د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، د روانې اوونۍ په ترڅ کې ۳۴۴ افغانان چې په پاکستان کې د قانوني استوګنې د اسنادو د نه لرلو له امله نیول شوي وو، له زندانونو تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
د افغانستان د پخواني جمهوري نظام د بهرنیو چارو وزیر محمد حنیف اتمر، د محرم میاشتې او عاشورا د ورځې په مناسبت ویلي چې د افغانستان د ثبات او پرمختګ لپاره ملي یووالی، ګډ کار او د خبرو اترو فرهنګ اړین دی.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېشنر ولکر تورک، بلجیم ته د طالب چارواکو له سفر وروسته په افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې. هغه ویلي چې په اوسنیو شرایطو کې د افغان کډوالو جبري ستنول د توجیه وړ نه دي، ځکه چې ښایي له شکنجې او جدي امنیتي ګواښونو سره مخ شي.
نږدې پنځه کاله کېږي چې طالبان بیا ځلې پر افغانستان واکمن شوي دي، خو لا هم میلیونونه افغان ښځې او نجونې له زده کړو، کار او ورزش څخه محرومې دي. په همدې حال کې د افغانستان د ښځو کرکټ جلاوطنه لوبډله نن د انګلستان د کمبرېج یوه تاریخي لوبغالي کې کلونه وروسته بیا د سیالۍ ډګر ته کوزېږي.
په تېر جمهوري نظام کې اقتصادي سلاکار او د هرات ولایت د شیعه ټولنې مخکښ شخصیت سیروس علاف، د عاشورا د مراسمو پر مهال د طالبانو پر کړنو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې په داسې حال کې چې خلک د اقتصادي ستونزو او لوږې سره مخ دي، اوسني واکمنان د خلکو پر ظاهري بڼې تمرکز کوي.
د پرتګال سترې محکمې په دغه هېواد کې د دووه اسماعیلیه ښځو پر وژنه د تورن افغان کډوال عبدالبشیر د دوسيې د بیا ځلې رواني طبي ارزونې امر کړی، ترڅو د دغه افغان تورن جزايي مسوولیت وټاکي. پر دغه افغان تور دی چې په ۲۰۲۳م کال کې یې په لیزبون کې په یوه اسماعیلیه مرکز کې دوه ښځې وژلې وې.
د ترکیې د ادرنه ښار پولیس وایي چې د دوو جلا عملیاتو په ترڅ کې یې لږ تر لږه ۴۰ بېاسناده کډوال نیولي دي. پولیسو زیاته کړې چې په نیول شویو ناقانونه کډوالو کې افغان وګړي هم شامل دي.
د هند د پنجاب ایالت د امرتسر ښار پولیسو ویلي چې د وسلو، نشهیي توکو او د حوالې له لارې د پیسو مینځلو یوه له پولو اوښتې شبکه یې له منځه وړې ده. دوی وایي چې د دغه عملیاتو په ترڅ کې یې اووه کسان، چې یو افغان وګړی هم په کې شامل دی، نیولي دي.
د افغانستان د کانونو او پټرولیم پخوانۍ وزیرې نرګس نهان، د برېټانیا له پاچا چارلز څخه مننه کړې چې د افغان ښځينه کرېکټ جلاوطنه لوبډلې سره یې ليدلي او ملاتړ یې کوي. هغې ویلي، دا کتنه یو ځل بیا دا روښانه کوي چې «افغانان د افغانستان اصلي استازي» دي.
د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو ایف پي) ویلي چې په افغانستان کې یې ۱۷۲ زره زدهکوونکو ته د ویټامینونو او مغذي موادو بډایه بسکویټونو یوه جوپه وېشلې ده.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د دایمي استازولۍ سرپرست، نصیر احمد فایق، د ملګرو ملتونو د منشور د تصویب د ۸۰مې کلیزې په مناسبت ویلي چې میلیونونه افغانان لا هم له هغو بنسټیزو حقونو څخه محروم دي چې دغه منشور یې د ساتنې لپاره رامنځته شوي و.
د بښنې نړیوال سازمان ويلي، افغانستان ته د کډوالو د بېرته ستنولو په اړه د اروپايي ټولنې هر ډول تعامل، بېپروايي او له ګواښ څخه ډک اقدام دی او وایي چې دا د اروپايي ټولنې لپاره د خپلو قانوني ژمنو او مسؤلیتونو له پامه غورځول دي.
تاجکستاني رسنیو د دغه هېواد د بېړنیو حالاتو کمېټې له قوله راپور ورکړی چې د تاجکستان د بدخشان د خودمختاره ولایت د مشر، عليشېر ميرزا نبات، مړی د افغانستان پر پوله د پنج سیند څخه موندل شوی دی.
د ملګرو ملتونو په جنیوا کې د افغانستان د دایمي استازولۍ استازي نصیر احمد اندېشه، ویلي چې ۴۱ هېوادونو د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا په غونډه کې په یوه ګډه اعلامیه کې د طالبانو تر واک لاندې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې «سیستماتیک ظلم او تبعیض» غندلی دی.
د طالبانو مخالفې ډلې، ازادۍ جبهې اعلان کړی چې د طالبانو پر وړاندې د خپلو چریکي بریدونو د پراخولو او پر دغې ډلې د پوځي فشارونو د زیاتولو په موخه یې خپل وسله وال ځواکونه په ختیځو ولایتونو، په ځانګړې توګه په لغمان کې ځای پر ځای کړي دي.
د یوناما پخوانۍ مشرې روزا اوتونبایوا د شانګهای همکارۍ سازمان له غړو هېوادونو غوښتي چې د افغان ښځو ملاتړ ته دوام ورکړي او د هغوی د وضعیت په وړاندې بېتفاوته پاتې نشي. نوموړې وویل، په افغانستان کې ښځې او نجونې له زدهکړو، کاره او د ازاد تګ راتګ له حقه بېبرخې شوې دي.
د افغانستان له شمالختیځ څخه سرچینو د بدخشان ولایت په درواز سیمه کې د طالبانو د ناراضه قوماندان جمعه خان فاتح د پوځي تحرکاتو د زیاتوالي خبر ورکوي. باوري سرچینې وايي چې نوموړي په نسي ولسوالۍ کې له خلکو سره پراخې لیدنې کړې او خپلو کسانو ته د تیارسئ امر کړی دی.
په افغانستان کې د اروپایي ټولنې استازولۍ د نشهیي توکو پر وړاندې د مبارزې د نړیوالې ورځې په مناسبت ویلي چې دغه ټولنه د نشهیي توکو د غوښتنې کمولو او د روږدو افغانانو د بېرته رغېدو په برخه کې د افغانستان د خلکو ترڅنګ ولاړه ده.
د افغانستان د رسنیو د ملاتړ سازمان (امسو) په کابل کې د عاشورا د مراسمو د رخبري پوښښ پر مهال د طالبانو له لوري د یوې ښځینه خبریالې او د هغې د همکارانو نیول غندلي. دغه سازمان په یوه اعلامیه کې ویلي، چې نیول شوي خبریالان له ګواښونو او ناوړه چلند وروسته خوشې شوي دي.
ریچارډ بېنېټ افغانستان انټرنشنل ته وویل، د پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو د هڅو په چوکاټ کې اروپا ته د طالب چارواکو سفر له دغې ډلې سره د اړیکو په عادي کولو کې مرسته کوي. بېنېت وایي، دا ګام د هغو افغان ښځو پر مخ څپېړه ده چې غږونه یې چوپ کړل شوي دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ ویلي، په افغانستان کې د بشري حقونو د نقض او بندیزونو یوازې یوه وړه برخه رسنیزه کېږي او ښايي د دغه وضعیت اصلي اړخونه خورا پراخ وي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو د جمعې په ورځ د عاشورا په مراسمو کې د افغانستان د پخواني ولسمشر حامد کرزي د ګډون مخنيوی کړی دی. د سرچینو په وینا، په دې وروستیو کې پر ښاغلي کرزي محدودیتونه خورا سخت شوي دي.