د تېر جمهوري نظام د کورنیو چارو پخواني وزیر علياحمد جلالي د افغانستان اوسنی وضعیت کړکېچن بللی او د هغه په خبره، هغه رژیمونه چې د ځان د بقا لپاره وحشت خپروي، هېڅکله دوام نهشي کولای. هغه زیاتوي، چې طالبان په ۲۱مه پېړۍ کې ژوند کوي، خو چلند یې د ۷مې پېړۍ له زمانې سره ورته دی.
د ملګرو ملتونو ۵۶ غړو هېوادونو په یوې ګډې اعلامیې کې د افغانستان د خلکو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو د تبعیضي فرمانونو او پالیسیو د سمدستي لغوه کېدو غوښتنه وکړه. هغوی د ښځو او نجونو د زده کړو د حق پر بیا احیا او په ټولنه کې یې پر معنالرونکې ګډون ټینګار وکړ.
د افغانستان، پاکستان او منځني ختیځ په چارو کې د بریتانیا د دولت وزیر سټېفن ډاوتي د طالبانو له لوري د افغان ښځو او نجونو پر زدهکړو او ټولنیز ژوند کې د هغوی پر ګډون لګېدلي «سخت» بندیزونه د نهمنلو وړ بللي دي. هغه وايي، بریتانیا به د افغان ښځو د بنسټیزو ازادیو دفاع ته دوام ورکړي.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق ويلي، د طالبانو د واکمنۍ د پنځم کال د پوره کېدو په درشل کې د اروپايي ټولنې په ګډون ۵۶ هېوادونو له افغانانو سره خپل پیوستون څرګند کړی او دغو هېوادونو ويلي، چې افغانستان باید د نړیوالې ټولنې د اجنډا په سر کې پاتې شي.
د افغانستان لپاره د بریتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي د طالبانو د ۵ کلنې واکمنۍ پر مهال د افغان ښځو او نجونو مقاومت ته په اشارې سره وویل، چې دا زغم او استقامت باید د هغوی د اساسي حقونو ځای ونهنیسي. هغه ټینګار وکړ، چې افغانستان د ښځو له ګډون پرته بشپړ پرمختګ ته نهشي رسېدلی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراجالدین حقاني وایي، دوی کابل ته «فاتحانه» راننوتي او په وینا یې، دوحه کې له امریکا سره تړون د «اشغالګرو ځواکونو» لپاره د «اوړو پوزه» وه. هغه دا څرګندونې د زمري ۲۴مه د خپلې ډلې د بیا ځلي واکمنۍ د ۵مې کلیزې په مناسبت په یوه ویډیويي پېغام کې کړې دي.
د طالبانو دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد ویلي، چې دوی به په کور دننه او بهر کې هېڅ چا ته اجازه ورنهکړي چې امنیتي وضعیت خراب کړي. هغه دا څرګندونې د زمري ۲۴مې د جمهوري نظام د ړنګېدو او د طالبي امارت د بیا واکمنېدو د پنځمې کلیزې په مناسبت په یوه ویډيويي پیغام کې کړې دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) دفتر افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د بدخشان وضعیت له نږدې څاري، خو تر اوسه د جګړې له سیمو د ملکیانو د وضعیت په اړه تایید شوي معلومات په واک کې نهلري.
دجمهوري نظام پر مهال د عامه او ستراتیژیکو اړیکو مسوول او په ایټالیا کې پخوانی افغان سفیر وحید عمر وايي، د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۱۴مه په ارګ کې د سیاسي مشرانو په وروستۍ غونډه کې د کابل د جګړې د مخنیوي خبرې وشوې خو د غونډې اصلي پیغام دا و چې ولسمشر غني دې له واک نه څنګ ته شي.
د بدخشان ولایت د شکي ولسوالۍ سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې طالبانو په دې ولسوالۍ کې یو پخوانی پوځي افسر جلیل نیولی. د سرچینو په وینا، پرون د طالبانو استخباراتو دغه پخوانی پوځي د شکي ولسوالۍ له یو شمېر نورو اوسېدونکو سره یوځای نیولی او له ځان سره یې بیولی.
د اروپایې پارلمان غړې هانا نیومن د کابل د سقوط د پنځمې کلیزې په درشل کې ویلي، پنځه کاله مخکې د نړیوالې ټولنې تمرکز له طالبانو څخه د افغانانو پر ساتنې و، خو اوس ډېر دولتونه له طالبانو سره د افغان کډوالو د بېرته ستنولو لپاره د همکارۍ په لټه کې دي.
د طالبانو د ۲۰۹ الفتح قولاردو اعلان وکړ چې په بلخ کې د دې ډلې د دوولسمې سرحدي لوا قوماندان نورمحمد روحاني د یوه پلاوي په مشرۍ د ازبکستان په بلنه دغه هېواد ته تللی او په ترمذ ښار کې یې له ازبکستاني سرحدي ځواکونو سره لیدلي دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي بي بي سي -پښتو ته ویلي، سره له دې چې کابل د کړکېچ کمولو لپاره خپلې هڅې کړې دي، لا هم نه پوهېږي چې پاکستان له افغانستان نه څه غواړي. متقي وايي، بریدونه، د ترانزیټي لارو تړل او په نړیواله کچه له افغانستان نه شکایتونه د پاکستان له لوري شوي.
بریتانیايۍ مجله «ایکانومېسټ» وايي، افغانستان د طالبانو له واکمنېدو پنځه کاله وروسته له نسبي امنیت او ثبات برخمن دی، خو لوږه، بېوزلي، د نجونو پر زده کړو بندیز، د ښځو د ازادیو محدودول، د کار نشتوالی او نړیواله انزوا لا هم د افغانانو جدي ستونزې دي.
دهند «ټایمز اف انډیا» ورځپاڼې ویلي چې ښايي د هند لوړپوړي چارواکي په نوي ډیلي کې د طالبانو تر ولکې لاندې د افغانستان په سفارت کې د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کالیزې په مراسمو کې ګډون وکړي. په مراسمو کې د ګډون بلنه د طالبانو سفارت ورکړې ده.
د طالبانو امنیتي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې مولوي هبت الله د خپل ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د له منځه وړو امر کړی دی. د سرچینو په وینا، د فاتح د له منځه وړو لپاره د طالبانو استخباراتو خپل ځانګړي ځواکونه درواز ته لېږلي او جګړه روانه ده.
ازبکستان وايي، افغانستان ته به د برېښنا صادرات هغه مهال کوي، چې لومړی یې خپلې کورنۍ اړتیاوې په بشپړه توګه پوره شي. د ازبکستان د انرژۍ وزیر شیرزاد خوجایف ویلي، چې افغانستان ته د صادرېدونکې برېښنا اندازه به د هېواد له داخلي اړتیاوو وروسته له پاتې ظرفیت څخه ټاکل کېږي.
امریکا په هرمز تنګي کې پر دوو نورو سوداګریزو بېړیو له بریدونو وروسته، پر ایران د اقتصادي فشارونو د زیاتولو خبرداری ورکړی دی. دغه بریدونه د ابوظبۍ د ملي تېلو د شرکت پر بېړیو شوي، چې له امله یې په دې ستره سمندري لاره کې د بېړیو تګ راتګ نږدې په ټپه درېدلی دی.
د طالبانو د کلیو بیارغونې او پراختیا وزیر عبداللطیف منصور وايي، افغانان باید د هېواد د خپلواکۍ او اسلامي نظام د ساتنې لپاره هرې قربانۍ ته چمتو وي او د هغو کورنیو او بهرنیو عواملو د تکرار مخه ونیسي چې په تېر کې یې د افغانستان خپلواکي او ځمکنۍ بشپړتیا ګواښلې ده.
د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکي وايي، چې د تورخم له لارې افغانستان ته د بشري مرستو ۷۲۴ لارۍ اوښتې او اړو کورنیو ته رسېدلې دي. په ورته وخت کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار وايي، خوښ دی چې ددې مهم بهیر د اسانتیا زمینه یې برابره کړې ده.
د افغانستان د پخوانۍ ولسي جرګې غړی او د ابراهیمزاده شرکتونو څښتن عباس ابراهیمزاده په ازبکستان کې له شاوخوا ۱۱ میاشتو توقیف وروسته له زندان نه خوشې شوی دی. د هغه زوی، محمد ابراهیمزاده له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې د خپل پلار خوشې کېدل تایید کړل.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د دغه هېواد د جوړېدو ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې ویلي، چې هېواد یې تل د افغانستان د ملي حاکمیت درناوی کړی دی. هغه ویلي، چې افغان طالبان یو شمېر وسله والو ډلو ته اجازه ورکوي او ملاتړ یې کوي چې افغان خاوره د پاکستان خلاف وکاروي.