د طالبانو تر واک لاندې د نجونو له ځینو دیني مدرسو سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، په دغه مدرسو کې د تدریس پرځای تر ډېره د ښځو پر وړاندې د طالبانو له سختو تګلارو ملاتړ او تبلیغ کېږي او زدهکوونکې هڅول کېږي چې دغه قوانین سم او د منلو وړ وبولي.
د افغانستان د ښځو د سیاسي مشارکت شبکې د جمهوري نظام د رانسکورېدو او واک ته د طالبانو د بېرته رسېدو د پنځمې کلیزې په مناسبت خبرپاڼه کې ویلي، چې له تېرو پنځو کلونو راهیسې د طالبانو د ځپنو سیاست دوام لري او همداراز له ټولنیز او سیاسي ژوند څخه د ښځو د اېستنې بهیر پراخ شوی دی.
د ملګرو ملتونو د افغانستان برخې په خپل تازه پیغام کې د افغان نجونو د زدهکړو پر حق ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې هره نجلۍ د زدهکړې، کار او لوړو زدهکړو د دوام حق لري.
په هرات کې ځايي سرچینې وایي، د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر مامورانو د پنجشنبې په ورځ یو ځل بیا یو شمېر ښځې د بېحجابۍ په تور نیولي دي. دا ښځې د تور کورتۍ ډوله حجاب چې هراتیان یې «مانتو» بولي د اغوستلو په تور نیولي دي.
د بيبيسي خبریالې یوګیتا لیمایه ویلي، په افغانستان کې د طالبانو لهخوا پر ښځو لګېدلي محدودیتونه لاهم دوام لري او ښځې نهشي کولای تفریحي پارکونو ته ولاړې شي. د هغې په وینا؛ نارینه په پارکونو کې له خپلو ماشومانو سره لوبې کوي، خو ښځې یوازې له لرې د پارک ننداره کوي.
د امریکا عدلیې وزارت د یوې افغان ښځې د اېستلو لپاره د «بهرنیو ترهګرو د اېستلو ځانګړې محکمه» فعاله کړې؛ هغه محکمه چې له جوړېدو نږدې ۳۰ کاله وروسته د لومړي ځل لپاره یوه دوسیه څېړي.
د افغانستان د پکتیا ولایت اوسېدونکې صایمه بيبي چې په پاکستان کې یې لوړې زدهکړې کولې وايي، د افغان کډوالو د اېستلو په اړه د پاکستان حکومت د پالیسۍ له امله یې د زدهکړو او راتلونکي هیلې له جدي ګواښ سره مخ شوې دي.
د طالبانو د امر بالمعروف محستبانو د چهارشنبې په ماښام د هرات ښار په بېلابېلو سیمو کې پنځه ښځې دحجاب د نه مراعت په تور نیولې دي. عیني شاهدانو ویلي، دغه ښځې پر سړکونو او د سوداګریزو مرکزونو مخې ته شوې.
د طالبانو د زندانونو د چارو سمون ادارې ویاند محمدنسیم لالهاند ویلي، چې دامهال د کابل د ښځو په زندان کې شاوخوا ۳۴۵ ښځینه بندیانې ساتل کېږي. د هغه په وینا؛ له دې ډلې ۱۰۵ ښځینه بندیانې په بېلابېلو روزنیزو پروګرامونو کې لکه پر دیني زدهکړو، سواد زدهکړې او حرفوي زدهکړو بوختې دي.
د هرات پنځو افغان نجونو د کورونا وبا پرمهال د روغتیایي وسایلو د کمښت له امله د موټرو او موټرسایکلونو له زړو پرزو د مصنوعي تنفس دستګاه (وېنټیلیټر) لومړنۍ بېلګه جوړه کړې ده. یونېسف دغه نوښت د افغان نجونو د علمي وړتیا او تخلیقي فکر یوه مهمه بېلګه بللې ده.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د عالي کمېشنرۍ دفتر او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) په خپل نوي راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۵ کال د مې میاشتې راهیسې په هرات ښار کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهي عن المنکر ریاست محتسبینو د ښځو پر حجاب څارنه سخته کړې ده.
په کندهار کې یو شمېر هغه لوستې ښځې چې د طالبانو له لوري د ښځو پر کار له بندیز وروسته خپلې دندې له لاسه ورکړې، اوس یې د لاسي خامکي غاړو ګنډلو ته مخه کړې ده. دوی وايي، که څه هم دا کار د کورنۍ د اړتیاوو په پوره کولو کې مرسته کوي، خو د ډېر زحمت په بدل کې یې عاید کم دی.
له کابل نه سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته خبر ورکړی، چې طالبانو د مخابراتو او معلوماتي ټېکنالوژۍ لومړني ملي او نړۍوال نندارتون کې ښځو ته د ګډون بلنه نهده ورکړې. دغه نندارتون چې د یکشنبې په ورځ (د زمري ۴مه) پرانیستل شو، تر پنجشنبې به دوام وکړي.
د میوند جګړه د یوې داسې جګړې، یوه قوماندان او یوې پېغلې کیسه ده، چې نږدې یوه نیمه پېړۍ وروسته هم ژوندۍ ده. د میوند ملاله؛ هغه نوم چې د تاریخي روایتونو له مخې، د جګړې په یوه حساسه شېبه کې یې د افغان سرتېرو روحیه بدله کړه او ناکامه شوې جګړې ته یې بریا ورکړه.
د «هیلو کړکۍ» په نوم د ښځو د حقونو غورځنګ د «د افغانستان له ښځو سره مرسته وکړئ» تر شعار لاندې یو نړیوال کمپاین پیل کړی او د جنسیتي اپارتاید او په افغانستان کې د بشري حقونو د پراخو سرغړونو د پای ته رسولو لپاره یې د بېړنیو نړیوالو اقداماتو غوښتنه کړې ده.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې ویلي چې د دې ادارې د اجراییه مدیر محمد ناصري افغانستان ته د سفر پر مهال له طالب چارواکو غوښتي چې پر ښځو او نجونو لګول شوي محدودیتونه لرې کړي او د مرستندویه بنسټونو، په ځانګړي ډول د ښځینه کارکوونکو، د فعالیتونو پر وړاندې بندیزونه پای ته ورسوي.
د افغانستان لپاره د ښځو بنسټ د افغانستان د ۳۰ څخه زیاتو مدني بنسټونو او د هېواد دننه د شاوخوا ۴۵۰ ښځو په سلا مشوره، انتونیو ګوتېرش او د امنیت شورا غړو ته یو پرانیستی لیک استولی او د افغانستان په اړه یې د ملګرو ملتونو په سیاسي بهیر کې د افغان ښځو د اغېزمن ګډون غوښتنه کړې ده.
د «اوپېنین جرس» په نوم ادارې په یوې حقوقي څېړنه کې ویلي، د طالبانو له لوري د ښځو او نجونو پرضد وروستیو محدودیتونو په ځانګړي ډول د ۲۰۲۶کال د جزایي اصولنامې تر نافذېدو وروسته د جرم په توګه د «جنسیتي توپیر» د رسمیت پېژندنې اړتیا نوره هم پیاوړې کړې ده.
ملاله بنسټ وایي، افغانستان کې «جنسیتي اپارتاید» د بشریت ضد جرم په توګه د پېژندلو لپاره نړیوال ملاتړ پراخ شوی او اوس ۱۴هېوادونه د دې طرحې ملاتړ کوي؛ هغه پرمختګ چې د بنسټ په وینا، دا موضوع به په رسمي ډول د ۲۰۲۸کال د نړیوالو مذاکراتو په اجنډا کې شامله کړي.
یوه افغانه انجنیره نجلا احمدیار چې په ۲۰۲۱کال کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د اېرلنډ کورک ښار ته کډه شوې وایي، اوس غواړي له هغه افغان ښځو سره مرسته وکړي چې له زدهکړو او کاري فرصتونو بېبرخې شوې دي.
په جرمني کې مېشتو یو شمېر افغانانو د هامبورګ ښار په یوه اعتراضي غونډه کې د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو پر محدودیتونو او د نړیوالې ټولنې پر چوپتیا اعتراض وکړ. ګډونوالو د افغانستان ملي بیرغونه له ځانونو سره لېږدول او د «زدهکړه، کار او ازادي» شعارونه یې ورکول.
طالبان ټینګار کوي چې په افغانستان کې د ښځو ټول حقونه د اسلامي شریعت په چوکاټ کې خوندي دي، خو نړیواله ټولنه، د بشري حقونو بنسټونه او د اسلامي نړۍ ځینې هېوادونه د ښځو پر زدهکړو، کار او ټولنیز حضور لګېدلي محدودیتونه له اسلامي اصولو او د ښځو له حقونو سره په ټکر کې بولي.