د تېر جمهوري نظام د ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح ویلي، چې پاکستان له تېر یوه کال راهیسې پر افغانستان هوايي بریدونه کوي او هر برید ته «دقیق برید» وایي خو تر اوسه یې د یوه وژل شوي پاکستاني وسله وال مشر هویت نه دی په ډاګه کړی. صالح دغه بریدونه «له مخکې سانسور شوي» بللي دي.
له لوګر نه سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې د دغه ولایت د خوښۍ ولسوالۍ پخواني طالب ولسوال ولي الله خپله ځوانه لور له کوژدن سره د ټېلیفوني خبرو له کبله په ډزو وژلې ده. سرچینو ویلي، چې دغه کس د خپلې لور په جنازه کې هم ګډون نه و کړی.
په ننګرهار کې د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند سید طیب حماد وايي، یو ځوان له خپل پلار سره د نصیحت پرمهال لفظي شخړه کړې او وروسته یې پلار په ډزو وژلی دی. نوموړی زیاتوي، ورته مهال یو بل ځوان وروسته له هغې ځان زندۍ کړی چې پلار یې هغه له بېځایه ګرځېدو منع کړی و.
د فراه ښار د درېیمې حوزې په سیمه کې یو کس لومړی زهرجن توکي خوړلي او وروسته یې ځان زندۍ کړی دی. که څه هم لاتراوسه د یادې پېښې انګېزه نهده روښانه شوې؛ خو طالبانو ویلي چې دغه کس پر نشهیي توکو روږدی و او په دې اړه یې پلټنې پیل کړې دي.
د بېلابېلو ولایتونو اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې له تېرو څو میاشتو راهیسې په تدریجي ډول د تېلو بیو لوړېدو سخت اندېښمن کړي دي. دوی وایي، طالبان نهدي توانېدلي چې په دغه موده کې د تېلو بیې مهار کړي.
په هرات کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست د ګرځندوی رییس حافظ محمد قاسم اخندزاده وایي، د ۱۴۰۵کال په لومړیو شپږو میاشتو کې شاوخوا ۱۱زره کورنیو او بهرنیو سېلانیانو له اختیارالدین تاریخي کلا لیدنه کړې ده.
د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د خپرونو چارو معین حیات الله مهاجر فراهي پر افغانستان د پاکستان وروستي بریدونه غندلي او زیاته کړې یې ده، چې دغه بریدونه به بېځوابه پاتې نهشي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې د دوشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۱۰۳۰ کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي. د یاد کمېسیون د راپور له مخې، په همدې ورځ ۴۷ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ټولټال ۳۰۲ کسان کېږي خپلو سیمو ته لېږدولي دي.
د ملګرو ملتونو د بشرې مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وایي، په افغانستان کې ۲۱.۹ مېلیونه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري؛ خو د روان کال د سپټمبر میاشتې نیمایي پورې د دغه مرستو لپاره یوازې ۳۱ سلنه اړینه بودجه تمویل شوې ده.
د بشري حقونو نړۍوال بنسټ (IHRF) په افغانستان کې د پاکستان هوايي بریدونو له امله د ملکي وګړو د مرګژوبلې په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړې. یاد بنسټ د دواړه خواوو ترمنځ د تاوتریخوالي د ژر کمښت غوښتنه کړې ده.
مقاومت جبهې خبر ورکړی، چې د یادې جبهې مشر احمد مسعود، صالح محمد ریګستاني د مقاومت جبهې د پوځي عملیاتو عمومي قوماندان ټاکلی دی. د مقاومت جبهې سېشنبه (د وږي ۳۱مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د احمد مسعود په حکم ریګستاني یادې دندې ته ټاکل شوی دی.
د طالبانو اړوندو رسنیو خبر ورکړی، چې د کاپیسا ولایت په تګاپ ولسوالۍ کې د یادې ډلې امنیتي مسوولینو د یوې کورنۍ د څلورو غړو د وژنې په تور یو کس نیولی. د طالبانو د ځایي ادارو په وینا، دغه کس یې تر پېښې څو ساعته وروسته د تګاپ او اله سای ولسوالیو ترمنځ په «درم درم» سیمه کې نیولی دی.
د ښځو ازادۍ شبکې د سولې نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې تلپاتې سوله یوازې د جګړې او تاوتریخوالي په پای ته رسېدو نهشي رامنځته کېدای؛ بلکې ازادۍ، عدالت، برابرۍ او د بشري کرامت درناوي ته هم اړتیا لري او په افغانستان کې د ښځو له حضور پرته سوله نهشي ټینګېدای.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازی نصیر احمد فایق وایي، طالبان د افغانستان له سیاسي اړخونو څخه یوازې یو اړخ دی او نهشي کولای چې په یوازې ځان د دغه هېواد استازیتوب وکړي. هغه ویلي، افغان ښځې باید د افغانستان د راتلونکي سیاسي بهیر برخه اوسي.
په ملګرو ملتونو کې د مکسیکو مرستیالې استازې جېسیکا سېلر ویلي، چې هغه د بشریت پر وړاندې د جنایت په کنوانسیون کې د خپلواک جنایت په توګه د «جنسيتي توپیر» د شاملولو په لټه کې ده.
باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي د شیعهګانو عالي کمېسیون د نیول شویو غړو د خوشې کولو په بدل کې له یو شمېر شیعه مشرانو غوښتي چې د کابل په «امید سبز» ښارګوټي کې خپل کورونه تخلیه کړي.
د هند د ممبۍ ښار پولیس وايي چي د دغه ښار په چترپتي شیواجي مهاراج نړیوال هوایي ډګر کې یې دوه افغان وګړي د جعلي اسنادو او ناسمو معلوماتو په کارولو سره د هند د پاسپورټونو د ترلاسه کولو په تور نیولي دي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر نجیب الله لور او د بشري حقونو فعالې هیله نجیب، د نجونو د زده کړو په تړاو، د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ویاند عبدالقهار بلخي وروستۍ څرګندونې غندلي او په باور یې بلخي په مرکه کې هڅه کړې چې دا بندیز «د ملي ګټو» په نوم توجیه کړي.
د بشري حقونو په چارو کې د فرانسې ځانګړې استازې ایزابل روم، ویلي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته هم په افغانستان کې د ښځو او نجونو وضعیت باید د نړیوالې ټولنې له لومړیتوبونو څخه وي.
د سولې د نوبل جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ وایي، افغان نجونې له خپل راتلونکي څخه بېبرخې شوي خو د طالبانو د ځپونکي رژیم پر وړاندې مقاومت کوي. هغې زیاته کړې چې طالبان، په افغانستان کې د لوېدیځ د لاسوهنو زېږنده ده او دوی د ټولو افغانانو استازیتوب نهشي کولای.
یو شمېر افغان ښځینه فعالانو د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلۍ د ۸۱مې غونډې په څنډه کې په یوه ناسته کې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغان ښځو د وضعیت په اړه له اندېښنو څرګندولو او تکراري ژمنو تېر شي او د عدالت، حساب ورکونې او په سیاسي بهیرونو کې د ښځو د ګډون لپاره عملي اقدامات وکړي.
د امریکا د پوځي او امنیتي چارو ویبپاڼې «سوفریپ» په یوه تحلیلي راپور کې ادعا کړې چې د ترکیې او قطر لوړپوړو امنیتي چارواکو د سپټمبر پر ۱۶مه په کابل کې له طالب مشرانو سره د القـ .ـاعدې، د دوحې تړون، د تحریک طالبان پاکستان او د بلوچستان ازادۍ پوځ په اړه خبرې کړې دي.