افغانستان

په هرات کې د طالبانو د صنایعو او کانونو خونې مشر محمدناصر امین وایي، د ډبرو صنعت یې د ځان بساینې پړاو ته رسېدلی. د هغه په خبره؛ په دغه ولایت کې د ۴۵ فابریکو د ډبرو تولیدات ترکمنستان، ایران، یوشمېر عربي هېوادونو او د سیمې بازارونو ته صادرېږي.

د خراسان رضوي د بهرنیو وګړو او کډوالو چارو عمومي منشي جعفر سیدابادي وایي، چې په مشهد کې له خامنه‌یي سره د مخې ښې او د هغه د جنازې په مراسمو کې د ګډون لپاره د افغان مېلمنو لپاره ۲۵۰۰ ویزې صادرې شوې او تر دې دمه د افغان مېلمنو لومړۍ ډله د دوغارون پولې له لارې هېواد ته رسېدلې ده.

که څه هم له ۲۰۲۳کال راهیسې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ روانه ده؛ خو د پاکستان د کورنیو چارو وزارت له دغه هېواده د وتلو لپاره افغان کډوالو ته یو وار بیا ضرب الاجل ټاکلی.

د طالبانو تر واک لاندې د ازموینې ادارې خبر ورکړی، چې نن دوشنبه (د چنګاښ ۱۵مه) به د ۱۴۰۵کال عمومي کانکور، دیني مدرسو، شپنیو لېسو، د ۱۴مو ټولګیو فارغانو، له سرحد دباندې، قومونو او قبایلو فارغانو د ازموینو پایلې اعلان شي.

د پاکستان په بهاولپور کې د قاعد اعظم طبي پوهنتون افغان محصلان وایي، د پنجاب حکومت له دغه هېواده د وتلو خبرداری ورکړی او که یې ستونزې حل نه‌شي نو د کلونو خوارۍ یې په اوبو لاهو کېږي. دوی زیاتوي، چې د یادې ستونزې د حل لپاره یې ټولې دروازې ټکولې او هیڅوک یې غږ نه اوري.

د بشري حقونو سازمان هانا په یوه راپور کې ویلي، چې په ایران کې ډېری افغانان په ځانګړې توګه ښځې او ماشومان له سختو حقوقي محرومیتونو، د مدني مسایلو د ثبت په برخه کې له پراخو خنډونو او عدالت ته د لاسرسي په برخه کې له قضايي ستونزو سره مخ دي.

په بغلان کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست خبر ورکړی، چې دا مهال په دغه ولایت کې د شاتو د تولید نږدې ۳۸۰ فارمونه فعال دي او هرکال له ۲۵ تر ۳۵ مټریک ټنه شات تولیدوي.

د امریکا او افغانستان د ۲۵۰ کلن سیاسي بهیر پرتله. په دغه شننه کې استدلال شوی چې د امریکا پرمختګ د قانون، پیاوړو بنسټونو، د واک وېش او تدریجي اصلاحاتو پایله ده، خو افغانستان د اشخاص محورۍ، کمزورو بنسټونو او ناسمې رهبرۍ له امله له پرله‌پسې بحرانونو سره مخ شوی دی.

د طالبانو دکډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ۱۴) له بېلابېلو لارو ۲۵۳ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۱۲۷۹ کېږي، په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۷۴۰ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۲۲۰ کورنیو سره مرستې هم شوې.

په داسې حال کې چې د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې جولای میاشتې تر ۱۰مې په دغه هېواد کې مېشتو افغانانو ته وخت ورکړی، چې ووځي، ګنې بیا یې په زوره باسي. په جلا وطنۍ کې د افغانانو عالي شورا له نړۍوالو سازمانونو غوښتي چې له پاکستان څخه د افغانانو د جبري اېستنې مخنیوی وکړي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق (یونیسف) وایي، د اروپايي ټولنې د بشري مرستو د دفتر په ملاتړ یې د نورستان ولایت نږدې ۱۰ زره اوسېدونکو ته د څښاک پاکو اوبو د لاسرسي زمینه برابره کړې ده.

ازبکستاني رسینو د دغه هېواد د دولتي امنیت ادارې له قوله راپور ورکړی، چې امنیتي ځواکونو یې د افغانستان له خاورې څخه د ډرون څرخکې په وسیله ازبکستان ته د نشه‌يي توکو (تریاک) د قاچاق هڅه شنډه کړې ده.

د طالبانو د امربالمعروف، نهی‌ عن‌المنکر او شکایتونو اورېدلو وزیر محمد خالد حنفي ادعا کوي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو مخکې په افغانستان کې عیسویت ته د بلنې سلګونه مرکزونه وو. د هغه په وینا، د دوی په بیا راتګ سره یاد مرکزونه «ختم» شوي دي.

د ښځو غږ غورځنګ وایي، زده کړه د هر انسان اساسي حق او له زده کړو څخه د ښځو او نجونو محرومول د بشري حقونو ښکاره نقض او د هېواد د راتلونکي د کمزوري کولو هڅه ده. دوی له نړیوالو بنسټونو غوښتې چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو د بېرته پرانیستلو لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

د طالبانو د رييس‌الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي د ختیځې مدیترانې لپاره د روغتیا نړیوال سازمان د مشرې ډاکترې حنان حسن بلخي په مشرۍ مل پلاوي سره په کتنه له هغې غوښتي، چې د روغتیایي مسایلو په تړاو په جوړېدونکو نړیوالو غونډو کې دې طالبانو ته هم د ګډون بلنه ورکړي.

په پښتونخوا کې د ښځو حقونو فعاله جمایمه اپریدۍ وایي، چې چادري (بورقه) د پښتنو او افغان ښځو د تاریخي او فرهنګي هویت استازیتوب نه کوي، بلکې د هغې په وینا د ترهګرۍ، افراطیت او بهرنیو تحمیل شویو سیاستونو پایله ده.

د طالبانو په ولکه کې د سوداګرۍ او پانګونې خونې په هېواد کې د نفتي توکو د احتمالي کمښت د مخنیوي لپاره له سوداګرو وغوښتل چې د نفتي موادو واردات زیات کړي. له دې سره سم یو شمېر هېوادوال وايي، په دې وروستیو ورځو کې د هر لیټر تېلو په بیه کې تر ۱۰ افغانۍ ډېروالی راغلی دی.

د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام (یو این ډي پي) مشر الکساندر ډي کرو، افغانستان ته د خپل سفر پر مهال ویلي، په دې هېواد کې کړکېچونه په ندرت سره جلا جلا رامنځته کېږي او د افغانستان درې پر څلورمه برخه خلک د ژوند د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو توان نه لري.