افغانستان

په مسکو کې مېشت امریکايي سیاسي شنونکي انډریو کورېبکو ویلي، که څه هم روسیه له طالبانو څخه د داعـ. ـش خراسان ډلې ځپل غواړي، خو بیا هم پر کابل واکمنو ته د مرګونو پوځي تجهیزاتو په ورکولو او پلورلو کې زړه نا زړه دي.

د راول والنبرګ په نامه یوه نړیوال څېړنیز مرکز په خپل تازه راپور کې ویلي چې د طالبانو له لوري د نجونو پر زده‌کړو محدودیتونو، د ښوونیز نصاب بدلونونو او د ښوونکو اقتصادي ستونزو په افغانستان کې د زده‌کړې پر کیفیت او لاسرسي منفي اغېزې کړي دي.

د غزني لپاره د طالبانو والي ، د ازبکستان له یوه پلاوي سره په لیدنه کې ویلي، چې طالبان د خپلو ژمنو په عملي کولو کې «اسلامي شریعت» په پام کې نیسي. د طالبانو منتقدان بیا له دیپلوماتیکو پلاویو سره د طالب چارواکو داسې خبرې« بې ضرورته کلیشې» او له دیپلوماتیکو ادابو لېرې بولي.

په ننګرهار کې د طالبانو د عامې روغتیا ریاست چارواکو ویلي چې په جلال‌ اباد ښار کې یې ۲۶ غیرمعیاري روغتیايي مرکزونه تړلي او فعالیت یې وربند کړی دی. د معلوماتو له مخې، دا پرېکړه د روغتیايي څارنې د ځانګړو ټیمونو له لوري تر ارزونو او پلټنو وروسته شوې ده.

د افغانستان د عدلیې پخواني وزیر فضل احمد معنوي د طالب مشرانو د نیولو په اړه د جرمونو د نړیوالې محکمې پرېکړې په تړاو هیله څرګنده کړې چې افغان ولس به یوه ورځ په جنایتونو کې د دغو ښکېلو کسانو د محاکمې شاهد هم وي.

د طالبانو منتقد ښوونکي نویدالله فطرت ته نږدې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې طالبانو نوموړی قومي مسایلو ته د لمن وهلو او د دوی پر نظام د نیوکې په تور په یو کال بند محکوم کړی. فطرت شاوخوا شپږ اونۍ وړاندې په هرات کې طالبانو نیولی و او له هغه وخته راهیسې په زندان کې دی.

د ملګرو ملتونو په جنیوا دفتر کې د افغانستان دایمي استازولۍ ویلي، چې طالبان د جرمونو نړیواله محکمه نه مني خو د افغانستان د دولت نړیوال مکلفیتونه پر ځای دي او هېڅ یو اړخیزه اعلامیه د قربانیانو حقونه نه شي له منځه وړلی.

افغانه ماډله ګلالۍ کریمي وايي، د سپتمبر په ۲۵مه یې په پاریس کې په یوه فېشن ننداره کې ګډون کړی و چې وروسته د فرانسې د «مووییر» مجلې له خوا ورته د ماډلې وړاندیز وشو. نوموړې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې خوښه ده د افغانې نجلۍ په توګه یې په دې ننداره کې ګډون کړی.

د ایران د بشري حقونو سازمان راپور ورکړی، چې د ايران قضایي ادارې په کرج مرکزي زندان کې یو ۴۲ کلن افغان تورات محمدي په پټه اعدام کړی دی. نوموړی د «جاسوسۍ» په تور د مرګ په سزا محکوم شوی و، خو دا چې هغه په کوم ډول جاسوسۍ تورن کړل شوی، نه ده روښانه شوې.

د کابل په څنډو کې د طالبانو په ولکه کې دافغاني سرې میاشتې په ملاتړ نوی ۵۰ بستریز روغتون له پیدایښته د سوري زړه ماشومانو وړیا درملنه او عملیات کوي. د روغتون د مشر په وینا، تر اوسه ۱۵۴ ماشومان عملیات شوي او هره ورځ ۲۰ تر ۳۰ نوي ناروغان ثبتېږي.

د جرمونو نړیوالې محکمې څارنوالۍ د طالبانو د څلورو جګپوړو چارواکو د نیولو د حکمونو د ډاګیز کولو هرکلی کړی دی. د څارنوالۍ مرستیالې وویل، چې دا پرېکړه د ښځو او نجونو د حقونو دفاع کوي.

د بریتانیا عالي محکمې ته ویل شوي چې ښايي د دغه هېواد ځانګړو ځواکونو په افغانستان کې د ۲۰۱۰ او ۲۰۱۳ کلونو ترمنځ «جدي جرمونه» کړي وي، چې وژنه، غیرعمدي وژنه او د سختو جسمي زیانونو اړول پکې شامل دي.

طالبانو او ایراني چارواکو په ګډه اقتصادي ناسته کې پرېکړه کړې چې په راتلونکې یوه میاشت کې د میلک سرحدي بندر د ۲۴ ساعته فعالیت لپاره لازم چمتووالی ونیسي. دواړو لوریو د سوداګرۍ زیاتولو او د سرحدي زیربناوو د نیمګړتیاوو پر لرې کولو هم خبرې کړې دي.

متحدې جبهې ادعا کړې، چې د کندهار ولایت په ارغنداب ولسوالۍ کې یې د طالبانو د استخباراتو یو کارکوونکی وژلی دی. د دغې جبهې د معلوماتو له مخې، دا برید نن د سې شنبې په ورځ، تلې په ۱۴مه له غرمې مخکې شوی دی.

د حرب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار وايي، چې په اوسني حالت کې د طالبانو اداره دوام نه شي کولی او په افغانستان کې تغییر «نږدې او حتمي» دی. حکمتیار د خپلو پلویانو یوې انلاین ناستې ته ویلي، چې طالبان هیڅ رښتینی ملاتړی نه لري او پخواني ملاتړي یې اوس په بله جبهه کې دي او یا یې مخالف دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار په اسلام‌اباد کې د ملګرو ملتونو له سرمنشي انتونیو ګوترېش سره لیدلي او د افغانستان په ګډون یې د سیمه‌ییزې او نړیوالې سولې او امنیت په اړه خبرې کړې دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږی کوونکي برونو لمارکي کندهار او هلمند ته له سفر وروسته خبرداری ورکړ، چې پر افغانستان د مرستو بندېدو سخت اغېز کړی دی. هغه ویلي، چې وچکالۍ، د لارو تړل کېدو او د کډوالو ډله‌ییزې ستنېدا خلک له ګڼو ننګونو سره مخ کړي دي.

د روسیې د امنیت شورا منشي سرګي شويګو د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي سره د لیدنې پر مهال ويلي، چې روسیه یوه متحد، خپلواک او سوله‌ییز افغانستان ته لیواله ده او چمتو ده چې د ترهګرۍ او نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې په برخه کې ورسره همکاري وکړي.