د بدخشان سیمهییزو سرچینو ویلي، چې د دغه ولایت په نسي ولسوالۍ کې د طالب ځواکونو او د یادې ډلې د ناراضه قوماندان جمعهخان فتح ترمنځ نښتو زور اخیستی دی. د سرچینو په وینا؛ په څو سیمو کې سخته جګړه روانه ده او په نښتو کې دواړه خواوو ته سخته مرګژوبله هم اوښتې ده.
د بشري حقونو سازمان هانا خبرداری ورکړی، چې له ایران نه د بېاسناده افغانانو د اېستلو لړۍ دوام ښځې او ماشومان له جدي بشري او خوندیتوب له ګواښونو سره مخ کولای شي.
د افغان رسنیو ملاتړ سازمان د طالبانو د پنځه کلنې واکمنۍ پرمهال د رسنیو اړوند یو راپور کې ویلي: «د هېواد رسنیز وضعیت له پراخو ننګونو او بدلونونو سره مخ شوی». راپور زیاتوي، د کاري چاپېریال تنګېدل، قانوني پېچلتیاوې او مالي ننګونې د ژورنالیزم د ۲۰ کلنو لاسته راوړنو د ورکېدو لامل شوي.
د ایران د کرنې وزیر غلام رضا نوري قزلجه د چهارشنبې په ورځ (د زمري ۲۱مه) د یو پلاوي په مشرۍ کابل ته ورسېده. په کابل کې د ایران سفارت پر اېکس پاڼه په یوه یادښت کې کابل ته د ایران د کرنې وزیر د سفر موخه له طالب چارواکو سره د نوموړي ناسته او د کرنې له نندارتون څخه لیدنه ښودلې ده.
د افغانستان د ښځو د تاریخ بدلون غورځنګ د طالبانو د واکمنۍ پنځمې کلیزې په مناسبت په یوې اعلامیه کې ویلي، چې تېرو پنځو کلونو افغانستان د خپل معاصر تاریخ له تر ټولو ژورو بشري، سیاسي او اقتصادي ناورینونو سره مخ کړی دی.
د تهران د والي ویاند علي رزازي ویلي، چې په تېرو پنځو میاشتو کې تر ۴۴زره ډېر بېاسناده افغان کډوال په خپله خوښه یا جبري توګه افغانستان ته ستانه شوي دي. هغه ویلي، چې د بېاسناده افغان کډوالو د اېستلو لړۍ په چټکۍ سره روانه ده.
فایننشل ټایمز راپور ورکړی، د طالبانو تر بیا واکمنۍ وروسته په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر حقونو محدودیتونه پراخ شوي او افغان ښځې د تګراتګ له محدودیتونو، کاري بندیزونو او د زدهکړو له محرومیت سره مخ دي او د کورني تاوتریخوالي پر وړاندې یې د قانوني خوندیتوب لارې هم محدودې شوې دي.
د ۱۴۰۰کال (د زمري ۲۱مه) غزني، هرات او د بادغیس مرکز قلعه نو د طالبانو لاس ته ولوېدل. په همدې ورځ طالبانو د یوشمېر ولایتونو زندانونه هم مات کړل او په زرګونه بندیان یې خوشې کړل. د زمري ۲۱مه د افغانستان د جمهوري نظام د سقوط پر لور د چټکو پوځي بدلونونو له مهمو ورځو څخه وه.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق (UNFPA ) وايي، د سېلابونو له امله شاوخوا زر کورنۍ د څښاک پاکو اوبو او روغتیايي خدمتونو له ستونزو سره مخ شوې دي. د یاد صندوق په وینا؛ نورستان تر ټولو ډېر اغېزمن شوی ولایت دی.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وايي، د مرستو د کمښت له امله په دغه هېواد کې د لوږې، بېوزلۍ، خوارځواکۍ، طبیعي پېښو او بېځایه کېدو ستونزې لاپسې پراخې شوې دي.
برتانوۍ ورځپاڼې ډیلي میل راپور ورکړی، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته د یادې ډلې چارواکي هڅه کوي له ګڼو هېوادونو سره کاري او دیپلوماتیکې اړیکې پراخې کړي؛ خو تراوسه یوازې روسیې د طالبانو حکومت په رسميت پېژندلی دی.
د طالبانو د واکمنۍ له پنځمې کلیزې سره هممهاله د اروپايي ټولنې له لوري له یادې ډلې سره د تعامل په اړه نیوکې زیاتې شوې دي.
د افغانستان نومیالی لیکوال، ډیپلومات او پخوانی وزیر عبدالغفار فراهي د امریکا په ویرجینیا ایالت کې د ورپېښې ناروغۍ له امله مړ شوی دی. ارواښاد فراهي د مشهور کتاب «افغانستان د دیموکراسۍ په لسیزه کې» لیکوال او د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت په بېلابېلو برخو کې یې دنده ترسره کړې وې.
ګارډین ورځپاڼې په یوه ځانګړي راپور کې د ۱۲ افغانو ښځو او نجونو د ورځني ژوند کیسې خپرې کړې دي. دغو ښځو او نجونو د زدهکړو او کار پر وړاندې د بندیزونو، امنیتي وېرې، د ژوند د سختو شرایطو او په افغانستان کې د هیلو او خپلواکۍ د ساتلو لپاره د خپلو هڅو په اړه خبرې کړې دي.
د «مډل ایسټ ای» د یوه ځانګړي راپور له مخې، د جرمونو نړیوالې محکمې قاضیانو تېر کال د طالبانو د مشر، هبتالله اخوندزاده او د دې ډلې د سترې محکمې د رییس عبدالحکیم حقاني ترڅنګ، د طالبانو د دوو نورو لوړپوړو غړو د نیولو پټ حکمونه هم صادر کړي دي.
په کویټ کې د طالبانو سفیر مولوي محمد شفیق خطیب او د «الساير» سوداګریزې ډلې د اجراییه پلاوي مرستیال محمد ناصر السایر د افغانستان د امنیتي وضعیت او اقتصادي فرصتونو په اړه خبرې کړې دي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت وايي، په کابل کې ملګري ملتونه د راستنېدونکو کډوالو لپاره د یوه نوي مېشتغالي او د قالین اوبدنې د یوې کارخونې د جوړولو طرحه تر ارزونې لاندې ده.
په اتریش کې د مدني ټولنو یوه ایتلاف د طالبانو د واکمنۍ د پنځم کال په درشل کې له اتریش او اروپايي ټولنې غوښتي چې د طالبانو پر وړاندې اصولي، یو موټی او اوږدمهاله تګلاره خپله کړي.
د افغانستان د عامې روغتیا پخوانۍ وزیره ثریا دلیل په هرات کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) د دوو افغان کارکوونکو د نیول کېدو په غبرګون کې وايي، د ملګرو ملتونو کارکوونکي د خپلو رسمي دندو د ترسره کولو پر مهال له خوندیتوب څخه برخمن دي.
سیمهییزې سرچینې وايي، طالبانو د غزني د نواباد هزاره مېشتي ښارګوټې اوسېدونکو ته امر کړی چې په یوه اونۍ کې خپل کورونه پرېږدي. سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، طالبانو خبرداری ورکړی چې که د کورونو له پرېښودو ډډه وکړي، په زور به وایستل شي او کورونه به یې ونړول شي.
د افغانستان د پخوانۍ ولسي جرګې غړی رمضان بشردوست وايي، د طالبانو چارواکي د ساده ژوند او د اسلام د لومړنیو خلفاوو په څېر د حکومتولۍ د ادعاوو پر خلاف، اوس تر پخوا ډېر په تشریفاتو، تجمل او ګڼو ساتونکو کې ښکېل دي.
د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې مشران وايي، د دواړو هېوادونو ترمنځ د لارو د پرانیستلو په اړه له دولتي چارواکو سره یې خبرې روانې دي، تمه شته خو تر اوسه په دې برخه کې کوم د پام وړ پرمختګ نه دی شوی.