جاپانۍ رسنۍ «نیکي اسیا» وايي، د طالبانو او پاکستان ترمنځ د نښتو دوام او د دواړو لورو ترمنځ د تاوتریخوالي د کمولو لپاره د چین د منځګړیتوب ناکامي، د افغانستان امنیتي وضعیت پېچلی کړی دی. دې رسنۍ خبرداری ورکړی، چې د اوسني وضعیت دوام افغانستان کې د کورنۍ جګړې د پیلېدو خطر زیاتولی شي.
د طالبانو د بلخ د والي یوسف وفا په مشرۍ په فاریاب کې د پنځو شمالي ولایتونو چارواکو د امنیتي او جنایي پېښو د ارزونې په موخه ناسته کړې ده. طالبانو په دغه ناسته کې پر عمومي لارو د معیاري پوستو جوړولو په اړه پریکړه کړې ده.
شاعر او لیکوال طالب منګل نن جعمه د تلې ۱۷مه د خوست او کابل په لویه لارې کې د یوې ترافیکي پيښې له امله ومړ. د طالبانو د خوست د والي ویاند مستغفر ګربز ویلي، چې طالب منګل اوس مهال د دغه ولایت د اقتصاد ریاست د پراختیايي فعالیتونو برحاله امر و.
امریکايي ډیپلوماټ مجلې د طالبانو په اړه په یوه مطلب کې لیکلي چې د دې ډلې مشرانو، د خپل رژیم د لومړۍ دورې له تېروتنو درس اخیستی او د افغانستان د کنټرول، د واک د پیاوړتیا او مدیریت په برخه کې متفاوت او ډېر پېچلي عمل کوي خو د طالبانو مشران له ایډیالوژیک پلوه نه دي بدل شوي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند سجاد احمد وایي، د افغان طالبانو مخالفت د دې لامل شو چې د مسکو فارمټ ګډه اعلامیه خپره نه شي. نوموړي په خپله اونیزه خبري ناسته کې وویل چې د طالبانو پلاوي پخوانۍ منل شوې متنونه رد کړل.
افغان کډواله فرشته امیري چې دوه کاله وړاندې برېتانیا ته کډواله شوې د لیبرال دیموکرات ګوند له خوا دبریتانیا د اډینبورګ ښار شورا د ۲۰۲۷ کال ټاکنو ته نومانده شوې ده. امیري افغانستان انترنشنل ته ویلي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته له زدهکړو بېبرخې شوې وه.
د پاکستان د ولسمشر ویاند مرتضی سولنګي د طالبانو حکومت «ترهګر رژیم» بللی دی او زیاته کړې یې ده چې طالبان د هند او نورو هېوادونو په مرسته ترهګرو ته خوندي پټنځایونه ورکړي دي.
د تېر جمهوري نظام د عدلیې پخوانی وزیر فضل احمد معنوي وايي، چې د طالبانو پخوانی قومي او دیني ملاتړ نور له منځه تللی دی او نور نه شي کولای د قوم او دین تر شا پټ پاتې شي. معنوي د حکمتیار وروستي دریځ ته په اشارې سره ویلي، چې د واک پر ولسي کولو او سیاسي جوړښت د بدلون غوښتنه مهمه ده.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسون خبر ورکړی چې تېره ورځ ۹۹ کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴۵۷ کسانو ته رسېږي، له پاکستان او ایران نه افغانستان ته جبري ستانه کړل شوي دي.
درېیو روغتیايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو په کندهار کې په روغتیايي مرکزونو، درملتونونو، موسسو او نورو بنسټونو کې د رواني روغتیا د مشورې ورکولو فعالیتونه محدود کړي او په دولتي روغتونونو کې یې د یادې برخې ځینې بستونه هم لغوه کړي دي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د ۲۰۲۶کال په کلني راپور کې ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې انساني قاچاق، د جګړو په لیکو کې د ماشومانو ناقانونه جذب او د «بچهبازۍ» مسله لاهم دوام لري.
په هرات کې د طالبانو د ۲۰۷ الفاروق قول اردو رسنیز دفتر د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یادې ډلې د نهمې سرحدي لوا، اووم کنډک کشفي او استخباراتي ځواکونو د دغه ولایت د غوریان ولسوالۍ په موسی اباد سیمه کې ۱۹ کسان ایران ته د قاچاقي تګ په تور نیولي دي.
د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د منځنۍ اسیا او اذربایجان د مشرانو په اتمه مشورتي غونډه کې د اوبو د کمښت او اقلیمي بدلونونو له زیاتېدونکو ننګونو سره د مقابلې لپاره د اوبو سرچینو د مدیریت په اړه له طالبانو سره د دوامداره او منظمو خبرو اترو پر اړتیا ټینګار کړی دی.
د طالبانو د پوهنې وزارت د راول والنبرګ په نوم د یوه نړۍوال څېړنیز مرکز هغه راپور بېبنسټه بللی، چې په افغانستان کې یې د نجونو پر زدهکړو محدودیتونه، د ښوونیز نصاب بدلونونه او د ښوونکو اقتصادي ستونزې د زدهکړو پر کیفیت او لاسرسي د منفي اغېزو لاملونه ګڼلي وو.
د طالبانو د هرات، فراه او نیمروز والیانو د ایران د پارلمان له استازو او پلاوي سره په لیدنه کې غوښتنه کړې، چې د لوېدیځ زون ولایتونو له لارې د سوداګرۍ او ټرانزیټ ودې او پیاوړتیا ته لا زیاته پاملرنه وکړي. طالب والیانو د سوداګرۍ پراختیا د دواړو هېوادونو په ګټه بللې ده.
د افغانستان د مدني حقونو فعاله او مستند فلم جوړوونکې مروه حبیبي وایي، د ۲۰۲۱کال په اګست کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د داسې واقعیتونو شاهده وه چې د نوموړې ژوند او د بېعدالتۍ په اړه یې لیدلوری بدل کړ.
فراه کې د طالبانو د کانونو او پټرولیم ریاست وايي، د دغه ولایت په پشتکوه ولسوالۍ کې د ۱۵مېلیونه افغانیو په ارزښت د مالګې د یوه کان د کېندنې چارې پیل شوې دي. د یاد ریاست د معلوماتو له مخې، دغه کان د پشتکوه ولسوالۍ د چاکرتې په «ګل سیاه» سیمه کې پر شاوخوا ۱۳ هکټاره ځمکه پروت دی.
د بېځایه شویو نړۍوال سازمان وایي، له ۲۰۲۳کال راهیسې نږدې ۶.۵ مېلیونه افغانان خپل هېواد ته ستانه شوي؛ خو د خوندي ژوند او بنسټیزو حقونو څخه بېبرخې دي. یاد سازمان په کابل او هرات کې د ښځو پراخه نیونه هم د اندېښنې وړ یاده کړې ده.
د ایران د انرژۍ وزارت مرستیال حمید رضا جانباز ویلي، چې طالبانو د اوبو او انرژۍ په برخه کې د ایراني متخصصانو، سلاکارانو او قراردادي شرکتونو د حضور غوښتنه کړې ده.
د کډوالۍ نړۍوال سازمان (IOM) په یوه تازه راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۳کال د سپټمبر له نیمایي راهیسې له ایران او پاکستان نه نږدې ۶.۵ مېلیونه افغانان افغانستان ته ستانه شوي؛ خو بېکاري، د سرپناه او لومړنیو خدمتونو ته د لاسرسي نشتوالی د دوی د بېرته ادغام پر وړاندې مهمې ستونزې دي.
د قحطۍ د خبرداري شبکې (FEWS NET) اټکل کړی، چې د ۲۰۲۶کال له اکتوبر څخه د ۲۰۲۷کال تر جنورۍ پورې به په افغانستان کې د معمول پرتله ډېر بارانونه وشي چې له دې سره به د غنمو د کر لپاره مناسب شرایط برابر شي؛ خو په ځینو ولایتونو کې به د خوړو ناورین دوام وکړي.
ایراني چارواکو له طالبانو سره په ګډه ناسته کې ژمنه کړې، چې په راتلونکې میاشت کې به د میلک سرحدي بندر ۲۴ ساعته فعال کړي. دواړه خواوو د سوداګرۍ پر زیاتوالي او د سرحدي زېربناوو پر وړاندې د شته خنډونو پر لرې کولو هم خبرې کړې دي.