جبهه جمهوریت افغانستان در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت گفته است که پنج سال «ستم و توحش» این گروه، کاسه صبر مردم را لبریز کرده و آنان را به سوی شکلگیری یک اراده ملی برای مبارزه با طالبان سوق داده است. به گفته این جبهه، مبارزه مسلحانه تنها راه نجات و آزادی افغانستان است.
شیراحمد حقانی، وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان، در پنجمین سالگرد بازگشت این گروه به قدرت، مدعی شد که طالبان با تحکیم «نظام شرعی»، افغانستان را صاحب نظام «آزاد و مستقل» کرده است. او همچنین تاکید کرد: «فرمایش هیچکس را در ساخت نظام تاکنون نپذیرفتهایم و از این پس نیز نخواهیم پذیرفت.»
دفتر زنان سازمان ملل در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت هشدار داد که آینده افغانستان بدون مشارکت زنان ساخته نخواهد شد. این دفتر با نشر تصویری، روند حذف زنان و دختران افغان از زندگی و فضای عمومی را به نمایش گذاشته است.
در پی فرار رسیدن ۲۴ اسد، تاکنون هیچ یک از جریانهای سیاسی، احزاب و سیاستمداران مستقل بازگشت این گروه به قدرت در افغانستان را تبریک نگفته است. در مراسم رسمی طالبان برای تجلیل از این روز نیز، شخصیتهای سیاسی مقیم کابل شرکت نکردهاند.
پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، اسماعیل میاخیل، رئیس پیشین رادیو و تلویزیون ملی افغانستان، در این مقاله بر ضرورت بازنگری در رویکرد مخالفان طالبان تأکید میکند.
ریچارد لینزی، فرستاده ویژه بریتانیا در امور افغانستان گفت آینده افغانستان نخست برای افغانها و سپس برای کشورهای منطقه و لندن مهم است. او گفت در دیدار با طالبان به پایبندی این گروه بر مبارزه با تروریسم، مقابله با تهدیدهای امنیتی منطقه و رعایت حقوق زنان و دختران تاکید کرده است.
پنج سال پیش، طالبان با ورود به کابل اعلام کردند که جنگ در افغانستان پایان یافته است؛ اما درگیری و خونریزی متوقف نشد. طالبان برای سرکوب مخالفان در پنجشیر، اندراب، بلخاب و بدخشان لشکرکشی کردند و کشتار و نقض حقوق نیروهای امنیتی حکومت پیشین نیز ادامه یافت.
همزمان با تشدید درگیریها در ولسوالی نسی درواز بدخشان، جبهه آزادی افغانستان از حمله «پیشدستانه» به مواضع طالبان در ولسوالی زیباک این ولایت خبر داد.
صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرد که پس از باگشت طالبان به قدرت، در پنج سال گذشته دستکم ۲.۶ میلیون دختر از آموزش بالاتر از دوره ابتدائیه محروم شدهاند. یونیسف نوشت دختران محروم از آموزش با خطرات ازدواج زودهنگام، خشونت مبتنی بر جنسیت و سوءاستفاده روبهرو هستند.
آنالنا بربروک، رئیس هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، از سیاستهای این گروه انتقاد کرد. او گفت طالبان پنج سال پیش خواستار «وقت» شدند، اما با گذشت این مدت زنان و دختران افغانستان همچنان از آموزش، کار و مشارکت اجتماعی محروم ماندهاند.
طالبان امروز، شنبه ۲۴ اسد، پنجمین سال بازگشت خود به قدرت را تجلیل کرد، اما هیچ کشور خارجی تاکنون این رویداد را تبریک نگفته است. پس از پنج سال، به استثنای روسیه، هیچ کشوری اداره طالبان را به رسمیت نمیشناسد. حتی مسکو نیز به مناسبت این سالگرد پیام تبریکی منتشر نکرد.
عبدالله خنجانی، رئیس دفتر سیاسی جبهه مقاومت ملی افغانستان، میگوید این جبهه در پنج سال گذشته به دلیل نبود حمایت قابل توجه بینالمللی «بهای سنگینی» پرداخته و بیش از هزار نیروی آن کشته شدهاند.
امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، در پنجمین سالروز بازگشت طالبان به قدرت گفت که کابل در این روز بهجای فضای جشن، «سوگوار» است و طالبان پایتخت را با پرچمهای خود «کفنپوش» کردهاند.
وزارت خارجه ایرلند نوشت زنان افغان در پنج سال گذشته در معرض «کارزار وحشتناک» خشونت تبعیضآمیز، سوءاستفاده و محرومیت قرار گرفتهاند. این وزارت گفت محدودیتهای طالبان بر دسترسی زنان به آموزش، اشتغال و زندگی عمومی، «تعرض به کرامت انسانی» است.
رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه پیشین افغانستان، میگوید: «هیچکس با گروههای ناتوان سیاسی مذاکره نمیکند و اگر مذاکره کند فقط روی تسلیمی و بیعت بدون قید و شرط گفتوگو خواهد کرد.»
پیش از آنکه طالبان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰ کنترول افغانستان را به دست بگیرند، رهبران این گروه تصویری از افغانستان پس از خروج نیروهای خارجی ارائه کردند و مجموعهای از تعهدات را مطرح کردند.
وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان از مخالفان این گروه خواست از جنگ دست بکشند و به گفته او، «مانند برادر» در کنار طالبان زندگی کنند. نورالله نوری گفت دروازه «امارت» به روی مخالفان باز است و مدعی شد که افغانستان «آزاد» شده و ادعای مخالفان برای «آزاد کردن» این کشور نادرست است.
همزمان با پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، «تلویزیون بامی» از آغاز فعالیت رسمی خود بهعنوان رسانه «مستقل و چندرسانهای» در برلین آلمان خبر داد. رسانهای که به گفته مسئولانش با همکاری خبرنگاران، برنامهسازان و فعالان رسانهای افغان در اروپا و دیگر نقاط جهان راهاندازی شده است.
همزمان با پنجمین سالگرد سقوط نظام جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت، جبهه آزادی افغانستان، جمعیت اسلامی افغانستان و مقامهای جبهه مقاومت ملی با نشر اعلامیهها و اظهارات جداگانه، حکومت طالبان را «نامشروع» خوانده و بر ادامه مبارزه برای تغییر نظام سیاسی در افغانستان تأکید کردند.
مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، از ملل متحد و کشورهای دخیل در پرونده افغانستان، بهویژه ایالات متحده خواست فشارهای مالی و تلاش برای انزوای سیاسی طالبان را افزایش دهند و کمکهای مستقیم به این گروه را قطع کنند.
امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان، در مراسم پنجمین سالروز بازگشت این گروه به قدرت در کابل گفت که ایستادگی مخالفان در برابر طالبان نتیجهای نخواهد داشت. این مراسم شنبه ۲۴ اسد با حضور مقامهای ارشد طالبان، سفیران روسیه و چین و برخی کشورهای دیگر در کابل برگزار شد.
۲۴ اسد یک روز عادی نیست. از سیمای مردم و فضای شهر تفاوت این روز آشکار بود. همه نگران و سرگردان بودند. در این روز، از نزدیک شاهد فروپاشی نظم پسا بن و بازگشت طالبان به قدرت بودم. در چند ساعت، زندگی و سرنوشت میلیونها افغان برای همیشه تغییر کرد.