افغانستان

د «هوم لېنډ سیکورټي» په نوم ویبپاڼې په نوې تحلیلي ارزونې کې ادعا کړې چې طالبان د افغانستان په شمال ختیځ، په ځانګړي ډول بدخشان کې د جګړو له زیاتېدو وروسته، د پوځي عملیاتو د پیاوړتیا لپاره له هغو متحدو وسله‌والو ډلو څخه مرسته اخلي چې په نړیواله کچه د ترهګرو ډلو په توګه پېژندل کېږي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان ويلي، د دغه سازمان د افغانستان د دفتر مشره تورخم ته ورغلې او هغه فعالیتونه یې کتلي چې له افغان راستنېدونکو کډوالو سره د بېرته ستنېدو وروسته بېړنۍ مرستې برابروي.

د طالبانو مخالفې نوې وسله‌والې ډلې، «سپاهي میهن جبهې»، د خپلې «جګړه‌ییزې تګلارې» په خپرولو سره ویلي چې د اسلامي لارښوونو په رڼا کې ځان د ژنیو د څلورو کنوانسیونونو او د وسله‌والو شخړو اړوندو نړیوالو میثاقونو د احکامو پر رعایت مکلف بولي.

د طالبانو تر چتر لاندې د پېښو پر وړاندې د چمتووالي او مبارزې ادارې ويلي، د روان کال د وري د میاشتې له شپږمې نېټې راهيسې د هېواد په بېلابېلو سيمو کې د اورښتونو، سېلابونو او غر ښوېدنې په پېښو کې ۳۵۱ کسان مړه او ۴۳۶ نور ټپيان شوې دي.

د طالبانو مخالفې ډلې، مقاومت جبهې ادعا کړې چې د هرات ولایت په فرسي ولسوالۍ کې یې د طالبانو پر یوې امنیتي پوستې برید کړي، یو طالب جنګیالی یې وژلی او درې نور یې ټپیان کړي دي.

په بدخشان کې د طالبانو له نښتو سره هم‌مهاله د طالبانو د اقتصاد وزارت مرستیال لطیف نظري ادعا کړې چې افغانستان د سیمې له نورو هېوادونو سره په پرتله د «ثبات او امنیت پر ټاپو» بدل شوی او د امنیت، اقتصاد او سوداګرۍ وضعیت یې له ایران او پاکستان څخه ښه دی.

په داسې حال کې چې د پاکستان سره ترینګلتیاوې او نښتې زیاتې شوي، طالبانو د کونړ ولایت په هغو ولسوالیو کې چې پر ډیورڼد کرښه پرتې دي، د خپل پوځ لپاره د نویو جنګیالیو د جذب بهیر پیل کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د عالي کمېشنرۍ دفتر او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) په خپل نوي راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۵ کال د مې میاشتې راهیسې په هرات ښار کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهي عن المنکر ریاست محتسبینو د ښځو پر حجاب څارنه سخته کړې ده.

د کندهار په پټو کړیو او د کابل په زغروالو کوڅو کې د واک داسې یو جوړښت واکمن دی چې د سیاسي علومو دودیز تعریفونه ننګوي. په دې راپور کې کتنه شوې چې د طالبانو مشر، د کابینې غړي او د دغه ډلې مهم کسان څه ډول ساتل کېږي او د هبت الله استوګنځای ته نږدې مخابراتي سېسټم ولې نشته؟

د روغتیا نړیوال سازمان (ډبلیو ایچ او) د افغانستان څانګې ویلي، د ژېړي ناروغي لا هم په افغانستان کې د زرګونو خلکو پر ژوند اغېز کوي او د عامې روغتیا له مهمو ننګونو څخه ګڼل کېږي.

د طالبانو یوه جنګیالي په خپله فېسبوک پاڼه د طالبانو د دوو جنګیالیو د انځورنو په خپرولو سره پر خپلو مشرانو سختې نیوکې کړې او وایي، هغه کسان چې د تېر جمهوري نظام او بهرنیو ځواکونو پر وړاندې جنګېدلي وو، اوس بې‌برخلیکه پاتې دي.

د تېر جمهوري نظام پر مهال د سولې عالي شورا د دارالانشا مشر محمد اکرم خپلواک وایي، د طالبانو او نړیوالو اړخونو ترمنځ شوې هوکړې ناکامې شوې او د افغانستان د سیاسي راتلونکي په اړه یې مهمې برخې نه دي عملي شوې.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم د ترکیې له سفیر سادین ایلیډیز سره په لیدنه کې له هغه غوښتې چې د افغانستان پوهنتونونو ته د تدریس لپاره ترکي استادان او د عملي روزنې لپاره متخصص ډاکټران واستوي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینت ویلي، دغه هېواد د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د لومړي ځل لپاره یو افغان وګړی، چې جرمي سابقه یې نه لرله، افغانستان ته شړلی دی. د هغه په وینا، دغه کس د پناه غوښتنې له رد کېدو وروسته د اخراج وړ ګرځېدلی و.

په کندهار کې یو شمېر هغه لوستې ښځې چې د طالبانو له لوري د ښځو پر کار له بندیز وروسته خپلې دندې له لاسه ورکړې، اوس یې د لاسي خامکي غاړو ګنډلو ته مخه کړې ده. دوی وايي، که څه هم دا کار د کورنۍ د اړتیاوو په پوره کولو کې مرسته کوي، خو د ډېر زحمت په بدل کې یې عاید کم دی.

د کارګر ګوند استازی او د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت مرستیال سټییفن ډاوټي د افغانستان او پاکستان، منځني ختیځ او شمالي افریقا، د بندیزونو، قونسلي چارو او د کړکېچونو د مدیریت د مسوول په توګه وټاکل شو.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام له نوي استازي تورهان صالح سره په لیدنه کې ویلي افغانستان د بشري مرستو ترڅنګ پراختیايي او بنسټیزو پروژو ته هم اړتیا لري او د دغو پروژو پلي کېدل مهم دي.

طالبانو ویلي چې په پنجشېر کې یې ۶۷۵۵ قیراطه زمرد او کونړ کې ۱۵۸۵ کیلوګرامه بېروج د ازادې داوطلبۍ له لارې د څه باندې ۱۳۳ میلیونه افغانیو په ارزښت پلورلي دي.