افغانستان

د ۲۰۰۱ کال په نومبر کې په کابل کې د طالبانو د حکومت د نسکورېدو پرمهال لینا ۸ کلنه وه. مور یې د طالبانو له راتګ مخکې ښوونکې وه او په کور کې یې د لیک او لوست لومړني درسونه ورکړي وو، خو لینا لا نه پوهېده چې د ښوونځي دروازې به یوه ورځ د هغې پر مخ هم پرانیستل شي.

د ننګرهار حوزوي روغتون ډاکټرانو د یوه پنځه کلن ماشوم د دماغ د څوګونو ابسو پېچلي عملیات په بریالیتوب ترسره کړي دي. ماشوم د بدن د ښي اړخ کمزوري، بې‌حسي او د خبرو کولو ستونزه لرله او د ډاکټرانو په وینا، اوس یې روغتیايي وضعیت د ښه کېدو په حال کې دی.

د پاکستان د کراچۍ په اردو پوهنتون کې د پښتنو زده‌کړیالانو د کلتوري ورځې پر مهال نجونو زده‌کړیالانو په افغانستان او پاکستان کې د نجونو د زده‌کړو پر حق ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې زده‌کړه د نجونو ژوند ته «وزرونه» ورکوي او ټولنه باید د لوستو نجونو ملاتړ وکړي.

د بامیان د عامې روغتیا ریاست لپاره طالب مسوولین وايي، سبا به په دغه ولایت کې د سترګو د وړیا روغتیايي خدمتونو پروګرام پیل شي، چې له مخې به یې ۵۰۰ ناروغانو ته د سترګو عملیات، زرو کسانو ته د نږدې لید عینکې او له ۴ زرو تر ۵ زرو ناروغانو ته وړیا درملنه او درمل ورکړل شي.

د روسیې د سوداګرۍ او صنایعو خونه کې له افغانستان سره د سوداګریزې همکارۍ شورا مشر دیمیتري انتونوف ویلي، چې طالبان غواړي له مسکو څخه د تېلو د تصفيې لپاره ماشین‌الات وپېري او همداراز دغه هېواد په افغانستان کې د تېلو د کوچنیو تصفیه‌خونو په جوړولو کې ونډه واخلي.

د بریتانیا ټلېګراف ورځپاڼې د یوې نظر پوښتنې په خپرولو سره لیکلي، چې په افغانستان کې د بریتانیا د ځانګړو ځواکونو (اس‌اې‌اس) له لوري د بې‌وسلې افغانانو د وژل کېدو د ادعاوو په اړه اوږدمهاله څېړنو د دغه هېواد د ځانګړو ځواکونو پر سرتېرو منفي اغېز کړی دی.

د ایران د اهواز د سوداګرۍ خونې منشي وایي، د خوزستان د بندري، سړکونو او رېل‌پټلیو ظرفیتونه کولای شي افغانستان د عراق، متحده عربي امارات، کویټ او د خلیج فارس له نورو بازارونو سره ونښلوي او د افغانستان د سوداګریزو توکو د ترانزیټ لګښتونه او وخت راکم کړي.

ایراني چارواکو ویلي، چې د روان کال له پیله د دوغارون پولې له لارې افغانستان ته څه باندې ۹،۱ میلیون یو ورځني چرګوړي صادر شوي، چې د تېر کال پرتله پنځه برابره زیاتوالی ښيي. دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د چرګانو د غوښې په تولید کې د ځان‌بسیاینې ادعا کړې وه.

د افغان ښځو د سیاسي مشارکت شبکې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي له‌منځه وړلو ۱۶ ورځني نړیوال کمپاین درشل کې د افغان ښځو وضعیت د بشري حقونو د پراخې او دوامدارې سرغړونې بېلګه بللې او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي، چې د افغان ښځو پر وړاندې تاوتریخوالی او تبعیض باید عادي ونه‌ګڼي.

د مایکروسافټ بنسټګر بېل ګېټس وایي، په تېرو دوو لسیزو کې په نړۍ کې د میندو د مړینې کچه ۴۰ سلنه کمه شوې خو د پرمختګ بهیر یې ورو شوی دی. دا په داسې حال کې ده، چې د اوچا د راپور له مخې، په افغانستان کې له هرو ۱۰۰ زره زېږونونو پر مهال شاوخوا ۶۰۰ میندې خپل ژوند له لاسه ورکوي.

د ملګرو ملتونو د پروژو د خدماتو دفتر وايي، د افغانستان کلیوالي سیمې د اقلیمي بدلونونو او طبیعي پېښو پر وړاندې د مقاومت لپاره د سیمه‌ییزو ټولنو پوهې او ګډون ته اړتیا لري. دغه دفتر ویلي، افغانستان په نړۍواله کچه د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د زیانمنو هېوادونو په ډله کې دی.

په کابل کې د ایران سفارت سرپرست علي‌رضا بیکدلي وايي، د افغان ناروغانو د درملنې لپاره یې د ایران له معتبرو روغتونونو سره داسې همغږي رامنځته کړې چې ناروغان په ټیټ لګښت او د لوړې کچې تخصصي خدمتونو ته لاسرسی ومومي.

په کندهار کې د درملو سوداګر وایي، هغه درمل چې په قانوني اسنادو هېواد ته راوړل کېږي، د ګمرکي چارو او کیفیت معلومولو په نوم د اوږدې مودې لپاره په نامناسبو شرایطو کې ساتل کېږي، چې له امله یې د خرابېدو او د کیفیت د له منځه تلو خطر زیاتېږي.

افغان ایواک وايي، د افغانانو د لنډمهاله خوندیتوب قانون د تصویب لپاره لا هم ۱۰۴ نورو لاسلیکونو ته اړتیا ده؛ په ورته وخت کې د امریکا د ډیموکرات ګوند سناتور ریچارډ بلومنتال د دغه قانون ملاتړ کړی او د افغان متحدینو د ملاتړ په برخه کې یې د ژمنو پر عملي کولو ټینګار کړی دی.

ځايي سرچینې وايي، درېیو ناپېژاندو وسله‌والو د کندوز ښار په حلبۍ سازۍ کوڅه کې د نواب مجددي په نوم د یوه رستورانت پر خاوند ډزې کړي او وژلی یې دی. د سرچینو په وینا، مرمۍ د نوموړي پر پښو او سینه لګېدلي او له امله یې ژوند له لاسه ورکړی دی.

شپږ افغانې کورنۍ وايي، زامن یې له ایران څخه ترکیې ته د اوښتو د هڅې پر مهال ورک شوي او له څو ورځو تېرېدو سره سره یې لا هم د برخلیک په اړه هېڅ معلومات نه لري.

د افغانستان متحدې جبهې ادعا کړې چې ځواکونو یې د غزني ښار اړوند د حیدراباد په سیمه کې د طالبانو د استخباراتو یو موټر په نښلوونکي ماین په نښه کړی، چې په پایله کې یې د طالبانو یو غړی وژل شوی او دوه نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، چې د روسیې د تاتارستان جمهوریت د سوداګرۍ، ټرانزیټ، ترانسپورټ، کانونو او کرنې په برخو کې د همکاریو پر پراختیا هوکړه کړې او تاتارستان له پنجشېر څخه کابل ته د اوبو د لېږد په برخه کې د تخنیکي همکاریو چمتووالی هم ښودلی دی.