د امریکا د ستانفورډ پوهنتون د هوور انسټیټیوټ په یوه راپور کې راغلي چې د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۱۵مه د ملي امنیت سلاکار حمدالله محب، د کابل د امنیت مسوول سمیع سادات او د پوځ لوی درستیز هیبتالله علیزي له یو بل سره له مستقیمې همغږۍ پرته، د جمهوري نظام د پای په اړه پرېکړې کولې.
د جمهوري نظام د وروستیو ساعتونو په اړه د هوور انسټیټیوټ یو تازه راپور ښيي، په داسې حال کې چې اشرف غني او یو شمېر لوړ پوړي حکومتي چارواکي د اګست په ۱۵مه له کابله وتلي وو، خو د پوځ دوو لوړپوړو قوماندانانو هیبت الله علیزي او سمیع سادات لا هم د جګړې د دوام او د کابل د دفاع هڅه کوله.
د ملګرو ملتونو او بشري حقونو د بنسټونو د راپورونو له مخې، له ۲۰۲۱ کال نه تر ۲۰۲۶ کال پورې په افغانستان کې پر هزاره او شیعه وو له ۵۰ ډېر لوی او خونړي بریدونه شوي چې په جوماتونو، ښوونیزو مرکزونو او عامه ځایونو کې د سلګونو کسانو د وژل کېدو او ټپي کېدو لامل شوي دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) ویلي چې د دوشنبې په مازدیګر د کابل په دشت برچي سیمه کې په یوه ښوونیز مرکز کې د چاودنې له امله لږ تر لږه ۴۲ ماشومان ټپیان شوي دي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د ستراتیژیکو او عامه اړیکو پخوانی مشر وحید عمر وايي، چې د جمهوري دولت د سقوط په ورځ (د اګسټ ۱۵مه) محمد اشرف غني نه غوښتل چې له ارګ څخه ووځي خو همکارانو یې په زور له ارګ څخه وایست.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت اجرايوي رییس عبدالحق همکار وايي، چې سږکال یې ۱۵ میلیارده افغانۍ د برېښنا اړوند پروژو لپاره ځانګړې کړې دي.
په نیمروز کې د طالبانو والي او د ۲۱۵ عزم قول اردو د اتمې لوا قوماندان په مشرۍ پلاوي په دغه ولایت کې د ډیورنډ پر کرښه له خپلو امنیتي پوستو لیدنه کړې ده. یادې قول اردو ویلي، چې د لېدنې په ترڅ کې یې د طالبانو د سرحدي ځواکونو ستونزې ارزولې دي.
د طالبانو د پنجشیر ولایت چارواکو ویلي چې په کابل کې د قطر سفیر مردف القاشوطي پنجشېر ته د سفر پر مهال د دغه ولایت له والي محمداغا حکیم سره لیدلي دي. القاشوطي ویلي، قطر په پنجشېر کې د بېلابېلو پروژو پلي کولو ته ژمن دی او د تازه او وچو مېوو د پروسس په برخه کې به پانګونه وکړي.
په کابل کې ایمرجنسي روغتون ویلي چې د دوشنبې په مازدیګر د کابل د دشت برچي د یوه ښوونځي مخې ته د چاودنې له امله ۳۵ ټپیان دغه روغتون ته لېږدول شوي دي. دغې ادارې ویلي چې ټول ټپیان د ۱۰ او ۱۴ کلونو ترمنځ ماشومان دي.
د ایران د جنوبي خراسان والي وايي، تهران د افغانستان د فراه او ایران د ماهیرود ترمنځ د ۱۲۰ کیلومتره ترانزیټي سړک د بشپړولو لپاره ۵،۵ میلیونه یورو ځانګړي کړي دي. د نوموړي په وینا، د دې لارې ۵۳ کیلومتره برخه بشپړه شوې او د ګټې اخیستنې لپاره چمتو ده.
په افغانستان کې د اروپايي ټولنې استازولۍ د کابل په شمع هدایت ښوونځي کې د چاودنې له امله اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې ښوونځي باید خوندي ځایونه وي او پر ماشومانو او ښوونیزو مرکزونو بریدونه د منلو وړ نه دي.
د تېر جمهوري نظام د ولسمشر مرستیال امرالله صالح وايي، د افغانستان بحران یوازې د ښځو د زده کړو او حقونو مساله نه ده، بلکې د طالبانو د واک په جوړښت پورې اړه لري. هغه وايي، طالبان دې خبرو ته نه بلل کېږي او د خبرو ګټې دې ورته نه تشریح کېږي، ځکه دا کار به د مخالفانو په زیان تمام شي.
د کار نړۍوال سازمان (ILO) په خپل تازه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د کار بازار ته د ښځو لاسرسی په بېساري ډول محدود شوی او د ښځینه کاري ځواک کچه ۵.۱ سلنې ته راټیټه شوې ده.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد د سېشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د کابل د دشت برچي سیمې په یوه ښوونځي کې د چاودنې په اړه څېړنې روانې دي. مجاهد ویلي، د دوی اټکل دا دی چې ښايي داعـش یا «له دې ډلې سره تړلو کړیو» دغه برید کړی وي.
د کډوالۍ نړۍوال سازمان وايي، له اروپايي ټولنې سره په همکارۍ یې له ایران او پاکستان نه تر ۳۹۳زره ډېرو راستنېدونکو کډوالو سره بېړنۍ مرستې کړې دي. اروپايي ټولنې ویلي، افغانستان لاهم د نړۍ تر ټولو پېچلو او اوږدمهاله بېځایه کېدو او بشري ناورین سره مخ دی.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ د کابل په دشت برچي سیمه کې پرونۍ چاودنه غندلې او په اړه یې د بشپړې او خپلواکې پلټنې غوښتنه کړې ده. هغه ویلي، چې په یاده سیمه کې یوه ښوونځي ته نږدې بمي چاودنه «د اندېښنې وړ» وه.
د طالبانو د رییس الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر په کابل کې د سوداګرو په یوې غونډه کې ویلي، چې دوی په یوازې د هېواد اقتصادي پرمختګ ټول بار پر خپلو اوږو نهشي اخیستی. هغه غوښتنه کړې، چې خصوصي سکتور دې هم په دې برخه کې خپل رول ادا کړي.
د طالبانو عدلیې وزارت خبر ورکړی، چې د شمال زون د غصب شویو ځمکو قضیو ته د رسېدنې ځانګړې محکمې د بلخ ولایت په مرکز مزار شریف ښار کې د مایار مېنې ښارګوټي په نوم ۳۰۰ جریبه ځمکه دولتي اعلان کړې.
د هند او طالبانو ترمنځ د اړیکو نږدېوالي لړۍ پر دوام، د هند د بهرنیو چارو وزارت مرستیال انند پراکاش په نوي ډیلي کې د طالبانو د بیا واکمنۍ پنځمې کلیزې په مناسبت په جوړو شویو مراسمو کې ګډون وکړ.
د طالبانو برېښنا شرکت ویلي، چې دوی د پاور مشینز روسي کمپنۍ له يو پلاوي سره د ماهیپر، نغلو، سروبي، درونټې، چاریکار او جبل السراج، پارندې او بغلان برېښنا تولید فابریکو سربېره د شته تولیدي فابریکو تخنیکي ارزونو په اړه خبرې کړې دي. طالبانو له یادې کمپنۍ د پانګونې غوښتنه هم کړې ده.
د اسټرالیا په اډلېډ ښار کې یوشمېر افغانانو او د اسټرالیا دولتي چارواکو د افغانستان د خپلواکۍ د بېرته ترلاسه کولو ۱۰۷مې کلیزې په نمانځغونډه کې د افغان نجونو د زدهکړو پر ملاتړ ټینګار وکړ. ګډونوالو له طالبانو وغوښتل، چې د نجونو پرمخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانیزي.
په پاکستان کې له اوږدې مودې راهیسې مېشت ګڼ شمېر افغان کډوال په کلیوالو سیمو کې په کرنیزو چارو بوخت پاتې شوي او د کرنې سکتور لپاره یې د کار مهم ځواک برابر کړی دی. خو په تېرو څو کلونو کې د افغان کډوالو تر وتلو وروسته د نورو برخو ترڅنګ پر کرنیز سکتور د اغېزو اندېښنې هم زیاتې شوې دي.