افغانستان

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند سجاد حیدر خان ویلي، چې حکومت د ټولو افغان محصلانو د اېستلو پرېکړه نه‌ده کړې. د هغه په وینا، هغه افغان محصلان چې د پاکستان ویزې لري کولای شي خپلو زده‌کړو ته دوام ورکړي.

د ملګرو ملتونو د نشه‌یي توکو او جرمونو ضد دفتر ویلي، د ۲۰۲۶کال د جنورۍ او جون میاشتو ترمنځ یې د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې پر نشه‌یي توکو د روږدو ۲۱۳ کسانو سره د درملنې په برخه کې مرسته کړې؛ څو بېرته خپل عادي ژوند ته وګرځي.

د کابل له یوه پټ ښوونځي نه ۲۱ افغانو نجونو په خپلو لیکونو کې له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د زده‌کړو، کار او ازاد ژوند حق ته یې پاملرنه وکړي. د سي‌بي‌اېس نیوز د راپور له مخې، دغه نجونې چې عمرونه یې د ۱۴ او ۱۶ کلونو ترمنځ دي، پر زده‌کړو د بندیزونو له امله په پټه زده‌کړې کوي.

په کندهار کې ځايي سرچینې وایي، د دغه ولایت د پنجوايي ولسوالۍ په صالحانو سیمه کې یو کس وژل شوی او جسد یې د پېښې پټولو په موخه تر یوه دېوال لاندې ښخ شوی دی. سرچینې وایي، وژل شوی کس د کاروبار په موخه پنجوايي ته تللی و او له یوشمېر کسانو سره یې په کاروبار کې شراکت درلود.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) وايي، د ۲۰۲۶کال د جنورۍ او جولای میاشتو ترمنځ تر ۵۰۰ ډېر داسې افغان ماشومان ثبت شوي چې یا بې‌سرپرسته او یا هم له خپلو کورنیو جلا افغانستان ته ستانه شوي دي.

د افغانستان ازادۍ جبهې په نامه وسله‌والې ډلې ویلي، تېره شپه یې د کاپیسا ولایت په تګاب ولسوالۍ کې د ملي‌ اردو پر پخوانۍ او د طالبانو پر اوسنۍ اډې برید کړی چې له امله یې درې طالبان وژل شوي او دوه نور ټپیان دي.

د بشري حقونو څار بنسټ له پاکستان نه غوښتي، چې د افغان طبي محصلانو د اېستلو پرېکړه بېرته واخلي او هغوی ته اجازه ورکړي چې زده‌کړې بشپړې کړي. دغه سازمان د نجونو پر زده‌کړو د طالبانو بندیزونو ته په اشارې ویلي، د افغان ښځینه محصلانو اېستل کولای شي دوی د زده‌کړو له فرصته محرومې کړي.

د «رېچ» څېړنیزې ادارې په راپور کې راغلي، چې په افغانستان کې تر ۲۰۲۱کال وروسته فقر، بې‌کاري، د خوړو کمښت او طبیعي پېښې د خلکو د بې‌ځایه کېدو مهم لاملونه ګرځېدلي دي. د راپور له مخې، په ۲۰۲۵کال کې ۳.۱ مېلیونه افغانان د هېواد دننه بې‌ځایه شوي چې د افغانستان د نفوس نږدې ۶سلنه جوړوي.

د افغانستان پخواني‌ ولسمشر حامد کرزي د پاکستان هغه پرېکړه چې له مخې یې د طب افغان محصلان د زده‌کړو له دوام محرومېږي «خواشینوونکی» اقدام بللی او د یادې پرېکړې د لغوه کېدو غوښتنه یې کړې ده.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ ویلي، له طالبانو سره په ځینو برخو کې تعامل او خبرې اړینې دي؛ خو دغه تعامل باید د بشري حقونو او نړۍوالو اصولو پر بنسټ وي.

په لوګر کې د طالبانو د ۳۰۳ پلي لوا ویاند محمد نوروز ځلاند ویلي، په غزني کې یې ۴ میله اېم فور، پنځه کلاشینکوف او په زیات شمېر نور مهمات کشف او ترلاسه کړي دي. طالبانو ویلي، په دې تړاو یې یو کس هم نیولی چې وسلې یې له خوست نه غزني‌ ته لېږدولې.

د قومي وطن ګوند مشر او د پاکستان د کورنیو چارو پخواني وزیر افتاب احمدخان شېرپاو ویلي، له پاکستان نه د افغان طبي محصلانو اېستل به د هغوی د زده‌کړو او راتلونکي پر برخلیک منفي اغېز وکړي او حکومت باید دغه محصلانو ته د زده‌کړو بشپړولو فرصت ورکړي.

د کاناډا د ناټو ټولنې په یوه تحلیلي راپور کې راغلي، چې د افغانستان جګړې نه یوازې د کاناډا د پوځ پر عملیاتو بلکې د دغه هېواد پر پوځي مشرانو، پوځي لومړیتوبونو او دفاعي پالیسیو هم ژور اغېز کړی دی.

د پاکستان تحریک انصاف مرکزي غړی او د دغه هېواد د ملي اسمبلۍ پخوانی رییس اسد قیصر ویلي، چې له پاکستان نه د افغان محصلانو د اېستلو په اړه دې د دغه هېواد د طبي شورا پرېکړه سملاسي بېرته واخیستل شي.

هېلو ټرسټ سازمان په یوه تازه راپور کې ویلي، په ۲۰۲۵کال کې افغانستان د هغه نهو هېوادونو له ډلې و چې د چاودېدونکو توکو له امله په‌کې نوې مرګ‌ژوبله ثبت شوې ده. د دغه سازمان په وینا، د یادو پېښو ۸۷ سلنه قربانیان ملکي وګړي وو.

د نجونو د زده‌کړو او د تعلیم حق فعالې پرستو حکیم ویلي، په افغانستان کې د نجونو او ښځو پر زده‌کړو محدودیتونو یو وار بیا ګڼې افغانې مېرمنې دې ته اړې اېستې چې د تېرو کلونو په څېر د پټو ښوونځیو او بدیلو ښوونیزو لارو پر موندلو تکیه وکړي.

د پنجشېر لپاره د طالبانو د پوهنې ریاست د تعلیم او تربیې مرستیال حسیب‌الله وايي، یوازې په دغه ولایت کې ۱۲۰ دیني مدرسې او دارالعلوم فعال دي. د پنجشېر لپاره طالب والي بیا وايي، د همدې مدرسو په برکت یې امریکا ماته کړې ده. د چارو څارونکي مدرسې د راتلونکو طالب جنګیالیو مرکزونه ګڼي.

ناټو کې د امریکا پخوانی سفیر نیکولاس برنز وايي، واشنګټن د سپټمبر له ۱۱مې بریدونو وروسته د خپلو ملګرو هېوادونو پراخ ملاتړ ترلاسه کړ، خو افغانستان کې د امریکا ۲۰ کلن حضور د دغه هېواد د ماموریت اصلي موخه ګډه‌وډه کړه. هغه وایي، موږ فکر نه کاوه چې ۲۰ کاله به په افغانستان کې پاتې شو.