په کاپیسا د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست خبر ورکړی، چې په دغه ولایت کې ۱۱ تاریخي، لرغونې او سیاحتي سیمې کشف شوې دي. د یاد ریاست په وینا؛ یوازې د نجراب ولسوالۍ په بېلابېلو درو کې پنځه لرغونې سیمې کشف شوې دي.
په غزني کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس حمیدالله نثار وایي، چې وروستیو ورښتونو او طبیعي پېښو د دغه ولایت تاریخي سیمو او ابداتو ته زیانونه اړولي دي. د هغه په وینا؛ د دغه زیانونو اصلي لاملونه سخت بارانونه او په ۲۰۱۳کال کې د تاریخي ودانیو نامعیاري بیارغونه ده.
هندي رسنیو راپور ورکړی، چې د دغه هېواد مشهوره سندرغاړې اشا بهوسلې د یکشنبې په ماسپښین مړه شوه. هغه د شنبې په شپه د ممبۍ په یوه روغتون کې د روغتیایي وضعیت خرابېدو له امله بستر شوې وه. د نوموړې زوی نن د هغې مړینه تایید کړه.
د کابل پوهنتون د ازبکي ژبې او ادبیاتو پوهنځي یو محصل ویلي، چې د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندامحمد ندیم له دې امله پرمخ په څپېړه وهلی، چې ازبکي خولۍ یې پر سر کړې وه. ندیم ویلي، چې دا «د خلقیانو او منظور پشتین» خولۍ ده او پر سر کول یې سیاسي فعالیت دی.
پخوانۍ سناتورې راحله دوستم د کابل پوهنتون د یوه ازبک محصل د ویډیو په خپرولو سره ویلي، د طالبانو د لوړو زدهکړو وزیر یاد محصل د ازبکي خولۍ په سر کولو له امله توهین کړی دی. یاد محصل هم په خپله ویډیو کې وايي، د همدې خولۍ په سر کولو له امله رټل شوی او ان په څپېړه هم وهلی شوی دی.
په هرات کې یوه ځوان د ۵۰۰ زره افغانیو په پانګونې سره د «پیک کتاب» په نوم یو ګرځنده کتابتون جوړ کړی دی. دغه ځوان له دغې چارې موخه د کتاب لوستنې کلتور وده بولي. د دغه ولایت ډېریو فرهنګپالو د یاد ځوان دغه نوښت ستایلی دی.
د هرات ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر وايي، په هرات کې د «کلتوري ډيپلوماسۍ» د خطاطۍ اثارو درې ورځنۍ نندارتون پرانېستل شو. یاد دفتر وايي، دغه نندارتون د ترکیې د کونسلګرۍ او ټيکا دفتر په همکارۍ جوړ شوی دی.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر شېراحمد حقاني په پروان کې د ارغوانګل ملي او کلتوري کلنۍ مشاعره کې شاعرانو ته خبرداری ورکړ، چې هره موضوع باید په شعر کې را نهولي. د هغه په وینا، شاعران باید د ټولنې د خیر، برکت او اصلاح لپاره شعر ووايي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت وايي، چې د بغلان ولایت له بېلابېلو سیمو څخه ۱۷ لرغوني اثار راټول او ثبت شوي چې پهکې د کوشاني پېر ډبرین وسایل او د خټینو لوښو ټوټې شاملې دي.
د سمنک مېله د نوروز تمدني حوزې یو له کلتوري میراثونو څخه ده، چې د هر نوي هجري- لمریز کال په لومړیو ورځو او یا هم نوروز جشن کې د افغانستان په ګډون د نوروز تمدني حوزې په هېوادونو کې نمانځل کېږي، خو په دې وروستیو کلونو کې په افغانستان کې دغه کلتور پیکه شوی دی.
په افغانستان کې د نوي لمریز کال په لومړۍ ورځ د طالبانو د امر بالمعروف وزارت ویاند سیف الاسلام خیبر پر اېکس پاڼه په خپرو شویو پیغامونو کې د هغو دیني عالمانو ویناوې شریکې کړې، چې د دغه جشن نمانځنه يې «حرامه» بللې ده.
امريکايي څېړونکو موندلې، چې لوستل، ليکل او يا د يوې يا دوو ژبو زدهکړه کولای شي د عقل د زوال (ډيمينشيا) خطر نږدې ۴۰ سلنه راکم کړي. اټکل کېږي، چې تر ۲۰۵۰ کال پورې به په ټوله نړۍ کې پر دې ناروغۍ د اخته کسانو شمېر ۱۵۰ ميليونو ته ورسېږي.
د جرمني د سترالسوند ښار په «شنه دفتر» کې د «افغانستان مېرمنې» په نوم د افغان ښځو د ژوند، زړورتیا او د ظلم د پای ته رسېدو د هیلو انځورونه نندارې ته وړاندې شوي دي. دا نندارتون د افغانې هنرمندې حفیظه قاسمي هنري کارونو ته ځانګړی شوی چې د ښځو د ژوند ستونزې، مقاومت او هیلي بیانوي.
د شنبههای ارغواني په نوم د افغان مېرمنو یو غورځنګ وایي، چې طالبان د نوروز پر تاریخي جشن له بندیز سره هڅه کوي د افغانانو د کلتور او تاریخ مهمې برخې لهمنځه یوسي. یاد غورځنګ ویلي، چې د طالبانو سیاست افغانستان د نازک او دردناک انساني او کلتوري ناورین پر لوري بیایي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د فرهنګ او هنر معین مولوي عتیق الله عزیزي ویلي، دغه وزارت ژمن دی چې په نږدې راتلونکې کې د شهرارا برج د بیارغونې چارې د همکارو بنسټونو په همغږۍ پیل کړي؛ ترڅو دغه تاریخي اثر د لهمنځه تلو له ګواښ څخه وژغورل شي.
د اسکار د جایزو ۹۸مه دوره د یکشنبې په ورځ (د کب ۲۴مه) په لسانجلس کې د امنیتي اندېښنو تر سیوري لاندې پر سرې غالۍ د مېلمنو په ورتګ سره پیل شوه. ټاکل شوې چې په دې مراسمو کې د سینما په بېلابېلو برخو کې لکه د غوره اداکارۍ، ډایرېکټرۍ او غوره فلم ګټونکي اعلان شي.
د طالبانو د بغلان ولایت د اطلاعاتو او کلتور ریاست اعلان کړی، چې په دغه ولایت کې یې دوه لرغونې سیمې کشف کړي، چې «تاریخي مخینه یې د کوشانیانو دورې ته رسېږي». دغه سیمې د بغلان د مرکز د ۸ او ۹ سړکونو په مسیر او د «چمقله» لرغونې سیمې په اوږدو کې پرتې دي.
په داسې شرایطو کې چې طالبان ښځو ته د زدهکړو او کار اجازه نه ورکوي؛ یوشمېر افغان نجونو د «کابل پټ مطالعاتي کلب» په نوم یو فلم جوړ کړی. دغه نجونې له دې لارې غواړي، خپل غږ نړۍ ته ورسوي.
د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې هره ورځ لسګونه نارینه او ښځې د خلکو د سترګو پر وړاندې په دُرو وهل کېږي او یا د یوه انسان د اعدامولو نندارې ته ۸۰ زره کسان ورټولېږي، خو په همدې هېواد کې ساز او اواز، نڅا او خوښي، ښکلول، په غېږ کې نیول او مینه کول جرم ګڼل کېږي او سزا ورکول کېږي.
د نارینهو ترڅنګ افغان مېرمنو هم د افغانستان په تاریخ کې په بېلابېلو سیاسي، ټولنیزو او فرهنګي برخو کې پراخه ونډه اخیستې ده. له ملكه زرينې نېولې تر معاصرې دورې د افغانستان مخکښو، الهام بښوونکو او حماسه جوړوونکو مېرمنو مېړانه د تاریخ په زرینو پاڼو کې ثبت شوې ده.
څو ورځې وړاندې د پاکستاني پنجاب په جهلم ښار کې د شېرشاه سوري د مجسمې د ړنګولو خبرونه خپاره شول او په پښتونخوا او افغانستان کې یې غبرګونونه راوپارول. په خبرونو کې راغلي وو، چې په هندوستان کې د دغه افغان ټولواکمن د مجسمې پرځای د سلطان سارنګ ګکهړ مجسمه درول شوې.
په افغاني ټولنه کې جامه یوازې د بدن پوښ نه ده، بلکې د تاریخ، هویت او ارزښتونو ژبه ده. له پکول او لونګۍ نیولې تر مزارۍ خولۍ پورې هره ټوټه د دې خاورې د خلکو د ژوند او مبارزو کیسه کوي. دغه خولۍ چې د پښتون مبارز منظور پشتین د مبارزې نښه ګڼل کیږي، د ګډ هویت او حق غوښتنې سمبول دی.