یوشمېر فعالانو د نړۍ مشرانو ته د مطیع الله ویسا د خوشې کولو په اړه پرانیستی لیک استولی

دغه نندارتون د یکشنبې په ورځ (د اسد په ۲۹مه) په خپله خپره کړې اعلامیه کې په دې اړه لیکلي، چې په نړۍ کې د دغه «۵۴۰K سپېشل روډ سټار» ماډل موټر یوازې درې بېلګې پاتې دي.

د موټر ځانګړې مجلې "کاراسکوپس" په خپل یوه راپور کې لیکلي، چې دغه موټر د ۱۹۳۷ کال په سېپټمبر کې د افغانستان پخواني پاچا خپل کړ او بیا یې دغه موټر په ۱۹۵۰ کال کې په برېتانیا کې خپل زوم ته ورکړ.

د دغه راپور له مخې، په ۱۹۵۳ کال کې یوه امریکايي کلېکسیونر د محمد ظاهر شاه مرسډیز بېنز موټر اخیستی و او له هغه وروسته تر ننه پورې پنځه ځلې پلورل شوی او پېرل شوی دی.

دغه موټر تېر کال د جېم پېټرسن په نوم د یوه امریکايي کلکېسیونر له لوري په ۹،۹ میلیون ډالرو پېرودل شوی او د پېبل بېچ کانکورس ډیلېګنس نندارتون ته وړاندې شو.

د نندارتون مشر وويل، چې د افغانستان د پخواني پاچا مرسيډيز بنز د خپلو پراخو کرښو او ځانګړي سټايل په لرلو سره «د ځواک انډول ساتي» او تاريخ يې په شخص پورې تړلی پاتې کېږي.

پبل بېچ کانکورز دلېگانس د پخوانیو موټرو نندارتون، ان د نړۍوالې جګړې څخه مخکې رامنځته شوی، چې له ۱۹۵۰ راهیسې هر کال د اګست په میاشت کې د امریکا په کالیفورنیا کې جوړیږي.

ټولواک محمد ظاهرشاه د ۱۳۱۶ او ۱۳۵۲ کلونو تر منځ د افغانستان پاچا تېر شوی.

د هغه په خبره چې نن سبا افغانستان ته د بهرنیو سیلانیانو په شمېر کې زیاتوالی راغلی او یوازې له برېتانیا څخه دوولس زره تنو افغانستان ته سفر کړی دی.
خو په همدې حال کې داسې رپوټونه هم شته، چې تر ‌‌‌‌‌‌ډېره بهرنیو وګړو په تېره بیا بهرنیو خبریالانو ته افغانستان ته د تګ لپاره یا خو وېزې نه ورکول کېږي او یا هم په ‌‌‌‌‌‌ډېرې سختۍ سره هغوی ته دغه اسانتیاوې برابریږي.

امیرخان متقي دا رنګه په خپلو خبرو کې وویل، چې دوی د داعش په ګډون خپلې ټولې مخالفې وسله‌والې ‌‌‌‌‌‌ډلې ځپلي او هېواد ته یې سوله او امن راوستی دی.

خو په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته، لږ تر لږه دوه مخالفې جبهې چې د پخواني حکومت د پوځیانو او ولسي ځواکونو څخه جوړې شوي، د طالبانو پر وړاندې وسله‌وال مقاومت ته دوام ورکوي، چې یوه یې «د افغانستان د ازادۍ جبهه» او بله یې د «افغانستنان د ملي مقاومت جبهې» په نامه د طالبانو پر ضد جنګېږي؛ خو طالبان دغه دواړه ‌‌‌‌‌‌ډلې ترهګرې بولي او څو، څو ځله یې د هغوی پر پټنځایونو بریدونه کړي دي.

له بلې خوا د طالبانو ضد جبهې چریکي ځواکونو هم ډېری وختونه د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د طالبانو پر مرکزونو د بریدونو او د دغې ډلې د جنګیالیو د وژلو خبر ورکړی.

تر دې مخکې د امریکا او اروپایي ټولنې ځینو چارواکو ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د هېڅ یوې وسله‌والې ‌‌‌‌‌‌ډلې ملاتړ نه کوي.

امیرخان متقي د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې وویل:«په پاکستان کې شته ستونزې د دوی خپله کورنۍ مسله ده او موږ تل له خپل لوري ورته ضمانتونه ورکړي دي.»

خو په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته په پاکستان کې د وسله‌والو ډلو په ځانګړې توګه د تحریک طالبان پاکستان بریدونه زیات شوي دي.

تېرې څو میاشتې په پاکستان کې پر امنیتي ځواکونو او ځینو غونډو له خونړیو بریدونو وروسته، د دغه هېواد چارواکو افغانان په دغو بریدونو کې په لاس لرلو تورن کړي دي او اسلام اباد افغان طالبان ټي ټي پي جنګیالیو ته په پناه ورکولو تورن کړي دي.

هېدر بار په اېکس شبکه کې له افغانستانه بهر ته د طالب چارواکو د څو سفرونو د انځورونو په خپرولو سره وویل چې:« له طالبانو سره د یوشمېر هېوادونو جورجاړی د دې لامل کېږي، چې دغه ډله د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د لا زیاتو بندیزونو په لګولو کې لا زړور شي.»

نوموړې په افغانستان کې د ښځو او لږکیو وضعیت ته په اشارې سره زیاته کړه، چې د دغې ډلې د ځینو مشرانو نیول او محاکمه کېدل کېدای شي وضعیت بدل کړي.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته تراوسه پورې له یادې ډلې سره د ډېپلوماټیکو اړیکو څېړنې ښيي، چې په تېرو دوو کلونو کې د نړۍ ۷۲ هېوادونو تر ۹۰۰ ډېر ځله له کابل سره تماسونه نیولي دي.

که څه هم د نړۍ هیڅ یوه هېواد تراوسه د طالبانو ډله په رسمیت نه ده پېژندلې؛ خو د دغې ډلې یوشمېر چارواکي سره له دې چې د ملګرو ملتونو په تور نوملړ کې دي، د ترکیې په ګډون یې ځینو هېوادونو ته سفرونه کړي دي.

د بشري حقونو د څار سازمان تر دې وړاندې هم د طالبانو تر واکمنۍ وروسته په افغانستان کې د بشري حقونو پر پراخې سرغړونې نیوکه کړې وه.

له دې سره، یوناما په خپل یوه تازه راپور کې د طالبانو له خوا د بشري حقونو د سرغړونو ۸۰۰ پېښې ثبتې کړې دي.

ایران تل افغان کډوال له هغه هېواده په زور په دې پلمه شړلي، چې ګواکې قانوني اسناد یې نه لرل او یا هم په قاچاقي توګه هغه هېواد ته ورغلي دي.

په همدې حال کې د هرات ولايت په اسلام کلا کې د طالبانو سرحدي قوماندان ویلي، چې له دغه شمېر کسانو څخه شاوخوا زر تنه یې د کډوالو د نړۍوال سازمان دفتر ته معرفي شوي او د خوراکي او غير خوراکي توکو مرسته يې ترلاسه کړې ده.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته زرګونه افغانان له هېواده وتلي، چې ډېری ځوانان بیا د بېوزلۍ او وزګارتیا له امله ګاونډیو هېوادونو، لکه ایران او پاکستان ته کډوال شوي دي.

د راپورونو له مخې، هغه ځوانان چې په ناقانونه توګه ګاونډیو هېوادونو ته تللي، یا د کوربه هېوادونو له خوا تر نیولو وروسته بېرته ستانه کړای شوي او یا هم د ستونزو له امله دوی خپله بېرته هېواد ته په راتګ مجبوره شوي دي.

دغه وزارت له ایران څخه د افغانستان د وارداتو کچه شاوخوا ۵۰۶ میلیونه ډالره اټکل کړې ده.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د معلوماتو پر بنسټ؛ د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو توکو د تبادلې اندازه کال کې دوه میلیارد ډالرو ته هم رسېږي.

دغه وزارت ویلي؛ هڅه کوي چې دا اندازه په کال کې لس میلیارده ډالرو ته لوړه کړي.

په همدې حال کې د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال له ایرانه غوښتي، چې د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ د اسانتیاو رامنځته کولو په خاطر دې پر افغان سوداګرو ترجیحي تعرفې ولګوي.

له بلې خوا د ایران او افغانستان تر منځ د بهرنیو اسعارو د راکړې ورکړې د زیاتوالي په اړه؛ د تایباد قوماندان مهدي دونده اعلان وکړ، چې سږ کال افغانستان ته د ایران په صادراتو کې اته سلنه زیاتوالی راغلی دی.

ویل کیږي، چې افغانستان ته د ایران عمده صادرات خوراکي، نفتي او بېلابېل ساختماني توکي دي.

د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي؛ د افغانستان د پنبې او کانونو د صادراتو لپاره د ایران بازار مناسب دی.