مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، از ملل متحد و کشورهای دخیل در پرونده افغانستان، بهویژه ایالات متحده خواست فشارهای مالی و تلاش برای انزوای سیاسی طالبان را افزایش دهند و کمکهای مستقیم به این گروه را قطع کنند.
امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان، در مراسم پنجمین سالروز بازگشت این گروه به قدرت در کابل گفت که ایستادگی مخالفان در برابر طالبان نتیجهای نخواهد داشت. این مراسم شنبه ۲۴ اسد با حضور مقامهای ارشد طالبان، سفیران روسیه و چین و برخی کشورهای دیگر در کابل برگزار شد.
۲۴ اسد یک روز عادی نیست. از سیمای مردم و فضای شهر تفاوت این روز آشکار بود. همه نگران و سرگردان بودند. در این روز، از نزدیک شاهد فروپاشی نظم پسا بن و بازگشت طالبان به قدرت بودم. در چند ساعت، زندگی و سرنوشت میلیونها افغان برای همیشه تغییر کرد.
با فرا رسیدن ۲۴ اسد که مصادف است با ۱۵ اگست، سالروز بازگشت طالبان به کابل و فرار اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، بار دیگر خاطره یکی از تلخترین روزهای تاریخ معاصر کشور زنده میشود.
طالبان پنجمین سالروز سقوط نظام جمهوری و بازگشت این گروه به قدرت را «سالروز نجات افغانستان از اشغال» خواند. این گروه از افغانها خواست شکرگزار باشند و برای تقویت «نظام» طالبان «شانهبهشانه» در کنار این گروه بایستند.
سازمان عفو بینالملل با اشاره به گذشت پنج سال از تسلط طالبان اعلام کرد که حاکمیت این گروه منجر به یک بحران فاجعهبار حقوق بشری در افغانستان شده است. این سازمان از جامعه جهانی خواست تا برای پاسخگو کردن طالبان دست به اقدام یکپارچه و محکمتری بزند.
سازمان حقوق بشری رواداری میگوید در پنج سال گذشته، نقض حقوق بشر و سرکوب شهروندان در افغانستان بهگونه گسترده ادامه داشته است. این سازمان بر اساس یافتههای خود میگوید از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، دستکم ۶ هزار و ۹۲۹ غیرنظامی در رویدادهای مختلف کشته یا زخمی شدهاند.
صلاحالدین ربانی، رهبر حزب جمعیت اسلامی افغانستان میگوید طالبان با تفسیر گزینشی و تحریفشده از شریعت، از دین بهعنوان ابزاری برای تحکیم قدرت و سلطه بر مردم استفاده میکند. او سیاستهای طالبان را حاصل «تفکر قومی، هراسافکنی، افراطگرایی خشونتآمیز و فساد» خواند.
تاجمیر جواد، معاون استخبارات طالبان از وجود افراد «منفعتطلب» در درون اداره طالبان خبر داد. او گفت ابعاد مختلف تحرکات این افراد زیر نظر استخبارات طالبان قرار دارد و در برابر آنها اقدام خواهد شد.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در گفتوگو با نیویارکتایمز اعلام کرد ایالات متحده میتواند سفارت خود را در کابل بازگشایی کند و حضور دیپلماتیک داشته باشد.
علیاحمد جلالی، وزیر پیشین داخله افغانستان، میگوید هیچ حکومتی نمیتواند با تکیه بر استبداد و اعمال زور، برای همیشه بر مردم حکومت کند. او مقاومت مردم در برابر طالبان را «مشروع» خواند و هشدار داد که ایستادگیهای مردمی در سایر نقاط افغانستان علیه طالبان گسترش خواهد یافت.
سازمان عفو بینالملل از حکومت بریتانیا خواست روند «شرمآور» رد درخواستهای پناهندگی زنان افغان را متوقف و تصمیمهای ردشده را بازنگری کند. این نهاد هشدار داد که لندن با وجود آگاهی از سرکوب گسترده زنان و دختران در افغانستان، همچنان درخواست پناهندگی شماری از آنان را رد میکند.
سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، میگوید این گروه در تلاش است از طریق تعامل با جهان، «چالشهای موجود» را حل کند. حقانی همچنین گفت برخی حلقات در خارج از افغانستان تلاش دارند بار دیگر در این کشور بینظمی ایجاد کنند، اما طالبان در برابر این تلاشها ایستادگی خواهد کرد.
یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، روز جمعه هشدار داد که نیروهای دفاعی این گروه برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی آمادهاند و به هیچ طرفی اجازه نخواهند داد امنیت افغانستان را مختل کند. او گفت در برابر هر اقدام «تجاوزکارانه» پاکستان علیه خاک افغانستان، «پاسخ حسابشده» خواهند داد.
استیفن داوتی، وزیر دولت بریتانیا در امور افغانستان، پاکستان و خاورمیانه، محدودیتهای «شدید» طالبان علیه زنان و دختران افغان در زمینه آموزش و مشارکت اجتماعی را «غیرقابلقبول» خواند. او گفت بریتانیا به حمایت از زنان و دختران افغان و دفاع از آزادیهای اساسیشان ادامه خواهد داد.
شماری از سیاستمداران سویدنی از همکاری حکومت این کشور با طالبان برای اخراج پناهجویان افغان انتقاد کرده و هشدار دادهاند که چنین تعاملاتی میتواند به مشروعیتبخشی به رژیم طالبان منجر شود.
دستکم ۵۶ کشور عضو سازمان ملل در بیانیهای مشترک، خواستار لغو فوری فرامین و سیاستهای تبعیضآمیز طالبان علیه مردم افغانستان، بهویژه زنان و دختران، شدند. آنان بر احیای حق آموزش زنان و دختران و تضمین مشارکت کامل، برابر و معنادار زنان در تمامی عرصههای جامعه تأکید کردند.
ریچارد لینزی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان، با اشاره به استقامت زنان و دختران افغان در پنج سال حاکمیت طالبان گفت که این تابآوری نباید جایگزین حقوق اساسی آنان شود. او تاکید کرد که افغانستان بدون مشارکت زنان و دختران در آموزش، کار و زندگی عمومی، به توسعه کامل نمیرسد.
منابع امنیتی طالبان به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که ملا هبتالله، رهبر طالبان، به اداره استخبارات این گروه دستور داده است تا عملیاتی را برای از بین بردن جمعهخان فاتح، فرمانده ناراضی طالبان در بدخشان، آغاز کند.
عطامحمد نور، رهبر یک شاخه حزب جمعیت اسلامی در گفتوگوی ویژهای با رادیوی افغانستان اینترنشنال چشمدیدهای خود را از آخرین روزهای جمهوریت در بلخ روایت میکند.
شبکه تحلیلگران بُلاق در گزارشی تازه با عنوان «وضعیت حقوق بشری هزارهها در پنجمین سال حاکمیت طالبان» اعلام کرده است که هزارهها در پنج سال گذشته با چالشهای گسترده در زمینههای امنیتی، سیاسی، اقتصادی، مذهبی و فرهنگی مواجه بودهاند.
پس از ماهها توقف انتقال کمکهای بشردوستانه از مسیر پاکستان، سازمان ملل اعلام کرد ۷۲۴ موتر حامل کمکهای امدادی از گذرگاه تورخم وارد افغانستان شدهاند. این محمولهها پس از چند دور تلاش و هماهنگی سازمان ملل و با دریافت مجوز از پاکستان و طالبان، وارد افغانستان شدهاند.