د روغتیا نړیوال سازمان وايي، د ماشومانو د سرطان ژر تشخیص او پر وخت درملنه د ژوند ژغورلو لپاره حیاتي ده. په داسې حال کې چې افغانستان لا هم د سرطان د تشخیص او تخصصي درملنې له محدود لاسرسي سره مخ دی.
د ملګرو ملتونو د جینوا دفتر وايي، د فساد د افشا کوونکو او څېړنیزو خبریالانو خونديتوب د روڼتیا او اداري بشپړتیا لپاره حیاتي دی. دا څرګندونې داسې مهال کیږي چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د رسنیو پر فعالیتونو محدودیتونه او معلوماتو ته د لاسرسي لا هم دوام لري.
د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار د سعودي له «دلتا انټرنشنل» شرکت سره د طالبانو د تېلو او ګازو د تړون په غبرګون کې ویلي، هغه حکومت چې د «پردیو په پیسو او وسلو» پر خلکو تپل شوی وي، د ملت اړوند د طبیعي زېرمو په اړه د پرېکړې کولو حق نهلري.
د طالبانو او پاکستاني چارواکو د رسنیزو ناندریو په لړ کې، د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د نشهیي توکو پر وړاندې د مبارزې مرستیال عبدالرحمان منیر ادعا کړې، چې ځواکونه یې هره اونۍ له پاکستان څخه افغانستان ته واردېدونکي سلګونه کیلوګرامه نشهيي توکي ضبطوي.
د افغانستان د ژغورنې لپاره د ملي مقاومت عالي شورا د پنجشېر د یو شمېر اوسېدونکو د جسدونو موندل کېدو، پرلهپسې وژنو او اجباري لادرکیو په تړاو سخته اندېښنه ښودلې ده. دغې شورا په دې اړه له نورو معلوماتو ورکولو پرته، له نړیوالو بنسټونو غوښتي چې په دې تړاو سمدستي او خپلواکې څېړنې وکړي.
په سیمهییزه کچه د تېلو او ګازو د کمښت او د بیو د لوړېدو له اندېښنو سره هممهاله، طالب چارواکي وايي، ایراني لوري ډاډ ورکړی، چې افغانستان ته د اړتیا وړ تېلو او ګازو په برابرولو کې به همکاري وکړي.
له زدهکړو څخه د افغان نجونو د محرومیت د پنځم کال په درشل کې د امریکا د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش مرکز د څلورو افغان نجونو زدهکوونکو کیسې خپرې کړي چې د طالبانو له بندیزونو سره سره په پټه خپلو زدهکړو ته دوام ورکوي. طالبانو له شپږم ټولګي پورته نجونې له زدهکړو بېبرخې کړې دي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، چې دغه ځوانان نن مازدیګر د کابل ښار د ۲۱ ناحیې اړوند په ترهخېل سیمه کې د نامعلومو وسلهوالو له لوري په ډزو وژل شوي دي. د سرچینې په وینا، په دې پېښه کې ۲ نور ځوانان ټپيان او دمګړۍ په روغتون کې په کوما حالت کې دي.
د پاکستان د کراچۍ ښار پولیس ادعا کوي، په کراچۍ کې یې له افغانستان څخه د «کرسټل مېت» چې په عامه توګه ورته «ائس» ویل کېږي، د قاچاق کوونکو د یوې نړیوالې شبکې دوه غړي له نشهيي توکو سره نیولي دي. طالبان بیا وايي، هره اونۍ له پاکستانه سلګونه کیلوګرامه قاچاق کېدونکي نشهيي توکي ضبطوي.
د پاکستان د ولسمشر ویاند مرتضی سولنګي په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د سیمې، ګاونډیانو او ټولې نړۍ د سولې او ثبات لپاره یو لوی ګواښ دی. نوموړي دغه څرګندونې په خپله رسمي اېکسپاڼه کې خپرې کړې دي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د خپرونو مرستیال مهاجر فراهي ویلي، چې دوی په سیمه او په ځانګړې توګه په ګاونډیو هېوادونو کې کړکېچ نهغواړي. هغه زیاته کړې، چې طالبان د نورو هېوادونو په کورنیو چارو کې لاسوهنه نهکوي او له ګاونډیانو هم د ورته چلند تمه لري.
د ازادۍ جبهې د سیاسي برخې مشر داوود ناجي په بدخشان کې د طالبانو د والي وروستیو څرګندونو ته په غبرګون کې ویلي، دوی د طالبانو د «امارت» او «بیعت» د لهمنځه وړلو او د یوه داسې ځواب ویونکي او انتخابي حکومت د جوړولو لپاره مبارزه کوي چې د واک موده یې محدوده وي.
د پاکستان سرحدي ځواکونو د دغه هېواد د بشري حقونو سازمان په غوښتنه په تورخم کې یوه افغان مور او پلار او د هغوی ناروغ ماشوم ته د درملنې لپاره له ویزې پرته پاکستان ته د اوښتو ځانګړې اجازه ورکړې ده.
د لوګر لپاره طالب مسوولینو د دغه ولایت په محمد اغې ولسوالۍ کې د نامعلومو وسلهوالو له لوري د یوه قومي مشر حاجي ببرګ احمدزي وژل کېدل تایید کړل. دغه ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ په همدې تړاو د درېیو مشکوکو کسانو له نیولو خبر ورکړ.
د ملګرو ملتونو کارپوهانو له پاکستان څخه غوښتي، چې د افغان کډوالو او په ځانګړې توګه د بېسرپرسته ښځو او ماشومانو بېرته ستنول ودروي او د هر افغان له اېستنې مخکې، په انفرادي ډول د هغه د ځورونې، شکنجې او نورو جدي بشري حقونو د نقض خطرونه وڅېړي.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر په بلخ کې د «امام شقیق بلخي» په نوم د صنعتي ښارګوټي د بنسټ ډبرې اېښودو په مراسمو کې ویلي چې افغانستان به پر یوه پیاوړي تولیدي هېواد بدل کړي.
د طالبانو د کاپیسا ولایت د کرنې ریاست وايي چې سږ کال په دغه ولایت کې د جڼغوزیو حاصلات ۴۰ سلنه زیات شوي دي. د ریاست په وینا، په نجراب او اله سای ولسوالیو کې شاوخوا ۱۱ زره هکتاره ځمکه د جڼغوزیو ونې لري او د حاصلاتو زیاتوالی هم د سالم مدیریت او وروستیو ورښتونو له امله دی.
جنرال سمیع سادات په مشرۍ د طالبانو مخالفې ډلې، متحدې جبهې ادعا کړې چې تېره شپه یې په جلال ابادښار کې د طالبانو د استخباراتو یو غړی وژلی دی. یادې جبهې ویلي، چې په نښه شوې کس د پخوانیو امنیتي ځواکونو او ځوانانو په وژلو کې لاس درلود.
له زرو زیات افغانان له څو کلونو راهیسې د قطر په السیلیه کمپ کې له بېبرخلیکۍ، ناروغیو او رواني فشارونو سره ژوند کوي او درملنې ته محدود لاسرسی لري. په دغه کمپ کې لږ تر لږه ۱۰۰ ماشومان زیږېدلي چې یو شمېر یې همالته لوی شوي، خو له منظمو زدهکړو محروم دي.
د ملي امنیت پخواني سلاکار حمدالله محب په خپل نوي کتاب کې د جمهوریت د سقوط تر شا د کابل سیاسي اختلافونو، د دولتي ادارو د کمزورۍ، د سیاسي څېرو د سیالیو او د امریکا د رول په اړه خپل روایت وړاندې کړی او زلمي خلیلزاد یې پر «لوی خیانت» تورن کړی دی.
«باور به مو ونه شي، خو ان د ښوونځي مېز او څوکۍ راته یادېږي». دا د هغه ۱۵ کلنې هیله ژړغونې خبرې دي چې پنځه کاله وړاندې، په لس کلنۍ کې د شپږم ټولګي زده کوونکې وه، خو پنځه کاله وړاندې، په همدې ورځ یې پر مخ د زده کړو دروازه وتړل شوه.
طالبانو د خپلې روانۍ ماکمنۍ پرمهال په کابل کې د درېیو سیاسي او مذهبي مشرانو خصوصي پوهنتونونه تړلي دي. په دغو پوهنتونونو کې د عبدالرب رسول سیاف اړوند دعوت د ګلبدین حکمتیار اړوند اسلامي د محمد اصف محسني اړوند خاتمالنبین پوهنتونونه شامل دي.