د قومي وطن ګوند مشر او د پاکستان د کورنیو چارو پخواني وزیر افتاب احمدخان شېرپاو ویلي، له پاکستان نه د افغان طبي محصلانو اېستل به د هغوی د زدهکړو او راتلونکي پر برخلیک منفي اغېز وکړي او حکومت باید دغه محصلانو ته د زدهکړو بشپړولو فرصت ورکړي.
د کاناډا د ناټو ټولنې په یوه تحلیلي راپور کې راغلي، چې د افغانستان جګړې نه یوازې د کاناډا د پوځ پر عملیاتو بلکې د دغه هېواد پر پوځي مشرانو، پوځي لومړیتوبونو او دفاعي پالیسیو هم ژور اغېز کړی دی.
د پاکستان تحریک انصاف مرکزي غړی او د دغه هېواد د ملي اسمبلۍ پخوانی رییس اسد قیصر ویلي، چې له پاکستان نه د افغان محصلانو د اېستلو په اړه دې د دغه هېواد د طبي شورا پرېکړه سملاسي بېرته واخیستل شي.
هېلو ټرسټ سازمان په یوه تازه راپور کې ویلي، په ۲۰۲۵کال کې افغانستان د هغه نهو هېوادونو له ډلې و چې د چاودېدونکو توکو له امله پهکې نوې مرګژوبله ثبت شوې ده. د دغه سازمان په وینا، د یادو پېښو ۸۷ سلنه قربانیان ملکي وګړي وو.
د نجونو د زدهکړو او د تعلیم حق فعالې پرستو حکیم ویلي، په افغانستان کې د نجونو او ښځو پر زدهکړو محدودیتونو یو وار بیا ګڼې افغانې مېرمنې دې ته اړې اېستې چې د تېرو کلونو په څېر د پټو ښوونځیو او بدیلو ښوونیزو لارو پر موندلو تکیه وکړي.
د پنجشېر لپاره د طالبانو د پوهنې ریاست د تعلیم او تربیې مرستیال حسیبالله وايي، یوازې په دغه ولایت کې ۱۲۰ دیني مدرسې او دارالعلوم فعال دي. د پنجشېر لپاره طالب والي بیا وايي، د همدې مدرسو په برکت یې امریکا ماته کړې ده. د چارو څارونکي مدرسې د راتلونکو طالب جنګیالیو مرکزونه ګڼي.
ناټو کې د امریکا پخوانی سفیر نیکولاس برنز وايي، واشنګټن د سپټمبر له ۱۱مې بریدونو وروسته د خپلو ملګرو هېوادونو پراخ ملاتړ ترلاسه کړ، خو افغانستان کې د امریکا ۲۰ کلن حضور د دغه هېواد د ماموریت اصلي موخه ګډهوډه کړه. هغه وایي، موږ فکر نه کاوه چې ۲۰ کاله به په افغانستان کې پاتې شو.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وايي، د جنایي جرمونو پر وړاندې د مبارزې ځواکونو یې په شپږو ولایتونو کې د عملیاتو پر مهال ۱۵ کسان د بېلابېلو جرمونو په تړاو نیولي دي.
د پنجشېر لپاره د طالبانو والي محمد اغا حکیم د دیني مدرسو په یوې غونډه کې ادعا کړې: «داسې استقلال لرو، چې د هېچا فرمایش نهمنو او له هېچا پیسې نهاخلو». خو تر دې وړاندې امرالله صالح ادعا کړې وه، چې امریکا همدا تېره اونۍ طالبانو ته ۲۰ میلیونه ډالره ورکړي دي.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق او د جاپان د نړیوالې همکارۍ ادارې «جایکا» چارواکو په افغانستان کې د قابلګۍ خدمتونو د پیاوړتیا، د میندو د روغتیايي اړتیاوو او د زېږون روغتیا په برخه کې د همکارۍ په اړه خبرې کړې دي.
په پاریس کې د ۱۴ کسانو محاکمه پیل شوې چې ډېری یې د افغانستان وګړي دي او د مانیښ کانال له لارې د پناهغوښتونکو د تېرېدو پر مهال د لږ تر لږه ۳۱ کسانو د مړینې په تړاو تورن دي.
۶ ورځې مخکې په هرات ښار کې یو ۳۰ کلن ځوان له شکنجې وروسته په رڼا ورځ په ډزو ووژل شو. ځايي طالبان ادعا لري، چې د پېښې په تړاو مظنونین نیول شوي، خو په تړاو یې هېڅ ډول معلومات نهدي ورکړي. دغه ولایت لپاره د طالبانو د امنیت امر بیا وايي هر «ږیرهور او لونګۍ والا» طالب نهدی.
د روغتیا نړیوال سازمان (ډبلیو ایچ او) په افغانستان کې د پولیو یا د ماشومانو د ګوزڼ د څلورو نوو مثبتو پېښو له ثبتېدو خبر ورکړی او وايي چې په روان کال کې د دې ناروغۍ د مثبتو پېښو شمېر ۲۳ ته رسېدلی دی.
د طالبانو مخالفې وسلهوالې ډلې، متحدې جبهې اعلان کړی چې ځواکونو یې د کندهار ښار په ۱۵مه حوزه کې د طالبانو یو پولیس په نښه کړی او وژلی دی. دغې جبهې په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې وژل شوي طالب پولیس د سیمې اوسېدونکي ځورول او له خلکو سره یې ناسم او توند چلند کاوه.
د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزیر د ننګرهار د شېرزاد ولسوالۍ د شوکاڼي د یوه کان تړون له یوه کورني خصوصي شرکت سره د نږدې ۱۵ میلیونه ډالرو په ارزښت د ۳۰ کلونو لپاره لاسلیک کړ. د دغه وزارت په وینا، د هر ټُن شوکاڼي د استخراج په صورت کې ۱۹۷۰ افغانۍ طالبانو ته حقالامتیاز ورکول کېږي.
د کډوالو لپاره د ناروې د شورا عمومي منشي یان اېګلنډ افغانستان ته د خپل سفر پر مهال خبرداری ورکړی چې نړیوالې ټولنې دا هېواد په بشپړ ډول هېر کړی او پرېښی یې دی، چې له امله یې بشري بحران میاشت په میاشت په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو پر وړاندې مخ په خرابېدو روان دی.
د طالبانو د لوړو زدهکړو وزیر وايي، د اسلامي نظام د امیر ټاکنه د «اهل الحل والعقد» له لارې کېږي او خبرداری یې ورکړی چې هېڅوک د مخالفت حق نهلري او د «امیر» د امر منل «واجب» دي. د هغه په باور د جمهوریت قوانین د اشخاصو له لوري د خپل ذوق مطابق جوړيږي او له شریعت سره په ټکر کې وي.
د بېپولې خبریالانو سازمان له طالبانو غوښتي، چې په کابل کې دې د راه فردا ټلوېزیون دفتر بېرته پرانیزي او د دې رسنۍ نوی د امتیاز خاوند سلمان اخلاقي دې سمدستي خوشې کړي.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (ایف ای او) وايي، افغانستان د نړۍ له سختو تغذیوي بحرانونو څخه له یوه سره مخ دی او د دغه ګواښونکې کړۍ د ماتولو او مخنیوي په برخه کې لا ډېرو پانګونو ته اړتیا ده.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر فولکر تورک وایي، نړۍ د افغانستان خلک هېر کړي او د هغوی د ورځ تر بلې زیاتېدونکي کړاو پر وړاندې یې «ژوره او درنه چوپتیا» غوره کړې ده.
د افغانستان د عامې روغتیا پخوانۍ وزیرې ثریا دلیل د پاکستان له لوري د افغان طبي محصلینو د اېستلو پر پرېکړه سخته اندېښنه ښودلې. هغه وایي، د افغانستان علمي او طبي بنسټونه، په ځانګړي ډول د افغانستان طبي شورا باید دا موضوع جدي ونیسي او د حل لپاره یې کوټلي ګامونه پورته کړي.
په مخکېني جمهوري نظام د ننګرهار والي ضیاالحق امرخېل په پاکستان کې د طب د برخې افغان محصلینو په تړاو د دغه هېواد د طبي او غاښونو شورا پرېکړه په کلکه غندلې او غوښتنه کړې یې چې زدهکړیالان باید د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي کړکېچونو قرباني نهشي.