افغانستان

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) د سواد نړیوالې ورځې په مناسبت ویلي چې سواد زده‌کړه کولی شي د افغانانو د ژوند، معیشت او هوساینې په ښه والي کې مهم رول ولري.

په کور دننه خصوصي رسنۍ «شمشاد ټلوېزیون» افغانستان انټرنشنل – پښتو ته د طالبانو هغه راپورونه رد کړل چې ګواکې د دغه ډلې عدلیې وزارت یې د ودانۍ د تخلیې امر کړی دی. د دغه رسنۍ مسوولین وایي، تر اوسه پورې ورته طالبانو د ودانۍ د تخلیې اړوند خبرداری نه دی ورکړی.

په لوګر کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن المنکر اداره وايي چې په دغه ولایت کې یې د موسیقۍ ۱۹۳ الات سوځولي دي. طالبانو په افغانستان کې له بیا واکمنېدو وروسته پر موسیقۍ بندیز لګولی او د موسیقۍ غږول یې حرام بللي دي.

د ناروې د کډوالو شورا عمومي منشي یان ایګلنډ ویلي چې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته افغانستان ته په خپل پنځم سفر کې یې د خلکو د ژوند د شرایطو او بنسټیزو حقونو پرله‌پسې خرابوالی لیدلی دی. نوموړی وایي،‌ هم‌مهاله د دوی بودجه هم د پام وړ راکمه شوې ده.

په افغانستان کې د پاکستان پخواني سفیر منصور احمد خان د پاکستان د طبي او غاښونو شورا څخه غوښتي چې د افغان طبي محصلینو په اړه خپله وروستۍ پرېکړه له بشري او د دواړو هېوادونو د اوږدمهاله علمي او فرهنګي اړیکو په رڼا کې بیا وڅېړي.

باوري سرچینو د سې‌شنبې په ورځ (وږي ۱۷مه) افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د طالبانو د عدلیې وزارت ځواکونو د استخباراتو له لاسوهنې وروسته په کابل کې د افغانستان د شیعه‌ګانو د عالي شورا پر دفتر محاصره پای ته رسولې او له سیمې وتلي دي.

اروپايي ټولنې اعلان کړی چې په افغانستان کې یې د زده‌کړې او سواد زده‌کړې د ملاتړ لپاره نږدې پنځه میلیونه یورو مرسته ځانګړې کړې ده.

د مخکېني جمهوري نظام د عدلیې وزیر فضل‌احمد معنوي د ملا عبدالغني برادر او زلمي خلیلزاد په شتون کې د هرات د تېلو او ګازو د تړونونو لاسلیک ناقانونه بللی او ویلي یې دي چې دغه تړونونه به د افغانستان د خلکو او راتلونکي حکومت لپاره قانوني اعتبار ونه‌لري.

د بې‌پولې خبریالانو سازمان وایي، د وږي په ۱۷مه نېټه د سه‌شنبې په ورځ په خوست کې د طالبانو امربالمعروف محتسبانو ۱۲ ځايي خبریالان د لنډې مودې لپاره نیولي وو. خبرپاڼه زیاتوي، طالبانو دا کار د کتابونو د یو نندارتون پر مهال د ژوندیو موجوداتو د انځورونو د اخیستلو په بهانه کړی دی.

د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو اداره وايي، یو افغان ژباړن او د امریکايي ځواکونو پخوانی همکار یې د «ترهګرۍ د ملاتړ» په تور نیولی او د هغه د ایستلو بهیر یې هم پیل کړی دی.

د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دُراني ویلي چې د پاکستان له پوهنتونونو څخه د افغان طبي محصلانو اېستل «ځورونکې» پرېکړه ده او له اسلام‌اباده یې غوښتي چې دا اقدام ژر تر ژره بېرته واخلي.

ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د عبدالقدیر پهلوان‌زاده د وژنې په قضیه کې کليدي تورن طالبان مولوي حامد او د پښتون زرغون امنیه قوماندان سید احمد محمدي نن سهار شاوخوا نهه بجې د هرات امنیه قومندانۍ څخه تښتېدلي او ځایونه یې نادرکه کړي دي.

د اسټرالیا په ملبورن ښار کې د ملي مرکې په ناسته کې افغان فرهنګي، ټولنیزو، علمي او مدني شخصیتونو د ملي یووالي د پیاوړتیا، د افغانستان د اوسنیو ستونزو د ارزونې او د خلکو د وضعیت د ښه‌والي لپاره د عملي لارو چار‌و موندلو په موخه بحثونه کړي دي.

په کابل کې د یو شمېر افغان رسنیو مسوولینو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي چې د طالبانو استخباراتو پرې د خپلې ډلې رسنیز ادبیات جبري کړي‌ او د ځانګړو ۲۲اصطلاحاتو نوملړ یې ورته سپارلی دی. په دغو اصطلاحاتو کې مخالفو جبهو، سیاستوالو او مخالفو هېوادونو ته ځانګړي‌ نومونه ټاکل شوي.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، د پاکستان د طبي شورا وروستۍ پرېکړه چې له مخې یې په پاکستاني پوهنتونونو کې افغان محصلان بېرته افغانستان ته استول کیږي، تبعیضي چلند بللی دی. په پاکستان کې سياستوالو هم دغې پرېکړی ته سخت غبرګون ښودلی دی.

د پاکستان د ملي ډیموکراتیک غورځنګ مشر محسن داوړ وايي، چې د افغان محصلانو د ایستلو پرېکړه «شرموونکې او غیرانساني» ده. داوړ زیاته کړې چې افغان محصلان، په ځانګړي ډول ښځینه محصلانې، په افغانستان کې د طالبانو تر واک لاندې د زده کړو فرصت نه لري.

په اسلام‌اباد کې د طالبانو سفارت د پاکستان د طبي شورا(پي اېم ډي سي)له لوري د هغو افغان محصلانو د ایستلو په اړه اندېښنه څرګنده کړې چې په دغه هېواد کې د طب په برخه کې زده‌کړې کوي.

ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د طالبانو پر تګلارو نیوکه کړې، چې د افغان ښځو او نجونو حقونه محدودوي. هغه ویلي، چې طالبان باید د ملګرو ملتونو په دفترونو کې د افغان ښځو پر کار بندیز سملاسي لرې کړي.