د طالبانو له بیا واکمنېدو سره د نجونو د زدهکړو بهیر په ناڅاپي ډول ودرېد. هغه نجونې چې هغه مهال په اووم ټولګي کې وې، په عادي حالت کې یې باید سږ کال د ۱۲ بریلیکونه ترلاسه کړي وای، خو د ښوونځیو تړلو له امله یو بل نسل هم شپږم ټولګي ته رسېدلی او د زدهکړو له دوام څخه محروم شوی دی.
د طالبانو د ننګرهار ولایت د عامې روغتیا ریاست وايي چې په دغه ولایت کې په تېرو دریو میاشتو کې د پولیو ۵ مثبتې پيښې ثبت شوې دي. د معلوماتو پر بنسټ، یو ماشوم په جلال اباد ښار، دوه په بهسودو، يو چپرهار او يو په روداتو ولسوالۍ کې د ګوزڼ په ناروغۍ اخته شوي دي.
د کابل پر تخت د طالبانو د ولکې له پنځو کلونو وروسته، د پاکستان او دغه ډلې ترمنځ پخوانۍ دوستي اوس په یوه ښکاره جګړه او دښمنۍ بدله شوې ده. په پاکستان کې د بریدونو زیاتوالی او پر افغانستان د پاکستان هوايي بریدونه هغه عوامل دي چې دا دوه لوري یې جګړې ته کښېکاږل.
د طالبانو د اوسني مشر مولوي هبت الله اخوندزاده له نامه سره د هغه د ورور هدایت الله نوم غوټه خوړلې ده. هغه کسان چې هبت الله یې په کچلاغ کې لیدلی، په دې باور دي چې د طالبانو اوسنی مشر هدایت الله دی او د هبت الله نوم یې ژوندی ساتلی دی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وایي، په لغمان، کونړ، پروان، بلخ، جوزجان، ننګرهار او پکتیکا ولایتونو کې یې ۴۲ کسان د نشهيي توکو د پلور او قاچاق په تور نیولي دي.همداراز د کابل امنیه قوماندانۍ هم وایي چې د غلا په تور یې څلور تنه نیولي.
د کډوالۍ نړیوال سازمان د تازه راپور له مخې، د ۲۰۲۶ کال د اپرېل او جون ترمنځ د افغانستان له پولو له ۱،۰۷ میلیونو ډېر تګراتګونه ثبت شوي او په همدې موده کې افغانستان ته د ستنېدونکو کډوالو بهیر هم زیات شوی دی.
طالبان د اګست په ۱۷مه په نوي ډیلي کې د «بریا ورځې» په مناسبت خپله لومړنۍ لویه عامه غونډه جوړوي. دا غونډه له کابل سره د نوي ډیلي د مخ پر پراخېدونکو اړیکو په دوام کې ترسره کېږي، خو هند لا هم د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.
د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر «اوچا» وايي، د ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې سېلابونو، ځمکې ښوېدنې او نورو طبیعي پېښو په افغانستان کې له ۹۲ زرو ډېر کسان اغېزمن کړي او د بشري مرستو اړتیاوې یې لا زیاتې کړې دي.
د طالبانو ریاستالوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي وایي، د دوی له بیا واکمنېدو وروسته په افغانستان کې د اقتصادي پروژو چارې چټکې شوې دي. خو شنونکي وایي، د دغو پروژو ډېری یې د جمهوري نظام پر مهال پیل شوې وې او طالبان یې د خپلو لاسته راوړنو په توګه وړاندې کوي.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (ایف ای او) وايي، افغانستان د ۲۰۲۷ کال د غنمو د ښه حاصلاتو لپاره مناسب فرصت لري، خو د سرې د بیو چټک لوړوالی د ډېرو بزګرانو لپاره د کرنې دغه مهم توکي له لاسرسي بهر کړي او د راتلونکي حاصلاتو د زیانمنېدو خطر یې زیات کړی دی.
د پخواني جمهوري نظام د لومړي مرستیال امرالله صالح په مشرۍ «زرغون بهیر» وايي، د تخار د چاهاب ولسوالۍ په یوه سیمه کې پر چینايي کانکېندونکو راکټي برید شوی چې له امله یې یو چینایي وګړی وژل شوی او دوه نور ټپیان دي.
د «له پولیو پاک افغانستان» بنسټ اعلان کړی چې ټاکل شوې سبا دوشنبې(د زمري۲۶مه) په ننگرهار، کونړ، کابل، هرات او فراه ولایتونو کې د ګوزڼ (پولیو) ضد واکسین نوی کمپاین پیل شي.
د جورج ټاون د ښځو، سولې او امنیت انسټېټیوټ په یوه راپور کې ویلي، د طالبانو د پنځه کلنې واکمنۍ پر مهال په افغانستان کې یوازې قوانین او محدودیتونه نه دي بدل شوي، بلکې د هېواد پخوانی حقوقي او بنسټیز جوړښت هم په تدریجي ډول له منځه وړل شوی.
په بلخ کې د طالبانو تر واک لاندې د درمل پلورونکو اتحادیه وایي، چې په تېرو نږدې پنځو کلونو کې یې ۱۲۰ درمل جوړونکو تولیدي شرکتونو ته د فعالیت جوازونه ورکړي دي.
د الجزیرې په یوه راپور کې ویل شوي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته افغانستان لا هم له جدي اقتصادي، بشري، امنیتي او د بشري حقونو له ننګونو سره مخ دی.
د «اکنامېسټ» د راپور له مخې، د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته په افغانستان کې د جګړې او ناامنۍ کچه په ډېرو سیمو کې کمه شوې، خو د امنیتي وضعیت اغېز د خلکو پر اقتصادي ژوند نه دی څرګند شوی او ګڼ افغانان لا هم د بېوزلۍ او د خوړو د برابرولو له ستونزو سره مخ دي.
د جمهوري نظام پر مهال د کانونو او پټرولیم وزیره نرګس نهان وايي، د طالبانو له واک ته رسېدو پنځه کاله وړاندې یوازې حکومت نه، بلکې د افغانستان ټولنه، هېواد، د خلکو ارمانونه او په ځانګړي ډول د ښځو اساسي حقونه هم له لاسه ورکړل شول.
د «نیو هیومنیټرین» د راپور له مخې، د لویدیځو مرستو کمېدو، له پاکستان سره د جګړې او له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو د راستنېدو له امله پر افغانستان فشار زیات شوی او یوازې بشري مرستې د روغتیا او پراختیا اوږدمهاله اړتیاوې نه شي پوره کولی.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په افغانستان کې د لمریزې انرژۍ پر کارونې ټینګار کړی او وايي، باوري، ارزانه او چاپېریالساتونکې انرژۍ ته لاسرسی کولای شي د محلي کاروبارونو د ودې او اقتصادي فعالیتونو په پیاوړتیا کې مهم رول ولري.
د جمهوري نظام پر مهال د دفاع وزارت سرپرست وزیر شاه محمود میاخېل د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي پر وروستۍ وینا نیوکه کړې او ویلي یې دي چې د یوه لوړپوړي حکومتي چارواکي خبرې باید په مؤدبه او مناسبه لهجه وي.
سي اېن اېن په خپل خپور کړي راپور کې ويلي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته، افغانستان له جګړې څخه د وتلو باوجود لا هم له پراخو بشري او اقتصادي ستونزو سره مخ دی.
د امریکا د مرکزي استخباراتو ادارې پخوانۍ ماموره سارا اډمز وايي، القاعده د افغانستان د شل کلنې جګړې پر مهال د طالبانو ترڅنګ په مستقیم ډول جګړه کړې او اوس د طالبانو د بیا واکمنېدو له امله په افغانستان کې د خپل پخواني امن ځای د بېرته ترلاسه کېدو لمانځنه کوي.