د ملګرو ملتونو د استوګنې ادارې (UN-Habitat) ویلي، چې لاهم په افغانستان کې مېلیونونه خلک د څښاک پاکو او خوندي اوبو ته لاسرسی نهلري. دغه ادارې د اوبو سرچینو د ساتنې، د ښاري پلان جوړونې او د اوبو او ښځلو د اغېزمن مدیریت پر اړتیا ټینګار کړی.
له کابل نه سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته خبر ورکړی، چې طالبانو د مخابراتو او معلوماتي ټېکنالوژۍ لومړني ملي او نړۍوال نندارتون کې ښځو ته د ګډون بلنه نهده ورکړې. دغه نندارتون چې د یکشنبې په ورځ (د زمري ۴مه) پرانیستل شو، تر پنجشنبې به دوام وکړي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وایي، چې په کندهار کې یې ۱۳زره کیلوګرامه نشهيي توکي او نږدې ۸۰زره نشهيي ټابلیټونه وسوځول. د یاد وزارت په وینا؛ دغه نشهيي توکي په تېرو درېیو میاشتو کې د بېلابېلو عملیاتو پرمهال نیول شوي وو.
په بدخشان کې د طالبانو امنیې قوماندانۍ خبر ورکړی، چې د دغه ولایت لپاره د یادې ډلې د اطلاعاتو او فرهنګ رییس ذبیحالله امیري د سېشنبې په سهار (د زمري ۶مه) د فیضاباد – بهارک پر سړک په یوه وسلهوال برید کې په نښه او ووژل شو.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، تېره ورځ له ایران او پاکستان نه ۵۴۱ کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲زره او ۹۴۳ کسان کېږي؛ هېواد ته ستنې شوې دي. یاد کډوال د تورخم، سپین بولدک، د ورېښمو پله او اسلامکلا له لارو ستانه شوي دي.
د ایران د سویلي خراسان چارواکي وايي، د ایران، افغاستان او چین ترمنځ د ګډې ازادې سوداګریزې او صنعتي سیمې د جوړولو اداري بهیر د پام وړ پرمختګ کړی دی. نوموړي ویلي، ایران چمتو دی چې د یادې پروژې لپاره اړین بنسټیز تاسیسات، کاري ځواک او صنعتي وړتیاوې برابرې کړي.
له پاکستان نه افغانستان ته د افغان کډوالو د ستنولو بهیر لاهم په چټکۍ سره روان دی؛ خو د یادې پروسې تر ټولو حساس اړخ هغه پېښې دي، چې ماشومان هم پهکې شامل دي. تېره ورځ له کورنیو پرته په پنجاب کې دوه نیول شوي افغان ماشومان افغانستان ته ستانه کړل شول.
نن د (جولای ۲۸مه) د زیړي «هيپاټایټس» نړۍوالې ورځې سره سمون لري. د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي، که څه هم افغانستان د ویروسي هپاتیت (زیړي) پر وړاندې د مبارزې په برخه کې یو څه پرمختګ کړی؛ خو لاهم ګڼ شمېر ناروغان نهدي تشخیص شوي او له درملنې بېبرخې دي.
یوشمېر افغان کډوال چې په دې وروستیو کې له پاکستان نه بېرته کونړ ولایت ته ستانه شوي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې تراوسه مناسبه سرپناه نهلري. هغوی له طالبانو غوښتي، چې د ځمکو د وېش بهیر ژر تر ژره پیل کړي او د تازه ستنو شویو کډوالو د مېشتېدو په اړه خپلې ژمنې عملي کړي.
د پاکستان د پنجاب ایالت په لاهور ښار کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد د پولیسو عملیات په چټکۍ سره دوام لري. د لاهور د پولیسو ویاند ویلي، چې تراوسه پورې په دغه ښار کې مېشت ۲۰۰۵ افغان کډوال نیول شوي دي.
د افغانستان د کورنیو چارو پخواني وزیر علي احمد جلالي ویلي، په بدخشان کې وروستي بدلونونه د طالبانو د سیاستونو پر وړاندې د خلکو د تدریجي غبرګون د پیل نښه ده. هغه ویلي، تاریخي تجربې ښيي چې د «استبدادي حکومتونو» پر وړاندې مقاومت معمولا په تدریجي ډول پیلېږي او د وخت په تېرېدو پراخېږي.
د پاکستان د بلوچستان ایالت د کیچ ولسوالۍ پولیسو د یو لړ عملیاتو پرمهال ۲۸ بېاسناده افغان کډوال نیولي دي. د کیچ پولیسو په خبرپاڼه کې راغلي، دغه کسان د هیرونک په امنیتي پوستې کې د یوه مساپر وړونکي موټر د پلټنې پرمهال نیول شوي دي.
د افغانستان، سوډان او کامرون اووه ښځینه محصلانو د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت پر ضد د دغه هېواد سترې محکمې ته شکایت کړی او ویلي یې دي چې د دوی د هېوادونو د وګړو لپاره د زدهکړو ویزو د صادرېدو درول، د لوړو زدهکړو هیلې له منځه وړي دي.
د ترکیې په سوېل ختیځ کې د شرناک ښار پولیسو ویلي، د افغانستان ۱۲ وګړي یې د دغه هېواد خاورې ته د ناقانونه ننوتلو په تور نیولي دي. هممهاله دوه ترکي وګړي هم د کډوالو د ناقانونه لېږد په تور نیول شوي او د قضايي بهیر د بشپړولو لپاره څارنوالۍ ته ورپېژندل شوي دي.
د طالبانو د المپیک، بدني روزنې او سپورټ عمومي ریاست وايي، په بغلان ولایت کې د «یو اېف سي» رزمي سبک سیالۍ د اوو ولایتونو د ۸۰ ورزشکارانو په ګډون ترسره شوې چې د بغلان لوبغاړو لومړی، کندز دویم او بلخ درېیم مقام خپل کړ.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دُراني ویلي، د طالبانو اصلي ازموینه دا ده چې ډاډ ورکړي د افغانستان خاوره به د ګاونډیو هېوادونو پر ضد د ګواښونو لپاره نه کارول کېږي.
یو افغان وګړي احرار افغان د سرای شمالي د کاغذي تذکرو د وېش په مرکز کې د نومونو د ناسم ثبت شکایت کړی او خبرداری یې ورکړی چې د اسنادو په لیکلو کې تېروتنې کولای شي خلک له جدي ستونزو او بیا بیا سرګردانۍ سره مخ کړي.
د روغتیا نړیوال سازمان وايي، که څه هم په نړۍ کې د ایډز د نوو پېښو او د دغه ناروغۍ له امله د مړینو کچه راټیټه شوې، خو لا هم میلیونونه کسان درملنې ته لاسرسی نه لري. په ورته وخت کې په افغانستان کې هم شاوخوا تر ۳ زره کسان له ایډز ناروغۍ سره ژوند کوي،
د امریکا د استخباراتو ادارې (سي اې ای) پخوانۍ مامورې سارا اډمز ادعا کړې چې بدخشان کې د ازادۍ جبهې وروستیو عملیاتو د طالبانو دفاعي لیکې کمزورې کړي دي. نوموړې دغه عملیات د ۲۰۲۱ کال د اګست له تحولاتو وروسته د طالبانو پر وړاندې د وسلهوال مقاومت له مهمو بریدونو څخه بللي دي.
د ازبکستان حکومت د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۶ کال په لومړیو میاشتو کې د افغانستان او ازبکستان ترمنځ سوداګري لا پراخه شوې او افغانستان د دغه هېواد له لسو سترو سوداګریزو شریکانو څخه ګڼل کېږي. طالبانو بیا ویلي، دواړو لورو د اقتصادي همکاریو پراختیا لپاره لسګونه سوداګریز تړونونه لاسلیک کړي.
د ملګرو ملتونو په جینوا دفتر کې د افغانستان استازي نصیر احمد اندېشه د بدخشان د وروستیو نښتو په تړاو ویلي، د هرې مبارزې دوامداره بریا یوازې په جګړه کې نه، بلکې د خلکو پر بنسټ د ادارې، اساسي خدمتونو او ولسي مشارکت په رامنځته کولو کې ده.
د افغانستان د څېړونکو شبکې په یوه تازه راپور ویلي، په بالکان کې د افغان کډوالو د قاچاق شبکو په تېره یوه لسیزه کې بڼه بدله کړې او ځینې یې له کوچنیو تنظیموونکو ډلو څخه په جرمي شبکو اوښتي دي. راپور زیاتوي چې د سختو سرحدي محدودیتونو له امله کډوال د قاچاقبرانو پر شبکو لا ډېر متکي شوي.