د تېر جمهوري نظام د ملي امنیت پخوانی رييس رحمتالله نبیل د افغان ښځو د حقونو د اعادې لپاره د ښځو له روانو مبارزو د ملاتړ تر څنګ ویلي: «زه له تاسو سره درېدلی یم، نه د تاسو پر ځای او نه هم د تاسو پر وړاندې». هغه په ډاګه کړې، هېڅ پوهه ښځه نهغواړي افغان ښځې په تیارو کې وساتل شي.
د ننګرهار ولایت په سړو سیمو کې نوی ښوونیزکال داسې مهال پیل شو، چې طالبانو د څه باندې څلورو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي پورته نجونې له زدهکړو بېبرخې کړې دي. په ننګرهار کې د طالبانو رسنیز دفتر ویلي، چې د کوټ ولسوالۍ په لاغرجو لېسه کې د ښوونځي زنګ کړنګېدو سره نوی ښوونیز کال پیل شو.
د جرمني د فرانکفورټ د ایالتي پارلمان غړې هوسۍ ظریف اندړ وايي، له څه باندې ۱۶۰۰ ورځو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د افغان نجونو پر مخ د تعلیم دروازې بندې دي. دا وايي، افغان نجونې یوازې د تعلیم د حق غوښتنه لري او په وینا یې دغه حق باید ترې وانهخیستل شي.
د بښنې نړۍوال سازمان وايي، چې له تېرو څه باندې څلورو کلونو راهیسې افغان نجونې او ښځې له زدهکړو بېبرخې شوې دي. یاد سازمان له طالبانو غوښتي، چې خپلې تبعيضي تګلارې پای ته ورسوي او نجونو ته د زدهکړو اجازه ورکړي.
د «رواه» په نوم د ښځو د حقونو ملاتړ او پياوړتیا بنسټ د افغان نجونو پر وړاندې د زدهکړو دوامداره بندیز له بشري حقونو سرغړونه بللې او دا یې د افغانستان راتلونکې لپاره نه جبرانېدونکی زیان ګڼلی. دغه بنسټ له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د زدهکړو په برخه کې دې پر طالبانو فشار زیات کړي.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازي نصیراحمد فایق ویلي، چې له تېرو پنځو کلونو راهیسې طالبانو د «انساني اصولو، اسلامي لارښوونو او شرعي احکامو خلاف» د افغان نجونو او ښځو پرمخ د ښوونځیو او پوهنځیو دروازې تړلې دي. د هغه په وینا؛ دغه اقدام «ملي خیانت او نه جبرانېدونکی عمل» دی.
یوشمېر افغان او د دوی ملاتړو هسپانوي مېرمنو په بروکسل کې د اروپايي پارلمان مخې ته د یوه لاریون پرمهال «شرم پر اروپا» او «د افغان مېرمنو لپاره ازادي» په شعارونو سره یې په افغانستان کې د ښځو کړکېچن وضعیت په اړه د سملاسي اقدام غوښتنه وکړه.
په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې نوی تعلیمي کال پرلهپسې پنځم ځل لپاره بیا هم داسې پیل کېږي، چې نجونې له شپږم ټولګي پورته د ښوونځي او پوهنتوني زدهکړو اجازه نهلري. یو شمېر نجونې وایي، له زدهکړو بېبرخې پاتې کېدل ماشومتوب کې د ودونو، خپګان او ناهیلۍ د زیاتېدو لامل کېږي.
د نجونو د زدهکړو فعالې او د سولې نوبل جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ ویلي، چې د افغان ښځو غږ باید پیاوړی شي او نړۍ باید افغان ښځې په خپله مبارزه کې یوازې پرېنږدي.
د نجونو له حضور پرته د نوي ښوونیز کال له پیل سره سم، یو شمېر افغان او اسپانوي ښځینه فعالانو د بلجیم په پلازمېنه بروکسېل کې د اروپا د پارلمان مخې ته لاریون کړی او وايي، نړۍواله ټولنه دې د جنسیتي تبعیض پر وړاندې عملي اقدام وکړي.
د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو چارو کمېټې د اکثریت مشر، برایان مسټ، ویلي چې له افغانستان څخه د پخواني ولسمشر جو بایډن له لوري د ځواکونو له وتلو وروسته، طالبانو نجونې او ښځې له هغه زدهکړیز حق څخه بېبرخې کړې چې حقدارې یې دي.
د طالبانو د امر بالمعروف وزارت وايي چې په تېرو دوو اوونیو کې یې د ښځو د شرعي حقونو اړوند ۹۲ قضیو ته رسېدنه کړې. په داسې حال کې چې په خپله د طالبانو له خوا پر ښځو ګڼ شمېر محدودیتونه لګېدلي دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو څخه د ملاتړ صندوق (یونیسف) استازي، تاجالدین اویوواله، په هېواد کې د ښوونیز کال له پیل کېدو سره سم ویلي چې په افغانستان کې هره نجلۍ د زدهکړو حق لري.
افغانستان کې نوی تعلیمي کال پیل او د ښوونځیو زنګونه ووهل شول، بیا لارې او کوڅې له هغو ماشومانو څخه ډکېږي چې مکتب ته ځي،خو د دوي په منځ کې د نجونو یوه لویه تش ښکاري چې له زده کړو محرومي دي. په همدې حال کې د پښتونخوا مېرمنې وېره لري چې د افغان مېرمنو تریخ برخلیک پر دوی تکرار نشي.
د طالبانو د پوهنې وزارت نن پنجشنبه (د وري ۶مه) د یو لړ مراسمو په ترڅ کې د ۱۴۰۵ ښوونیز کال پیل کړ او طالب چارواکو د ښوونځي زنګونه وکړنګول. د طالبانو د بندیز له مخې؛ د نجونو ښوونځي د پنځم پرلهپسې کال لپاره تړلي دي او طالبانو د نوي ښوونیز کال په پیل کې د نجونو هیڅ یادونه ونهکړه.
د تېر جمهوري نظام پرمهال د عدليې وزیر فضل احمد معنوي وایي، د نجونو پر زدهکړو بندیز «ښکاره ظلم او د انسانیت پر وړاندې جرم» دی. د هغه په وینا؛ د داسې ظلم په وړاندې چوپتیا یوه لویه ګناه او د «شرعي او انساني مکلفیتونو» څخه سرغړونه ده.
په جلاوطنۍ کې د افغانانو عالي شورا په افغانستان کې له نږدې پنځو کلونو راهيسې د نجونو پر مخ د ښوونځيو او پوهنځیو دروازو پر تړل پاتې کېدو اندېښنه څرګنده کړې او د طالبانو دغه بندیز یې له بشري حقونو سرغړونه او لوی بشري ناورین یاد کړی دی.
د ښځو د حقونو نړۍوال کنفرانس د چهارشنبې په ورځ (د وري ۵مه) د ملګرو ملتونو د استازو، مدني فعالانو او د بشري حقونو مدافعانو په ګډون په اروپا کې د مېشتو افغانانو په نوښت د سویس په جېنوا ښار کې ترسره شو. په دغه کنفرانس کې د افغان ښځو لپاره د نړۍوال ملاتړ غوښتنه وشوه.
که د طالبانو له لوري پر نجونو او ښځو د زده کړو بندیزونه نه وای لګول شوي، نن به افغانستان د یو بل واقعیت شاهد و. یوازې په تېرو نېږدې پنځو کلونو کې به شاوخوا ۱۱۳ زره او ۹۰۸ نوې ښځینه ډاکترانې، انجینرانې، ښوونکې، روانپوهانې او د نورو علومو فارغانې د کار بازار ته داخلې شوې وای.
د ملګرو ملتونو د استوګنې ادارې (UN-Habitat) تازه راپور ښيي، چې د بېځایه شویو کسانو، اقتصادي کړکېچ او د طالبانو د محدودیتونو له امله د افغانستان په ښاري او نورو استوګنیزو سیمو کې د ښځو او نجونو پر وړاندې جنسیتي نابرابري د تېرو څو کلونو پرتله لاپراخه شوې ده.
په هېواد کې د تعلیمي کال له پیل کېدو سره جوخت د ننګرهار پخواني والي ضیاالحق امرخېل ویلي، چې د نجونو د ښوونځیو او پوهنتونونو د تړل کېدو له امله افغانستان ته داسې زیان اوښتی او لاهم اوړي چې په هېڅ پروژه او پروګرام نه شي جبرانېدلی.
د افغانستان د ملي امنیت ادارې پخواني رییس رحمتالله نبیل په هېواد کې د نوي تعلیمي کال له پيل سره سم ویلي، چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو تړل یوازې د زدهکړو مخه نه نیسي، بلکې د افغانستان د راتلونکې دروازه هم تړي.