د شانګهای همکاریو سازمان د تمدني خبرو اترو لومړنۍ غونډه د لړم له ۲۹مې د لیندۍ تر لومړۍ نېټې پورې د هند په نوي ډیلي ښار کې جوړه شوه.
دا غونډه د هند د لومړي وزیر په وړاندیز، تېر کال په چین کې د شانګهای همکاریو سازمان په سرمشریزه کې مطرح او د دغه سازمان په چوکاټ کې تصویب شوې وه.
دا غونډه د هند د لومړي وزیر نرېندرا مودي په وړاندیز، د ۲۰۲۵ کال په سپټمبر کې د چین د تیانجین ښار د شانګهای همکاریو سازمان مشرانو په سرمشریزه کې مطرح او د دغه سازمان په چوکاټ کې تصویب شوې وه. هند د دې غونډې د لومړي پړاو کوربهتوب پر غاړه درلود.
په دې غونډه کې د سازمان د غړو هېوادونو د حکومتونو، وزارتونو او تخصصي بنسټونو استازو، پوهنتوني او علمي شخصیتونو او فرهنګي څېرو ګډون کړی و، څو د سیمې د ګډ تمدني میراث، د ملتونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا او د بېلابېلو کلتورونو ترمنځ د خبرو اترو د پراختیا په اړه بحث وکړي.
د هند لومړي وزیر نرېندرا مودي د غونډې په پرانیستونکې وینا کې وویل، د تمدنونو ترمنځ تعامل د تاریخ په اوږدو کې د نړۍ فرهنګ بډایه کړی او د نړۍ پر وړاندې د انسانانو پر لید یې اغېز کړی دی.
د نوموړي په وینا، دا غونډه کولای شي د نړۍ د راتلونکې پراختیا د لارو چارو د ټاکلو پر یوه مهم ډګر بدل شي.
مودي د څو پېړیو فرهنګي میراث په ساتنه کې د موزیمونو، کتابتونونو او ارشیفونو رول مهم وباله او د لرغونو متونو د ډیجیټلي کولو او ژباړې په برخه کې یې د همکارۍ پر پراختیا ټینګار وکړ. هغه همدارنګه د پوهې د تبادلې او فرهنګي تعامل لپاره د ډیجیټلي پلاتفورمونو پر ظرفیتونو ټینګار وکړ او د سازمان غړي هېوادونه یې د دغو امکاناتو فعالې کارونې ته وهڅول.
د غونډې پرانیستونکې مراسم له «تمدنونه په خبرو اترو کې» تر سرلیک لاندې له یوه فرهنګي پروګرام سره مل وو، چې پکې د موسیقۍ او نڅا نندارې، انځوریز ترکیبونه او کیسې بیانول شامل وو.
دغه پروګرام د «نړۍ یوه کورنۍ ده» تر شعار لاندې جوړ شوی و او له نورو اوراسیايي هېوادونو سره یې د هند تاریخي او فرهنګي اړیکې نندارې ته وړاندې کړې.
د شانګهای همکاریو سازمان په چوکاټ کې دا لومړنۍ غونډه د غړو هېوادونو ترمنځ د فرهنګي او تمدني همکاریو د پیاوړتیا په برخه کې مهم ګام بلل کېږي.
اسنیکو، چې د امریکا د انټرنېټ یوه جنجالي څېره ده، افغانستان ته د خپل سفر پر مهال له طالب چارواکو او غړو سره د لیدنو او خبرو اترو ویډیوګانې په ټولنیزو شبکو کې خپرې کړې. دغو ویډیوګانو په ټولنیزو شبکو کې پراخ غبرګونونه او بحثونه راپارولي دي.
له دغو ویډیوګانو یوه یې له اسنیکو سره د واده په اړه د یوه طالب غړي د څرګندونو له امله جنجالي شوه.
په دې ویډیو کې طالب غړي اسنیکو ته وایي، که له یوې افغانې نجلۍ سره واده کولو ته لېوالتیا ولري، دوی ورته ښځه پیدا کولای شي. نوموړی ادعا کوي، چې په افغانستان کې ډېرې نجونې په «ویاړ» له اسنیکو سره واده کولو ته چمتو دي.
د دغو څرګندونو پراخې نیوکې راپارولې دي. نیوکه کوونکو ویلي، چې دا ډول څرګندونې د افغان ښځو او نجونو په اړه له سپکاوي ډک لیدلوری څرګندوي او په دې مانا ده چې هغوی د یوې وسیلې په توګه د یوه بهرني نارینه د خوښۍ لپاره وکارول شي.
اسنیکو د خپل سفر پر مهال د طالبانو له څو څېرو، د انس حقاني او د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت له ویاند عبدالقهار بلخي سره هم لیدلي او خبرې یې ورسره کړې دي. نوموړي له طالب غړو سره د لمانځه، له ماشومانو سره د لیدنې او د نجونو د ښوونیزو مرکزونو د لیدو ویډیوګانې هم خپرې کړې دي.
په یوه ویډیو کې د طالبانو یو غړی د ښځو پر کار او له کوره د هغوی پر وتلو بندیز ناسم بولي. د نوموړي دغه څرګندونې افغانستان کې د ښځو پر حقونو او د نجونو پر زدهکړو د طالبانو له پراخو محدودیتونو سره په ټکر کې دي.