د پيبياېس نیوز په یوه راپور کې راغلي، چې له ایران او پاکستان نه د مېلیونونه افغان کډوالو بېرته ستنېدل د افغانستان پر روان کمزوري اقتصاد او بشري وضعیت دروند فشار راوستی او ګڼې کورنۍ له بېوزلۍ، بېکارۍ او ناروښانه برخلیک سره مخامخ دي.
د چهارشنبې په سهار (د تلې ۱۵مه) د بدخشان ولایت په مرکز فیضاباد ښار کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ ته نږدې د پروژې په څلور لارې کې چاودنه شوې ده. د لومړنیو معلوماتو له مخې، په چاودنه کې دوه ملکي وګړي ټپیان شوي او طالبانو ته پهکې کوم زیان نهدی اوښتی.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د کرنیزې سرې لوړې بیې او کرنیزو توکو ته د لاسرسي ستونزې د بزګرانو لپاره جدي ننګونې رامنځته کړې او که اوسنی وضعیت همداسې دوام وکړي؛ نو د ۲۰۲۷کال د غنمو حاصلات او د هېواد د خوړو خوندیتوب به زیانمن شي.
د روغتیا نړۍوال سازمان په خپل تازه راپور کې ویلي، افغانستان په ۲۰۲۶کال کې د ماشومانو د ګوزڼ (پولیو) د مثبتو پېښو له پلوه د نړۍ تر ټولو ډېر اغېزمن هېواد پاتې شوی دی. د راپور له مخې، تراوسه په افغانستان کې د ګوزڼ ۳۵ مثبتې پېښې ثبت شوې دي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د سېشنبې په ورځ (د تلې ۱۴مه) د مسکو فارمټ ۸مې ناستې د ګډې اعلامیې د نه خپرېدو په اړه د طالبانو او پاکستان ترمنځ پر اختلافاتو اندېښنه څرګنده کړې.
اېنپيار رسنۍ په یوه راپور کې ویلي، د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته لاهم کوم لوېدیځ هېواد د یادې ډلې حکومت په رسمیت نهدی پېژندلی او دغه وضعیت د افغانستان پر اقتصاد او د خلکو پر ژوند ژور اغېز کړی دی.
د اروپايي ټولنې د بشري مرستو او ملکي خوندیتوب ادارې ویلي، د ۲۰۲۰ او ۲۰۲۴ کلونو ترمنځ یې په افغانستان کې شاوخوا ۷۷۱ مېلیونه یورو بشري مرستې لګولې؛ خو د طالبانو تر واک لاندې د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونو د مرستو رسولو او د بشري پروګرامونو اغېز له جدي ننګونو سره مخ کړی دی.
د بښنې نړۍوال سازمان څېړونکې اېریکا ګویرا روساس وايي، د طالبانو د لوړپوړو چارواکو د نیولو په اړه د جرمونو نړۍوالې محکمې حکم د نړۍوال عدالت لپاره یو مهم پړاو دی. هغې ټینګار کړی، چې د جنسیتي توپیر او د ښځو د ځورونې عاملان باید بېسزا پاتې نهشي.
اریانا افغان هوايي شرکت اعلان کړی، چې له نږدې ۱۵ کلونو وروسته یې د ټکټونو پلور او د عملیاتي سیسټمونو او وېبپاڼې د مدیریت په برخه کې له یوه پاکستاني شرکت سره خپل قرارداد پای ته رسولی.
د برېټانیا د محافظهکار ګوند یوه لوړپوړي چارواکي کریس فلیپ ویلي، که دغه ګوند په راتلونکو ټاکنو کې واک ته ورسېږي، د اوسني حکومت هغه پروګرام به سمدستي لغوه کړي چې د افغانانو او فلسطینیانو لپاره د پناه غوښتنې نوې او خوندي لارې رامنځته کوي.
پر طالب ویاندویانو د پرله پسې نیوکو وروسته، د حکومت د رسنیو مرکز لپاره د طالبانو مشر له رسنیزو بنسټونو غوښتي، چې د ویاندویانو په ظرفیت لوړولو کې ورسره مرسته وکړي.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د سې شنبې په ورځ د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش سره اسلاماباد کې د لیدنې پر مهال وویل، په افغانستان کې مېشتې ترهګرې ډلې لا هم پاکستان په نښه کوي. هغه زیاته کړې چې اسلاماباد د دې ډلو د بهرني ملاتړ په اړه شواهد له اړوندو لورو سره شریک کړي دي.
پنجشېر کې د طالبانو والي محمداغا حکیم د سې شنبې په ورځ (تلې ۱۴مه ) وویل، دیني عالمان باید له منبرونو څخه د خلکو د پوهاوي لپاره کار واخلي او ځوانان له هغو بهیرونو سره له یوځای کېدو راوګرځوي چې نوموړي «د باطل لار» بللې ده.
په کابل کې ځايي سرچینې وايي، طالبانو د کابل په لویدیځ کې د امید سبز ښارګوټي هغه درې استازي چې د سې شنبې په ورځ یې نیولي وو، له تضمین اخیستلو وروسته خوشې کړي دي.
په بلخ کې د طالبانو والي یوسف وفا، له یوه ازبکستاني پلاوي څخه غوښتي چې د ازبکستان مشران دې په نړیوالو کنفرانسونو کې د طالبانو ننګه وکړي. په داسې حال کې چې طالبان د نه مشروعیت له امله، په څه باندې ۵ کلنه واکمنۍ کې لاهم نړیوالو کنفرانسونو ته د تګ جوګه شوي نه دي.
د طالبانو د پکتیا والي ملا مهرالله حماد ادعا کړې، چې د افغانستان ټول وګړي د دوی د واکمنۍ له برکته چمتو شوي، چې « د شریعت مطابق» ژوند وکړي او د ده په وینا، له « اخروي جزا» ځان وساتي. هغه دا هم ویلي، چې پکتیا کې یې پر ټولو دولتي کارکوونکي سل په سله «شریعت» تطبیق کړی.
له هغې وروسته، چې یوه ایراني مقام افغانستان د دغه هېواد د « دفاعي کمربند» یوه برخه وګڼله، د ایران د بهرنیو چارو مرستیال وزیر کابل ته د سفر پر مهال، د افغانستان د کانونو په استخراج کې د خپل هېواد د چمتووالي خبر ورکړی.
په مسکو کې مېشت امریکايي سیاسي شنونکي انډریو کورېبکو ویلي، که څه هم روسیه له طالبانو څخه د داعـ. ـش خراسان ډلې ځپل غواړي، خو بیا هم پر کابل واکمنو ته د مرګونو پوځي تجهیزاتو په ورکولو او پلورلو کې زړه نا زړه دي.
د راول والنبرګ په نامه یوه نړیوال څېړنیز مرکز په خپل تازه راپور کې ویلي چې د طالبانو له لوري د نجونو پر زدهکړو محدودیتونو، د ښوونیز نصاب بدلونونو او د ښوونکو اقتصادي ستونزو په افغانستان کې د زدهکړې پر کیفیت او لاسرسي منفي اغېزې کړي دي.
د غزني لپاره د طالبانو والي ، د ازبکستان له یوه پلاوي سره په لیدنه کې ویلي، چې طالبان د خپلو ژمنو په عملي کولو کې «اسلامي شریعت» په پام کې نیسي. د طالبانو منتقدان بیا له دیپلوماتیکو پلاویو سره د طالب چارواکو داسې خبرې« بې ضرورته کلیشې» او له دیپلوماتیکو ادابو لېرې بولي.
په ننګرهار کې د طالبانو د عامې روغتیا ریاست چارواکو ویلي چې په جلال اباد ښار کې یې ۲۶ غیرمعیاري روغتیايي مرکزونه تړلي او فعالیت یې وربند کړی دی. د معلوماتو له مخې، دا پرېکړه د روغتیايي څارنې د ځانګړو ټیمونو له لوري تر ارزونو او پلټنو وروسته شوې ده.
د افغانستان د عدلیې پخواني وزیر فضل احمد معنوي د طالب مشرانو د نیولو په اړه د جرمونو د نړیوالې محکمې پرېکړې په تړاو هیله څرګنده کړې چې افغان ولس به یوه ورځ په جنایتونو کې د دغو ښکېلو کسانو د محاکمې شاهد هم وي.