ښځې

طالبانو د جمعې په ورځ، د چنګاښ ۱۹مه یو ځل بیا د هرات ښار په ۶۴ متره سړک کې یو شمېر ښځې د دغې ډلې د خوښې د حجاب د نه مراعاتولو په بهانه ونیولې. سرچینې وايي، د طالبانو د امربالمعروف د ګزمې دوو موټرو څو ښځې له دغې سیمې څخه نامالوم ځای ته لېږدولې دي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې خبرداری ورکړی، چې د بشري مرستو او د بودجې کمښت په افغانستان کې بنسټیزو خدمتونو ته د ښځو او نجونو لاسرسی له جدي ستونزو سره مخ کړی دی.

په بادغیس ولایت کې د خواله رسنیو د کارونې له زیاتېدو او د ښځو لپاره د حضوري کار د فرصتونو له کمېدو سره، انلاین سوداګري د ګڼو ښځو او نجونو لپاره د عاید مهمه سرچینه ګرځېدلې ده.

له ایران او پاکستان نه د مېلیونونه افغان کډوالو تر جبري ستنېدو وروسته ګڼې افغان ښځې هڅه کوي، چې د خصوصي سکټور په محدودو کاري فرصتونو کې د خپل ژوند د دوام لپاره کار پیدا کړي.

پخواني ولسمشر حامد کرزي د سږني کانکور ازموینې د ترسره کېدو هرکلی کړی، خو په ازموینه کې د نجونو د نه ګډون له امله یې ژوره خواشیني څرګنده کړې او ویلي یې دي چې د افغانستان د پرمختګ لپاره د ټولو وګړو زده کړه حیاتي ارزښت لري.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي‌ د کرېکټ له نړۍوالې شورا غوښتې، چې په جلا وطنۍ کې د افغان ښځو د کرېکټ ملي لوبډله په رسمیت و پېژني او ملاتړ یې وکړي.

د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام د راپور له مخې؛ په افغانستان کې د زده‌کړو، کار او اقتصادي خپلواکۍ له جدي محدودیتونو سره مخ نږدې ۸۵ سلنه ښځې د ورځې له یو ډالر څخه په کمو عوایدو خپل ژوند پر مخ وړي.

د ارغواني شنبو غورځنګ د طالبانو تر واک لاندې د کانکور ازموینې د اعلان شوې پایلې په غبرګون ویلي، چې له نجونو پرته کانکور د جنسیتي توپير روښانه بېلګه ده. دغه غورځنګ زیاته کړې، ښځې له خپلو حقونو محرومول د انسانیت پر وړاندې جرم او د برابرو فرصتونو او عادلانه سیالۍ له اصل سرغړونه ده.

په افغانستان کې د طالبانو تر بیا واکمنېدو وروسته زرګونه افغان مېرمنې چې له زده‌کړو او ډېرو دولتي او نادولتي دندو بې‌برخې شوې، سوداګرۍ ته مخه کړې او دا د عاید ترلاسه کولو او ټولنیز حضور لپاره یوازینۍ پاتې لاره بولي.

د «ښځو د خوځښت شبکې» په نوم اعتراضي غورځنګ د ۱۴۰۵ کال د کانکور ازموینې د پایلو له اعلان وروسته ویلي، هغه کانکور چې د پرله‌پسې څلورم کال لپاره د نجونو له ګډون پرته ترسره کېږي، د جنسیتي اپارتاید او د افغانستان د ښځو د سیستماتیک حذف رسمي سند دی.

په داسې حال کې چې افغانستان له ژور اقتصادي او ټولنیز ناورین سره مخ دی او د ښځو پر زده‌کړو، کار او ټولنیز حضور محدودیتونه د پراختیا پر وړاندې لوی خنډ بلل کېږي؛ ملګرو ملتونو د ښځو د مهارتونو د لوړولو او د هغوی د اقتصادي ونډې پر پراختیا ټینګار کړی دی.

د ښځو غږ غورځنګ وایي، زده کړه د هر انسان اساسي حق او له زده کړو څخه د ښځو او نجونو محرومول د بشري حقونو ښکاره نقض او د هېواد د راتلونکي د کمزوري کولو هڅه ده. دوی له نړیوالو بنسټونو غوښتې چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو د بېرته پرانیستلو لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

په پښتونخوا کې د ښځو حقونو فعاله جمایمه اپریدۍ وایي، چې چادري (بورقه) د پښتنو او افغان ښځو د تاریخي او فرهنګي هویت استازیتوب نه کوي، بلکې د هغې په وینا د ترهګرۍ، افراطیت او بهرنیو تحمیل شویو سیاستونو پایله ده.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې او د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) د مصنوعي ځیرکتیا له لارې د ښځو ضد او زورونکي محتوا د چټکې پراختیا په اړه اندېښنه څرګنده کړې او وایي، د یادې ټکنالوژۍ د خوندي او مسولانه کارونې لپاره جدي مقررات او تدابیر اړین دي.

د «ښځې د ښځو لپاره» نړۍوال سازمان افغانستان انټرنشنل ته تایید کړه،چې د طالبانو د محدودیتونو له امله یې په افغانستان کې له ۲۵ کلونو وروسته خپل فعالیت پایته رسولی دی. دغه سازمان وايي، د دوی پر دفترونو د طالبانو چاپو او د کارکوونکو د نیول کېدو له امله د فعالیتونو دوام ناشوني شوي وو.

د جمهوري نظام پر مهال د کانونو او پټرولیم پخوانۍ وزیرې نرګس نهان په خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې طالبانو په تېرو پنځو کلونو کې افغانستان د ښځو او نجونو لپاره په یوه ډله‌ییزه «هدیره» بدل کړی دی.

د برېتانیا د پارلمان غړی او د منځني ختیځ او شمالي افریقا لپاره د دغه هېواد وزیر هیمیش فالکنر د افغان کډوالو د ښځو کرېکټ ملي لوبډلې سره تر لیدنې وروسته د طالبانو له لوري د ښځو او نجونو پر وړاندې پر روانو محدودیتونو نیوکه کړې ده.

د ترکیې د پارلمان غړې سرا کاديګل د دغه هېواد له بهرنیو چارو او کلتور وزیرانو غوښتي، چې د افغان ښځو او نجونو د حقونو ملاتړ او د طالبانو په بند کې د صدیقې په نوم د یوې ۱۷ کلنې پېغلې د خلاصون لپاره د انقرې د اقداماتو په اړه وضاحت ورکړي.