د اسوشیټېد پرېس د یوه نوي راپور له مخې، په افغانستان کې هنرمندان او سندرغاړي د طالبانو له لوري له لګېدلو سختو بندیزونو او ګواښونو سره سره، هڅه کوي خپله پخوانۍ دودیزه موسیقي په پټه ژوندۍ وساتي.
د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت وایي، چې د دغه وزارت د کلتور او هنر مرستیال عبدالرحمن طیبي د کندهار د تختهپل ولسوالۍ په انزرګي سیمه کې د افغان انګلیس دویمې جګړې له هدیرې لیدنه کړې او د هغه د بیارغونې ژمنه یې کړې ده.
د بریتانیا نوموتی فلمي لوبغاړی پاتریک سټوارټ، چې د «سټار ټرېک» علميتخیلي لړۍ او د «ایکس مېن» فلمونو له لارې یې نړیوال شهرت موندلی و، د ۸۶ کلونو په عمر په امریکا کې ومړ.
د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د ابوعلي ابن سینا د ماشومتوب په اړه د «حسین» په نوم د جوړېدونکي تاریخي فلم د ثبت بهیر له نږدې لیدلی او د تاریخ په انځورولو کې د سینما پر رول ټینګار کړی. ابو علي سینا، له افغان مور و پلاره په ازبکستان کې زېږېدلی او په ایران کې خاورو ته سپارل شوی.
د امریکا د ټکساس ایالت په هیوسټن ښار کې مېشتې د افغان ترکانو ټولنې د ازبکي ژبې ملي ورځ د یوې غونډې په جوړولو سره نمانځلې ده. دغه مراسم د مورنۍ ژبې د ساتنې او د ازبکي ادب او کلتور د میراث د خوندي کولو په موخه جوړ شوي وو.
د پېښور د اندر شیر بازار په تنګو کوڅو کې هغه ګڼه ګوڼه چې پخوا یې افغان سوداګر، عمده پېرونکي او د ګاڼو مینهوال راکښل، اوس د ډېرو زرګرانو په وینا، کمه شوې ده. د افغانانو په وتلو سره په پېښور کې د سپینو زرو بازار سوړ شوی او د کلونو سوداګریزې اړیکې یې هم زیانمنې شوې دي.
د قاشوغو نڅا د افغانستان د ازبکانو د کلتوري میراث یوه ځانګړې برخه ده. مینهوال یې وايي، دغه ولسي هنر د قاشوغو له غږونو، سیمهییزې موسیقۍ او «نای نای» ترانې سره له یوه نسل څخه بل ته لېږدول شوی دی.
هندي رسنیو راپور ورکړی، چې د بالیووډ ستوري ټایګر شروف پر موټر د ډزو په تړاو درې کسان د راجستان ایالت په کوټا ښار کې نیول شوي دي. د راپورونو له مخې، نیول شوي کسان په اورګاډي کې د تېښتې په حال کې وو چې پولیسو د کوټا اورګاډي په تمځي کې ونیول.
په لوګر ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ریاست اعلان کړی، چې د دغه ولایت له مرکز او ولسوالیو څخه راټول شوي د موسیقۍ غږولو ۱۴۲ وسایل یې سوځولي دي.
د تېر جمهوري نظام په مشرانو جرګه کې د افغان هندوانو او سېکانو استازې انارکلي هنر یار، د ازبکي ژبې د ملي ورځې په مناسبت ویلي، ازبکي ژبه د افغانانو د هویت او فرهنګ سمبول او زمونږ د نیکونو میراث دی.
هرات کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ رییس عتیقالله عزیزي وايي، د کوترو د تاریخي کوټنیو د خوندي کولو، ساتنې، ترمیم او بیارغونې لپاره له همکارو ادارو سره خبرې کوي. نوموړي زیاته کړې، دغه تاریخي کوټنۍ د کرنې او مرغانو د ساتنې په برخه کې د پخوانیو نسلونو پوهه، هنر او نوښت څرګندوي.
هندي رسنیو راپور ورکړی چې په ممبيي ښار کې پر موټرسایکل سپرو درېیو وسلهوالو د بالیووډ د سینما پر نامتو ستوري ټایګر شروف ډزې کړې دي، خو نوموړی له دې بریده روغ رمټ وتلی دی.
د بریتانیا د دوو پوهنتونونو نوې څېړنه ښيي، چې د سګرټو له لوګي سره مخ کېدل ښايي د هغو جینونو په فعالیتونو کې بدلونونه رامنځته کړي، چې د ښځو د تخمدانونو له فعالیت او د نارینهوو د سپرم له تولید سره تړاو لري.
کاناډایۍ شاعرې او لیکوالې ان کارسن د پنجشنبې په ورځ د ۲۰۲۶ کال د ادبیاتو نوبل جایزه وګټله. ددې جایزې ارزښت یو میلیون او ۲۰۰ زره ډالره دی. کارسن پر دې خبر حیرانه شوې او ویلي یې دي، چې «فکر کوم هغوی ټول لېوني دي».
هندي رسنیو راپور ورکړی، چې د بالیووډ نوموتی اداکار نانا پاټېکر د ۷۵ کلونو په عمر مړ شوی دی. د راپورونو له مخې، نانا پاټېکر د پنجشنبې په سهار (د تلې ۱۶مه) د هند د ګوا ایالت یو روغتون ته په بېهوښه حالت کې لېږدول شوی و؛ خو وروسته ډاکټرانو یې د مړینې پخلی کړی دی.
د پښتني ښځینه سینګار په اوږده تاریخ کې داسې ګاڼې شته چې یوازې د ښکلا لپاره نه دي، بلکې د یوې ټولنې د کلتوري حافظې، دودونو او ولسي ادب برخه هم ګرځېدلې دي. پېزوان له همدې ګاڼو څخه دی؛ هغه دودیزه د پوزې ګاڼه چې نوم یې له پښتني ناوې، پیغلې، ښکلا، مینې او ولسي شعر سره تړل شوی دی.
ادبیات د ملتونو او ژبو ترمنځ تر ټولو پیاوړي پُلونه جوړوي، خو شاعري بیا په دې بهیر کې ځانګړی مقام لري. شعر یوازې کلیمې نه دي، بلکې احساس، اند، تخیل، کلتور او د یوه ولس د عامه روان څرګندونه ده.
د اغاخان فرهنګي بنسټ د خپرونو مسوول امانالله صاحبزاده د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د فرهنګ او هنر معین عبدالرحمان طیبي سره په لیدنه کې ویلي، چې د غور ولایت جام څلي د وضعیت ارزونې لپاره تراوسه د کورنیو او بهرنیو متخصصانو لهخوا دوه ارزونې شوې دي.
د کابل لپاره د طالبانو د والي دفتر وايي، د چهلستون د منار غره د وضعیت څېړلو او د احتمالي خطرونو د ارزونې په موخه په بېړنۍ کمېټې غونډه کې وویل شول، چې د یاد منار د ساحوي سروې او د اوسېدونکو د خوندیتوب په موخه عملي کارونه پیل شوي دي. د دغه منار په شاوخوا کې ۳۰۰ کورنۍ مېشتې دي.
د اکټوبر دویمه د عدم تشدد نړۍواله ورځ ده، خو د پښتنو او افغانانو په پراخه جغرافیه کې له افغانستانه تر خیبر پښتونخوا او بلوچستانه پورې، لا هم جګړې، پوځي عملیاتو، بمبارۍ، ترهګرۍ او سیاسي تاوتریخوالی موجود دی. ایا پښتانه په طبیعي ډول متشدد دي، که تاریخ او سیاست هغوی متشدد کړي دي؟
د طالبانو تر واک لاندې د احصایې او معلوماتو ادارې خبر ورکړی، چې د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې یې له هوایي او ځمکنیو لارو افغانستان ته د ۱۵زره او ۴۴۹ بهرنیانو تګراتګ ثبت کړی دی.
د فرانسې ګونکور اکاډمۍ د مصنوعي ځیرکتیا کارولو او پلیجریزم له تورونو او ناندریو وروسته د کاناډايي لیکوال تلیسون اورلین ناول د دې معتبرې ادبي جایزې د نوماندانو له نوملړه ایستلی دی. د «دا و یا مرګ» په نوم ناول تر دې مخکې د ګونکور جایزې د ۱۶ لومړنیو نوماندانو په نوملړ کې شامل و.