د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ او د ایران د کرنې وزیرانو په لیدنه کې د سوداګرۍ، کرنې، پانګونې او ترانزیټ د پراختیا په اړه خبرې شوې دي. دواړو د صادراتو په مخ کې پرتو ترانزیټي خنډونو پر لرې کولو، د چابهار بندر پر ظرفیت او ۱۰ میلیارد ډالرو ته د سوداګرۍ حجم پر لوړولو ټینګار کړی.
د طالبانو د مخالفې ډلې مقاومت جبهې یوه چارواکي افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې چې په فیضاباد کې د طالبانو د ښاروال مولوي عبدالرحمان منصور پر موټر شوې چاودنه د دې جبهې د وسله والو کار و.
ځايي سرچینو د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د بدخشان دمرکز فیضاباد لپاره د طالبانو د ښاروال مولوي عبدالرحمان منصور پر موټر چاودنه شوې ده. د سرچینو په وینا، د چاودنې پر مهال د طالبانو ښاروال په خپل موټر کې و.
د بشري حقونو افغانه فعاله او څېړونکې نازیلا علمي وايي، افغان ښځې د اوږدې مودې له محرومیتونو سره، سره «نه تسلیمېدونکې» دي او د زدهکړو، ازادۍ او د ټولنې جوړولو لپاره مبارزې ته دوام ورکوي.
ځايي سرچینو د پنجشنبې په ورځ (د زمري ۲۲مه) افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو چورلکو د بدخشان د نسي ولسوالۍ مرکز ته څېرمه د جمعهخان فاتح د کسانو پر مورچلو هوايي بریدونه کړي دي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت وايي، چې په روانه اوونۍ کې ۸۷۵ افغان کډوال د پاکستان له زندانونو خوشې شوي دي. یاد وزارت ویلي، دغه کسان د قانوني اسنادو نهلرلو له امله د پاکستان په بند خونو کې بندیان وو.
په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د بېلابېلو برخو ترڅنګ پر ادبي، علمي او فکري فعالیتونو هم محدودیتونه زیات شوي. د بلوچستان پوهنتون د پښتو څانګې مشر او لیکوال برکت شاه کاکړ وايي، چې د بیان، نقد او تخلیقي اظهار محدودېدل د ټولنې د پرمختګ پر بنسټیزو برخو منفي اغېز کوي.
د بېپولې خبریالانو سازمان وايي، په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پنځه کاله د رسنیو د ازادۍ د لا محدودېدو او د خبریالانو د ځپلو لامل شوي او دغه هېواد اوس د معلوماتو پر «زندان» بدل شوی دی.
د بشري حقونو څار بنسټ وايي، طالبانو د ښځو او ماشومانو د حقونو د څېړنې بنسټ شپږ نارینه کارکوونکي نیولي او نږدې یوه میاشت کېږي چې د هغوی د برخلیک او ځای په اړه هېڅ معلومات نهورکوي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) ویلي، چې پر ښځو او نجونو د طالبانو سخت محدودیتونه په افغانستان کې د نړۍوالو اړیکو او د پانګونې پراختیا پر وړاندې اصلي خنډ دی او درانه ټولنیز او اقتصادي زیانونه لري.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) وايي، د جولای له ۲۰مې راهیسې د افغانستان په مرکزي، شمالي او ختیځو ولایتونو کې سختو ورښتونو او ناڅاپي سېلابونو درانه ځاني او مالي زیانونه اړولي دي.
د رسنیو له لارې د افغانستان د جګړې د پټو پوځي اسنادو د افشا کولو له امله زنداني شوی پخوانی استرالیایي پوځي حقوقپوه ډېویډ مکبراید له ۲۷ میاشتو بند وروسته د پنجشنبې په ورځ له زندانه په مشروط ډول خوشې شو.
په بدخشان کې د طالب ځواکونو او د جمعه خان فاتح ډلې ترمنځ د نښتو په زیاتېدو سره سیمهییزې سرچینې وايي، چې د پنجشنبې له سهار راهیسې (د زمري په ۲۲مه) د نسي ولسوالۍ په مرکز کې د خال، خال ډزو غږونه اورېدل کېږي.
د ماشومانو د ژغورنې بنسټ «Save the Children» وايي، په افغانستان کې په سختې خوارځواکۍ د اخته ماشومانو شمېر مخ په زیاتېدو دی او نږدې له هرو لسو له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو یو یې له سختې خوارځواکۍ سره مخ دی.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد وايي، د طالبانو د مخالفینو ټلوالې او جبهې چې وړاندې یې د بېلابېلو ډلو او تنظیمونو په چوکاټ کې فعالیت کاوه «یو ګډ چتر» نهلري او د هغوی ترمنځ هم یووالی نهشته. نوموړي زیاته کړې، د بدخشان وضعیت ارام دی او کومه ستونزه نهشته.
د پښتونخوا نشنل عوامي ګوند شریک مشر مختار خان یوسفزي افغانستان انټرنشنل پښتو سره په ځانګړې مرکه کې ویلي، افغان ملت یو ملت او یو وجود دی او په افغانستان کې هر ډول سیاسي او امنیتي بدلون د کوزې پښتونخوا پر خلکو هم اغېز کوي.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د ایران اېراف رسنۍ سره په مرکه کې د پاکستان او افغانستان د اړیکو په اړه ویلي: «اوس یوه کوچنۍ پوځي ډله واکمنه ده، چې د پاکستان ټولې ګټې یې یرغمل کړې او له افغانستان سره هم د کړکېچ غوښتنه کوي».
په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته د ښځو او نجونو د حقونو وضعیت لا هم د خرابېدو په حال کې دی او د ملګرو ملتونو او بشري حقونو د فعالانو په وینا؛ ښځې له عامه ژوند څخه نږدې په بشپړه توګه اېستل شوې دي.
په افغانستان کې د روغتیايي خدمتونو د کمښت، خوارځواکۍ او اقتصادي ستونزو له امله د مېندوارۍ او زېږون پرمهال د مېندو د مړینې لوړه کچه لاهم جدي اندېښنه بلل کېږي. د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۳کال د شمېرو له مخې؛ په افغانستان کې د هرو ۱۰۰زره زېږونونو پرمهال لږترلږه ۵۲۱ مېندې مري.
د غزني ولایت د مالستان ولسوالۍ سیمهییزې سرچینې وايي، طالبانو د سیمې له مشرانو سره په یوه غونډه کې د ناامنۍ د احتمال په اړه خبرداری ورکړی او له هغوی یې غوښتي چې د پېښو د مخنیوي لپاره ورسره همکاري وکړي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د خپرونو چارو مرستیال مهاجر فراهي ویلي، هغه کسان چې د دوی پر خلاف «تبلیغات» کوي، باید پر خپلو کړنو بیا کتنه وکړي. دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له مخالفینو سربېره د دوی یوه ناراضي قومندان جمعه فاتح هم د دغې ډلې پر وړاندې جګړه پیل کړې ده.
په بدخشان کې د طالب ځواکونو او د دغه ډلې د ناراضي قوماندان جمعهخان فاتح ترمنځ نښته دویمې ورځې ته غځېدلې ده. که څه هم د طالبانو رسمي ادارو تر اوسه په دې اړه څرګند دریځ نه دی اعلان کړی، خو د دې ډلې نږدې رسنیو او څېرو د نښتو رامنځته کېدل تایید کړي او په اړه یې غبرګونونه ښودلي دي.