د طالبانو له لوري پر رسنیو او په ځانګړي ډول پر ښځینه خبریالانو د محدودیتونو له پراخېدو سره، ګڼ شمېر تجربه لرونکې خبریالانې له خپل مسلک لرې شوې دي. ډېری یې بېکاره دي او ځینې نورې د اقتصادي ستونزو له امله له خبریالۍ سره هېڅ تړاو نه لرونکو کارونو ته اړې شوې دي.
د امریکا هډسن انسټیټیوټ په یوه تازه راپور کې ویلي چې د افغانستان په شمال ختیځ بدخشان ولایت کې د طالبانو پر وړاندې د وسلهوال مقاومت وروستۍ هڅې ښايي د پراخ او منظم مقاومت د پیل نښې وي.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، چې کام ایر هوايي شرکت هندوستان ته د تازه او وچو مېوو د هوايي کارګو صادراتو لپاره ۱،۵ امریکایي ډالر پر یو کیلو ګرام، ځانګړې تخفیفي بیه ټاکلې ده.
د طالبانو د هوا پېژندنې ادارې د افغانستان په ۱۰ ولایتونو کې د سختو اورښتونو، سیلابونو راوتلو او تالندې اټکل کړی دی. یادې ادارې زیاته کړې، چې ښايي نن په بدخشان، نورستان، کونړ، لغمان، کاپیسا، ننګرهار، لوګر، پکتیا، خوست او پکتیکا، ولایتونو کې باران ووریږي او سیلابونه راووځي.
په پنجشېر کې د طالبانو د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ ریاست وایي چې سږ کال د تېر کال پرتله په دغه ولایت کې د بادامو د حاصلاتو کچه ۸ سلنه لوړه شوې ده.
د طالبانو تر واک د کورنیو چارو وزارت خبر ورکړی چې د فاریاب ولایت امنیې قوماندانۍ د نشهیي توکو پر وړاندې د مبارزې مدیریت، د سوالګرو راټولولو له کمېسیون سره په همغږۍ، د دغه ولایت مرکز میمنه ښار کې یو تن مسلکي سوالګر له سل زره زیاتو افغانیو سره نیولی دی.
د افغانستان جمهوریت جبهې ادعا کړې چې جنګیالیو یې د کابل ښار په دیارلسمه امنیتي حوزه کې د طالبانو پر یوې پوستې برید کړی او د طالبانو د رینجر موټر ته یې دوه لاسي بمونه ورغورځولي دي.
ایشیا ټایمز په یوه راپور کې وايي، د طالبانو دننه د افغانستان د کانونو پر عوایدو او کنټرول سیالۍ، د دې هڅو پر وړاندې خنډ دي چې غواړي امریکايي او نور بهرني پانګوال د هېواد د معدني زېرمو استخراج ته وهڅوي، او له همدې امله د کانونو سکتور له جدي سیاسي خطرونو سره مخ دی.
په جنیوا کې افغان او نړیوالو فعالانو ټینګار کړی چې د افغانستان په اړه هر ډول نړیوال تعامل باید د عدالت، حسابورکونې او د ښځو او نجونو د حقونو پر خوندیتوب ولاړ وي.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد وايي، افغانستان لا هم پراخو بشري مرستو ته اړتیا لري او اوس مهال رسېدونکې مرستې د افغانانو د اړتیاوو د پوره کولو لپاره بسنه نه کوي، په داسې حال کې چې نږدې دوه میلیونه افغانان په تېر کال کې له ګاونډیو او ترکیې هېواد ته ستانه شوي دي.
د اسیا د بېځایه شویو د حللارو پلیټفارم په یوه تازه څېړنه کې ویلي، افغانستان ته د راستنېدونکو د شمېر له زیاتېدو سره سره، د هغوی د اوږدمهاله بیا ادغام لپاره لا هم یوه تازه، جامع او عملي تګلاره نشته.
د تېر جمهوري نظام د ولسمشرۍ لومړی مرستیال امرالله صالح د ملي ژبو او هویت په اړه د طالبانو د یوه چارواکي وروستیو څرګندونو ته په غبرګون کې ویلي چې د طالبانو تر واک لاندې سیمه کې له «ملي ناورین» او «ملي کړکیچ» پرته بل هېڅ شی ملي نه ګڼل کیږي.
د افغانستان متحدې جبهې ادعا کړې چې جنګیالیو یې د بدخشان ولایت د کشم ولسوالۍ په اړوندو سیمو کې د طالبانو پر هغه پوسته برید کړی چې د دې جبهې په وینا، د پخوانیو افغان امنیتي ځواکونو د پېژندنې او نیولو په بهیر کې یې ونډه لرله.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان پخواني دایمي استازي محمود صیقل وايي، د طالبانو پنځه کلنې واکمنۍ ښودلې چې دغه ډله افغانستان ته سوله، ثبات او سوکالي نه شي راوستلی او اوس د طالبانو د ماهیت پر ځای د هغوی د واک لپاره د یوه باوري او عملي بدیل رامنځته کول تر ټولو ستره ننګونه ده.
په ننګرهار کې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ ریاست وایي چې سږ کال د دغه ولایت په مرکز او ولسوالیو کې د ممپلیو کښت زیات شوی دی. د یاد ریاست په وینا، سږ کال پر ۲۱۵۳ جریبه ځمکه ممپلي کرل شوي چې شاوخوا ۱۱۱۵ مټریک ټنه ممپلي به تر لاسه کړي.
د ټایمز اف سنټرل ایشیا په راپور کې راغلي، د طالبانو د واکمنۍ پنځه کاله ښيي چې له افغانستان سره د رسمي ډیپلوماتیکې پېژندنې پرته هم د منځنۍ اسیا هېوادونه له کابل سره خپلې سوداګریزې، ترانسپورټي او اقتصادي اړیکې پراخوي.
ملګري ملتونه وايي، په نړۍ کې ۲۵۸ میلیونه ماشومان او تنکي ځوانان د کړکېچونو له امله له زدهکړو اغېزمن شوي او د دوی لپاره ۶۰۰ میلیونه ډالرو ته اړتیا ده. په افغانستان کې بیا شاوخوا ۳،۷ میلیونه ماشومان له ښوونځي بهر دي چې ۶۰ سلنه یې نجونې دي.
د جمهوري نظام پر مهال د اطلاعاتو او کلتور پخواني وزیر عبدالباري جهاني په هېواد کې د ژبنیو اختلافونو پر زیاتېدو سخت غبرګون ښودلی دی. هغه وايي، د ژبو پر سر ناندرۍ کولای شي د قومونو ترمنځ شته ورورګلوي په دښمنۍ بدله کړي او هغوی چې دا هڅې کوي «خاینان» او یا هم «احمقان» دي.
د ملګرو ملتونو جنیوا دفتر کې د ایرلنډ استازی وايي، افغانستان کې د عدالت ټینګښت او د بشري حقونو د نقضکوونکو ځواب ورکړې ته اړ اېستل، د قربانیانو د غږونو له اورېدو پرته ناشوني دي.نوموړي په ټولو بهیرونو کې د افغان ښځو معنالرونکی ګډون د تلپاتې سولې د ټینګښت لپاره مخکینی شرط بللی دی.
د ولسي جرګې پخوانۍ غړې فوزیه کوفي له افغانستان انټرنشنل سره مرکه کې ویلي، نړیواله ټولنه پر دې نهده توانېدلې چې د افغانستان وضعیت د بدلون لپاره پر طالبانو اغېزناک سیاسي فشار راوړي. د نوموړې په وینا، تر هغې چې د هېواد سیاسي جوړښت بدل نشي، د بشري حقونو د وضعیت ښه کېدل ستونزمن دي.
د خیبرپښتونخوا والي فیصل کریم کنډي وايي، د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو لارو د بیا پرانېستلو لپاره اغېزناک ګامونه پورته کېږي. د نوموړي په وینا، له تېرو ۱۱ میاشتو راهیسې چې دغه لارې تړل شوي، د دواړو خواوو سوداګرو ته ګڼ زیانونه اوښتي دي.
د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ وايي، چې نړیوالې ټولنې د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې خپل مسوولیت نهدی ادا کړی. هغه له هېوادونو غوښتي چې یوازې پر لفظي ملاتړ بسنه ونهکړي او د افغان ښځو د ملاتړ لپاره لا ډېر عملي ګامونه واخلي.