حدود ساعت سهونیم بامداد پنجشنبه بود که سکوت شبانه «سرای ملا صاحب» در مربوطات حوزه نهم امنیتی قندهار، با صدای هواپیماهای پاکستانی و یک انفجار شدید شکسته شد. منابع محلی میگویند که پس از انفجار، شعلههای آتش بلند شد و آمبولانسها به محل حمله رفتند.
منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که در این حمله شش غیرنظامی کشته و شماری دیگر زخمی شدهاند. با این حال، این آمار بهگونه مستقل تایید نشده است.
سخنگوی طالبان گفته دستکم چهار غیرنظامی در این حملات بامدادی پاکستان کشته شدند.
عطاءالله تارر، وزیر اطلاعات و رسانههای پاکستان میگوید این کشور به «مخفیگاههای تروریستها و زیرساختهای پشتیبانی آنان، از جمله محلهای پرتاب و ذخیرهسازی پهپادها در ۱۰ نقطه در مناطق تحت کنترول رژیم طالبان افغانستان هدف حمله قرار گرفته است.
هدف حمله در قندهار، منطقهای عنوان شده که با نیروهای ویژه وابسته به ملا هبتالله اخندزاده، رهبر طالبان، ارتباط دارد و در پنج کیلومتری اقامتگاه او قرار دارد.
منابع میگویند در این محل، مراکز اقامت، آموزش نظامی و مدرسه مرتبط با این نیروها وجود دارد و افرادی در آن آموزش میبینند که مسئولیت حفاظت از هبتالله را بر عهده دارند.
سرای ملا صاحب میان شهر قندهار و ولسوالی ارغنداب قرار دارد. به دلیل وضعیت امنیتی منطقه، رفتوآمد مردم عادی و جنگجویان عادی طالبان به این مرکز محدود است و تدابیر امنیتی در اطراف آن شدید است.
این محل یکی از مکانهای مهم در تاریخ جنگهای چند دهه اخیر افغانستان به شمار میرود.
در سالهای پایانی رژیم اول طالبان، این منطقه محل اقامت ملا محمد عمر، بنیانگذار طالبان، بود و بعدها به نام سرای ملا صاحب مشهور شد.
پس از سال ۲۰۰۱، نیروهای امریکایی این محل را «کمپ گیکو» نامگذاری کردند و بعدها نام رسمی آن به «فایربیس ماهولیک» تغییر یافت. این نام به افتخار استاد ارشد توماس ماهولیک، سرباز امریکایی کشتهشده، انتخاب شده بود. عملیات قطعه صفر سه در ولایتهای قندهار، هلمند و ارزگان از این پایگاه پشتیبانی میشد.
مقامهای پیشین و شماری از اعضای این قطعه در سالهای گذشته گفته بودند که نیروهای استخباراتی امریکا نیز در این مرکز حضور داشتند.
شماری از افسران پیشین قطعه صفر سه گفتهاند که در این مرکز تاسیسات مخفی و امن وجود داشت و نیروهای ویژه از آن برای عملیات نظامی و آموزش استفاده میکردند.
در دوره حکومت پیشین، تدابیر امنیتی در این منطقه چنان شدید بود که به گفته منابع حکومتی سابق، از عکسبرداری و فیلمبرداری در اطراف مرکز نیز جلوگیری میشد.
از قطعه صفر سه تا «قطعه عمری»
پس از سقوط جمهوری در اسد ۱۴۰۰، طالبان کنترول این مرکز را به دست گرفتند.
اکنون این محل با فعالیتهای یک قطعه ویژه و مجهز طالبان مرتبط دانسته میشود. منابع میگویند این نیرو که به «قطعه عمری» نیز شناخته میشود، هزاران عضو دارد و علاوه بر حفاظت از هبتالله، برای عملیات ویژه نظامی نیز استفاده میشود.
فرمانده این قطعه ملا عبدالواحد، معروف به «طالب مولوی»، است. او از افراد نزدیک به هبتالله دانسته میشود. شاخههای این قطعه در شماری از ولایتهای دیگر افغانستان نیز فعالاند.
درباره شمار نیروهای این قطعه برآوردهای متفاوتی وجود دارد. برخی منابع شمار آنان را حدود هفت هزار نفر عنوان میکنند، اما این رقم بهگونه مستقل تایید نشده است.
تاریخ سرای ملا صاحب با نخستین دوره حاکمیت طالبان، جنگ ۲۰ ساله امریکا و بازگشت دوباره طالبان به قدرت گره خورده است.
برخی منابع طالبان درباره این محل ادعا میکنند که از زمان حضور پیشین اسامه بن لادن، یک بلندگو نیز در آن نگهداری میشود که او از طریق آن برای جنگجویان طالبان سخنرانی کرده بود.
سایه نیروی هوایی پاکستان بر قندهار
حمله بامداد پنجشنبه در حالی انجام شد که روابط پاکستان و طالبان بار دیگر در پی حملات هوایی و اتهامهای متقابل، متشنج شده است.
گمانهزنی میشد که طالبان پس از سفر هیئتهای ترکیه و قطر، در اول میزان نشستی را به رهبری هبتالله در قندهار برگزار کنند، اما ظاهراً نشانهای از برگزاری چنین نشستی در شهر دیده نشده است. تنها از سفر سه مقام ارشد طالبان، ملا عبدالغنی برادر، ملا خیرالله خیرخواه و والی طالبان در بلخ، به قندهار گزارش شده است.
پاکستان دلیل این حملات را حمله طالبان با هشت پهپاد در تورخم و کوهات عنوان کرده و گفته است که همه این پهپادها سرنگون شدهاند.
وزارت دفاع طالبان و رسانههای وابسته به این گروه این ادعا را رد کردهاند. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز پنجشنبه گفت که محافل نظامی پاکستان این ادعا را برای توجیه حملات خود مطرح کردهاند.
این دومین حمله پاکستان به افغانستان طی یک هفته اخیر است. پیشتر پاکستان به مناطقی در کنر و پکتیا حمله کرد و طالبان تهدید کرد به حمله پاکستان پاسخ خواهد داد.
حمله بامداد پنجشنبه در قندهار از این جهت اهمیت دارد که به مرکز اصلی قدرت رهبر طالبان نزدیک شده است.
این نخستین بار نیست که این مرکز هدف حملات هوایی پاکستان قرار میگیرد. در مارچ ۲۰۲۶ نیز یک پایگاه در قندهار که با نیروهای ویژه هبتالله مرتبط بود، هدف حمله هوایی پاکستان قرار گرفت. درباره تلفات آن حمله نیز اطلاعات دقیق و مستقل محدودی وجود داشت.
حمله به اطراف سرای ملا صاحب در قندهار بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که عملیات هوایی پاکستان در افغانستان تا چه اندازه میتواند به ساختارهای نظامی طالبان و تحریک طالبان پاکستان آسیب بزند و اهداف اصلی این عملیات تا چه حد از مناطق غیرنظامی تفکیک شدهاند.
درباره حمله روز پنجشنبه تاکنون اطلاعات رسمی درباره تلفات احتمالی نیروهای ویژه طالبان منتشر نشده است. منابع محلی میگویند طالبان زخمیهای خود را به شفاخانههای نظامی منتقل میکنند و درباره تلفات نظامی با رسانهها اطلاعاتی شریک نمیکنند.
مقامهای پاکستانی نیز تاکنون شواهد و اسنادی درباره کشتهشدن رهبران تحریک طالبان پاکستان ارائه نکردهاند که نشان دهد رهبران طالبان افغانستان یا پاکستان در این حملات هدف قرار گرفتهاند. در بسیاری از حملات، غیرنظامیان هدف قرار گرفتهاند و گزارشهای یوناما نیز این موضوع را تایید میکند.