د ملګرو ملتونو په جنیوا دفتر کې د افغانستان دایمي استازی نصیر احمد اندېشه وايي، په بدخشان کې وروستیو پېښو یو ځل بیا وښوده چې د افغانستان خلک د ظلم او اسارت پر وړاندې چوپ نه پاتې کېږي.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخوانی ځانګړی استازی اصف درانی وايي، که څه هم طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې تر واکمنېدو وروسته په افغانستان کې څلور لسیزې جګړه پای ته ورسوله، خو ونه توانېدل چې اقتصادي ودې، سوکالۍ او د خلکو د ژوند د ښه کېدو زمینه برابره کړي.
د جمهوریت پر مهال د افغانستان دفاع وزارت سرپرست شاه محمود میاخېل وايي، د طالبانو «د عسل میاشت» پای ته رسېدونکې ده او د ولسي او نړیوال مشروعیت نشتوالی، سیاسي انزوا، فقر او د خلکو نارضایتي ورځ تر بلې زیاتېږي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (یو این ډي پي) وايي، د ترکیې د بهرنیو چارو وزارت په همکارۍ به په افغانستان، غزه، میانمار، سوډان، جنوبي سوډان او سوریه کې د لومړني بیا رغونې د هڅو د پراختیا لپاره ۵۰ میلیونه ډالره پانګونه وکړي.
د افغانستان د وچې مېوې د صادرونکو ټولنې غړو په کابل کې د سوداګرۍ او پانګونې خونې له مشرتابه سره په ناسته کې وویل، چې د ایران د جګړې له امله د دوی سلګونه ټُنه صادراتي وچه مېوه له نامعلوم برخلیک سره مخ ده.
د بشري حقونو د څار سازمان څېړونکې فرشتې عباسي خبرداری ورکړی، چې د ښځو پر وړاندې د طالبانو پراخو بنديزونو او د نړيوالو مرستو سخت کمښت، په افغانستان کې بشري او اقتصادي ناورين نور هم ژور کړی. هغې له طالبانو وغوښتل، چې پر ښځو لګول شوي ټول بنديزونه، په ځانګړي ډول د کار بنديز لرې کړي.
د ښځو د خوځښت شبکې له پاکستان څخه د افغان پناه غوښتونکو او کډوالو جبري اېستل په کلکه غندلي او دا کار یې یو «غیرانساني» اقدام او د بشري حقونو له اصولو او د جبري نه ستنولو له قانون څخه ښکاره سرغړونه بللې ده. پاکستان له ۸ ورځو راهیسې په یو مخیز ډول د افغانانو د شړلو بهیر پیل کړی دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت د پارلمان، کونسلي او د ایرانیانو د چارو مرستیال وحید جلالزاده کابل ته د خپل څلور ورځني سفر په پای کې اعلان وکړ، چې دغه هېواد په خپله نوې طرحه کې د ځانګړو مهارتونو لرونکي افغان کډوال جذبوي.
ځايي سرچينو د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۲۶مه) افغانستان انټرنشنل ته ويلي، چې طالبانو په تېرو دوو ورځو کې خپل ځواکونه په شخصي موټرو کې د تخار د چاهاب ولسوالۍ او د بدخشان د درواز ولسوالۍ او د فيضاباد ښار ته استولي دي. طالبانو تر اوسه د دې اقدام د لامل په اړه څه نهدي ويلي.
د جمهوري نظام پر مهال د کانونو او پټرولیم وزارت پخوانۍ وزیرې نرګس نهان د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړې استازې په توګه د رباب فاطمې له ټاکل کېدو هرکلی کړی او غوښتنه یې کړې چې نوموړې باید د افغان ښځو حقونو، عدالت او ټولګډونه سولې ته لومړیتوب ورکړي.
د عوامي نشنل ګوند مشر ایمل ولي خان وایي، چمتو دی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اختلافونو د حل لپاره د منځګړي رول ولوبوي.
په جینوا کې د اروپايي ټولنې سفیرې ډیکي پوټزل د ملګرو متلونو د کډوالو عالي کمېشنر برهم صالح سره کتلي او د افغانستان پر بشري بحران یې خبرې کړې دي. د اروپايي ټولنې سفیرې وویل چې دوی د افغانستان د خلکو تر څنګ ولاړ دي او خپلو بشري مرستو ته دوام ورکوي.
په کندهار کې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې تېره ورځ د مخکیني حکومت یو نظامي محمد اکبر د کندهار ولایت په ډنډ ولسوالۍ کې د ناڅرګندو کسانو په ډزو کې ټپي شوی دی. نوموړی اوس مهال په کندهار کې تر درملنې لاندې دی خو طالبانو لاتروسه ددې پيښې په اړه غبرګون نه دی ښودلی.
د جمعې په سهار د بدخشان ولایت د یفتل ولسوالۍ پر ودانۍ د «سپاهیان میهن» په نوم نوې وسله والې ډلې له برید وروسته، طالبانو په دې ولسوالۍ کې کور په کور پلټنې پیل کړې او یو شمېر کسان یې نیولي دي.
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت وایي، د خوست ولایتي روغتون کې د ۴۰ میلیونه افغانیو په لګښت لس بستریزه د بېړنۍ پاملرنې (ICU) څانګه پرانیستل شوې ده. یاد وزارت ویلي چې دغه څانګه په معیاري طبي تجهیزاتو سمباله ده او د روغتیايي خدمتونو د ښه والي په موخه ګټې اخیستنې ته سپارل شوې.
د اروپايي ټولنې د بهرنیو چارو ویاند انوار الانوني د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د نوې ځانګړې استازې په توګه د رباب فاطمه د ګومارلو هرکلی کړی دی. هغه په ورته وخت کې د دوحې د سیاسي بهیر پر راتلونکو ګامونو او همکارۍ هم ټینګار کړی.
په ننګرهار کې د ځینو موسساتو مسوولانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې ددغه ولایت د اقتصاد ریاست د بېلابېلو فشارونو له لارې «بډو او باج اخېستنې» ته لاره برابروي. دوی زیاتوي، چې د طالبانو د ننګرهار اقتصاد ریاست چارواکي موسسو ته د څېړنو په نامه ورځي او بیا ورته ستونزې جوړوي.
د پېښور د پولیسو عملیاتي څانګې مشر فرحان خان ویلي، په دغه ښار کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد عملیات (د جولای په ۱۰مه) د اعلان شوي ضربالاجل تر پای ته رسېدو وروسته روان دي او تر اوسه په دغه ښار کې ۶۴۰ افغان کډوال نیول شوي دي.
د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې د لومړي ځل لپاره د طالبانو یوې مخالفې وسلهوالې ډلې د جمعې په سهار (د چنګاښ ۲۶مه) د څو ساعونو لپاره د بدخشان یفتل پایین ولسوالي تر خپل کنټرول لاندې راوسته.
افغان خبریال همایون خان چې له افغانستان نه تر وتلو وروسته په کاناډا کې مېشت شوی وایي، د جلاوطنۍ له ژوند سره، سره لاهم هڅه کوي د افغانانو غږ نړۍ ته ورسوي؛ څو د افغانستان د خلکو ستونزې د نړۍوالو له پامه ونه لوېږي.
د بېپولې ډاکټرانو سازمان وایي، د افغانستان په سوېلي ولایتونو کې د سختې خوارځواکۍ له امله روغتونونو ته د لېږدول شویو ماشومانو شمېر په بېساري ډول زیات شوی او ډېری ماشومان روغتیايي مرکزونو ته په داسې حال کې رسېږي چې ژوند یې له جدي ګواښ سره مخ وي.
په بدخشان کې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو مخالفو ځواکونو تېره شپه په یفتل پایین ولسوالۍ کې د طالبانو پر پوځي مرکز برید کړی او هلته مېشت طالبان یې بېوسلې کړي دي.