د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې هره ورځ لسګونه نارینه او ښځې د خلکو د سترګو پر وړاندې په دُرو وهل کېږي او یا د یوه انسان د اعدامولو نندارې ته ۸۰ زره کسان ورټولېږي، خو په همدې هېواد کې ساز او اواز، نڅا او خوښي، ښکلول، په غېږ کې نیول او مینه کول جرم ګڼل کېږي او سزا ورکول کېږي.
د نارینهو ترڅنګ افغان مېرمنو هم د افغانستان په تاریخ کې په بېلابېلو سیاسي، ټولنیزو او فرهنګي برخو کې پراخه ونډه اخیستې ده. له ملكه زرينې نېولې تر معاصرې دورې د افغانستان مخکښو، الهام بښوونکو او حماسه جوړوونکو مېرمنو مېړانه د تاریخ په زرینو پاڼو کې ثبت شوې ده.
څو ورځې وړاندې د پاکستاني پنجاب په جهلم ښار کې د شېرشاه سوري د مجسمې د ړنګولو خبرونه خپاره شول او په پښتونخوا او افغانستان کې یې غبرګونونه راوپارول. په خبرونو کې راغلي وو، چې په هندوستان کې د دغه افغان ټولواکمن د مجسمې پرځای د سلطان سارنګ ګکهړ مجسمه درول شوې.
د طالبانو د چارو ادارې ریاست وايي، د کونړ په مرکز او ولسوالیو کې یې د ملا هبتالله د۱۷مې او ۲۰مې ګڼې فرمانونو مهم پیغامونه په بېلبورډونو کې نصب کړل. دغه ریاست یاد فرمانونه د ټولنې د «سمون او پرمختګ» لامل ګڼي او وايي، تر دې وروسته به دا لړۍ لغمان او نورستان ولایتونو ته هم وغځېږي.
د پاکستان د ولسمشر ویاند، مرتضی سولنګي ویلي، چې یو وخت د کابل ښار د کلتور او موسیقۍ مهم مرکز و او دغه ښار هنرمندانو ته یو ځانګړی ارزښت درلود.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت وايي، چې د مورنیو ژبو د بډاینې او ساتنې په موخه یې ۱۱ زره جلده بېلابېل کتابونه چاپ کړي دي. په داسې حال کې، چې طالبانو واک ته له بیا ځلې رسېدو وروسته د کتابونو د خپراوي لپاره کمېسیون جوړ کړی او د ډیرې کتابونو د چاپ او خرڅلاو مخه یې نیولې ده.
د ملګرو ملتونو کلتوري او علمي سازمان، یونسکو، د مورنۍ ژبې نړیوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې د نړۍ شاوخوا ۴۰سلنه وګړي په هغه ژبه زدهکړو ته لاسرسی نه لري، چې خبرې پرې کوي. دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې د ژبو تنوع له جدي ګواښ سره مخ ده او ورځ تر بلې ډېرې ژبې له منځه تلونکې دي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان ملي موزیم مسوولین وایي چې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې یې زرګونه قلمه تاریخي اثار پیژندلي او ثبت کړي.دوی همداراز وایي چې په بیلابیلو ولایتونو کې یې نندارتونونه هم نندارې ته وړاندې کړي دي.
د فبرورۍ ۲۱مه په ټوله نړۍ کې د مورنۍ ژبې د نړیوالې ورځې په توګه نمانځل کېږي. دا ورځ نړۍ کې داسې مهال نمانځل کېږي چې لا هم په میلیونونه پښتانه ماشومان او ځوانان په مورنۍ ژبه د زدهکړو له حق څخه محروم دي.
د امريکا د نورس وېسټرن پوهنتون نوې څېړنه ښيي،که څوک له ويده کېدو درې ساعته مخکې له خوړو ځان وساتي، د خوب پر مهال یې د وينې فشار او د زړه درزا ښه کېږي. له دې سربېره، له ويده کېدو مخکې د څراغونو د رڼا کمول هم د زړه او رګونو او همدارنګه د مېټابوليزم روغتيا پياوړې کوي.
په بلخ کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست خبر ورکړی، چې په دغه ولایت کې یې د خطاطانو له ټولنې سره په ګډه د «هفت قلم» په نوم هنري نندارتون جوړ کړی دی. د یاد ریاست په وینا؛ په دغه نندارتون کې شاوخوا ۱۴۰ قلمه هنري اثار نندارې ته وړاندې شوي دي.
که د پښتو غزل جاج اخلو نو د حمزه شینواري له نوم سره خامخا مخ کیږو، دا نوم د پښتو غزل د نوي او پښتني رنګ پورې تړلی نوم دی، حمزه او پښتو غزل نه جلا کیږي. د فېبروري ۱۸مه د حمزه شینواري دوه دېرشم تلین دی. حمزه! قدر په خپل کور کې د چا نه وي د عربو خلک کــوم دی، چې حاجیان دي
د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویاند په افغانستان کې د ولنټاین ورځې پر دودېدو خواشیني څرګنده کړې ده. هغه ویلي، دا ورځ په تېرو شلو کلونو کې دومره مشهوره شوې او«ریښې یې دومره ژورې ولاړې، چې اوس یو مسلمان ځوان او یا مسلمانه پېغله دا ورځ نمانځي».
د طالبانو له خوا د ښځو پر وړاندې له شته محدودیتونو سره د دغه ډلې د امر بالمعروف او نهې عن المنکر وزارت، نن شنبه د سلواغې ۲۵مه، پر اېکس خواله رسنۍ ادعا کړې، چې په میدانوردګ، بلخ، جوزجان، تخار او پروان ولایتونو کې یې ۸ مېرمنې له کورني تاوتریخوالي ژغورلې دي.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت وایي، چې د دوی محتسبینو په کابل او تخار ولایتونو کې د جادوګرۍ په تور څلور کسان نیولي دي. دوی په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې یاد کسان په «درغلۍ » تورن کړي او زیاته کړې یې ده، چې د «باطني واکونو» په ښودلو سره د « اسلامي قانون خلاف» کړنې ترسره کوي.
طالبان وایي، د روان ۱۴۰۴ لمریز کال له پیل څخه تر اوسه څه باندې ۱۳ زره تاریخي اثار له بېلابېلو سرچینو څخه د افغانستان ملي موزیم ته لېږدول شوي دي.
په داسې حال کې چې لوړولګښتونواو اقتصادي ستونزود افغانستان د زرګونو ځوانانو د ودونو مخه نیولې، په ډله ییزه توګه د واده مراسم په دې وروستیو کې د بدیلې حل لارې په توګه مخ پر دود کېدو دي. په همدې لړ کې په سمنګان ولایت کې ۷۵ځوانو جوړو په ډلهییزه توګه د واده مراسم ترسره کړي دي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر شېر احمد حقاني ویلي، چې د یادې ډلې د «جهادي» اثارو راټولونه او ساتنه د اوسني او راتلونکو نسلونو لپاره خورا مهمه ده او د هغوی په فکري اصلاح کې اغېزناک رول لري.
جېفري اپسټین هغه نوم دی چې د شتمنۍ، سیاست، شاهي کورنیو او نړۍواله رسوايي ورپورې تړلې او د نن ورځې تر ټولو په تودو بحثونو کې یادېږي. دا کیسه یوازې د یوه تورن یا مجرم داستان نه دی، بلکې د هغو پټو سیستمونو انځور دی چې د پیسو او ځواک تر سیوري لاندې د کلونو لپاره خوندي پاتې شوې.
هندي رسنیو راپور ورکړی، د اریجېټ سېنګ د مینهوالو د تمې خلاف هغه به په ۲۰۲۶کال کې د فلمونو لپاره سندرې ویل پرېږدي. نوموړي د خپلې یادې پرېکړې په اړه لیکلي:« زه دغه لړۍ پای ته رسوم. دا یو ښکلی سفر و، نور به د پردې ترشا د فلمونو لپاره د سندرو ویلو نوی وړاندیز ونه منم».
د افغانستان د خبریالانو مرکز د طالبانو د اطلاعات او کلتور وزارت لهخوا د رسنیو ملاتړو یو شمېر بنسټونو د جوازونو لغوه کولو ته سخت غبرګون ښودلی او وايي، د طالبانو یاد اقدام غیر قانوني دی.
نن د جنورۍ ۲۴مه (شنبه د سلواغې ۴مه) د زدهکړې له نړۍوالې ورځې سره برابره ده. د نجونو د زدهکړو ملي کمپاین وايي، په افغانستان کې د زدهکړې د پراختیا پر ځای د عصري علومو او د نجونو د زدهکړو پروړاندې یوه «نا اعلان شوې جګړه» پيل شوې او وايي، نړۍوال باید روان وضعیت عادي ونهګڼي.