معلومات او ټېکنالوژي

په جرمني کې یوه نوې ترسره شوې طبي څېړنه ښيي چې پر انټرنېټ د ډېر وخت تېرول د انسان د شخصیت لپاره ویجاړونکی تمامېدای شي او د سخت رواني فشار لامل ګرځي.

نیګي، چې د پیاز له کورنۍ سره تړاو لري، د جاپان په خوړو کې یو له تر ټولو ډېر کارېدونکو سبزیو څخه ده. دا سبزي که د خوند لپاره نرۍ ټوټه شي او د خوړو پر سر وشیندل شي، یا په غټو سپینو ټوټو کې پخه شي، د جاپاني پخلنځي ځانګړی خوند او رنګ جوړوي.

سګریټ څکول په نړۍ کې د مړینې او جدي ناروغیو له مهمو لاملونو څخه ګڼل کېږي. روغتیايي متخصصین وایي، د سګریټ لوګی زرګونه زیانمن کیمیاوي مواد لري چې د سږو، زړه، دماغ او د بدن د نورو غړو د ناروغیو خطر زیاتوي.

د هرات پنځو افغان نجونو د کورونا وبا پرمهال د روغتیایي وسایلو د کمښت له امله د موټرو او موټرسایکلونو له زړو پرزو د مصنوعي تنفس دستګاه (وېنټیلیټر) لومړنۍ بېلګه جوړه کړې ده. یونېسف دغه نوښت د افغان نجونو د علمي وړتیا او تخلیقي فکر یوه مهمه بېلګه بللې ده.

نن د (جولای ۲۸مه) د زیړي «هيپاټایټس» نړۍوالې ورځې سره سمون لري. د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي، که څه هم افغانستان د ویروسي هپاتیت (زیړي) پر وړاندې د مبارزې په برخه کې یو څه پرمختګ کړی؛ خو لاهم ګڼ شمېر ناروغان نه‌دي تشخیص شوي او له درملنې بې‌برخې دي.

د امریکا فضايي څېړنیزې ادارې (ناسا) د «نانسي ګرېس رومن» فضايي تلسکوپ د توغولو په لور یو مهم ګام پورته کړی او د دې پرمختللي څارونکي د سون‌توکو د ډکولو چارې یې بشپړې کړې دي. ټاکل شوې دغه تلسکوپ د اګست په ۳۰مه د سپېس‌اېکس په «فالکن هېوي» توغندي کې فضا ته ولېږدول شي.

د روغتیا نړیوال سازمان او د تغذیې متخصصین وایي، د سهار ناشته یا سهارنۍ د ورځې تر ټولو مهم خواړه دي. مناسبه سهارنۍ بدن ته انرژي ورکوي، تمرکز ښه کوي او د چاغښت، شکر او زړه ناروغیو خطر کموي، خو د سهارنۍ پرېښودل روغتیا ته زیان رسولای شي.

مرخیړي یو طبیعي پڼس دی چې د پروټین، فایبر، ویټامینونو او منرالونو ښه سرچینه ګڼل کېږي. روغتیاپالان وایي، د سالم غذایي رژیم برخه کېدای شي، خو د وحشي او ناپېژندل شویو مرخیړیو خوړل د مسمومیت او جدي روغتیايي ستونزو لامل کېدای شي.

روغتیايي متخصصین وایي، زیتون او د زیتون غوړي د ګټورو غوړو، ویټامین اي او انټي اکسیدنټونو بډایه سرچینه ده. د څېړنو له مخې، د زیتون منظم استعمال د زړه او دماغ روغتیا پیاوړې کوي، التهاب کموي، هاضمه ښه کوي او د ځینو مزمنو ناروغیو د خطر په راکمولو کې مرسته کوي.

شات یوازې یو طبیعي خوږ خوراک نه، بلکې د علمي څېړنو له مخې د انټياکسیدنټونو، ویټامینونو او ګټورو مرکباتو بډایه سرچینه هم ده. څېړنې ښيي چې شات د ټوخي په کمولو، د زخمونو په رغېدو، د هاضمې په ښه کېدو او د بدن د دفاعي سیستم په پیاوړتیا کې مرسته کولای شي، خو باید په اندازه وکارول شي.

امریکا او چین به د سپټمبر په میاشت کې د مصنوعي ځیرکتیا په اړه رسمي خبرې وکړي. ټاکل شوې په دغو خبرو کې د پرمختللو مصنوعي ځیرکتیايي ماډلونو د ګواښونو، د فکري ملکیت حقونو، امنیتي اندېښنو او د دواړو هېوادونو د اړوندو تګلارو په اړه بحث وشي.

ډېری خلک شکایت کوي چې غوماشې دوی تر نورو ډېر چیچي. علمي څېړنې ښيي چې د انسان د بدن طبیعي بوی، د ساه ایستلو پر مهال د کاربن ډای اکسایډ اندازه، د بدن تودوخه، خوله او ځینې نور بیولوژیکي عوامل ددې سبب کیږي، چې غوماشي ځینې کسان تر نورو ډېر وچیچي.

د روغتیا نړیوال سازمان وایي، بوره د انسان د بدن لپاره د انرژۍ مهمه سرچینه ده، خو د ازادې بورې زیات مصرف د چاغښت، د دوهم ډول شکرې، د زړه ناروغیو او د غاښونو د خرابوالي خطر زیاتوي. کارپوهان سپارښتنه کوي چې د بورې مصرف دې په اعتدال کې وساتل شي.

سامسونګ الکترونیکس امریکا په نیوجرسي ایالت کې د ۷۳۹ کارکوونکو د دندو د کمولو خبر ورکړی. دا پرېکړه په داسې حال کې کېږي چې د شرکت امریکايي څانګه په دغه ایالت کې شاوخوا ۱۲۰۰ کسان په دندو ګومارلي دي.

د هند فضايي شرکت سکای‌روټ اېروسپېس د دغه هېواد لومړی خصوصي جوړ شوی فضايي توغندی «ویکرم-۱» فضا ته وتوغاوه، چې د هند د خصوصي فضايي صنعت لپاره مهم ګام بلل کېږي.

څېړنې ښيي چې د قهوې په مناسب اندازه څښل نه یوازې ستړیا کموي او ذهني تمرکز زیاتوي، بلکې د زړه، ځیګر او دماغ د روغتیا لپاره هم ګټې لري. قهوه د انټي‌اکسیدان موادو ښه سرچینه ده چې د بدن د حجرو په ساتنه کې مهم رول لري.

د چین د بهرنیو چارو وزارت وايي، د مصنوعي ځيرکتیا د همکاریو نړۍوال سازمان د جوړېدو تړون د لاسلیکولو مراسم د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۵مه) په شانګهای کې ترسره شول. د دغه وزارت د معلوماتو پر بنسټ، د اوس لپاره په دغه سازمان کې د چین، پاکستان او روسیې په ګډون ۲۹ هېوادونه ګډون لري.

د چین په نوښت ۲۹ هېوادونو د مصنوعي ځیرکتیا (AI) په برخه کې د نړیوالې همکارۍ او د دې ټکنالوژۍ د نړیوال مدیریت لپاره د یوه نوي بین‌المللي سازمان د جوړېدو هوکړه لاسلیک کړه. د دغه سازمان مرکز به د چین په شانګهای ښار کې وي.