف آنها بوده‌اند.
انفجار نخست در ۶ میزان در منطقه جلغر، انفجار دوم در ۷ میزان در دشت وکیل‌آباد در نزدیکی دانشگاه، از مربوطات حوزه دوم امنیتی، انفجار سوم در ۱۳ میزان و انفجار چهارم در ۱۵ میزان در نزدیکی فرماندهی پولیس طالبان رخ داده است. ماه قبلی نیز چندین انفجار در این شهر رخ داد که دو مورد آن مدارس دینی و جهادی را هدف قرار داد.
جبهات آزادی، مقاومت ملی و قطعه سبز امرالله صالح مسئولیت این انفجارها را بر عهده گرفته‌اند.
انفجارهای پی‌درپی و افزایش ناامنی‌ها در شهر فیض‌آباد، نگرانی طالبان را افزایش داده است. همزمان با این انفجارها، طالبان اقدام به بازداشت‌های گسترده کرده‌اند.
