افغانستان

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د سولې او پرمختګ لپاره د ساینس نړیوالې ورځې په مناسبت یو ځل بیا د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو د ژر پرانیستلو غوښتنه کړې. هغه ټینګار کړی چې د هېواد پرمختګ او له بهرنیو مرستو څخه بې‌نیازي د ټولو وګړو زده‌کړو ته اړتیا لري.

د طالبانو د معیار او کیفیت اداره وايي، د دغې ډلې د ریاست الوزراء د اقتصادي کمېسیون تر تایید او د تخنیکي پړاوونو تر بشپړولو وروسته، د ملا هبت‌الله له لوري ۴۹ کورني معیارونه منظور شوي دي. خو هېوادوال لا هم په بازارونو کې د کم کیفیته او تاریخ تېر توکو له ډېرښته شکایت لري.

دوحه کې د طالبانو سفیر سهیل شاهین ویلي، قطر د اوږد مهاله اړیکو د مخینې پر بنسټ له نړۍوالې ټولنې سره د طالبانو د تعامل په برخه کې مثبت رول لوبولی شي.

د افغانستان دتیر جمهوري نظام د ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح له امریکا غوښتي چې طالبانو ته د نغدو پیسو لېږد ودروي، د افغانۍ د چاپ په برخه کې د دغه ډلې له ملاتړ لاس واخلي او پر طالبانو د بندیزونو په اړه له تشو ادعاوو ډډه وکړي.

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد د امریکا د بهرنیو چارو وزارت هغه خبرداری ته په غبرګون کې چې د خپلو وګړو یې غوښتي افغانستان ته له سفر ډډه کړي، ویلي چې دوی په دې اړه کومه اندېښنه نه لري او امنیتي ځواکونه یې د بهرنیو وګړو امنیت ته ځانګړې پاملرنه کوي.

طالبانو له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې د جمهوري نظام او بهرنیو ځواکونو پر وړاندې له لاسي جوړو شویو بوشکه‌يي ماینونو استفاده کوله او اوس د ماین پاکۍ موسسې تر ډېره د دغو بوشکه‌يي ماینونو پر شنډولو بوخت دي. ډي‌ار‌سي موسسې تازه کندهار کې یو ۱۰ کیلويي بوشکه‌يي ماین کشف او شنډ کړی دی.

د طالبانو تر واک لاندې د ازموینو ملې اداره وایي، چې د دغې ډلې د عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو اړوند معینیت د سنتي طب په برخه کې د جواز ورکړې لپاره ازموینه اخیستل کیږي.

د کابل ـ کندهار او کابل ـ هرات پر لویو لارو د مسافر وړونکو موټرو یو شمېر خاوندان د طالبانو د ترانسپورټ وزارت او خصوصي شرکتونو له خوا د لوړو لګښتونو او کمېشنونو له اخیستو شکایت کوي او وايي، د هر سفر ټول لګښتونه یې شاوخوا ۴۰ زره افغانیو ته رسېږي او ګټه ورته نه پاتې کېږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یو ځل بیا له خپلو وګړو غوښتي چې په هېڅ ډول شرایطو کې افغانستان ته سفر ونه کړي.

د طالبانو د حج او اوقافو وزارت د سعودي له «مناسک المشاعر» شرکت سره د روان کال افغان حاجیانو ته د خدماتو د وړاندې کولو قرارداد لاسلیک کړ. دغه قرارداد په داسې حال کې دی، چې د تېر کال یو شمېر افغان حاجیانو په سعودي کې د اسانتیاوو له نشتوالي او کمزورو خدماتو شکایت درلود.

د طالبانو د دولتي غصب شویو ځمکو ځانګړې محکمې ویلي، په تېرو درېیو کلونو کې یې په ۹ ولایتونو کې د ۱۵ قضیو له څېړلو وروسته، د څه باندې ۱۱۲ زره جریبه ځمکې په اړه د خصومت پرېښودو قرارونه صادر کړي دي.

د تېر جمهوري نظام د ملي دفاع وزارت سرپرست وايي، په تېرو پنځوسو کلونو کې د غچ اخیستنې سیاست نتیجه نه‌ده ورکړې او په باور یې، اوس هم نتیجه نه‌ورکوي. هغه وايي، طالبانو هم د غچ اخیستنې په کړنلارې سره په ۵ کلونو کې ونشو کولای چې ولسي او نړیوال مشروعیت تر لاسه کړي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو تېره شپه په میدان وردګ کې د علي‌پور پخوانی مرستیال محمد زمان رزمنده نیولی. د سرچینو په وینا، نوموړی له پاکستان نه تر راستنېدو وروسته نیول شوی او د طالبانو د استخباراتو تر څار لاندې و. علي‌پور تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د هلمند د نومیش ولسوالۍ اوسېدونکي وايي، په سیمه کې د روغتیايي امکاناتو نشتوالی، د سړکونو خرابوالی او د روغتیايي مرکزونو لرې واټن، روغتیايي خدمتونو ته د دوی لاسرسی محدود کړی دی.

د طالبانو پر «ملايي نظام» د نیوکو په دوام د دغې ډلې د اقتصاد وزارت مسلکي مرستیال هم ویلي، چې د هېواد په سیاسي او ټولنیز فرهنګ کې باید متحصصو کسانو ته ارزښت ورکړل شي. هغه ټینګار کړی، چې په بېلابېلو ادارو کې باید له متخصصو او پر کار پوه کسانو استفاده بنسټیزه شي.

د ایران د خراسان رضوي ولایت چارواکي وايي، افغانستان سره د دوغارون پر پوله یې د ۵ زره او ۱۳۰ تاریخي او لرغونو سکو د قاچاق مخه نیولې ده. د چارواکو په وینا، دغه سکې د یوې افغانۍ لارۍ په کابین کې پټې شوې وې او موټرچلوونکی هم نیول شوی دی.

د پنجشېر لپاره د طالبان والي محمد اغا حکیم وايي، د «اسلام دښمنان» هڅه کوي اوسنی نظام له ستونزو سره مخ او د رسنیو له لارې ځوانانو ته دا انګېرنه ورکوي، چې د طالبانو په لیکو کې تعصب شته او دا نظام د یوه لوري استازیتوب کوي. هغه د «اسلام دښمنان» په اړه وضاحت نه‌دې ورکړی.

په کاناډا کې د افغانستان د اسلامي جمهوریت سفیر حسن سروش، په افغانستان کې د بشري حقونو د بحران د مخنیوي او د خلکو د حقونو د خوندیتوب لپاره د نړیوالې ټولنې د یوې همغږې، اصول‌محورې او اغېزناکې تګلارې غوښتنه کړې ده.