د افغانستان په تېر جمهوري نظام کې د ننګرهار والي ضیاالحق امرخېل وايي، د راپورونو لهمخې، په ایران کې تر ۶۰ سلنې پورې انجینران او ساینسپوهان ښځې دي. د هغه په وینا، د ایرانیانو د بریالیتوب یو «مهم راز» د ښځو فعاله ونډه ده.
په برلین کې د افغانستان تر ۶۰ زیاتو علمي، سیاسي او ټولنیزو څېرو په ګډون د «ملي مرکې» تر سرلیک لاندې ناسته ترسره شوه. د ناستې ګډونوالو د طالبانو له لوري په تېرو څو کلونو کې د نجونو پر زدهکړو لګېدلی بندیز «ستر ظلم او د ملي ګټو لپاره نه جبرانېدونکی زیان» بللی دی.
په سریلانکا کې د افغانستان پخوانی سفیر او د بېځایه شویو سازمان مشر محمداشرف حیدري وایي، له زدهکړو، کار او عامه ژوند څخه د ښځو او نجونو محرومول نه یوازې بنسټیز بشري حقونه تر پښو لاندې کوي؛ بلکې د هغو ټولنو اقتصادي مقاومت هم کمزوری کوي، چې لا له وړاندې له کړکېچن وضعیت سره مخ دي.
د طالبانو عامې روغتیا وزات وايي، د ۱۴۰۴ کال په دویم پړاو ازموینه کې د معالجوي طب او ستوماتولوژۍ پوهنځیو له شاوخوا ۷ زره فارغانو د فعالیت جواز یا اېګزېټ ازموینه د جمعې په ورځ په کابل پوهنتون کې واخیستل شوه. په دې ازموینه کې هم نجونو فارغانو ته د ګډون اجازه نهوه ورکړل شوې.
د طالبانو د ازموینو اداره وايي، د معالجوي طب او ستوماتولوژۍ پوهنځیو فارغانو د فعالیت جواز (ایګزېټ) ازموینه، نن جمعه د وري په ۲۱مه اخیستل کېږي. په تېرو کلونو کې له دې بهیر څخه نجونې محرومې وې او دغې ادارې هم په همدې تړاو اعلامیه کې د نجونو فارغانو د برخلیک په اړه څه نهدي ویلي
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي دفتر په داسې حال کې د یوې مسلمانې ښځې د علمي ونډې یادونه کړې، چې په افغانستان کې نجونې او ښځې لا هم له شپږم ټولګي پورته او د لوړو زده کړو څخه محرومې دي.
افغان سوک وهونکې فرشته خاني یو ځل بیا وځلېده او د سرو زرو مډال یې وګاټه. هغې د پاکستان د سوک وهنې په ملي لوبو کې اتلولي خپله کړه. په دغه سیالۍ کې د سند، پنجاب او اسلاماباد په ګډون د پاکستان د بېلابېلو ښارونو ورزشکارانو پهکې برخه اخیستې وه.
په هرات کې یو شمېر ښځې وايي، چې طالبانو په دې ښار کې پر مانتو اغوستونکو ښځو محدودیتونه زیات کړي او له عامه ټرانسپورټ څخه د هغوی د ګټې اخیستنې مخه نیسي. د سرچینو په وینا، طالبان د ښار په څو مهمو ځایونو په ځانګړې توګه د موټرو په اصلي تمځایونو کې د ښځو د څارنې لپاره حضور لري.
د افغانستان د پارلمان پخواني استازي بکتاش سیاوش خبرداری ورکړی، که اروپايي ټولنه په افغانستان کې د ښځو وضعیت ته پاملرنه ونهکړي؛ نو د دوی اعتراضونه به دوام وکړي. هغه دارنګه له طالبانو سره د تعامل د پای ته رسولو او پر یادې ډلې د نړۍوالو فشارونو د زیاتولو غوښتنه کړې ده.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ د روغتیا د نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې افغان ښځې او نجونې لا هم روغتیايي خدمتونو ته د لاسرسي په برخه کې له جدي خنډونو سره مخ دي.
د ملګرو ملتونو د نفوسو صندوق د روغتیا د نړۍوالې ورځې په مناسبت په خپره کړې اعلامیه کې ویلي، چې اوسمهال افغانستان د اسیا پاسفیک هېوادونو په ډله کې د میندو د مړینې تر ټولو لوړه کچه لري.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق ویلي، چې امیندواره ښځو ته د روغتیايي خدماتو لاسرسی یوه نه انکارېدونکې اړتیا ده.
د «سوزن طلايي» په نوم یوې مدني ټولنې د طالبانو له لوري د نجونو پر زدهکړو د نږدې پنځه کلن بندیز پر وړاندې د یوه سمبولیک اعتراض په توګه خپل درسي ټولګي د ښوونځیو او پوهنتونونو د تړلو دروازو تر شا جوړ کړي دي.
په افغانستان کې د نجونو پر مخ د منځنیو ښوونځیو او لېسو د تړلو ۱۶۵۷ ورځې پوره شوې؛ خو طالبانو لاهم په دې برخه کې خپله پرېکړه نهده بدله کړې او دغه دروازې لاهم د هغوی پر مخ تړلې دي.
د افغان ښځو د عدالت او ازادۍ غورځنګ وایي، له څلورو کلونو راهیسې، د طالبانو له لوري د نجونو له زدهکړو محرومیت دوام لري، چې دا د دوی په وینا، د بشري حقونو ښکاره سرغړونه او د یو بشپړ نسل راتلونکي ته ګواښ دی.
د ملګرو ملتونو د روغتیا نړیوال سازمان (ډبلیواېچاو) خبرداری ورکړی، چې په انټرنېټ کې ښځې او نجونې له ځورونو او ګواښونو سره مخ دي. دغه سازمان خلکو ته سپارښتنه کړې، چې د قربانیانو ملاتړ وکړي.
د بښنې نړیوال سازمان وایي، په افغانستان کې د نوي ښوونیز کال له پیل سره، له شپږم ټولګي پورته نجونو زدهکوونکو لپاره ښوونځي لا هم تړلي پاتې دي. دغه سازمان ټینګار کړی، چې طالبان باید خپل تبعیضي سیاستونه پای ته ورسوي او اجازه ورکړي، چې نجونې خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر ډاکټر نجیب الله لور هیله نجیب ویلي، افغان نارینهوو د نجونو د زدهکړو په لاره کې قربانۍ ورکړې دي او د طالبانو تر حاکمیت لاندې د خپلو خویندو او لوڼو د حقونو لپاره له سختو فشارونو او زندانونو سره مخ دي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر او د یاد سازمان د ښځو څانګې په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې د ښځو او نجونو پر وړاندې د یادې ډلې تګلاره ارزولې ده. د ارزونې پایلې ښيي، چې دغه اقدامات د ښځو پر وړاندې د هر ډول تبعیض د لهمنځه وړلو کنوانسیون سره په ټکر کې دي.
د افغانستان په تېر جمهوري نظام کې د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون پخوانۍ مشره سیما سمر پر افغان نارینهوو په نیوکې سره وايي، په هېواد کې نارینهوو د نجونو او ښځو د زدهکړو د دوام په تړاو مقاومت نهدی کړی.
د طالبانو امر بالمعروف وزارت وايي چې روانه اونۍ یې د ښځو د حقونو ۸۴ قضیو ته رسېدنه کړې ده. په داسې حال کې چې په افغانستان کې ښځې لا هم له زده کړو، کار او عامو ټولنیزو فعالیتونو منع دي.
د افغانستان پخوانی د ولسي جرګې غړی، بکتاش سیاوش د افغان مېرمنو د حقونو د ملاتړ په موخه د اروپایي پارلمان په وړاندې په بروکسل کې د اعتراض خیمه وهلې ده.