د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تګراتګ پر لارو د محدودیتونو او د پاسپورټ جبري کېدو له امله د سپین بولدک ـ چمن پر لار د انساني قاچاق کچه خورا لوړه شوې ده. خلک وایي، د انساني قاچاق داسې شبکې جوړې شوې چې یوې او بلې غاړې ته له اوښتونکو کسانو زیاتې پیسې اخلي.
د چاپېریال ساتنې له نړۍوالې ورځې سره هممهاله په افغانستان کې د اقلیمي بدلونونو د پراخو اغېزو په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي. که څه هم افغانستان د نړۍ د شین کوریزه ګازونو په تولید کې ونډه نهلري؛ خو بیاهم په پرلهپسې ډول له وچکالۍ، سېلابونو او د اوبو له کمښت سره مخ دی.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) د چاپېریال ساتنې نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې د افغانستان تر نیمایي ډېر وګړي د وچکالۍ او د اوبو سخت کمښت له ویجاړوونکو پایلو سره مخ دي. یوناما ویلي، چې وچکالي او د اوبو کمښت لاهم په افغانستان کې تر ټولو پراخ ګواښونه دي.
د برېتانیا یوې محکمې د انګلستان ختیځ اسکس ولایت د یوې ډلې څو غړي د افغان کډوالو د ناقانونه لېږد او د پیسو مېنځلو په جرمونو کې مجرم پېژندلي دي. د معلوماتو له مخې؛ دغه ډلې په ۲۰۱۹کال کې د یوې لارۍ پرمټ د افغان سېک کډوالو یوه ډله له فرانسې نه برېتانیا ته قاچاق کړې وه.
د افغانستان په لوېدیځ کې د اوبو کمښت د خلکو ژوند او کرنه له جدي ګواښ سره مخ کړې ده. د هرات په ګډون د ګڼو سیمو اوسېدونکي د څښاک اوبو ترلاسه کولو لپاره اوږده مزلونه کوي او د لمریزې انرژۍ پرمټ له ژورو څاګانو اوبه راباسي.
د طالبانو د کډوالو د دایمي مېشتېدنې او د ځمکو وېش کمېټې خبر ورکړی، پرون یې په څلورو ولایتونو ننګرهار، فاریاب فراه او هلمند کې پر تازه ستنو شویو ۷۷۸ کډوالو کورنیو استوګنیزې نمرې وېشلې چې له دې سره د وېشل شویو استوګنیزو نمرو شمېر ۳۸زره او ۴۹۱ ته لوړ شو.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمودخان اڅکزي خبرداری ورکړی، که د چمن دروازه د ځايي خلکو پر مخ خلاصه نهشي؛ نو دوی به يو پراخ پرلت پيل کړي، چې له امله به یې ټولې چارې ټکنۍ شي.
په بغلان کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ادارې مشر عبدالکریم حذیفه وايي، په تېرو دوو میاشتو کې په دغه ولایت کې د سخو سېلابونو، درنې واورې او ورښتونو له کبله ۷۱زره جریبه کرنیزه ځمکه ویجاړه شوې ده.
ایراني چارواکو ویلي، چې د دغه هېواد په سمنان ولایت کې د یوې ټرافیکي پېښې له امله شپږ افغانان مړه او درې نور ټپیان شوي دي. دغه پېښه د پنجشنبې په ماښام (د غبرګولي ۱۴مه) رامنځته شوه او د یادې پېښې ټپیان روغتیایي مرکزونو ته لېږدول شوي دي.
د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمان د بلوچستان ایالت د پښین ولسوالۍ په یوې ولسي غونډه کې ویلي، چې اسلاماباد په افغانستان کې د «ترهګرۍ» د مرکزونو د شتهوالي په پلمه پوځي او هوايي بریدونه وکړل؛ خو په خپله پاکستان کې د وسلهوالو فعالیتونو او مرکزونو ته پام نهکوي.
د ناروې کډوالو شورا په ۲۰۲۵کال کې «له پامه غورځول شوي بېځایه کېدو ناورین» د لسو هېوادونو نوملړ خپور کړ. افغانستان دغه نوملړ کې پنځم ځای لري او د هغه هېوادونو په کتار کې راغلی، چې د بېځایه کېدو له پراخ ناورین سره یې د نړۍوالې ټولنې لهخوا کافي پاملرنه او ملاتړ نهدی ترلاسه کړی.
د نجونو د زدهکړو او د تعلیم د حق افغان فعال مطیعالله ویسا د ۲۰۲۶ کال د «ازادۍ جایزې» ګټونکی اعلان شوی او د فرانسې په کان ښار کې د ځانګړو مراسمو پر مهال ورته د دغې جایزې مډال سپارل شوی دی.
د یو شمېر دولتي پوهنتونونو زدهکړیالانو د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو ادارې په وروستیو میاشتو کې د دوی بدلاعاشه نه ده ورکړې. د دوی په وینا، دې وضعیت د کور کرایې، خوړو برابرولو او د ورځنیو لګښتونو د پوره کولو په برخه کې له جدي ستونزو سره مخ کړي دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سیاسي استازولۍ دفتر (یوناما) ویلي، چې په افغانستان کې د اوبو مخ پر زیاتېدونکی کړکېچ د خلکو پر ژوند پراخې منفي اغېزې کړې دي او ښځې او ماشومان تر نورو ډېر له دې ستونزې زیان ویني.
د شانګهای د همکارۍ سازمان د سرمنشي مرستیال احمد سعید مرادزاده ویلي، چې افغانستان د دغه سازمان په نقشه کې نږدې په مرکز کې ځای لري. نوموړي په سینټ پیټرزبورګ کې د نړیوالې اقتصادي غونډې پر مهال له سپوتنیک خبري اژانس سره په مرکه کې د افغانستان جیوپولیټیک موقعیت مهم بللی دی.
د تېر جمهوري نظام پر مهال د دفاع وزارت د پالیسۍ او ستراتیژۍ مرستیال تمیم عاصي وایي، چې په وروستیو میاشتو کې په افغانستان کې د ښځو او نجونو د وژنو نامعلومې او جنجالي پېښې زیاتې شوې دي.
د افغانستان پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د ایتالله العظمي محمد اسحاق فیاض مړینه یوه ستره ضایعه بللې او د هغه کورنۍ او پلویانو ته یې د خواخوږۍ پیغام وړاندې کړی دی. هغه زیاته کړې، ارواښاد فیاض، چې د افغانستان له اصلي زامنو څخه و، کلونه یې په عراق کې د دیني علومو په تدریس تېر کړل.
د روغتیا نړیوال سازمان (ډبلیو ایچ او) وایي، چې ناامنه خوراکي توکي هر کال په نړۍ کې د شاوخوا ۸۶۶ میلیونه ناروغیو او نږدې ۱،۵ میلیونه مړینو لامل ګرځي. افغانستان هم یو له هغو هېوادونو څخه دی چې د دې ستونزې له جدي اغېزو سره مخ دی.
یو شمېر افغان او هسپانوي فعالانو او ښاریانو د پنجشنبې په ورځ د هسپانیا د پلازمېنې مادرید په ښار کې د اروپایي پارلمان د دفتر مخې ته لاریون وکړ. دغو معترضانو له طالبانو سره د اروپایي بنسټونو د هر ډول رسمي بلنې، کوربتوب او تعامل پر وړاندې خپل مخالفت څرګند کړ.
په مصر کې د طالبانو سفارت وايي، چې طالب سفیر مولوي عبدالمقیم قرار په قاهره کې د اذربایجان د خپلواکۍ ورځې په مناسبت جوړو شویو مراسمو کې ګډون کړی او د اذربایجان له سفیر سره یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.
طالبانو هغه الوتنه لغوه کړې چې ټاکل شوې وه، له جرمني څخه ایستل شوي افغان کډوال کابل ته ولېږدوي. د جرمني «اېنډيار» په نوم خبري اژانس د رسمي سرچینو له قوله راپور ورکړی چې دا اقدام په جرمني کې د طالبانو د ډیپلوماتیک حضور د پراخولو لپاره د دغې ډلې د هڅو یوه برخه ده.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (یو اېن ډي پي) وايي، یوه ګډ پلاوي بامیان ولایت ته د سفر پر مهال د خلکو د معیشت، د ښځو د پیاوړتیا، روغتیايي خدمتونو، خوراکي خوندیتوب او د فرهنګي میراثونو د ساتنې په برخو کې روانې هڅې له نږدې ارزولي دي.