د طالبانو د امر بالمعروف وزارت ویاند سیفالرحمن خیبر د ښځو د وضعیت په اړه د بېلابېلو بنسټونو څرګندونې رد کړي او ادعا یې کړې چې د دوی له خوا په افغانستان کې ښځو ته داسې ټولنیز حقوق ورکړل شوي چې د دغه هېواد په تاریخ کې ساری نه لري.
د افغانستان د څېړونکو شبکې په یوه راپور کې ویلي، هغه افغان ښځې چې مېړونه یې کلونه مخکې بهر ته تللي، نه یې لګښتونه ورکوي او نه هم طلاق ورکوي، د طالبانو د ۱۸م فرمان له امله نه شي کولای په اسانۍ خپل واده پای ته ورسوي.
د هالیووډ وتلې فلمي ستورې او د بشري حقونو فعالې انجلینا جولي او د نوبل د سولې جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ په نیویارک کې د افغان ښځو په انځوریز نندارتون کې په ګډون سره یو ځل بیا له افغان ښځو خپل ملاتړ اعلان کړ.
له زدهکړو څخه د افغان نجونو د محرومیت د پنځم کال په درشل کې د امریکا د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش مرکز د څلورو افغان نجونو زدهکوونکو کیسې خپرې کړي چې د طالبانو له بندیزونو سره سره په پټه خپلو زدهکړو ته دوام ورکوي. طالبانو له شپږم ټولګي پورته نجونې له زدهکړو بېبرخې کړې دي.
«باور به مو ونه شي، خو ان د ښوونځي مېز او څوکۍ راته یادېږي». دا د هغه ۱۵ کلنې هیله ژړغونې خبرې دي چې پنځه کاله وړاندې، په لس کلنۍ کې د شپږم ټولګي زده کوونکې وه، خو پنځه کاله وړاندې، په همدې ورځ یې پر مخ د زده کړو دروازه وتړل شوه.
د جرمني د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې برلین له خپلو نړیوالو شریکانو سره په ګډه د افغان مېرمنو د حقونو د نقض په تړاو د طالبانو د ځواب ویلو لړۍ تعقیبوي.
په افغانستان کې د نجونو پر منځنیو زدهکړو د بندیز پنځه کاله پوره شول. یونېسف وايي، په همدې موده کې تر ۲.۶ مېلیونه ډېرې نجونې له منځنیو زدهکړو بېبرخې شوې دي. د نورو سیمو ترڅنګ د سویلي ولایتونو یوشمېر نجونې خپل راتلونکي ته نهیلې او یوشمېر یې ان په رواني ناروغیو اخته شوې دي.
د ښځو عدالتغوښتنې غورځنګ وايي، د نجونو له رسمي زدهکړو د محرومیت په دوام، په درېیو ولایتونو کې یې د نجونو لپاره اته پټ ښوونیز ټولګي فعال ساتلي دي. طالبانو بیا له پوره پنځو کلونو راهیسې نجونې له شپږم ټولګي پورته له زدهکړو محرومې کړې دي.
د افغانستان د پخوانۍ ولسي جرګې غړې فوزيې کوفي یو ځل بیا د طالبانو له خوا د ښځو د ځپلو او د هغوی د بشري حقونو د سلبولو پرېکړې په کلکه غندلې دي. هغې ویلي، چې طالبانو په افغانستان کې یو نسل یرغمل کړی او د هېواد راتلونکی یې د سقوط له ګواښ سره مخ کړی دی.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکی رېچارډ بېنېټ وايي، د افغان نجونو پر مخ د منځنیو ښوونځیو د دروازو تړل کېدو پنځه کاله پوره شوي او د نجونو یو بشپړ نسل له منځنۍ زدهکړې بېبرخې شوی دی.
د نجونو پر زده کړو د طالبانو د بندیز له پنځم کال سره هممهاله، د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو وجهي صندوق (یونیسف) وايي، افغانستان لا هم د ځمکې په سر یوازینی هېواد دی چې نجونې او ښځې پکې له منځنیو او لوړو زدهکړو محرومې دي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق ویلي، د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته تر ۲.۶ مېلیونه ډېرې افغانې نجونې له منځنیو زدهکړو محرومې شوې دي او د دغه وضعیت اغېزې د مېلیونونو نجونو پر راتلونکي او د افغانستان پر پرمختګ پرېوتې دي.
د «اېم اېس» مجلې په یوه تحلیلي مقاله کې راغلي، چې د افغان ښځو او نجونو ستونزه یوازې د افغانستان کورنۍ مسله نهده؛ بلکې د ښځو د حقونو نړۍوالې مبارزې یوه مهمه برخه ده.
د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د کولمبیا استازي په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو پر دوام اندېښنه ښودلې. نوموړي له یادې شورا غوښتي، چې د ښځو او نجونو د حقونو محدودولو او د هغوی د «ځپلو او ځورولو» له امله د طالبانو کړنې وغندي.
په ملګرو ملتونو کې د اېټالیا دایمي استازولۍ اعلان کړی، چې دغه هېواد له فرانسې، اروپايي ټولنې او ۴۲ نورو هېوادونو سره په ګډه په افغانستان کې د طالبانو له لوري د ښځو او نجونو دوامداره او سیستماتیک ځپل او جنسیتي تبعیض په کلکه غندلی دی.
په ملګرو ملتونو کې د پاناما استازي د امنیت شورا په غونډه کې ویلي چې د ښځو د زدهکړو، کار او ټولنیز مشارکت حقونه د افغانستان د خلکو له هویت، کلتور یا دین سره په ټکر کې نه شي راتلای.
په ننګرهار کې د طالبانو ولایتي رسنیز دفتر وایي، د دوی د امربالمعروف، نهي عن المنکر او شکایتونو اورېدلو ریاست محتسبینو پنځه مېرمنې چې د کورنیو ستونزو له امله د خپلو پلرونو په کورونو کې کېنول شوې وې، بېرته د خپلو مېړونو کورونو ته ستنې کړې دي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش وايي، په افغانستان کې د ښځو پر کار او د نجونو پر زدهکړو بندیزونه «مطلق د زغملو وړ نه دي».
د جمهوري نظام پر مهال د افغانستان د عدلیې وزیر فضلاحمد معنوي وايي، که په کابل کې د طالبانو د «امر بالمعروف» ادارې له لوري د ښځو او نجونو د جبري نیولو په اړه خپاره شوي راپورونه سم وي، دا یوازې د څو ښځو او نجونو د نیولو موضوع نه، بلکې د هغوی پر شخصي حریم تیری دی.
افغان سندرغاړې ښاپېرۍ نغمې په ویرجینیا کې د افغانستان د خپلواکۍ د ۱۰۷مې کلیزې په مناسبت جوړ شوي کنسرت کې پر طالبانو غږ کړی چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانیزي.
د اسلامي همکاریو سازمان مشر محمد بن عبدالکریم العیسی وایي چې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او د هغوی د انساني درناوي د له منځه وړلو لپاره هېڅ ډول پلمه او توجیه نشته.
د کابل له یوه پټ ښوونځي نه ۲۱ افغانو نجونو په خپلو لیکونو کې له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د زدهکړو، کار او ازاد ژوند حق ته یې پاملرنه وکړي. د سيبياېس نیوز د راپور له مخې، دغه نجونې چې عمرونه یې د ۱۴ او ۱۶ کلونو ترمنځ دي، پر زدهکړو د بندیزونو له امله په پټه زدهکړې کوي.