د طالبانو د هرات ولایت د اطلاعاتو او کلتور ریاست ویلي چې د کوچني اختر په ورځو کې زرګونه «سیلانیانو» د یاد ولایت له تاریخي او تفریحي ځایونو لیدنه کړې. یاد ریاست نه دي ویلي، چې په دې ورڅو کې څومره بهرني سیلانیان دغو سیمو ته ورغلي دي.
د افغانستان د ملي امنیت ادارې پخواني رییس رحمتالله نبیل په هېواد کې د نوي تعلیمي کال له پيل سره سم ویلي، چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو تړل یوازې د زدهکړو مخه نه نیسي، بلکې د افغانستان د راتلونکې دروازه هم تړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په قطر کې د یوې چورلکې پر لوېدو او په پېښه کې د ترکیې او قطر د ګډو ځواکونو د ۷ تنو غړو پر وژل کېدو خواشیني ښودلې. طالبانو په یوه اعلامیه کې له دواړو هېوادونو او د وژل شویو سرتېرو له کورنیو سره خواخوږي څرګنده کړې ده.
د جمهوریت پر مهال د کانونو او پټرولیم وزیرې نرګس نهان ویلي، سبا د افغانستان د زدهکړې لومړۍ ورځ ده، خو بیا هم نجونې ښوونځي ته نه شي تللی. نوموړې زیاته کړې، ښځې او نجونې یوازې د خپل جنس له امله له خپلو اساسي بشري حقونو محرومې دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ادارې یو این هبیتات وایي، په هېواد کې د کورونو، ځمکو او بنسټیزو خدماتو نابرابر لاسرسي ګڼ شمېر افغانان له پاکو اوبو او مناسبې صفا ساتنې محروم کړي، چې دا نه یوازې د زیربناوو، بلکې د برابرۍ، کرامت او بشري حقونو مسله هم ده.
له دوو ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو د ستنېدو پر دوام، د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر اژانس وایي، چې تېره ورځ شاوخوا ۱۱۲ کورنۍ بېرته افغانستان ته راستنې شوې دي. دغه کډوالې کورنۍ د سپین بولدک، ورېښمو پله او د اسلام کلا له لارو بېرته ستنې شوې دي.
د تېر جمهوري نظام د چارو ادارې مشر، فضل محمود فضلي، د نوي تعلیمي کال د پیل پر ورځ په ایکس پوسټ کې وویل چې پنځم کال دی چې د افغان نجونو زدهکړه د طالبانو له لوري خنډ سره مخ ده او د زدهکړې رڼا یې په تیارو بدله کړې.
د طالبانو تر واک لاندې افغانستان بانک ویلي، چې تېر ۱۴۰۴ لمریز کال کې یې د امریکايي ډالر په وړاندې د افغانیو ارزښت ۹.۹۳ سلنه لوړ ساتلی. خو تازه په منځني ختیځ کې د کړکېچ زیاتېدو له امله د ختيځې اسیا په سوداګرۍ کې ډالر لوړ شوی او ۹۹.۶۲ ته رسېدلی.
د افغانستان ډېری کروندګر او باغ لرونکي شکایت کوي چې هر کال تازه مېوې او سبزیجات د سړو خونو د نشتون له امله په ارزانه بیه پلوري، خو طالبان وایي چې د دې تشې د پوره کولو لپاره یې کار کړی او لا هم هڅه کوي.
طالب سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې دغې ډلې له سوېل او سوېل لوېدیځو ولایتونو څخه کندهار ته د خپلو زرګونه جنګیالیو لېږد پیل کړی دی. د معلوماتو لهمخې، د دغو ځواکونو یوه برخه لا دمخه د کندهار قول اردو ته رسېدلې ده.
د تېر جمهوري نظام پر مهال د ولسي جرګې پخوانۍ غړې مریم سلیمانخېل وايي، په افغانستان کې به نوی تعلیمي کال پيل شي، «خو د نجونو لپاره نه». هغه زیاتوي، د پنځم کال لپاره له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدهکوونکو څوکۍ لا هم خالي پاتې دي.
د تېر جمهوري نظام پر مهال د ولسي جرګې پخواني غړي کمالناصر اصولي د نوي ښوونیز کال د پیلېدو په درشل کې غوښتنه کړې، چې له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدهکوونکو پر مخ د ښوونځيو دروازې باید پرانېستل شي.
د بشري حقونو په برخه کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي د نوروز او نوي تعلیمي کال د پیل په اړه پیغام کې ویلي، چې په افغانستان کې د یو بل نوي تعلیمي کال په پیل کې هم نجونو ته ښوونځیو ته د تګ اجازه نه ورکول کېږي.
پخواني ولسمشر حامد کرزي د جرمني د فرانکفورټ ښاروالۍ شورا ته د هوسۍ اندړ د بریالیتوب له امله مبارکي ویلې او زیاته کړې یې ده، که زمینه برابره وي افغان ښځې په داخل او خارج کې د ژوند په هره برخه کې ځلېږي.
د بشري حقونو په چارو کې د فرانسې سفیره ایزابل روم وایي، هېواد یې له طالبانو سره هر ډول خبرې اترې ردوي او هغه محدودوونکي قوانین غندي چې د ښځو بنسټیز حقونه او عامه ځایونو ته د هغوی لاسرسی یې په نښه کړی دی. مېرمن روم وویل، افغان مېرمنې باید په هره پرېکړه کې د بحث پر مېز حضور ولري.
د کندهار ښار د شپږو ناحیو او پنځو ولسوالیو اوسېدونکي د اوبو له سخت ناورین سره مخ دي. د ښار اوسېدونکي وايي، چې د څښاک اوبه په پیسو پېري او د ولسوالیو یو شمېر اوسېدونکي بیا د اوبو د کمښت له امله کډوالۍ ته اړ شوي دي.
د امریکا د کوینز بلفاسټ پوهنتون استاد مایکل سمپل وايي، که طالبان د امریکايي بندیانو د خوشې کولو په اړه د واشنګټن خبرداری له پامه وغورځوي، متحده ایالات به یې پر وړاندې اقدام وکړي.
فایننشل ټایمز په خپله سرمقاله کې ویلي چې د امریکا حکومت باید د پاکستان پر نظامي مشرتابه فشار راوړي چې په افغانستان کې بریدونه ودروي او طالبان هم باید له وسله والو سره د مقابلې لپاره تر فشار لاندې راوستل شي او هم وهڅول شي. ورځپاڼه وايي، نړۍ د افغانستان له وضعیت نه ناخبره ده.
د طالبانو پوهنې وزارت په یوه رسمي مکتوب کې، چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلی، د نوي ښوونیز کال مراسم د وري شپږمې ته ځنډولي. په ننګرهار، پکتیا، پکتیکا او خوست ولایتونو کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د جګړو له امله دلته ډېری بېځایه شوي خلک د ښوونځیو په ودانیو کې میشت دي.
له نورستان څخه دریو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د پاکستاني ځواکونو ورځنیو توغندیزو بریدونو کامدېش او برګمټال ولسوالیو ته لاسرسی ستونزمن کړی. د سرچینې په وینا، په دغو ولسوالیو کې د پاکستاني ځواکونو بریدونو کې ګڼ طالبان وژل شوي. طالبانو تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یو مکتوب افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړی، چې ښیي د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په برلین کې د افغانستان سفارت د دویم سکرتر محمد اصف عبدالله دنده د روانې وري میاشتې تر ۲۵ مې پورې ښودلې ده. متقي له محمد اصف عبدالله غوښتي چې کابل ته ورشي.
په افغانستان کې د اوبو کمښت ورځ تر بلې زیاتېږي او ګڼې کورنۍ اړې دي، چې د څښاک اوبو ترلاسه کولو لپاره اوږد مزل وکړي یا له ناپاکو سرچینو استفاده وکړي. د سره صلیب نړۍواله کمېټه وايي، دغه وضعیت د خلکو پر روغتیا، اقتصاد او ټولنیز ثبات جدي اغېز کړی دی.