د بلجیم د سنا مجلس غړې ویوین ټایټلبام له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، په افغانستان کې پر ښځو روان بندیزونه او ورسره کېدونکی چلند په ښکاره توګه «جنیستي اپارټایډ» دی. نوموړې وایي، د ښځو پر وړاندې د طالبانو اوسني سیاستونه د بشریت پر ضد جنایت دی.
افغانه فعاله هوسۍ ظریف اندړ د فرانکفورټ ښاروالۍ شورا ته بریالۍ شوه. هغې په یوه ویډيويي پيغام کې ویلي، چې د ۵۳زره رایو په ترلاسه کولو یې د جرمني فرانفکورټ ښاروالۍ شورا ته لاره موندلې. هغې هیله ښودلې، چې له دې لارې به وکولای شې خپلو هېوادوالو ته خدمت وکړي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش یو ځل بیا په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر زدهکړو بندیز ته په اشارې سره وویل، چې هغوی په سیستماتیک ډول له عامه ژوند څخه اېستل شوې دي. ګوترېش خبرداری ورکړ، چې د جنسیتي برابرۍ په برخه کې شاتګ مخ په زیاتېدو دی.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې مشرې سوزن فرګوسن ویلي، چې په ایران کې د روانو جګړو او کړکېچ له امله افغان ښځې اړې شوې دي، چې له خپلو کورنیو سره بېرته افغانستان ته ستنې شي. هغې زیاته کړې، دا مېرمنې داسې مهال هېواد ته راستنېږي چې طالبانو پر ښځو سخت محدودیتونه لګولي دي.
د بښنې نړیوال سازمان د جنوبي اسیا دفتر خبرداری ورکړی چې د افغانستان ښځې او نجونې د طالبانو د نوې جنايي مقررې له امله له عدالت، مساوات او خپلواکۍ څخه د لاسرسي له محدودیتونو سره مخ کېږي، او د بشري حقونو د دغو سرغړونو په وړاندې بېړنی اقدام اړین دی.
د کندز د طالبانو امنیه قومندانۍ ویاند جمعه الدین خاکسار وایي چې یوه ښځینه ډاکټره له خپل درملتون څخه د کور پر لور روانه وه چې نامعلومو کسانو د چاقو برید پرې کړی او وژل شوې ده. خاکسار ویلي چې د پېښي په اړه پلټنې کوي.
د طالبانو امربالمعروف وزارت ویلي چې په زابل، غزني او تخار کې یې «د ښځو د شرعي حقونو د ساتنې» په موخه ۱۱ ښځې له کورني تاوتریخوالي ژغورلي دي. طالبانو ویلي چې د همدې ښځو قضيې یې د «دیني عالمانو او قومي مشرانو» سره په ګډه څېړلي دي.
په داسې شرایطو کې چې طالبان ښځو ته د زدهکړو او کار اجازه نه ورکوي؛ یوشمېر افغان نجونو د «کابل پټ مطالعاتي کلب» په نوم یو فلم جوړ کړی. دغه نجونې له دې لارې غواړي، خپل غږ نړۍ ته ورسوي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت مرستیال عبیدالله امین ویلي، چې یاد وزارت د ۷۶ زیانمنو ښځو او د هغوی د ماشومانو ساتنه کوي. نوموړي د دغو ښځو د وضعیت په تړاو نور جزییات نهدي ورکړي.
په ملګرو ملتونو کې د ایرلینډ هېواد استازي د ښځو د وضعیت د ۷۰مې کمیټې غونډې ته ویلي چې نړیواله ټولنه باید د افغان ښځو او نجونو لپاره د عدالت لاسرسی یقیني کړي.
د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ مشرې انالنا بربوک د پنجشنبې په ورځ (د کب ۲۱مه) په نیویارک کې له درې افغان ورزشکارانو او د ښځو د حقونو له فعالانو سره د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت او په دغه هېواد کې د جنسیتي اپارتاید د رسمیت پېژندنې د کمپاین په اړه خبرې وکړې.
د افغانستان اماني صندوق اعلان کړی، چې په دغه هېواد کې یې د طالبانو نږدې پنځه کلنې واکمنۍ پرمهال له شاوخوا څلور مېلیونه افغان مېرمنو او نجونو سره مرسته کړې ده. یاد صندوق لیکلي، چې په دغه موده کې یې په ټول افغانستان کې د ښځو د پیاوړتیا په موخه د ډېرو پروژو ملاتړ کړی دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویلي دي، چې د چهارشنبې په ورځ یې په هرات ولایت کې د غالۍ اوبدلو یو لوی تولیدي مرکز پرانېستی دی. د یاد مرکز درې پر څلورمه برخه کارکوونکي ښځې دي.
د همت په نامه د افغان مېرمنو غورځنګ په برازیل کې د برازیلۍ مېرمنو سره په ګډه، د افغان مېرمنو د ازاد ژوند په موخه د نړیوال ملاتړ غوښتنه کړې. د غورځنګ غړو ټینګار کړی چې افغان ښځې باید د زدهکړې، کار او بشري حقونو برابر فرصت ولري او د جنسیتي توپیر پر ضد مبارزه دې نړیوال ملاتړ ومومي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنیټ ویلي چې پر ښځو د طالبانو محدودوونکي سیاستونه افغان روغتیايي برخې ته جدي ستونزې پېښولی شي.
د ښځو د نړۍوالې ورځي سره هم مهاله د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویلي چې په ۶ ولایتونو کې یې ۲۰ مېرمنې له کورني تاوتریخوالي څخه ژغورلي دي. یاد وزارت وايي چې د قضیو د ترلاسه کولو پر مهال یې د قیقه پلټنۍ او رسېدنه کړې.
د ملګرو ملتونو پرمختیايي پروګرام (UNDP) وایي، په افغانستان کېد اروپایي ټولنېتمویل شویو پروژو له لارې ښځو ته مالي فرصتونه برابر کړي، چې د ښځو پرمخ د سوداګریزو فعالیتونو ودې او اقتصادي پیاوړتیا سبب ګرځي.
د ملګرو ملتونو د هستوګنې ادارې (UN-Habitat) راپور ښيي چې په افغانستان کې د ښاریزو او شاوخوا ښارونو غیر رسمي استوګنځایونو کې د ښځو او نجونو پر وړاندې نابرابري د تېرو څلورو کلونو په اوږدو کې لا پسې زیاته شوې، او د ښارونو د پراختیا فرصتونه د جنسیتي توپیرونو د کمولو پر ځای پراخ شوي.
د افغانستان د مدني او بشري حقونو بنسټونه (ICSHRA) د اتم مارچ، د ښځې نړیوالې ورځې په مناسبت په یوې اعلامیې کې ټینګار کړی چې نړیواله ټولنه باید له څرګندونو او سمبولیکو پروګرامونو وړاندې، د افغان ښځو د حقونو د خونديتوب لپاره عملي او موثر اقدامات وکړي.
طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د ښځو په ګډون سلګونه کسان په عام محضر کې په دُرو وهلي دي، خو یادې ډلې تر اوسه په خپلو لیکو کې پر مجرم پېژندل شویو کسانو علني او بدني سزاوې نه دي عملي کړې.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازولۍ د ښځو د نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې دا ورځ په داسې حال کې په نړۍ کې نمانځل کېږي، چې په افغانستان کې د ښځې په توګه ژوند کول یو جرم ګڼل کېږي.
د مارچ اتمه چې د ښځو له نړۍوالې ورځې سره برابره ده، هر کال د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د نمانځنې ترڅنګ د ښځو پر حقونو او لاسته راوړنو ټینګار کېږي. د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر ولکر تُرک وايي، په نړۍ کې ښځې د نارینهوو پرتله یوازې له ۶۴ سلنې قانوني حقونو څخه برخمنې دي.