د ملګرو ملتونو د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي په برخه کې ځانګړې راپور ورکوونکې ریم السالم د هرات په ولایت کې د طالبانو له لوري د ښځو د نیولو او د لاریونوالو د ځپلو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
د هرات ولایت پخواني جهادي قوماندان محمد اسماعیل خان په هرات کې د ښځو د نیولو او د هغوی د ځورولو د راپورونو په اړه توند غبرګون ښودلی او ویلي یې دي چې هېڅ حکومت د زور، ځپنې او د خلکو د سپکاوي له لارې دوام نه شي کولی.
د افغانستان د تېر جمهوري نظام یو لوړپوړي پوځي جنرال سمېع سادات د طالبانو د ظلمونو پر وړاندې د ولسي پاڅون غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې له بدخشان څخه تر هرات پورې خلک د دغه ډلې د استبداد پر وړاندې راپورته کېدونکي دي.
د طالبانو مخالفې ډلې «مقاومت جبهې» په هرات ولایت کې د طالبانو له لوري د خلکو، په ځانګړې توګه د ښځو سیستماتیک ځپل په کلکه غندلي دي. دغه ډلې د غبرګولي ۱۹مه په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د هرات د ټولنې پر وړاندې د طالبانو دا ډول بریدونه او تاوتریخوالی به بې ځوابه پاتې نه شي.
د بشري حقونو د مدافعانو پلس ټولنې (ایچ ار ډي +) د هرات په جبرئیل سیمه کې د طالبانو د ځواکونو له لوري د معترضو ښځو او د دغه ولایت د اوسېدونکو غیرقانوني او تاوتریخجن ځپل غندلي او دغه چلند یې د بیان ازادۍ، سوله ییزو غونډو او د افغانانو د انساني کرامت د حقونو ښکاره سرغړونه بللې ده.
د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن په هرات کې د طالبانو له خوا د جامو د طرز یا حجاب په پلمه د ښځو پر نیول کېدو او د هغوی د خوشې کېدو لپاره د لاریونوالو پر ځپلو سخت غبرګون ښودلی او پر اروپایي هېوادونو یې غږ کړی چې د ښځو حقونو د تضمین پرته طالبانو ته مشروعیت مه ورکوئ.
د بلخ ولایت په مزارشریف ښار کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ریاست محتسبانو پر ښځو فشارونه زیات کړي او نوي محدودیتونه یې لګولي دي. عیني شاهدان وایي چې وسله والو طالبانو د روضې په شمال کې له یوه سوداګریز مرکز څخه دوه ښځې د لنډ وخت لپاره نیولې وې.
پخواني ولسمشر حامد کرزي په هرات کې د اعتراضونو پر مهال په رامنځته شوي تاوتریخوالي اندیښنه ښودلې ده. کرزي پر خپل اېکس ویلي، چې چې افغان ټولنه ارامۍ او له خوښۍ او دوستۍ ډک ژوندانه ته اړتیا لري او د افغان ښځو عزت او دروناوی باید پرځای وي.
د جمهوری نظام پر مهال د چارو ادارې رییس فضل محمود فضلي د هرات د ښځو د بنسټیزو ټولنیزو حقونو لپاره د ازادۍ، کرامت او ژوند شعارونه ستایلي او ویلي یې دي چې تر دې وړاندې په ننګرهار کې د نجونو د زده کړو لپاره د «یا ټول، یا هېڅوک» شعار هم بدرګه شوی و. هغه دا مهم خوځښتونه بللي.
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي په هرات کې د طالبانو له لوري له معترضانو سره د زور زیاتي د کارولو په اړه پر خپرو شویو راپورونو اندېښنه ښودلې ده. دغه ډېپلومات د هرات په سړکونو کې د ځواک کارولو د بندولو غوښتنه وکړه.
د کندهار پخواني امنیه قوماندان تادین خان اڅکزي په هرات کې پر لاریون کوونکو د طالبانو ډزې او تاوتریخجن چلند غندلي. نوموړي دغه برید یو غیرانساني عمل بللی او ویلي یې دي چې د هرات اوسېدونکي یوازې د خپلو انساني او اسلامي حقونو د غوښتلو لپاره سړکونو ته راوتلي وو.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان بانک لومړي مرستیال صدیق الله خالد په کابل کې د افغانستان-امریکا د ګډې سوداګرۍ خونې له مشر جف ګریکو سره لیدلي دي. دواړو لوریو د بانکي اړیکو پر پراختیا د سوداګرۍ ودې، پانګونې فرصتونو او د بانکي سکټور د پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.
په کابل کې د موبایلونو یو شمېر پلورونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د ملا هبت الله له نوي حکم سره د زړو ځیرکو موبایلونو پلور په بېساري ډول زیات شوی. یاد دوکانداران وايي چې دا موبایلونه د دې لپاره اخیستل کیږي چې د دولتي ادارو کارکوونکي یې د خپلو مشرانو پر وړاندې مات کړي.
جمعیت اسلامي ګوند په هرات ولایت کې د ښځو پر سوله ییز لاریون د طالبانو برید او ډزې په سختو ټکو غندلي او وايي، طالبان د کمونېستانو په څېر د ویرې په خپرولو سره د خلکو د ارادې مخه نه شي نیولی.
د افغانستان د کورنیو چارو پخواني وزیر محمد عمر داوودزي په بدخشان او هرات کې د طالبانو پر ضد د خلکو اعتراضونو ته په اشارې ویلي چې دغه دواړه ولایتونه د «پاچا جوړونې» او «پاچا بدلولو» اوږده مخینه لري.
د طالبانو د امر بالمعروف وزارت ویاند سیفالاسلام خیبر وايي، په هرات کې د ښځو د نیولو راپورونه حقیقت نه لري او دا ادعاوې بېبنسټه دي. هغه ادعا کړې، چې خپاره شوي انځورونه جعلي دي او د مصنوعي ځیرکتیا (اې ای) په مرسته جوړ شوي دي.
د طالبانو د بلخ ولایت امنیه قوماندانۍ وايي، چې په مزارشریف ښار کې د پولیسو د کشفي عملیاتو په ترڅ کې د جعلکارانو یوه شپږ کسیزه ډله نیول شوې ده. د یادې قوماندانۍ په وینا، دغو کسانو په بازار کې ارزانه ساعتونه پېرودل او بیا یې د مشهورو برانډونو په نوم پر خلکو په لوړه بیه پلورل.
پخواني جهادي قوماندان محمد اسماعیل خان په هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو ځورولو او نیولو ته غبرګون ښودلی او وايي، هېڅ حکومت په زور او ځپونکو اقداماتو دوام نه کوي. هغه د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې د طالبانو له خوا په هرات کې د ښځو ځورول او نیول «د بښنې او زغم وړ نه دي.»
د افغانستان د بشري حقونو کمیسیون پخوانۍ مشرې شهرزاد اکبر ویلي، چې لرغونی هرات نن د هغو ناپوهانو تر پښو لاندې دی چې ګومان کوي دین او خلک یې یرغمل کړي دي. نوموړې پر طالبانو غږ کړی، چې ستاسې د ظلم زمان به تېر شي او «وحشت به مو بې ځوابه پاتې نه شي».
افغانستان انټرنشنل د طالبانو د امنیتي ادارو د ځینو مسوولانو غږونه ترلاسه کړي، چې د خپلې ډلې غړو ته د مولوي هبت الله د شفاهي حکم پر بنسټ د موبایلونو د ماتولو امر کوي. دوی همدراز سپارښتنه کوي، چې هر تن دې د موبایل له ماتولو وروسته په ځانګړې فورمه کې خپل نومونه هم ولیکي.
د خیبر پښتونخوا د مرکز پېښور او کوهاټ ولسوالۍ پر پوله په حسن خېل سیمه کې پر یوې امنیتي پوستې د وسله والو په برید کې د پاکستان د سرحدي ځواکونو شپږ نظامیان وژل شوي او ۷ نور تښتول شوي دي. په نښتو کې د ۸ وسله والو د وژل کېدو خبر هم ورکړل شوی.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازي نصیر احمد فایق په هرات کې د طالبانو پر وروستیو کړنو سخته نیوکه کړې. هغه وایي، چې د ښځو نیول، پر لاریونوالو ډزې او د بېګناه خلکو وژل د هغوی د ځواکمنۍ نښه نه، بلکې د وېرې، بېوسۍ او د خلکو له بیدارۍ څخه د ډار څرګندونه کوي.