سرپرست یوناما: طالبان مردم افغانستان را به حاشیه رانده است

نماینده هند در شورای امنیت سازمان ملل با اشاره به پاکستان گفت که محیطی که رهبران القاعده و طراحان حملات ۱۱ سپتامبر را پناه داد، در سال‌های بعد نیز برای گروه‌هایی مانند لشکر طیبه و جیش محمد فضا، حمایت و مصونیت فراهم کرده است.

او گفت جامعه جهانی باید برای از میان بردن چنین پناهگاه‌هایی همکاری کند تا گروه‌های تروریستی نتوانند به فعالیت خود ادامه دهند و مردم کشورهای دیگر قربانی شوند.

نماینده هند به کشته شدن اسامه بن لادن و بازداشت شماری از اعضای ارشد القاعده اشاره کرد و گفت این افراد در غارها یا مناطق دورافتاده پنهان نشده بودند، بلکه برای مدت طولانی در مناطق مسکونی در پاکستان زندگی می‌کردند و از تعقیب در امان مانده بودند.

او همچنین از اقدام پاکستان برای بستن مرزها به روی تجارت با افغانستان انتقاد کرد و آن را «ترور تجارتی و ترانزیتی» علیه افغانستان خواند. او افزود این وضعیت با اصول سازمان ملل، قوانین بین‌المللی و معیارهای سازمان تجارت جهانی در تضاد است.

نماینده هند نسبت به وضعیت افغان‌هایی که از کشورهای دیگر بازگردانده می‌شوند نیز ابراز نگرانی کرد.

به گفته او، در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۹ میلیون افغان بازگردانده شدند و تا ۲۲ آگست امسال نیز ۱.۱۵ میلیون نفر دیگر به افغانستان برگشته‌اند که بیشتر این بازگشت‌ها اجباری بوده است.

او گفت بازگشت بیش از سه میلیون نفر به شیوه‌ای که امن و با عزت نباشد، در هر بخش دیگری از جهان واکنش سیاسی گسترده‌ای ایجاد می‌کرد.

نماینده هند تاکید کرد بازگشت افغان‌ها باید داوطلبانه، امن و با عزت باشد و جامعه جهانی باید برای اسکان دوباره و ادغام آنان حمایت پایدار فراهم کند.

او گفت هند همچنان با سازمان ملل و نهادهای افغانستان برای تامین سرپناه، غذا و دیگر نیازهای بازگشت‌کنندگان همکاری می‌کند.

نماینده هند گفت حقوق بشر را نمی‌توان جدا از امنیت، توسعه و فرصت‌های اقتصادی پیش برد و پیشرفت جامعه افغانستان به تعامل عملی و دوامدار نیاز دارد.

او افزود هند از فراهم شدن فرصت‌های بیشتر برای همه شهروندان افغانستان، از جمله زنان، حمایت می‌کند و بر ادامه ماموریت یوناما نیز تاکید دارد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در یک نشست خبری گفت که ممنوعیت کار زنان و آموزش دختران «مطلقا غیرقابل تحمل» است.

او به مریم رحمتی، خبرنگار افغانستان اینترنشنال گفت که وضعیت زنان افغانستان از نگرانی‌های اساسی و همیشگی سازمان ملل است.

او گفت: «این‌که زنان حتی اجازه ندارند در نهادهای ما کار کنند، مطلقا غیرقابل تحمل است. این‌که دسترسی دختران به آموزش محدود شده، مطلقا غیرقابل تحمل است و این‌که زنان، جز در شرایط بسیار مشخص، اجازه کار ندارند، مطلقا غیرقابل تحمل است.»

دبیرکل سازمان ملل افزود که این سازمان برای بسیج جامعه جهانی و اعمال فشار بر طالبان فعالیت کرده است.

او گفت که سازمان ملل تلاش کرده به طالبان بفهماند که اقدام‌هایش توانایی افغانستان برای حرکت به جلو را تضعیف می‌کند، به توزیع کمک‌های بشردوستانه آسیب می‌زند و محدودیت‌های شدیدی برای توسعه کشور ایجاد می‌کند.

خبرنگار افغانستان اینترنشنال در پرسش خود همچنین به چهارمین سالگرد جان‌باختن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد ایران اشاره کرد و درباره وضعیت زنان ایران نیز از گوترش پرسید.

دبیرکل سازمان ملل از آنچه «نقض انواع حقوق بشر» در ایران خواند ابراز نگرانی کرد و به‌طور مشخص به استفاده از مجازات اعدام اشاره کرد.

او گفت سازمان ملل «کاملا» با استفاده از مجازات اعدام مخالف است.

نماینده قزاقستان در شورای امنیت سازمان ملل گفت مرحله بعدی تعامل جامعه جهانی با افغانستان باید بر کاهش وابستگی این کشور به کمک‌های بشردوستانه و فراهم کردن زمینه خودکفایی اقتصادی متمرکز باشد.

او گفت کمک‌های بشردوستانه همچنان ضروری است، اما نمی‌تواند راه‌حلی درازمدت برای مشکلات افغانستان باشد.

نماینده قزاقستان با استناد به برآورد برنامه توسعه سازمان ملل افزود سه نفر از هر چهار شهروند افغانستان قادر به تامین نیازهای اساسی خود نیستند و رشد کنونی اقتصاد نیز برای بهبود سطح زندگی مردم کافی نیست.

به گفته او، بازگشت بیش از شش میلیون افغان از سال ۲۰۲۳ تاکنون، فشار سنگینی بر بازار کار و خدمات عمومی وارد کرده است.

او گفت ایجاد شغل، تقویت بخش خصوصی، فعال کردن مسیرهای مالی و گسترش تجارت و سرمایه‌گذاری، برای کاهش این فشارها و دستیابی به ثبات اقتصادی ضروری است.

نماینده قزاقستان افزود کشورش این رویکرد را در عمل دنبال می‌کند. در جون ۲۰۲۶، هیئتی بلندپایه از قزاقستان به افغانستان سفر کرد و بیش از ۵۰ شرکت قزاق در نشست تجاری دو کشور شرکت کردند.

در جریان این سفر، دومین خانه تجاری قزاقستان در کابل گشایش یافت. نخستین خانه تجاری این کشور در سال ۲۰۲۴ در هرات ایجاد شده بود.

او همچنین بر اهمیت پیوند افغانستان با شبکه‌های اقتصادی منطقه تاکید کرد و گفت اتصال آسیای میانه از طریق افغانستان به جنوب آسیا می‌تواند به رشد اقتصادی و ثبات این کشور کمک کند.

نماینده قزاقستان گفت کشورش در ماه جون نزدیک به ۳۱۹ تن کمک بشردوستانه به افغانستان فرستاد. یک گروه از داکتران قزاق نیز برای ارائه خدمات صحی و آموزش‌های حرفه‌ای به افغانستان اعزام شد.

نماینده قزاقستان در عین حال تاکید کرد که بهبود پایدار وضعیت در افغانستان بدون مشارکت معنادار زنان و دختران ممکن نیست. او از محدودیت‌های طالبان بر آموزش و اشتغال زنان ابراز نگرانی کرد و سرمایه‌گذاری بر آموزش جوانان، از جمله زنان، را برای آینده افغانستان ضروری دانست.

او گفت تعامل اصولی و عمل‌گرایانه با طالبان نباید به معنای به‌رسمیت‌شناختن این گروه تلقی شود، اما منزوی کردن افغانستان نیز راه‌حل پایداری نیست.

نماینده افغانستان در شورای امنیت سازمان ملل گفت هیچ راه‌حل پایداری از گفت‌وگوی طالبان و حکومت‌های خارجی، بدون حضور مردم افغانستان، به دست نخواهد آمد.

او تاکید کرد: «افغانستان فراتر از طالبان است. افغان‌ها باید در تصمیم‌گیری درباره آینده خود مشارکت‌کننده باشند، نه تماشاگر.»

نماینده افغانستان افزود پنج سال تجربه نشان داده است که نه انزوای طالبان به‌تنهایی نتیجه داده و نه تعامل بدون هدف سیاسی روشن. به گفته او، جامعه جهانی باید تعامل اصولی و نتیجه‌محوری را دنبال کند که مقصد آن ایجاد حکومتی مشروع، نماینده مردم و پاسخ‌گو باشد.

او خواستار آغاز روندی سیاسی به رهبری و مالکیت افغان‌ها و با تسهیل سازمان ملل شد که زنان، جامعه مدنی، نیروهای سیاسی و دموکراتیک، جوانان و گروه‌های قومی و مذهبی در آن حضور معنادار داشته باشند.

نماینده افغانستان گفت پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، باید عملکرد این گروه را براساس نتایج آن سنجید، نه وعده‌هایش. به گفته او، با وجود تلاش‌های سازمان ملل و جامعه جهانی، بحران‌های سیاسی، حقوق بشری، امنیتی و بشردوستانه در افغانستان عمیق‌تر شده است.

او گفت درگیری‌های سراسری کاهش یافته، اما نبود جنگ گسترده به معنای صلح پایدار نیست. فعالیت مخالفان مسلح طالبان در شماری از مناطق، به‌ویژه ولایت‌های شمالی و شمال‌شرقی از جمله بدخشان، افزایش یافته است.

به گفته او، مخالفان مسلح کنونی طالبان، برخلاف این گروه، عموما به حملات انتحاری یا انفجارهای بی‌هدف علیه غیرنظامیان متوسل نشده‌اند.

نماینده افغانستان نبود مشروعیت سیاسی را یکی از بحران‌های اصلی کشور خواند و گفت پس از پنج سال، هنوز نظام سیاسی همه‌شمول، چارچوب قانونی مورد قبول و نهادهای پاسخ‌گویی وجود ندارد که مردم بتوانند از طریق آنها بر تصمیم‌های کشور اثر بگذارند.

او افزود فعالیت احزاب سیاسی ممنوع است، شماری از چهره‌های سیاسی با محدودیت و حبس خانگی روبه‌رو هستند و طالبان گفت‌وگوی سیاسی معنادار را نمی‌پذیرد.

نماینده افغانستان گفت: «کنترول قلمرو به معنای مشروعیت سیاسی نیست. مشروعیت را نمی‌توان با زور، تبعیض و حذف دیگران به دست آورد.»

او حذف سازمان‌یافته زنان و دختران از حیات عمومی را آشکارترین نمونه نقض تعهدات طالبان خواند و گفت براساس برآورد یونسکو، ۲.۴ میلیون دختر افغان از آموزش متوسطه محروم‌اند.

به گفته او، محدودیت‌ها بر آموزش، کار، رفت‌وآمد و مشارکت زنان در زندگی عمومی ادامه دارد و گسترش مدارس دینی به‌عنوان جایگزین آموزش رسمی، نگرانی‌هایی درباره افراطی‌شدن جامعه ایجاد کرده است.

او تاکید کرد حذف زنان تنها مسئله حقوق زنان نیست، بلکه اقتصاد، صحت، آموزش، توسعه و ثبات درازمدت افغانستان را نیز آسیب می‌زند. هیچ روند سیاسی بدون حضور زنان در تصمیم‌گیری درباره آینده کشور نمی‌تواند مشروع باشد.

نماینده افغانستان همچنین درباره فشار بر هزاره‌ها و شیعیان، بازداشت خبرنگاران، سانسور رسانه‌ها و ادامه بازداشت، شکنجه و قتل مقام‌ها و نیروهای امنیتی حکومت پیشین ابراز نگرانی کرد.

او با استناد به گزارش یوناما گفت تنها از ماه می تا جولای، ۱۲ مورد قتل، ۱۳ مورد بازداشت خودسرانه و سه مورد شکنجه یا بدرفتاری با مقام‌ها و نیروهای امنیتی پیشین ثبت شده است.

این مقام خواستار تحقیقات مستقل درباره گزارش‌های اخیر از کشته شدن یک قاضی پیشین در کابل، شکنجه و سربریدن دو نیروی امنیتی پیشین در تخار و قتل‌های دیگر در کابل، ارزگان و هرات شد.

نماینده افغانستان در بخش دیگری از سخنانش گفت براساس گزارش گروه نظارت شورای امنیت، بیش از ۲۰ گروه تروریستی در افغانستان حضور دارند.

او افزود تعهد طالبان مبنی بر استفاده نشدن از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر، باید با اقدامات ملموس ثابت شود، نه با اظهارات این گروه.

او گفت افغانستان نباید بار دیگر به پناهگاه، مرکز سربازگیری یا پایگاه عملیاتی تروریسم بین‌المللی تبدیل شود. با این حال، او با اشاره به حملات پاکستان به افغانستان گفت که نگرانی‌های امنیتی از حضور شبه نظامیان پاکستانی نباید بهانه‌ای برای حملاتی باشد که غیرنظامیان را می‌کشد یا تمامیت ارضی افغانستان را نقض می‌کند.

نماینده افغانستان تاکید کرد: «افغانستان نباید به میدان جنگ اختلافات امنیتی دیگران تبدیل شود.»

او با اشاره به بحران بشری در افغانستان، از کشورها خواست بازگشت اجباری مهاجران را متوقف کنند و بازگشت آنان باید داوطلبانه، امن و با حفظ کرامت باشد.

نماینده ایران در شورای امنیت سازمان ملل گفت طالبان مسئولیت دارد مانع استفاده از خاک افغانستان برای برنامه‌ریزی یا اجرای حملات تروریستی علیه کشورهای همسایه شود.

او گفت که داعش خراسان و دیگر گروه‌های افراطی فعال در افغانستان و منطقه، همچنان تهدیدی جدی برای این کشور و همسایگان آن به شمار می‌روند. به گفته او، مقابله با این تهدید به همکاری گسترده و پایدار منطقه‌ای نیاز دارد.

نماینده ایران افزود که جامعه جهانی و کشورهای منطقه نیز باید به اداره طالبان برای تقویت توانایی‌های آن برای مبارزه با تروریسم کمک کنند.

او کاهش درگیری‌های مسلحانه و خشونت در بخش بزرگی از افغانستان طی پنج سال گذشته را دستاوردی مهم طالبان خواند و گفت که بهبود وضعیت امنیتی باید حفظ شود.

نماینده ایران همچنین کاهش چشمگیر کشت تریاک را دستاوردی با پیامدهای مثبت جهانی دانست، اما گفت که این روند فشار اقتصادی شدیدی بر روستاها وارد کرده است.

او خواستار سرمایه‌گذاری پایدار در زمینه معیشت جایگزین، توسعه روستایی و دسترسی کشاورزان به بازارها شد تا کاهش کشت مواد مخدر دوام پیدا کند.

نماینده ایران وضعیت بشردوستانه و اقتصادی افغانستان را همچنان نگران‌کننده خواند و گفت که کاهش کمک‌های خارجی، محدودیت‌های مالی و بانکی، سرمایه‌گذاری اندک و بازگشت گسترده مهاجران، فشار بیشتری بر اقتصاد و خدمات عمومی وارد کرده است.

او تاکید کرد کمک‌های بشردوستانه باید براساس نیاز و بدون ملاحظات سیاسی در اختیار افغانستان قرار گیرد. دسترسی مردم به غذا، دارو، خدمات صحی و دیگر نیازهای اساسی نیز نباید تحت تاثیر اختلافات سیاسی کشورهای کمک کننده با طالبان قرار گیرد.

نماینده ایران خواستار فراهم شدن زمینه دسترسی افغانستان به منابع مالی و دارایی‌هایش شد تا این منابع برای حمایت از مردم و تامین خدمات اساسی به کار گرفته شود.

او گفت بهبود پایدار اقتصاد افغانستان به گسترش تجارت، سرمایه‌گذاری، اشتغال و زیرساخت‌های اقتصادی نیاز دارد.

او گفت ایران همکاری اقتصادی با افغانستان را در زمینه‌های تجارت، ترانزیت، انرژی، راه‌آهن و زراعت ادامه داده است. به گفته او، گسترش تجارت و ترانزیت از مسیر بندر چابهار و ایجاد تسهیلات برای تاجران افغان، دسترسی افغانستان به بازارهای منطقه‌ای و جهانی را افزایش می‌دهد.

نماینده ایران در پایان گفت ادامه تعامل جامعه جهانی با طالبان برای تامین ثبات در افغانستان ضروری است. به گفته او، تعامل اصولی و عملی می‌تواند به بهبود حقوق بشر، از جمله حقوق زنان، دختران و جوامع قومی و مذهبی، کمک کند.