افغانستان

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه ماموریت (یوناما) سرپرستې، جورجېټ ګانیون، د هېواد ختیځو ولایتونو ته د سفر پر مهال د وروستیو پېښو له امله د زیانمنو شویو خلکو وضعیت له نږدې ارزولی دی.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري وایي، د افغانستان په سوېل ختیځ کې وروستیو شخړو کې ۳۵ زره کسان اغیزمن شوي دي، چې ګڼ شمېر کورنۍ له سختو بشري ستونزو سره مخ دي.

ملګري ملتونه وایي، په افغانستان کې د ۲۰۲۵کال پر مهال له ۹۸۵زرو څخه ډېر زېږونونه د مسلکي او ماهرو روغتیايي کارکوونکو له‌خوا ترسره شوي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په ننګرهار او بغلان کې یې د نشه‌يي توکو د پلور او قاچاق په تور پنځه کسان نیولي دي. یاد وزارت همدا راز په یوې بلې جلا خبرپاڼه کې زیاته کړې چې په هلمند ولایت کې یې نشه‌يي توکو کې کاریدونکي زرګونه کیلو مواد نیولي‌ دي.

د افغانستان د پارلمان پخوانۍ غړې فوزیه کوفي له افغان شخصیتونو سره د طالبانو د اړیکو کمېسیون د مشر شهاب‌الدین دلاور د بلنې په غبرګون کې ویلي، چمتو ده چې هېواد ته ستنه شي، خو د طالبانو حکومت ته به مشروعیت ورنه کړي.

په قرغیزستان کې د طالبانو سفیر مولوي عبدالشکور حقاني د دغه هېواد د ودانیز صنعت په درویشتم نړیوال نندارتون کې ګډون کړی. په بیشکک کې د طالبانو سفارت وایي، حقاني د نندارتون په ترڅ کې د هوا د تصفیې سیسټمونو له یوې روسي کمپنۍ سره کتلي او یاده کمپنۍ یې افغانستان کې پانګونې ته هڅولې.

ازبکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د دغه هېواد په خوارزم ولایت کې امنیتي ځواکونو په دوو جلا جلا عملیاتو کې څه کم ۹ کیلوګرامه تاریاک چې له افغانستان څخه په قاچاقي ډول وراد شوي وو، نیولي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي ویلي، چې د ارومچي خبرې پای ته رسېدلې دي او اسلام اباد ټینګار لري چې له کابل څخه د ترهګرۍ د مخنیوي په برخه کې «لیکلی او تایید وړ ډاډ» ترلاسه کړي.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو همغږۍ دفتر (اوچا) وایي، په افغانستان کې ویجاړوونکو سېلابونو له ۷۰ زرو څخه ډېر خلک اغېزمن کړي دي. د اوچا د راپور له مخې، درې زره کورنۍ یوازې په ننګرهار کې اغیزمنې شوې دي.

طالبان وایي سرحدي ځواکونو یې د هرات ولایت په اسلام‌کلا بندر کې ایران ته د ۲۵۰ زره امریکایي ډالرو د قاچاق هڅه شنډه کړې او په تړاو یې یو کس نیولی دی.

طالبانو ویلي، چې ازبکستان پلان لري په ننګرهار کې د ازبک‌ـ‌افغان دوستۍ په نوم پر ۲۰۰ جریبه ځمکه بڼ جوړ کړي. د ازبکستان د کرنې وزارت مرستیال ننګرهار ته سفر کړی او د بڼ لپاره یې ځمکه په نښه کړې ده.

د طالبانو تر واک لاندې له افغان شخصیتونو سره د اړیکو کمېسیون مشر شهاب الدین دلاور، د پارلمان له پخوانۍ غړې فوزیه کوفي، پخواني جهادي عبدالرب رسول سیاف، ، محمد محقق او عبدالرشید دوستم وغوښتل چې افغانستان ته ستانه شي.

له کندهار او دوبۍ نه دریو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو استخباراتو په کندهار کې ددې ډلې پخوانی جګپوړی غړی ملا معتصم اغا جان نیولی. د سرچینو په وینا، نوموړی د افغان او پاکستاني دیني عالمانو د یوه پلټفارم د جوړولو د هڅو له امله نیول شوی.

له میرویس روغتون وروسته د کندهار اوسېدونکي د عینومېنې دولتي روغتون له ټیټو خدماتو شکایت کوي. د ناروغانو خپلوان وايي، چې په روغتون کې مسلکي روغتیاپالان کم دي او درمل هم په خپل لګښت پېري.

د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې مشر داوران وهابوف ویلي، هېواد یې غواړي افغانستان ته دویم لاس یا زاړه موټر صادر کړي. هغه د افغانستان نفوس شاوخوا ۴۰ میلیونه ښودلی او ویلي یې دي چې د زړو موټرو کلنۍ تقاضا ۲۵۰ تر ۳۰۰ زره موټرو ته رسیږي.

په ایران کې د جګړې له پیلېدو وروسته په افغانستان کې هم د تېلو بیې لوړې شوې دي. سره له دې، چې له ایران څخه افغانستان ته د تېلو صادرات دوام لري، د کندهار اوسېدونکي وايي چې یوې ځانګړې کړۍ د تېلو بیې لوړې کړې دي.

د طالبانو د امربالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت خبر ورکړی، چې د دوی محتسبانو په تېره یوه اونۍ کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې ۹ کوډګر نیولي دي. د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې نیول شوي کوډګر عدلي او قضایي ارګانونو ته ور پېژندل شوي دي.

د نورستان د برګمټال او کامدېش یو شمېر قومي مشران او اوسېدونکي وايي، چې له پاکستان سره په سرحدي سیمو کې لاهم د طالبانو یو شمېر پخوانۍ پوستې تشې پرتې دي او ددې ډلې جنګیالي په کلیو او جوماتونو کې دیره دي. د قومي مشرانو په وینا، طالبانو د جګړې په لومړیو ورځو کې لس پوستې پرېیښې دي.