ځوانان او پېغلې د هرې ټولنې تر ټولو ارزښتناکه بشري پانګه او د راتلونکي اصلي استازي ګڼل کېږي. د هغوی انرژي، خلاقیت او نوښتګر فکر نه یوازې د ټولنیز بدلون او پرمختګ لپاره لاره هواروي، بلکې د ستونزو پر وړاندې د مقاومت او نوو فرصتونو د رامنځته کولو مهم ځواک هم بلل کېږي.
د فنلنډ لومړي وزیر پیتري اورپو د هزاره کلتور د ورځې په نړیوال جشن کې ویلي چې کلتور، ژبه او هویت د انسان د پېژندنې اساسي برخې دي او ټینګار یې کړی چې نړیواله ټولنه باید په افغانستان کې د بشري حقونو له وضعیت، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو له محدودیتونو سترګې پټې نه کړي.
د اختر په ورځو کې د نورستان د منظرو لیدلو ته ګڼ هېوادوال ورمات شوي وو. په دې لړ کې په هوايي ډزو او سقوطي مرمیو کې یو ځايي اوسېدونکی وژل شوی او پرون بیا د سیلانیانو یوه موټر یو ټرافیک وهلی او پښه یې ورماته کړې ده. د نورستان اوسېدونکي له سیلانیانو د نظم مراعاتولو غوښتونکي دي.
د بریتانیا د لېسټر پوهنتون څېړونکو موندلې چې د ککړې هوا تنفس کول د ماشومانو د سږو وده ورو کولی شي او اغېزې یې ان د ځوانۍ تر لومړیو کلونو پورې دوام مومي. په دې څېړنه کې له وخت مخکې زېږون، د مور شیدې، د والدینو لهخوا د تنباکو کارول او د کور چاپېریالي شرایط لکه رطوبت هم ارزول شوي.
د غبرګولي ۸مه (د مې ۲۹مه) د پښتو ژبې ورځ ده. دغه ورځ هر کال نمانځل کېږي، خو په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنېدو وروسته ددې ورځې نمانځلو ته توجه کمه شوې ده. یو شمېر لیکوالان بیا وايي چې د نجونو پر زده کړو د طالبانو بندیز پښتو ژبې ته زیانونه اړولي دي.
نن د غبرګولي ۸مه چې د مئ له ۲۹مې سره برابره ده، د پښتو ژبې نړۍواله ورځ ده. دغه ورځ هرکال د نړۍ په بېلابېلو سیمو کې د پښتنو لهخوا د خپلې ژبې، فرهنګ او ادبي هویت د درناوي په توګه نمانځل کېږي.
د خیبربښتونخوا د پېښور خزانه تاڼې اړوند د ګوهي قادراباد په سیمه کې د خپلې خوښې واده غوښتنې له امله یوې کورنۍ خپله ۱۶ کلنه لور او ۲۲ کلن ځوان وژلي دي. د پېښور پولیسو ویلي، چې تر پېښې وروسته د هلک کورنۍ له وسلو سره یادې سیمې ته ورغلې وه.
د بامیانو د بودا مجسمو د نړولو ۲۴مې کلیزې په مناسبت «له بودا سره شپه» په نوم څوارلسم کلتوري پروګرام د سويډن په پلازمېنه سټاکهولم کې ترسره شو. دغه پروګرام د طالبانو له لوري د بامیانو د بودا مجسمو د ویجاړلو د یاد ساتلو او د فرهنګي میراثونو د ارزښت په اړه د پوهاوي لپاره جوړ شوی و.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت خبر ورکړی، چې د کورنیو او بهرنیو سېلانیانو د جذب او لیدنې په موخه د هرات په اختیارالدین کلا یا ارګ کې د تاریخي ډبرو د ساتنې او نندارې لپاره دوه ځانګړي سالونونه پرانېستل شوي.
د کابل ښاروالۍ له لوري د «نجات څلي» ویجاړول، چې د پلازمېنې له تاریخي او ملي نښو شمېرل کېده، د ګڼو ښاریانو او فرهنګي فعالانو غبرګونونه راپارولي دي. یو شمېر سیاستوال او فرهنګیان وايي چې د طالبانو دا عمل د ملتپاله فکر د له منځه وړلو په معنا دی.
د افغانستان د ملي موزیم د بیارغونې څانګې مشر یحیی محبزاده وايي، تېر کال شاوخوا ۲۱زره کسانو له یادې ادارې څخه لیدنه کړې چې نږدې ۶زره او ۷۵۰ یې بهرنيان وو. هغه ویلي: «له نېکه مرغه د تېرو کلونو پرتله د سېلانیانو شمېر زیات شوی دی».
د تېر جمهوري نظام د ولسي جرګې غړي کمال ناصر اصولي ویلي، چې د «نجات څلی» ړنګول د افغانستان د سقاوي دورې د «فکري ملاتړ» په معنا ده او دا اقدام یې د تاریخي ارزښتونو پر ضد بللی دی.
نن (د مئ ۱۸مه) د موزیمونو له نړۍوالې ورځې سره برابره ده. سږکال دغه ورځ داسې مهال نمانځل کېږي، چې افغانستان لاهم د خپل فرهنګي میراث، تاریخي اثارو او موزیمونو د ساتنې له جدي ننګونو سره مخ دی.
سعودي عربستان هم د راتلونکې اونۍ ۴شنبه د لوی اختر لومړۍ ورځ اعلان کړه. په سعودي کې د یکشنبې په ماښام د ذوالحجةالحرام میاشت ولیدل شوه او ورسره یې نن (دوشنبه د غويي ۲۸مه) د ذوالحجې لومړۍ نېټه اعلان کړه. تر دې مخکې طالبانو هم د راتلونکې اونۍ ۴شنبه د لوی اختر لومړۍ ورځ اعلان کړې وه.
د نورستان د مرکز پارون په عامه کتابتون کې د کتاب لوستنې اونۍ په مناسبت د یکشبې په ورځ (د غويي ۲۷مه) د کتابونو ۳ ورځنی نندارتون پرانېستل شو. د دغه ولایت لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست مسوولین له دغې چارې موخه د مطالعې کلتور دودېدل او کتاب لوستنې ته د ځوانان هڅول بولي.
د طالبانو اطلاعاتو او کلتور وزارت وایي، د هلمند دودیزه کلنۍ مشاعره د سلګونو ګډونوالو په حضور کې په هلمند ولایت کې ترسره شوې ده.
شهزاده هري او مېرمن یې میګان مارکل د نېټ فلېکس رسنیز شرکت لپاره د یوه جنګي فلم پر جوړولو بوخت دي. دا فلم د افغانستان د جګړې په اړه د یوه برېتانوي افسر د خاطراتو پر بنسټ جوړېږي. شهزاده هري په افغانستان کې د امریکا په مشرۍ د ناټو ځواکونو په چوکاټ کې دوه ځلي ماموریت هم ترسره کړی دی.
د کندهار مشهوره او تاریخي «شالمار مېله» چې لسیزي یې د خلکو د خوښۍ، دودیزو لوبو، موسیقۍ او ټولنیزو ناستو رنګین انځور وړاندې کاوه، سږکال یې لا دوه اونۍ هم دوام ونه کړ او مېلهوال بېرته خپلو سیمو ته ستانه شول.
په هرات کې د طالبانو تر ادارې لاندې د موزیم مسوولین وایي، دغلته ۴زره بېلابېل تاریخي اثار ساتل کېږي چې د مختلفو تمدنونو پورې تړاو لري او همداشان په دغه موزیم کې د تیموریانو او غوریانو د دورې مهم تاریخي اثار پراته دي.
افغانې شاعرې او خبریالې شمیم فروتن د ایټالیا په نړیوال ادبي فستیوال «فرانکو لوی» کې د اوولسم پړاو جایزه ګټلې ده. د راپورونو له مخې، د دې ادبي فستیوال ګټونکي په دې وروستیو کې د ګروتاماره په ښار کې وستایل شول.
کندهار کې تېره شپه د انار ګل مشاعره ترسره شوه؛ هغه ادبي غونډه چې پخوا به پهکې د انار ګل، وطن، ټولنیزو موضوعاتو او ولسي احساساتو اړوند شعرونه وړاندې کېدل؛ خو د وروستیو کلونو په څېر سږکال هم د طالبانو د مشر ستاینې او د حکومتي وفادارۍ د تکراري پیغامونو تر سیوري لاندې ترسره شوه.
په خوست کې د طالبانو ولایتي رسنیز دفتر خبر ورکړی، چې د دې ولایت په مرکز کې د یوه خصوصي شرکت له خوا د ۱۰۵ میلیونه افغانیو په لګښت د یوه عصري تفریحي کمپلکس د جوړولو چارې پیل شوې. د طالبانو سیمهییزو چارواکو ویلي، چې دا پروژه د خپلواکۍ مینار ترڅنګ پر درې جریبه ځمکه پلې کېږي.