د افغانستان د پخواني جمهوري نظام یوې ښځینه سرتېرې مهناز اکبري د خپلو شخصي تجربو په بیان کې لیکلي، د طالبانو تر واک لاندې سیمو کې یې له هغو نجونو سره لیدلي چې ښوونځي ته له تګ، لیکلو او د خپل راتلونکي له ټاکلو بېبرخې وې او لا هم د همدې محدودیتونو قرباني دي.
د سولې نوبل نړیوالې جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ ويلي، د بلوڅانو د يووالي غورځنګ مشره ماهرنګ بلوڅ بايد په زندان کې نهوي ځکه په بلوچستان کې ښځو او نجونو له کلونو راهیسې ډېر کړاوونه ګاللي دي.
په تاجکستان کې د افغانستان سفیر محمد ظاهر اغبر د افغان پناه غوښتونکو ښځو د کرېکټ لوبډلې لوبې ستایلي دي. اغبر زیاته کړې، چې د بریتانیا د وسلهوالو ځواکونو له لوبډلې سره په سیالۍ کې د دې لوبډلې هڅې د ستاینې وړ دي.
د طالبانو د امر بالمعروف وزارت وایي، چې محتسبینو یې په ننګرهار، لغمان، میدان وردګ او بلخ ولایتونو کې ۱۲ښځې له کورني تاوتریخوالي ژغورلي.
افغانه غر ختونکې زکیه احمد، د نړۍ تر ټولو لوړې څوکې «ماونټ ایورسټ» ته له ختلو وروسته ویلي چې د دې تاریخي بریا تر شا یې اصلي انګېزه د افغانستان هغو ښځو او نجونو ته غږ پورته کول وو چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې له زدهکړو، کار او بنسټیزو حقونو بېبرخې شوې دي.
د افغانستان د کانونو او پټرولیم پخوانۍ وزیرې نرګس نهان، د برېټانیا له پاچا چارلز څخه مننه کړې چې د افغان ښځينه کرېکټ جلاوطنه لوبډلې سره یې ليدلي او ملاتړ یې کوي. هغې ویلي، دا کتنه یو ځل بیا دا روښانه کوي چې «افغانان د افغانستان اصلي استازي» دي.
د ملګرو ملتونو په جنیوا کې د افغانستان د دایمي استازولۍ استازي نصیر احمد اندېشه، ویلي چې ۴۱ هېوادونو د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا په غونډه کې په یوه ګډه اعلامیه کې د طالبانو تر واک لاندې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې «سیستماتیک ظلم او تبعیض» غندلی دی.
د یوناما پخوانۍ مشرې روزا اوتونبایوا د شانګهای همکارۍ سازمان له غړو هېوادونو غوښتي چې د افغان ښځو ملاتړ ته دوام ورکړي او د هغوی د وضعیت په وړاندې بېتفاوته پاتې نشي. نوموړې وویل، په افغانستان کې ښځې او نجونې له زدهکړو، کاره او د ازاد تګ راتګ له حقه بېبرخې شوې دي.
د امریکا د نوتردام پوهنتون د یوې هوکړې په لاسلیکولو سره د افغان ښځو له انلاین پوهنتون څخه خپل رسمي ملاتړ اعلان کړ، چې دا ګام په افغانستان کې د نجونو او ښځو لپاره د لوړو زدهکړو د پیاوړتیا په لاره کې یو مهم پرمختګ بلل کېږي.
د بښنې نړیوال سازمان وایي چې د ښځو حقونه د بشري حقونو نه بېلېدونکې برخه ده او نړیواله ټولنه باید د افغانستان د ښځو وضعیت له پامه ونه غورځوي.
د کانونو او پټرولیم پخوانۍ وزیرې نرګس نهان ویلي، چې افغان ښځو په تېرو نږدې پنځو کلونو کې له نړیوالې ټولنې سره په بېلابېلو کچو رغنده خبرې اترې کړې دي. د هغې په وینا، ښځو د خپل هېواد او خلکو د حقونو لپاره بې سارې مبارزه کړې او د افغانستان د ریښتینو استازو په توګه یې رول لوبولی دی.
د ښځو پر وړاندې د تبعیض د لهمنځه وړلو لپاره د ملګرو ملتونو کمېټې ویلي، چې د افغانستان په اړه د ۲۰۲۵کال د ارزونې له تېرېدو یو کال وروسته هم د ښځو او نجونو پر وړاندې «سیستماتیک او بنسټیز» محدودیتونه نه یوازې دا چې دوام لري؛ بلکې لا پسې پراخ شوي دي.
په کاناډا کې مېشتې افغان الاصله فوټبالرې فرخنده محتاج د ۲۰۲۱کال په اګست میاشت کې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د افغانستان د فوټبال ښځینهو لوبغاړو او د هغوی د کورنیو د ژغورنې لپاره پراخې هڅې وکړې او سلګونه نجونې یې له افغانستان نه خوندي هېوادونو ته واېستلې.
په هرات کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن المنکر محتسبینو لهخوا د ښځو د حجاب په اړه تازه محدودیتونو په دغه ولایت کې وروسته له هغې وېره خپره کړې، چې د یادې ډلې لهخوا د «بېحجابۍ» په تور لسګونه ښځې له بېلابېلو سیمو او واټونو ونیول شوې.
د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کمیسیون پخوانۍ مشرې شهرزاد اکبر د طالبانو د عادي کولو پر هڅو سخته نیوکه کړې او دا کار یې د افغان ښځو او نجونو د حقونو او وقار د تر پښو لاندې کولو په مانا بللی دی.
ملګرو ملتونو کې د افغانستان استازي نصیراحمد فایق، بروکسل ته د طالبانو د استازو سفر ته په غبرګون کې ویلي، تر هغه وخته چې میلیونونه افغانې ښځې له خپلو بنسټیزو حقونو او اساسي ازادیو محرومې وي، هېڅ فرد او هېڅ هېواد نه شي کولای له طالبانو سره تعامل او یا هم د اړیکو عادي کول توجیه کړي.
د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) ویلي، د افغانستان د سولې، پراختیا او راتلونکې لپاره د ښځو اغېزمن حضور او د هغوی غږونه حیاتي ارزښت لري او باید افغان ښځو او نجونو ته د زدهکړو، رهبرۍ او ټولنیز ګډون فرصتونه برابر شي.
د فېمینیسټ اکثریت بنسټ وایي، د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې ښځې روغتیايي خدمتونو ته د لاسرسي په برخه کې له جدي ستونزو سره مخ دي چې له امله یې هره ورځ ۲۴ مېندې او ۱۶۷ ماشومان مري. د دوی په وینا؛ د ښځو پر تګراتګ، زدهکړو او کار لګېدلو محدودیتونو روغتیايي سیستم اغېزمن کړی.
په روم کې مېشتې ازادې خبریالې سیلویا بوکاډري ویلي، که څه هم په افغانستان کې د جګړو د کلونو پرتله امنیت ښه شوی او د چاودنو او لویو بریدونو شمېر کم شوی؛ خو د نجونو د زدهکړو، د ښځو د حقونو او اقتصادي ستونزو په اړه اندېښنې لا هم پرځای دي.
پښتنه سیاستواله او د پښتونخوا نشنل عوامي ګوند مرکزي سيکرتره صاحبه بړېڅې ويلي، چې په افغانستان کې د مېرمنو او نجونو پر وړاندې د طالبانو له لوري لګېدلي بندېزونه د اساسي بشري حقونو څخه سرغړونه ده او دوی په هر ډګر کې د افغان مېرمنو ترڅنګ ولاړې او ملاتړ یې کوي.
د بشري حقونو د څار سازمان پخواني اجراییوي مشر، کینیټ روټ، د طالبانو د زوجینو د تفریق پر اصولنامې سختې نیوکې کړې او ویلي یې دي چې د دغه قانون تر شا «تریخ حقیقت» دا دی چې ښځې او نجونې له ناغوښتلو او زورزیاتي ډکو ودونو څخه د وتلو له حقه بې برخې کوي.
د افغان ښځینه مشرانو ټولنې بروکسل ته د طالبانو دسفر په غبرګون کې ویلي، چې له حساب او کتاب پرته له طالبانو سره هر ډول تعامل د بشري حقونو او جنسیتي برابرۍ په برخه کې د اروپايي ټولنې ژمنې تر پوښتنې لاندې راولي.