رضا فرزام
افغانستان اینترنشنال
اقتصاددان
افغانستان اینترنشنال
اقتصاددان
لایحه «جلوگیری از مصرف پول مالیاتدهندگان برای تروریستان» پس از تصویب در مجلس نمایندگان امریکا، اکنون با عبور از کمیته روابط خارجی سنا وارد حساسترین مرحله روند قانونگذاری شده و یک گام اساسی تا تبدیلشدن به قانون فاصله دارد.
مدیریت مالی و نظام بودجهریزی، ستون فقرات حکومتداری و زیربنای سیستم قدرت در هر کشور را تشکیل میدهد. دولتها، همانند سایر کنشگران اقتصادی، با محدودیت منابع مالی روبهرو هستند و ناگزیرند میان چالشها و اولویتهای متعدد، دست به انتخاب بزنند.
در بعد از ظهر سرد ۱۳ عقرب (چهارم نوامبر ۲۰۲۵) تابوتهای حامل پیکرهای شش کارگر افغان از کوهستانهای دورافتاده تاجیکستان به روستاهای دایکندی و بامیان رسیدند. جسدهای محمدیار رفعت و رضا اکبری به چرخبرگر انتقال یافت، پیکر بختیار رضایی به سیاهدره رسید.
۱۹ روز پس از درگیریهای شدید مرزی میان طالبان و پاکستان، گذرگاههای کلیدی میان دو کشور همچنان بسته هستند. این نخستینبار نیست که مرزهای مشترک در سایه تنشهای سیاسی و درگیریهای نظامی بسته میشوند اما شدت و دوام بحران نشان از بحرانی عمیقتر در روابط بازرگانی و امنیتی دو کشور دارد.
در روز ۲۷ اسد سال جاری، «قانون محاسبه مالی» طالبان شامل یک مقدمه، یک باب و بیست ماده پس از توشیح هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان منتشر شد.
رهبر طالبان اخیرا سندی را تحت عنوان استراتژی پنجساله توسعه ملی تصویب کرده است.
در ماه ثور ۱۴۰۴، نشست سهجانبهای میان وزیران خارجه طالبان، پاکستان و چین در بیجینگ برگزار شد. این نشست که تمرکز اصلی آن بر همکاریهای اقتصادی و امنیتی منطقهای بود، به توافق اصولی برای پیوستن افغانستان به دهلیز اقتصادی چین–پاکستان (CPEC) انجامید.
در تحولی مهم در سیاست منطقهای، روسیه بهعنوان نخستین قدرت جهانی، حکومت طالبان را به رسمیت شناخت. این اقدام، بنبست چهارساله در وضعیت سیاسی طالبان را شکست و احتمالا مسیر را برای شناساییهای مشابه از سوی برخی کشورهای منطقه هموار خواهد کرد.
رهبران هفت اقتصاد بزرگ صنعتی جهان از امروز بهمدت سه روز در شهر کاناناسکیس کانادا گرد هم میآیند تا درباره مهمترین بحرانهای بینالمللی رایزنی کنند.
در اول سپتامبر ۲۰۲۴، مسئولان اداره امور زندانهای طالبان در یک نشست خبری اعلام کردند که بیش از ۲۰ هزار نفر در زندانها و توقیفخانههای این گروه نگهداری میشوند که حدود یک هزار تن آن زن و نزدیک به ۸۰۰ نفر دیگر کودک هستند.
بودجه تنها یک حساب دخلوخرج سالانه حکومت نیست، بلکه آینهای تمامنما از اقتصاد سیاسی رژیم حاکم و نگرش آن نسبت به توسعه و حکومتداری نیز است.
بازار ارز افغانستان پس از یک دوره طولانی ثبات نسبی، درگیر بیثباتی و شوک شده است. نرخ تبادله یک دالر به فراتر از ۸۰ افغانی رسیده و این در حالی است که در اوایل ماه جدی یک دالر در برابر ۷۰ افغانی تبادله میشد.
پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری امریکا، همانگونه که با نگرانی کشورهای زیادی دنبال میشود، نحوه مواجهه دولت آینده امریکا با افغانستان تحت حاکمیت طالبان را نیز به موضوع مهم تبدیل کرده است.
نشست سوم دوحه به بررسی وضعیت اقتصادی و بانکی و نحوه مبارزه با مواد مخدر متمرکز خواهد بود. به نظر میرسد برداشتن تحریمهای بانکی و مالی و دسترسی طالبان به ذخایر عظیم ارزی کشور، بخشی از درخواستهای مهم طالبان در این نشست باشد.
در سال ۲۰۰۹ میلادی حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان و پرانا موکرجی، وزیر خارجه هند شاهراه دلارام – زرنج را افتتاح کردند. افتتاح این پروژه فصل جدیدی از رقابت و همکاری میان کشورهای منطقه را کلید زد.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در نشست همکاری منطقهای که در کابل برگزار شده بود، بار دیگر خواستار آزادسازی ذخایر ارزی بانک مرکزی افغانستان شد.
برای چندین ماه متوالی نرخ تورم در افغانستان منفی بودهاست. از اپریل سال ۲۰۲۳ تا اکنون، فرایند تغییر قیمت اقلام اولیه همچنان نزولی بوده که نقش اصلی را در کاهش قیمت مواد غذایی داشتهاست.
افغانستان یکی از قوی ترین عملکردها را در زمینه ثبات نسبی ارزی داشته است. برخلاف نگرانیهای جدی مبنی بر فروپاشی کامل اقتصادی و مالی، عملکرد پول افغانی در برابر ارزهای خارجی قدرتمند بوده و پیامدهای نسبتا جدی بر کاهش شدت بحران در اقتصاد واقعی، به خصوص کاهش نرخ تورم داشته است.
وقتی ارزیابیها از ارزش یک تا سه تریلیون دالری ذخایر طبیعی افغانستان منتشر شد، خوشبینی در مورد چشمانداز توسعه در این فقیرترین کشور جهان افزایش یافت. بعضی از منابع معدنی افغانستان که اکنون در تسلط طالبان است، با توجه به تغییر ساختار انرژی در اقتصاد جهانی، اهمیت ویژهای دارند.
