د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش وايي، په ټوله نړۍ کې له هرو پنځو نجونو یوه له ۱۸ کلنۍ مخکې واده کېږي، چې له امله یې د میلیونونو نجونو زدهکړې، روغتیا او خوندیتوب له جدي ستونزو سره مخ کېږي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو په کندهار د پنځم ټولګیو ۴۷۰ نجونې ښوونځي ته له تګ څخه منع کړې دي. طالبانو ویلي چې یادې نجونې بلوغ ته رسېدلې او نور باید له کوره بهر ونه ځي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) د نجونو نړیوالې ورځې په مناسبت په افغانستان کې د کم عمره نجونو د ودونو د مخنیوي ترڅنګ د هغوی د زده کړو، روغتیا او خوندیتوب لپاره د سملاسي اوګډو هڅو غوښتنه کړې ده.
په افغانستان کې ګڼې نجونې او ښځې د طالبانو له لوري له زدهکړو د محرومېدو له امله د خیاطۍ په ټولګیو کې په پټه زدهکړې کوي، څو د رسمي تعلیمي بهیر د تشې یوه برخه ډکه کړي.
په داسې حال کې چې څه باندې پنځه کاله کیږي افغانې نجونې له شپږم ټولګي پورته له زده کړو محرومې دي، د ملګرو ملتونو ښوونیزې، علمي او کلتوري ادارې (یونسکو) د نجونو نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي چې هره نجلۍ باید دا ازادي ولري چې زدهکړې وکړي، وده وکړي او خپل راتلونکی په خپله وټاکي.
د افغان نجونو د زدهکړو د بنسټ «سولې» مشره شبانه بسیج راسیخ وايي، له اکسفورډ پوهنتون سره د همکارۍ له لارې یې د افغان ښځو د لوړو زدهکړو د دوام لپاره ۲،۵ میلیون ډالره ځانګړي کړي، څو هر کال لږ تر لږه یوې افغانې ښځې ته د زدهکړو فرصت برابر شي.
د افغانستان د پخواني پارلمان غړې فوزيې کوفي ویلي، هغه کسان چې د امریکا په استازیتوب یې له طالبانو سره خبرې کولې او د واشنګټن مشرتابه ته یې ناسم معلومات ورکول، باید د ۲۰۲۰ کال د فبرورۍ د دوحې په هوکړه کې د ښځو او بشري حقونو د نه شاملولو له امله ځواب ووایي.
د نوبل د سولې جایزې ګټونکې ناوانېتم ناوي پېلای د افغان ښځو د حقونو له ملاتړو څخه ده. نوموړې څو ځله د افغان ښځو د اساسي حقونو پر ساتنې ټینګار کړی او خپلو لیکنو کې یې د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو پر سیاستونو نیوکې کړي او د «جنسیتي اپارتاید» د په رسمیت پېژندلو غوښتنه کړې ده.
لوړپوړی طالب چارواکی شهاب الدین دلاور ادعا کوي، چې افغانان او په ځانګړي ډول پښتانه په مجلسونو کې د ښځو یادونه نهکوي. د هغه په خبره، له همدې امله دوی په دوحې تړون کې له پيله تر پایه، یو ځل هم د ښځو یادونه نهده کړې.
افغان کډواله فرشته امیري چې دوه کاله وړاندې برېتانیا ته کډواله شوې د لیبرال دیموکرات ګوند له خوا دبریتانیا د اډینبورګ ښار شورا د ۲۰۲۷ کال ټاکنو ته نومانده شوې ده. امیري افغانستان انترنشنل ته ویلي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته له زدهکړو بېبرخې شوې وه.
د افغانستان لپاره د هسپانیا ځانګړي استازي خاویر پویګ د افغان ښځو لپاره د ولسي محکمې د کلیزې په مناسبت په مادرید ښار کې یوې غونډې ته ویلي، چې د افغانستان نیمايي وګړي د جنسیتي توپیر تر سیوري لاندې ژوند کوي.
په ملګرو ملتونو کې د متحده عربي اماراتو استازي محمد ابوشهاب د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) له نوې مشرې رباب فاطمې سره لیدنه کې ټینګار کړی چې افغانستان کې د ښځو او نجونو د حقونو له بشپړ او برابر تضمین پرته ثبات، امنیت او هوساینې ته رسېدل ناشوني دي.
د پخواني پارلمان دوو غړو، شکریه بارکزۍ او شینکۍ کړوخېل، د ښځو پر وړاندې د طالبانو چلند غندلی او ویلي یې دي، طالبان د حجاب په پلمه ښځې ځوروي او د زدهکړو حقونه یې محدود کړي. دا څرګندونې وروسته له هغې کېږي چې ملګرو ملتونو په کابل او هرات کې د ۵۲ ښځو او یوې نجلۍ نیول کېدل تایید کړل.
د روادارۍ په نوم د بشري حقونو بنسټ په هسپانیا کې د یوې غونډې له لارې له طالبانو سره د اړیکو د عادي کولو پر وړاندې د دریځ نیولو او د افغان ښځو لپاره د ولسي محکمې د پرېکړې د عملي کېدو غوښتنه کړې ده. دوی ویلي چې د طالبانو د ښځو ضد سیاستونه باید عادي ونه ګڼل شي
د مقاومت جبهې د سیاسي دفتر مشر عبدالله خنجاني ویلي، د ښځو پر وړاندې د طالبانو جنایتونه باید په هېواد کې فرعي مسله ونه ګڼل شي. هغه ټینګار کړی، چې په افغانستان کې د جنایت د مفهوم تاریخي بیا تعریف روان دی او طالبان باید د ښځو پر وړاندې د خپلو کړنو حساب ورکړي.
د افغانستان د پخوانۍ ولسي جرګې غړې فوزیه کوفي د پوښتنې په ډول ویلي، چې نړۍ ولې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې له پرلهپسې ګواښونو، ځورونو، نیونو او له ټولنې د هغوی د اېستلو سره عادي شوې ده.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) د طالبانو له خوا په بېلابېلو ولایتونو کې د ښځو او نجونو د نیولو، توقیفونو او ګواښونو په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده. یوناما ویلي، چې طالبانو په تېرو دوو میاشتو کې لږترلږه ۵۲ ښځې او یوه نجلې نیولې یا توقیف کړې دي.
د افغانستان د څېړونکو شبکې (AAN) په یوه راپور کې د زرغونې په نوم د یوې ۳۸ کلنې افغانې کیسه خپره کړې، چې ښيي په افغانستان کې د اقتصادي ستونزو، د روغتیايي خدمتونو کمښت او د ښځو پر تګراتګ د محدودیتونو له امله د امېندوارۍ موده د ګڼو ښځو لپاره له جدي ستونزو سره مل ده.
په افغانستان کې د ښځو د حقونو او د نجونو د زدهکړو فعالې زرقا یفتلي د فعالیتونو په اړه یو فلم په فرانسه کې د «کن د رسنیو او ټلوېزیون جایزو» په سیالۍ کې د «سپینو زرو ډولفین» جایزه وګټله.
په غور کې ځايي سرچینې وايي، چې د دغه ولایت په تیوره ولسوالۍ کې د نوریې په نوم یوه ځوانه ښځه د خپل مېړه لهخوا تر سختې شکنجې وروسته مړه شوې ده. سرچینې وايي، چې د ښځې د بدن پر ځینو برخو د سوځېدو ټپونه هم لیدل شوي دي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق «یونېسف» د ښوونکي نړۍوالې ورځې په مناسبت د راتلونکي نسل د روزنې لپاره د افغان ښوونکو د «جذبې، پوهې او ژمنتیا» ستاینه کړې ده. یونېسف ویلي، چې افغان نجونو ته باید د منځنیو او لوړو زدهکړو حق ورکړل شي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (UNDP) وايي، په افغانستان کې پر لمریزې برېښنا د ښوونځیو او روغتیايي مرکزونو د سمبالولو له لارې یې په دریېو کلونو کې له ۷۴۳زره او ۴۷۰ ښځو او نجونو سره د زدهکړو او روغتیايي خدمتونو د لاسرسي په برخه کې مرسته کړې ده.