معلومات او ټېکنالوژي

د طالبانو د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت ویاند وايي، په افغانستان کې د انټرنېټ کاروونکو شمېر ۱۷ میلیونو ته رسېدلی، چې له ډلې یې شاوخوا ۱۰ میلیونه کسان د څلورم نسل یا فور جي انټرنېټ له خدمتونو ګټه اخلي.

منظم ورزش یوازې د بدن د روغتیا لپاره نه بلکې د ذهن د ارامتیا لپاره هم ګټور دی. څېړنې ښيي چې په اونۍ کې لږ تر لږه دوه نیم ساعته پلی تګ، منډه، بایسکل چلول یا بل فزیکي فعالیت د خپګان او اضطراب د خطر په کمولو او د مزاج په ښه کولو کې مرسته کولی شي.

د چین د سمارټ‌فون شرکت «هونور»له خوا جوړ شوي انسان‌ډوله روبوټ ۱۰۰متره واټن په ۹،۳۲ ثانیو کې وهلی او د جامیکا د نامتو منډه‌وهونکي یوسین بولټ نړیوال ریکارډ یې مات کړی دی. لایټنېنګ روبوټ د ازمویښتي منډې پر مهال په ثانیه کې ۱۴،۵متره چټک ځغاستی.

ملګري ملتونه وايي، مصنوعي ځیرکتیا یې د بشري حقونو د ملاتړ، روغتیا، زده‌کړو او اقلیمي بدلون پر وړاندې د مبارزې لپاره په بېلابېلو برخو کې کارولې ده. د ملګرو ملتونو په وینا، دغه ټکنالوژي د خلکو د ژوند د ښه کولو ترڅنګ د بېړنیو ستونزو د ژر حل لپاره هم نوې لارې برابروي.

د ناسا په مشرۍ یوې نوې څېړنې موندلې چې د ځمکې ځینې فنګسونه او باکتریاوې ښايي د سپوږمۍ پر سطحه له څو اوونیو تر څو میاشتو پورې ژوندی پاتې شي. دا موندنه د راتلونکو فضايي ماموریتونو پر مهال سپوږمۍ ته د ځمکنیو میکروبونو د انتقال په اړه اندېښنې زیاتوي.

ایا کله مو له ځان سره خبرې کړې دي؟ ارواپوهنیزې څېړنې ښيي چې دا عادت تل د یوازیتوب یا غیرعادي چلند نښه نه ده، بلکې له ځان سره هدفمندې خبرې د دماغ د فکرونو په تنظیم، تمرکز، هڅونې او د ستونزو د حل په بهیر کې مرسته کولی شي.

مېټا هغه تور رد کړی چې د امریکا ۲۹ ایالتونو پرې لګولی او ویلي یې دي چې دغه شرکت د ګټې د زیاتولو لپاره ماشومان او تنکي ځوانان د فېسبوک او انسټاګرام لا ډېر کارولو ته هڅولي او د دغو ټولنیزو شبکو خطرونه یې له خلکو پټ ساتلي دي.

د ملګرو ملتونو د ښوونې، ساینس او کلتور سازمان (یونسکو) وايي، ۵۸ سلنه نجونې او ځوانې ښځې لږ تر لږه یو ځل له انلاین ځورونې سره مخ شوې دي چې پر روغتیا، پر ځان باور او زده‌کړو یې منفي اغېز کوي.

انځر د فایبر، پوتاشیم، کلسیم، مګنیزیم، ویټامین کې او انټي اکسیدنټونو ښه سرچینه ده. د دې مېوې فایبر د هاضمې په منظمولو او د قبض په کمولو کې مرسته کوي، خو وچ انځر طبیعي بوره لري او باید په مناسبه اندازه وخوړل شي.

د امریکا په نیو مکسیکو کې یوې محکمې د «مېټا» شرکت ته د ځوانو کاروونکو د خوندیتوب نه مراعات او د ټولنیزو رسنیو د زیانونو له امله د ۵۷۶میلیونه ډالرو د جریمې ورکولو امر کړی او له دغه شرکت څخه یې غوښتي چې د انسټاګرام او فېسبوک پلاتفورمونو کې د ځوانانو د خوندیتوب لپاره بدلونونه راولي.

نعناع یو خوشبویه شین بوټی دی چې خلک یې له خوړو او چای سره د خوند لپاره کاروي. نعناع داسې ګټور مواد لري چې د هاضمې په ښه کولو، د خولې په تازه والي او بدن ته د زیان رسوونکو توکو په کمولو کې مرسته کوي.

په جرمني کې یوې نوې څېړنې ښودلې چې له اندازې زیات د انټرنېټ کارول انسان له بد خویۍ، لوړ او رواني فشار سره مخ کولای شي او همداراز په ورځنيو چارو کې د بې غورۍ لامل هم کېدلای شي.

د امریکا د فضایي څېړنو ادارې ناسا د ۲۲ کلن فضايي څارونکي «سویفټ» د ژغورلو مهم ماموریت له ناڅاپي ستونزو سره مخ شوی، خو سره له دې، ساینسپوهان لا هم هیله لري چې د ځمکې پر لور د لوېدو له خطر سره مخ دغه فضايي څارونکی وژغوري.

شین چای یو ګټور څښاک دی چې د انټي اکسیدنټونو له امله روغتیايي ګټې لري، خو تودوخه او اندازه یې مهمه ده. ډېر ګرم چای د مرۍ زیانمنولو خطر زیاتوي، ډېر چای کافین لري او د خوب او زړه ستونزې جوړولی شي او له ډېرې بورې سره چای د وزن او شکر خطر زیاتوي.

د سپېس اېکس د فالکن ناین توغندي یوه څلور ټنه ټوټه، چې له تېر کال راهیسې په فضا کې سرګردانه وه، ټاکل شوې چهارشنبه سهار د سپوږمۍ له سطحې سره په لوړ سرعت ټکر وکړي.

ځینې کسان د لږو خوړو په خوړلو هم ژر چاغېږي، خو ځینې نور بیا له ډېرو خوړو سره هم وزن نه اخلي. متخصصان وایي، د بدن د انرژۍ د سوځېدو کچه، جنیټیک، هورمونونه، د خوړو ډول، فزیکي فعالیت، خوب او ذهني فشار د وزن په زیاتېدو او کمېدو کې مهم رول لري.

خرما له هغو خوږو مېوو څخه ده چې نه یوازې خوندوره ده، بلکې د بدن لپاره ګڼ مهم د خوړو ګټور مواد هم لري. دا مېوه طبیعي بوره، فایبر، منرالونه او انټي اکسیدنټونه لري، چې د انرژۍ په برابرولو، د هاضمې په ښه والي او د بدن د عمومي روغتیا په ساتلو کې مرسته کوي.

رویټرز راپور ورکړی چې «اوپن‌ای‌ای شرکت» د یوې هک کېدو پېښې د څېړنې پر مهال موندلې چې د مصنوعي ځیرکتیا ځینو خپلواکو پروګرامونو په نورو مواردو کې هم له ټاکل شوي محدود چاپېریال څخه د وتلو هڅه کړې ده.