زرغون بهیر ویلي، د هېواد د ژغورنې او راتلونکې لپاره د دوی نسخه اساسي قانون او په پرېکړو کې د خلکو رښتینې ونډه ده. دا څرګندونې د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو د وزیر نورالله نوري هغې پوښتنې ته په ځواب کې دي چې د مخالفانو د تګلارې په اړه یې مطرح کړې وه.
د نوبل د سولې جایزې ګټونکې ناوانېتم ناوي پېلای د افغان ښځو د حقونو له ملاتړو څخه ده. نوموړې څو ځله د افغان ښځو د اساسي حقونو پر ساتنې ټینګار کړی او خپلو لیکنو کې یې د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو پر سیاستونو نیوکې کړي او د «جنسیتي اپارتاید» د په رسمیت پېژندلو غوښتنه کړې ده.
په افغانستان کې د اسټرالیا د پوځي ماموریت د ۲۵مې کلیزې په درشل کې د دغه هېواد پخواني سرتېري وایي، حکومت یې د افغانستان او منځني ختیځ د جګړو اړوند څلور ټوکه تاریخي اسناد لا هم نهدي خپاره کړي. دوی دا ځنډ د حقایقو پټول ګڼي او وایي دغه وضعیت د دوی پر رواني حالت ناوړه اغېزه کړې ده.
د ترکیې پارلمان د بهرنیو اړیکو د کمېسیون مشر فواد اوکتای د افغان محصلینو له شورا سره لیدنه کې له افغان زدهکړیالانو وغوښتل چې د خپلو زدهکړو له بشپړولو وروسته بېرته خپل هېواد ته ستانه او پرمختګ کې یې ونډه واخلي. هغه افغانستان د بډایه طبیعي سرچینو او ځوان نفوس لرونکی هېواد وباله.
د بشري حقونو د څار او د بښنې نړیوال سازمانونو د جرمونو پر نړیوالې محکمې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د حکومت نوي بندیزونه په کلکه غندلي او دا کار یې د نړیوال عدالت او د قانون د حاکمیت پر وړاندې یو بېساری برید بللی دی. دغې محکمې د ۴ طالب چارواکو د نیولو حکمونه هم صادر کړي.
له افغان شخصیتونو سره د اړیکو کمېسیون مشر شهابالدین دلاور د طالب ځواکونو شمېر شاوخوا ۵۰۰ زره یاد کړ او په تلویحي ډول یې پرې وسلهوال مخالفان وګواښل. دلاور د مخکیني ولسمشر غني په اړه وویل، هېواد ته د ستنېدو لپاره رسمي بلنه نهورکوي، خو که په خپله خوښه راستون شي «خوندي» به وي.
د ناروې د کډوالو شورا وايي، د کونړ د زلزلې له پېښې یو کال وروسته هم زیانمنې کورنۍ د خپلو کورونو د بیا جوړولو او د څښاک پاکو اوبو ته د لاسرسي لپاره مرستو او ملاتړ ته اړتیا لري. د دې شورا په وینا، ډېری زیانمن شوي کسان لا هم په خېمو او لنډمهالو سرپناهځایونو کې ژوند کوي.
د خیبر پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي ادعا کړې، چې افغانستان د هند او اسراییل پر مرکز بدل شوی او تور یې ولګاوه، چې تحریک انصاف ګوند د افغانستان په وضعیت او له هغې خوا د بریدونو په تړاو پټه خوله دی. هغه ادعا وکړه، چې ایالتي حکومت د ترهګرۍ پر وړاندې هېڅ څرګنده تګلاره نهلري.
په ایټالیا کې د افغانستان سفیر خالد ذکریا د افغانستان په اړه د مسکو فارمټ ناسته کې د طالبانو او پاکستان اختلافونه او له همدې امله، له ګډې اعلامیې پرته د ناستې پای ته رسېدو ته په اشارې سره ویلي، چې د سیمهییزو ګټو تضاد په افغانستان کې د نیابتي سیالیو خطر رامنځته کړی دی.
لوړپوړی طالب چارواکی شهاب الدین دلاور ادعا کوي، چې افغانان او په ځانګړي ډول پښتانه په مجلسونو کې د ښځو یادونه نهکوي. د هغه په خبره، له همدې امله دوی په دوحې تړون کې له پيله تر پایه، یو ځل هم د ښځو یادونه نهده کړې.
په مسکو کې مېشت امریکايي سیاسي شنونکی انډریو کوریبکو په یوې نوې مقاله کې څرګنده کړې، چې د پاکستان په اړه د طالبانو لیدلوری او دریځ په بشپړه توګه ناسم نهدی او یو څه ريښتینولي لري.
د افغانستان د ملي راډیو ټلویزیون پخواني رییس اسماعیل میاخېل ویلي، طالبانو افغانستان له یوه ستر ناورین سره مخ کړی. هغه زیاتوي، که حامد کرزي او عبدالله عبدالله په کابل کې د دوی پر وړاندې سیاسي دریځ نهشي نیولای، د حکمتیار په شان دې له هېواده بهر او ورته دریځ ونیسي.
جاپانۍ رسنۍ «نیکي اسیا» وايي، د طالبانو او پاکستان ترمنځ د نښتو دوام او د دواړو لورو ترمنځ د تاوتریخوالي د کمولو لپاره د چین د منځګړیتوب ناکامي، د افغانستان امنیتي وضعیت پېچلی کړی دی. دې رسنۍ خبرداری ورکړی، چې د اوسني وضعیت دوام افغانستان کې د کورنۍ جګړې د پیلېدو خطر زیاتولی شي.
د طالبانو د بلخ د والي یوسف وفا په مشرۍ په فاریاب کې د پنځو شمالي ولایتونو چارواکو د امنیتي او جنایي پېښو د ارزونې په موخه ناسته کړې ده. طالبانو په دغه ناسته کې پر عمومي لارو د معیاري پوستو جوړولو په اړه پریکړه کړې ده.
شاعر او لیکوال طالب منګل نن جعمه د تلې ۱۷مه د خوست او کابل په لویه لارې کې د یوې ترافیکي پيښې له امله ومړ. د طالبانو د خوست د والي ویاند مستغفر ګربز ویلي، چې طالب منګل اوس مهال د دغه ولایت د اقتصاد ریاست د پراختیايي فعالیتونو برحاله امر و.
امریکايي ډیپلوماټ مجلې د طالبانو په اړه په یوه مطلب کې لیکلي چې د دې ډلې مشرانو، د خپل رژیم د لومړۍ دورې له تېروتنو درس اخیستی او د افغانستان د کنټرول، د واک د پیاوړتیا او مدیریت په برخه کې متفاوت او ډېر پېچلي عمل کوي خو د طالبانو مشران له ایډیالوژیک پلوه نه دي بدل شوي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند سجاد احمد وایي، د افغان طالبانو مخالفت د دې لامل شو چې د مسکو فارمټ ګډه اعلامیه خپره نه شي. نوموړي په خپله اونیزه خبري ناسته کې وویل چې د طالبانو پلاوي پخوانۍ منل شوې متنونه رد کړل.
افغان کډواله فرشته امیري چې دوه کاله وړاندې برېتانیا ته کډواله شوې د لیبرال دیموکرات ګوند له خوا دبریتانیا د اډینبورګ ښار شورا د ۲۰۲۷ کال ټاکنو ته نومانده شوې ده. امیري افغانستان انترنشنل ته ویلي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته له زدهکړو بېبرخې شوې وه.
د پاکستان د ولسمشر ویاند مرتضی سولنګي د طالبانو حکومت «ترهګر رژیم» بللی دی او زیاته کړې یې ده چې طالبان د هند او نورو هېوادونو په مرسته ترهګرو ته خوندي پټنځایونه ورکړي دي.
د تېر جمهوري نظام د عدلیې پخوانی وزیر فضل احمد معنوي وايي، چې د طالبانو پخوانی قومي او دیني ملاتړ نور له منځه تللی دی او نور نه شي کولای د قوم او دین تر شا پټ پاتې شي. معنوي د حکمتیار وروستي دریځ ته په اشارې سره ویلي، چې د واک پر ولسي کولو او سیاسي جوړښت د بدلون غوښتنه مهمه ده.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسون خبر ورکړی چې تېره ورځ ۹۹ کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴۵۷ کسانو ته رسېږي، له پاکستان او ایران نه افغانستان ته جبري ستانه کړل شوي دي.
درېیو روغتیايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو په کندهار کې په روغتیايي مرکزونو، درملتونونو، موسسو او نورو بنسټونو کې د رواني روغتیا د مشورې ورکولو فعالیتونه محدود کړي او په دولتي روغتونونو کې یې د یادې برخې ځینې بستونه هم لغوه کړي دي.