د ملګرو ملتونو په جینوا کې د افغانستان دایمي استازي نصیر احمد اندېشه د یوه ۲۷ کلن افغان انجینر «شمس» مړینه د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ژور ټولنیز او بشري بحران نښه بللې او ویلي یې دي چې هېواد له یوې «خاموشې انساني فاجعې» سره مخ دی.
په افغانستان کې د روغتیا نړېوال سازمان دفتر ویلي، طبیعي پېښې پر ټولو خلکو یو شان اغېز نه کوي. یاد سازمان پر اېکس لیکلي چې لږ تر لږه ۷۰ تر ۸۰سلنه د بیړنیو مرستو بېړني اړمن کسان ښځې او ماشومان دي او نږدې ۷۵ سلنه هغه کسان چې د طبیعي پېښو له امله بېځایه کېږي هم ښځې او ماشومان دي.
د افغانستان د خبریالانو مرکز (ای ایف جی سي) وايي، د طالبانو د استخباراتو ادارې په بامیان ولایت کې د «بامیان راډیو» فعالیت درولی او دا اقدام یې د رسنیو د ازادۍ او معلوماتو ته د لاسرسي له حقه ښکاره سرغړونه بللې ده.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت ویلي، د ترکیې او نورو هېوادونو لپاره د کاري ویزو د غیرقانوني صدور او تور بازار په تړاو یې د سیاحتي او زیارتي شرکتونو استازي او مسئولین احضار کړي. دغه وزارت په کابل کې د یادو شرکتونو استازو ته د احضار استعلامونه سپارلي او پوښتنې یې ترې کړې دي.
د افغانستان د بشر حقونو د خپلواک کمېسیون پخوانۍ مشرې شهرزاد اکبر د رواداري بنسټ ورستي راپور ته په اشارې سره د طالبانو په توقیف ځایونو کې د روانو شکنجو او د بندیانو د مړینې په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړې او دا وضعیت یې د نه زغملو وړ بللی دی.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت وایي، د روانې اونۍ په ترڅ کې د پاکستان له بندخونو ۳۰۷ افغان کډوال ازاد شوي او افغانستان ته راستانه شوي دي.
د طالبانو تر واک لاندې له پېښو سره د مبارزې د چمتووالي ادارې ویاند محمدیوسف حماد وایي، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې په کندهار، هرات، غور او تخار ولایتونو کې د تالندې او برېښنا، توپانونو او سېلابونو له امله لږ تر لږه شپږ کسان مړه او ۱۱ نور ټپیان دي.
په داسې حال کې چې نړۍ په نورو نړیوالو کړکېچونو کې بوخته ده، افغانستان له پامه غورځول کېږي او د بشري ناورین له سخت وضعیت سره مخ دی. د جرمني بیلډ ورځپاڼې ددغه هېواد د پرمختیا وزارت له قوله ویلي، چې ۶۴ سلنه افغانان په فقر کې ژوند کوي او ۱۴ میلیونه نور له لوږې سره مخ دي.
د طالبانو دفاع وزیر د امنیتي او تصفیوي کمیسیون له غونډې وروسته په مزارشریف کې روضې ته ورغلی او د هغې بېلابېلې برخې یې کتلې دي. مولوي یعقوب نن د افغانستان د ۹ شمالي ولایتونو له والیانو سره د امنیتي وضعیت په تړاو ناسته درلوده.
د ازبکستان او افغانستان ترمنځ د ټوکر (نساجۍ) په برخه کې د همکارۍ د پراختیا په موخه یوه ازبکستاني پلاوي کابل او یو شمېر ولایتونو ته سفر کړی او له افغان سوداګرو او د طالبانو له چارواکو سره یې خبرې کړې دي.
د ډلهییز امنیت تړون سازمان اعلان کړی چې د روان کال په وروستیو کې له شانګهای همکاریو سازمان او د ناپېیلو هېوادونو ټولنې سره یوځای د افغانستان او منځنۍ اسیا امنیتي وضعیت ارزوي.
ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د طالبانو استخباراتو د غور ولایت په دولتیار ولسوالۍ کې لږ تر لږه ۳۰ کسان له مخالفو ډلو سره د همکارۍ په تور نیولي او نامعلوم ځای ته یې لېږدولي دي.
د طالبانو د ټولګټو وزارت وايي، د تورغونډۍ ـ هرات ـ کندهار ـ سپین بولدک د رېل پټلۍ سترې پروژې سروې او ډیزاین بشپړ شوی او ټاکل شوې چې د دې پروژې عملي چارې په نږدې راتلونکي کې پیل شي.
د اروپايي پارلمان غړو د پنجشنبې په ورځ د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت په اړه یو پرېکړهلیک تصویب کړ چې له اروپايي ټولنې نه پکې د طالبانو پر لوړپوړو مشرانو د بندیزونو پراخولو غوښتنه شوې ده.
د افغانستان په یو شمېر شمالي ولایتونو، په ځانګړي ډول بدخشان کې د امنیتي پېښو او د کانونو پر سر له شخړو سره هممهاله، د طالبانو د امنیتي او تصفیوي چارو مرکزي کمېسیون د نهو شمال ختیزو او شمال لویدیزو ولایتونو پر امنیتي حالاتو ناسته کړې ده.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) د زوجینو د تفریق په تړاو د طالبانو د قانونپر توشیح کېدو اندېښنه ښودلې ده. د یوناما سرپرستې ویلي، چې ۱۸مه ګڼه فرمان د هغه پراخ او ژور اندېښمنوونکي بهیر یوه برخه ده چې د افغان ښځو او نجونو حقونه پکې په تدریج له منځه ځي.
طالبان وایي چې په هرات ولایت کې د یو میلیارد او ۶۶۱ میلیونه افغانیو په ارزښت پنځه لویې ښاري پروژې پرانیستل شوې او ګټې اخیستنې ته وسپارل شوې.
ازادۍ جبهې تېره شپه د کابل پوځي هوايي ډګر پر یوه مرکز د راکټي بریدونو ادعا کړې ده. یادې جبهې ویلي، دغه اډه، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې ده، د وسلو او تجهیزاتو د زېرمه کولو ترڅنګ د ځینو ځواکونو د پوځي روزنې لپاره هم کارېده. طالبانو دغه ادعا لا نه ده تایید کړې.
د طالبانو د مالیې وزارت وایي چې پر وارداتي اوړو د ګمرکي تعرفې له لوړولو وروسته افغانستان ته د غنمو واردات ۳۴۵ سلنه زیات شوي دي. د وزارت په وینا، دا اقدام د کورنیو تولیداتو د ملاتړ او د اوړو د پروسس صنعت د پیاوړتیا په موخه شوی دی.
د ازبکستان د اوسپنې پټلۍ ادارې مسوولانو د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ته ویلي، چې غواړي د نایب اباد تمځي په سیمه کې د اورګاډي یونیم کیلومټر نوې پټلۍ جوړه کړي او د دې پټلۍ ترڅنګ د بارونې او تخلیې لپاره څو ګودامونه هم جوړوي.
د ۲۰۱۶ کال د مې پر ۲۱مه د طالبانو مشر ملا اخترمحمد منصور او د هغه موټرچلوونکی د بلوچستان د احمدوال ښارګوټي په څنډه کې ووژل شول. دغه ښارګوټی د بلوچستان ایالت له مرکز کوټې څخه تر ایران پورې پر غځېدلې لویه لار، له تفتان سرحد څخه شاوخوا ۵۰۰ کیلومتره لرې پروت دی.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت وایي چې د عرفې ورځې او د لوی اختر د رارسېدو په مناسبت په ټول هېواد کې څلور ورځې عمومي رخصتي اعلان شوې ده. د دغه وزارت د اعلامیې له مخې، دا رخصتي د غبرګولي میاشتې له ۵مې نېټې څخه پیلېږي او د همدې میاشتې تر ۹مې نېټې پورې غځیږي.