د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې امنه محمد په افغانستان کې د ښځو وضعیت د جدي اندېښنې وړ بللی او له هېوادونو یې غوښتي، چې د طالبانو له لوري له افغان ښځو سره د تبعیضي چلند په اړه چوپ پاتې نهشي.
په لوګر کې یوه ښځه چې له ۵۰ کلونو راهیسې د خپلې کورنۍ د غړو له لوري په کورني بند کې شپې او ورځې تېرولې، د طالبانو د محتسبینو له لوري وژغورل شوه. محتسبینو په دې اړه چې ولې دغه ښځه په کورني بند کې ساتل شوې وه، څه نهدي ویلي.
د هرات له حوزوي روغتون څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو په یاد روغتون کې یوې ښځینه ډاکټرې ته سپکاوی کړی او هلې یې ده. د دې پیښې په غبرګون د روغتون یو شمېر نورو ډاکټرانو او کارکوونکو اعتصاب کړی دی.
د طالبانو د امر بالمعروف وزارت ویلي، چې په روانه اوونۍ کې یې د بازارونو د اصلاح او احتکار د مخنیوي تر څنګ د ښځو د حقونو اړوند ۸۰ قضيې حل کړې دي.
د سولې، امنیت او د ښځو د وضعیت په تړاو د جورجټاون انسټیټوټ نوی راپور ښيي، چې افغانستان د نړۍ له ۱۸۸ هېوادونو څخه د ښځو لپاره تر ټولو ناوړه هېواد ګڼل شوی؛ هغه وضعیت چې د طالبانو له واکمنېدو راهیسې د ښځو پر حقونو، خوندیتوب او ټولنیزو فرصتونو د جدي محدودیتونو څرګندونه کوي.
اوچا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته یادې ډلې شاوخوا ۴۷۰ فرمانونه صادر کړي، چې له ډلې یې ۷۹ فرمانونه په مستقیم ډول ښځې او نجونې په نښه کوي. اوچا زیاتوي، چې سږ کال پر افغان ښځو او نجونو لګېدلي محدودیتونه لا سخت شوي دي.
طالبانو د ۱۴۰۵ کال لپاره په تخصص پروګرام کې د شمولیت لپاره له نوماندانو ازموینه واخیسته. په دې ازموینه کې څه باندې ۶ زره کسانو ګډون درلود، خو یوه نجلۍ هم پهکې نهوه. په داسې حال کې چې له طب پوهنځیو فارغې نجونې دغه پروګرام ته په تمه دي، خو د طالبانو له لوري د ګډون اجازه نهلري.
په پنجشیر ولایت کې د طالبانو کار او ټولنیزو چارو ریاست د ۶۰ښځو لپاره د مسلکي خیاطۍ کورسونه پیل کړي، چې له مخې یې ګډونوالو ته د اړتیا وړ وسایل برابر شوي دي، خو د نجونو پر زدهکړو محدودیتونه لا هم په ځای پاتې دي.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې (UN Women) ویلي، که څه هم سږکال په ټوله نړۍ کې د پارلماني څوکیو ته د ښځو د رسېدو کچه ۲۷سلنې ته لوړه شوې چې تر ټولو لوړه شمېره بلل کېږي، خو لا هم د ښځو د پراخ ګډون لپاره کافي نه ده.
د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کمیسیون پخوانۍ مشرې سیما سمر د افغانستان د هېرېدو او د طالبانو د واکمنۍ د عادي کېدو په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې په دې هېواد کې د «هدیرې په څېر امنیت» حاکم دی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په ایران کې د ښځو د اعدامونو غندنه وکړه او ویې ویل: «متحده ایالات د بشري حقونو د ساتنې او د ښځو د کرامت د خوندي کولو په لاره کې د ایران له خلکو او د نړۍوالې ټولنې سره دی.»
د عدالت او ازادۍ لپاره د افغان ښځو غورځنګ د «یلدا شپې» په تړاو راټولېدنه کې ویلي، د طالبانو پر وړاندې د افغان ښځو مقاومت دوام لري او په وینا یې، د ښځو له معنالرونکې حضور پرته عادلانه راتلونکې شونې نهده.
د طالبانو د امر بالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت خبر ورکړی، چې د دوی محتسبینو د پکتیکا په زېړوک، ارګون او وازیخوا ولسوالیو کې د دوو مېرمنو په ګډون یوه شپږ کلنه ماشومه په بدو کې له ورکړې ژغورلې ده.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام(یو اېن ډي پي) په خپل تازه راپور کې ویلي چې د طالبانو لخوا پر افغان ښځو د پراخو محدودیتونو سربېره، ډېری افغان ښځې د کوچنیو کاروبارونو له لارې نه یوازې خپله عایداتي سرچینه ساتلې، بلکې لسګونو نورو ښځو ته یې هم د کار زمینه هم برابره کړې ده.
د جمهوري نظام پر مهال د پارلمان غړې فوزیه کوفي، پر طالبانو انتقاد کړی چې د ښځو پر وړاندې یې څلور کلنه جګړه پیل کړې او ویلې یې دي چې د ښځو بېعدالتي عادي ګڼل د هېواد روان بحران نور هم ژوروي.
په بریتانیا کې یوې محکمې تایید کړه، چې د دوو ماشومانو د یوې ۳۴ کلنې مور مړینه په ترکیې کې د ترسره شوې ښکلا جراحۍ له عوارضو رامنځته شوې ده. دغه پېښه په ۲۰۲۲ کال کې شوې وه، خو رسمي پایله یې اوس خپره شوې ده.
د افغانستان د «اېماېماې» د ترکیبي رزمي لوبو لوبغاړې تمنا احمدي به په یوې نوې سیالۍ کې د هانګکانګ لوبغاړې کایلي لام سره مخ شي. دغه سیالۍ د «PCFC» سازمان لهخوا تنظیم شوې او ټاکل شوې، چې د پنجشنبې په ورځ (د مرغومي ۴مه) د انګلستان په مانچسټر ښار کې ترسره شي.
د ملګرو ملتونو امنیت شورا وايي، د طالبانو د ښځضدو سیاستونو له امله هر کال د افغانستان اقتصاد تر یومیلیارد ډالرو زیات زیان ویني. د شورا په رپوټ کې ویل شوي چې د افغان ښځو او نجونو وضعیت «سخت خراب» دی او له هرو لسو ښځو اته یې د زدهکړې، کار او مسلکي روزنې له فرصتونو محرومې دي.
د «ههنګاو» په نوم د بشري حقونو سازمان په یو تازه راپور کې ویلي، چې د شته معلوماتو لهمخې ایران په تېر یوه کال کال کې شاوخوا ۵۲ ښځې د بېلابېلو تورونو له امله اعدام کړې دي. د ههنګاو په وینا، دا شمېر په تېرو ۲۵ کلونو کې د ایران د ښځو تر ټولو لوړ اعدامونه دي.
د امریکا د دفاع وزارت پخوانی مرستیال ډېوېډ سیډني وايي، چې په افغانستان کې «جنسيتي توپیر» روان دی او ښځې د ژوند له ټولو برخو اېستل شوې دي. د هغه په خبره، ډېری هېوادونه پر افغان ښځو د دوامداره ظلم له امله په مستقیم ډول افغانستان ته د بشري مرستو لېږلو ته زړه نه ښه کوي.
د ملي امنیت پخواني رييس رحمتالله نبیل د دوو نجونو ماشومانو د یوې ویډیو چې په ژړغوني غږ د ښوونځیو د خلاصون غوښتنه لري، په خپرولو سره ویلي چې د نجونو ښوونځيو تړل «یو تاریخي پیغور دی چې له حافظې به ونهوځي.» طالبانو په خپله واکمنۍ کې له ۶ ټولګي پورته نجونې له زدهکړو منع کړي.
د خیبرپښتونخوا د پېښور یوې محکمې افغانې زدهکړیالې روبي ته لنډمهالې اجازه ورکړې، چې له پاسپورټ پرته دې په طبي برخه کې خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي. یادې محکمې د خیبر میډیکل پوهنتون مرستیال رییس او د نوملیکنې کمېټې مشر ته خبر ورکړی، چې د دغه زدهکړیالې غوښتنو ته رسمي ځواب ورکړي.