کاناډایي رسنۍ سيبيسي په کندهار کې د «مدوسا» عملیاتو د پیل ۲۰مې کلیزې په مناسبت د یوه راپور په خپرولو لیکلي، هغه جګړه چې د کوریا له جګړې وروسته د کاناډا د پوځ په تاریخ کې تر ټولو لویه جګړه بلل کېږي؛ پهکې تر زرو ډېرو کاناډایي سرتېرو له افغان ځواکونو سره یوځای ګډون کړی و.
اروپايي ټولنې په افغانستان کې د خوړو د روان ناورين او اقلیمي ستونزو د اغېزو کمولو لپاره د ملګرو ملتونو د خوړو له نړۍوال پروګرام سره د ۱۷.۴ مېلیون ډالرو په ارزښت نوې مرسته اعلان کړې ده.
په پاکستان کې د طالبانو سفارت رسمي اېکس پاڼه له پرون راهیسې دوه ځلې له لاسرسي ووته. د پاکستان د ملي دفاع پوهنتون کې د طالبانو د سفیر سردار احمد شکېب د ویډیويي کلېپونو تر خپرېدو څو ساعته وروسته په اسلاماباد کې د طالبانو د سفارت اېکس پاڼه وتړل شوه.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد وايي، چې په تېر لمریز کال کې یې له ښارونو څخه ۳۱زره او ۴۹۸ سوالګر راټول کړي دي. نوموړي دغه څرګندونې د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۱۱مه) د طالبانو د حکومت د لاسته راوړنو په اړه په یوې خبري ناسته کې کړې دي.
د ملګرو ملتونو ښوونیزې، علمي او کلتوري ادارې (یونسکو) ویلي، په افغانستان کې تر دوه مېلیونو ډېرې نجونې لاهم له منځنیو زدهکړو بېبرخې دي.
د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر «اوچا» وايي، په داسې حال کې چې د افغانستان په ختیځ کې د زلزلې یو کال پوره کېږي؛ لاهم ګڼې کورنۍ په خېمو کې د ژوند سخت حالت تېروي. زلزله ځپلې کورنۍ د خوندي پناه ځایونو، پاکو اوبو، خوړو، اړینو توکو او نورو مرستو غوښتنه کوي.
د خوړو د وضعیت څار یوه تازه ارزونه ښیي، چې د ۲۰۲۶کال ښو حاصلاتو او د خوراکي توکو نسبتاً ثابتو بیو په افغانستان کې خوراکي توکو ته د خلکو لاسرسی تر سپټمبر میاشتې پورې ښه کړی؛ خو د څو کلونو وچکالۍ او کمزورو اقتصادي فرصتونو اغېزې لاهم پر ډېرو کورنیو پاتې دي.
د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان «امسو» د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د طالبانو له زندانه د افغان خبریال شکېب نظري د خوشې کېدو هرکلی کړی او دا یې یو مثبت ګام بللی دی. یاد سازمان ویلي، د خبریالانو او رسنیزو کارکوونکو نیول او بندیانول د بیان ازادۍ خلاف عمل دی.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمودخان اڅکزي په کوټه کې درې ورځنۍ جرګې ته د وینا پرمهال وویل، د افغانستان له امن سره د پاکستان امن تړلی دی او د سیمې د ثبات لپاره د افغانستان امنیت ډېر مهم دی.
د افغانستان متحدې جبهې په دوو جلا خبرپاڼو کې ویلي، چې ځواکونو یې په کابل او سرپل ولایتونو کې د طالبانو پر غړو دوه هدفي بریدونه کړي دي. یادې جبهې ادعا کړې، چې د کابل په برید کې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې یو غړی او په سرپل کې د طالبانو یو بل غړی وژل شوي دي.
د چهارشنبې په سهار ۴.۴ درجې زلزلې د افغانستان ځینې سیمې ولړزولې. د امریکا د ځمکپوهنې ادارې د معلوماتو له مخې، دغه زلزله د تخار ولایت د فرخار ولسوالۍ په ۳۳ کیلومترۍ کې شوې ده. د یادې زلزلې ژوروالی د ځمکې له کچې ۲۱۲.۶ کیلومتره ژور ښودل شوی دی.
د کاناډا «دي ویلرس» وېبپاڼې په خپل تازه راپور کې چې د سېشنبې په ورځ (د وږي ۱۰مه) خپور شوی ويلي، په افغانستان کې د ښځو پر تګراتګ، زدهکړو او روغتیايي خدمتونو د طالبانو محدودیتونه د ښځو او ماشومانو روغتیا ته جدي زیان اړوي.
د امریکا د کډوالۍ او ګمرک ادارې لهخوا د یوه پخواني افغان سرتېري تر نیول کېدو وروسته د نوموړي مړینې د هغه افغانانو د برخلیک په اړه اندېښنې راپارولې، چې په افغانستان کې یې له امریکايي ځواکونو سره اوږه په اوږه کار او جګړه کړې وه.
د بدخشان له درواز نه سرچینې وايي، چې د جمعهخان فاتح له تسلیمېدو څه باندې دوه اوونۍ وروسته هم د نسي، مایمي او شکي ولسوالیو په بېلابېلو سیمو کې کور په کور د تالاشۍ لړۍ روانه ده. خلک وايي، طالبان د روزل شوو سپیو په وسیله د خلکو کورونه تالاشي کوي.
د ترکیې پولیسو د سېشنبې په ورځ په بایبورټ ولایت کې د پنځو افغان پناهغوښتونکو د نیولو خبر ورکړی. پولیسو ویلي، په دغه عملیاتو کې دوه هغه کسان هم نیول شوي چې په ناقانونه ډول یې پناهغوښتونکي ترکیې ته لېږدول او د هغوی لپاره یې د اوسېدو اسانتیاوې برابرولې.
د سره صلیب نړیوالې کمېټې عملیاتي مشره یاسمین پراز د سیموز وايي، د افغانستان خلک له سخت بشري بحران او جدي روغتیايي ستونزو سره مخ دي.
د خیبر پښتونخوا حکومت وایي، د تورخم ـ پېښور پر لویه لار د بند پاتې افغان کډوالو او نورو اړمنو کسانو لپاره یې د لنډي کوتل په مرکزي روغتون کې لنډمهاله ۲۰ بستریز استوګنیز مرکز جوړ کړی دی.
په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو پخواني قوماندان او د سيایاې پخواني مشر ډېوېډ پټریوس ویلي، امریکا او متحدان یې اړ نه وو چې په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستان څخه ووځي. هغه وویل، دې پرېکړې د افغانستان امنیتي ځواکونه کمزوري کړل او د دغه هېواد د پوځ د نړېدو بهیر یې چټک کړ.
د ایران د زرغون ګوند عمومي منشي حسین کنعانيمقدم وايي چې د طالبانو تګلارې د شانګهای د همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو له لوري د منلو وړ نه دي او د افغانستان د اوسني وضعیت دوام کولی شي په سیمه کې ناامني نوره هم زیاته او د کډوالۍ څپه پراخه کړي.
د امریکا د هډسن څېړنیز بنسټ مشر څېړونکی لوک کافي په یوه مقاله کې ویلي چې نړیواله ټولنه باید له طالبانو سره د اړیکو تر څنګ، د دې ډلې له مخالفو ډلو، په ځانګړي ډول د مقاومت او ازادۍ جبهو سره هم اړیکې ولري.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) دفتر وايي، د دغه هېواد د څو لسیزو وسلهوالو جګړو قربانیان لا هم له ژورو جسمي، رواني، ټولنیزو او اقتصادي اغېزو سره مخ دي او ډېری یې عدالت او کافي ملاتړ ته لاسرسی نه لري.
سرچینو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، د سهشنبې په ورځ د وږي ۱۰مه نېټه د هلمند په دېشو ولسوالۍ کې طالبانو یو موټر چلوونکی په ډزو وژلی دی. سرچینه وایي، د حجت الله په نوم دغه کس په ورځ مزدورۍ پردی موټر چلاوه او موټر کې یې پاکستاني درمل لېږدول.