۲۳ اسد ۱۴۰۰ یک روز پیش از ورود طالبان به پایتخت، این گروه به پیشروی سریع خود در بخشهای مختلف کشور ادامه داد و مراکز هفت ولایت را به کنترول خود درآورد. جنگجویان طالبان پنج سال قبل در چنین روزی وارد بلخ، فاریاب، پکتیا، پکتیکا، کنر، لغمان و دایکندی شدند.
در کوچههای کچلاغ، در شمال شهر کویته، روشنترین نشانه از زندگی گذشته هبتالله آخندزاده، صدای شنیدهشده او از محراب مسجد است. اما سالها بعد، همین صدا به یکی از بزرگترین پرسشها درباره هویت او بدل شده است.
رئیسجمهور پاکستان، طالبان را متهم کرد که از گروههای تروریستی حمایت میکند و اجازه میدهد از خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه، از جمله پاکستان حمله صورت گیرد. آصفعلی زرداری گفت که طالبان با هند برای انجام حملات تروریستی علیه غیرنظامیان و نیروهای امنیتی پاکستان همکاری میکند.
طالبان شامگاه پنجشنبه به مناسبت پنجمین سالگرد قدرتگیری خود، در تالار رادیو تلویزیون ملی برنامه شعرخوانی برگزار کرد. در تصاویری که از مراسم منتشر شده است، شماری از مقامهای طالبان سرگرم گوشیهای هوشمند دیده میشوند.
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت از این گروه خواسته است سرکوب رسانهها، بهویژه زنان خبرنگار، را متوقف و محدودیتهای گسترده بر دسترسی به اطلاعات مستقل را لغو کند.
امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان با خانواده زن جوانی که در پی تیراندازی از خاک افغانستان کشته شد ابراز همدردی کرد و تسلیت گفت.
جبهه متحد افغانستان، جمعه ۲۳ اسد با انتشار بیانیهای اعلام کرد که نیروهایش در ۲۴ ساعت گذشته سه عملیات را در ولایتهای هلمند و قندهار علیه نیروهای طالبان انجام دادهاند. طبق بیانیه، در حمله به حوزه اول پولیس طالبان در شهر لشکرگاه، دو پولیس طالبان کشته و دو نفر دیگر زخمی شدند.
همزمان با پنجمین سالگرد تسلط طالبان بر افغانستان، شماری از فعالان حقوق بشر، کارشناسان حقوقی و مدافعان حقوق زنان از کانادا خواستند آپارتاید جنسیتی در افغانستان را در حقوق بینالملل به رسمیت بشناسد.
ملاله یوسفزی، برنده جایزه صلح نوبل میگوید دفاع از حقوق زنان و کودکان جرم نیست. او از طالبان خواسته است شش کارمند بازداشتشده «بنیاد تحقیقات حقوقی زنان و کودکان» در کابل را فورا و بدون قید و شرط آزاد کنند.
فرید حمیدی، دادستان کل پیشین افغانستان، در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفت که به دلیل «ظلم، تبعیض و بیعدالتی طالبان»، خیزشهای مردمی در برابر این گروه در حال افزایش است.
هفتهنامه اکونومیست نوشت که طالبان میانهرو توان مقابله با هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه را ندارند یا از رویارویی با او میترسند. به نوشته این نشریه، هبتالله حلقهای از نیروهای وفادار را پیرامون خود ساخته و کنترول قراردادهای سودآور معادن را نیز در دست گرفته است.
جان ساپکو، بازرس ویژه پیشین امریکا برای بازسازی افغانستان میگوید که زندگی زنان در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به «جهنم» بدل شده است. او از حکومت ترامپ انتقاد کرد و گفت که هیچ اقدام موثری برای تغییر این وضعیت انجام نداده است. او گفت دشوار است که کسی به امریکا اعتماد میکند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، روز پنجشنبه در کابل با غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی ایران، دیدار و درباره گسترش همکاریهای اقتصادی و ترانزیتی میان دو کشور گفتوگو کرد.
رهبر طالبان سردار محمد ابوالفیضان، معاون نظامی دادگاه عالی این گروه را برکنار کرد. همزمان، کمیسیون جلوگیری از غصب زمین به مقامهای طالبان در هلمند دستور داده است که برای پسگرفتن و تخلیه ۲۷ جریب زمین مربوط به مدرسه، مسجد و دکانهای ابوالفیضان اقدام کنند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، میگوید که هیچ حکومتی در تاریخ افغانستان نتوانسته است با زور بر مردم ناراضی حکومت کند. او گفت که کوهستانی بودن افغانستان و تنوع قومی این کشور، حکومت کردن بر اساس زور را دشوار میکند.
کیمیا پس از خروج از افغانستان قفس حاکمیت طالبان را پشت سر گذاشت، اما سایه این گروه هنوز بر تصویرهایی که میآفریند دیده میشود. این انیمیشنساز افغان پس از نزدیک به سه سال زندگی زیر حاکمیت طالبان، در سال ۲۰۲۴ افغانستان را ترک کرد و اکنون در آلمان زندگی میکند.
۲۴ گزارشگر ویژه و کارشناس سازمان ملل روز پنجشنبه اعلام کردند که سرکوب سازمانیافته زنان و دختران در حاکمیت طالبان مصداق «آپارتاید جنسیتی» است و از کشورها خواستهاند برای بهرسمیتشناختن آن بهعنوان یک جنایت مستقل علیه بشریت حمایت کنند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که چهار جوان در نورستان پس از بازداشت از سوی طالبان شکنجه شدهاند و دو نفر از آنان اکنون در حالت کما بهسر میبرند. خانوادههای این جوانان میگویند محافظان قاری مزمل، فرمانده امنیه طالبان در نورستان در شکنجه آنان دست داشتهاند.
ناتاشا آرنپریستر، مشاور ارشد حقوقی «پروژه عدالت جامعه باز»، میگوید نزدیک به دو سال پس از اقدام استرالیا، کانادا، آلمان و هالند برای پاسخگو کردن طالبان بهدلیل نقض کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان، این روند هنوز به دیوان بینالمللی دادگستری نرسیده است.
همزمان با گزارشها درباره سقوط یک چرخبال طالبان در جریان درگیری با افراد جمعهخان فاتح در بدخشان، وزارت دفاع طالبان تایید کرد که یک هلیکوپتر این وزارت آسیب دیده است.
وزیران امور خارجه پاکستان و ناروی در بیانیهای مشترک درباره افغانستان، بر لزوم مبارزه با همه اشکال تروریسم تأکید کردند و نسبت به حضور گروههای تروریستی در این کشور ابراز نگرانی کردند. آنها همچنین وضعیت حقوق بشر در افغانستان، بهویژه وضعیت زنان و دختران را نگرانکننده خواندند.
اتحادیه اروپا اعلام کرد که همچنان در کنار مردم افغانستان ایستاده است، طالبان را به رسمیت نمیشناسد و به آنها مشروعیت نمیبخشد. همزمان دفتر هماهنگی امور بشردوستانه ملل متحد اعلام کرد که اتحادیه اروپا ۱۰ میلیون یورو به صندوق بشردوستانه کمک به افغانستان اعطا کرده است.