په اسټرالیا کې مېشتې د افغانستان د ښځینه کرکټ لوبغاړې، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته له هېواده وتلي، د کرکټ له نړیوالې شورا څخه غواړي چې د «افغان ښځینه ۱۱ کسیزې لوبډله» په رسمي ډول د افغانستان د ملي لوبډلې په توګه وپېژني او وایي د دوی د کلونو مبارزه باید بې پایلې پاتې نه شي.
د بشري حقونو څار بنسټ د طالبانو له لوري د «زوجین د تفریق اصولنامې» توشېح د «جنسیتي اپارتاید منشور» بللی او دا یې په افغانستان کې د ماشومو نجونو د ودونو د قانوني کولو لپاره یو رسمي ګام یاد کړی دی.
د افغانستان لپاره د اروپایي ټولنې استازولۍ ویلي چې په بامیان ولایت کې د یاکاولنګ ولسوالۍ د ښځو د ټولنیزو سپما ګروپونو له لارې ۵۳ټولنیز کاروبارونه رامنځته شوي او ښځو ته د مشرتابه او سوداګرۍ روزنه ورکړل شوې ده.
د افغانستان د جمهوري نظام د ملي امنیت پخواني رييس رحمتالله نبیل ویلي، چې ذکیه احمد د افغان ښځو اراده تر لوړو څوکو پورته کړې ده. هغه زیاته کړې، چې ذکیه یوازې اورېسټ څوکې ته نهده رسېدلې، بلکې د «هیلو، ارادې او توان» بیرغ یې د نړۍ بام ته پورته کړی دی.
د ملالې بنسټ، چې د نجونو د زدهکړې له حق څخه د دفاع برخه کې فعالیت کوي، د طالبانو لهخوا د زوجین د تفریق پر اصولنامې نیوکه کړي او ویلي یې دي، دا اصولنامه افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د سیستماتیک جنسیتي تبعیض نښه ده. دغه بنسټ د کمر عمره نجونو ودول د ښځو او نجونو د حقونو نقض وباله.
د ټيارټي ورلډ او د پاکستان د الپاین کلپ د راپور له مخې، ذکیه ریور احمد لومړنۍ افغان مېرمن ده، چې د نړۍ تر ټولو لوړه څوکه اورېسټ چې، ۸۸۴۸ متره لوړوالی لري فتحه کړه. دا تاریخي لاسته راوړنه د افغانستان او نړۍ د غرهختنې په تاریخ کې بېساری دی.
په تېر نظام کې د پکتیا پخواني والي محمد حلیم فدایي د طالبانو د «زوجینو تفریق» یا د ښځې او خاوند د جلا کېدو پر اصولنامې سختې نیوکې کړې دي. نوموړي ویلي، چې دا اصولنامه دین نهدی، بلکې د پخوانیو فتواوو او موروثي فقهي فهم انعکاس دی او د معاصر ژوند له واقعیتونو سره سمون نهلري.
د افغانستان لپاره د ناروې استازولۍ ویلي، د بشري حقونو په تړاو د یوناما له خوا راپورته شوې اندېښنې تاییدوي او له طالبانو غواړي چې د بشري حقونو برخه کې نړیوالې ژمنې عملي کړي. خبرپاڼه وایي، افغانستان کې باید د ښځو پر وړاندې تبعیض پای ته ورسېږي.
د ۱۴۰۱ کال د لیندۍ په ۲۹مه له کندهار څخه داسې یو فرمان صادر شو، چې د افغانستان ټولنه یې ولړزوله؛ نجونې نور پوهنتونونو د تګ حق نه لري. دغه پرېکړه یوازې د پوهنتونونو د دروازو په تړل کېدو پای ته ونه رسېده، بلکې د مسلکي کدرونو د روزنې او د هېواد پرمختګ بهیر یې هم له خنډ سره مخ کړ.
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي ویلي، کابل ته د سفر پرمهال یې د بېلابېلو سکتورونو له یو شمېر الهام بښونکو او زړورو ښځو سره لیدلي دي. نوموړي زیاته کړې، چې د افغان ښځو هڅې د افغانستان د راتلونکي لپاره حیاتي دي.
د افغان ښځینهو کرېکټ جلاوطنه لوبډله به د روان کال (د جون په ۲۲مه) انګلستان ته خپل تاریخي سفر پیل کړي. د انګلستان او ولز کرېکټ بورډ ویلي، چې دغه سفر تر ډېره «کلتوري او ورزشي» ارزښت لري.
د برېټانیا د مشرانو جرګې غړې بارونس فیونا هاجسون افغانستان انټرنشنل ته په یوې مرکې کې د طالبانو تر واک لاندې د ښځو وضعیت «بوږنوونکی» بللی. هغې ویلي، طالبان دا نه درک کوي چې ښځې د افغانستان لپاره «یوه ستره بشري پانګه او شتمني» ده.
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي رېچارډ لینډسي کابل ته د خپل سفر پر مهال د طالبانو د اقتصاد له وزیر سره په لیدنه کې د زدهکړې او په اقتصادي بهیر کې د ښځو د فعال ګډون پر اهمیت ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د افغان ښځو رول د هېواد د راتلونکي لپاره حیاتي دی.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد د «زوجینو د تفریق اصولنامې» په اړه د نیوکو په غبرګون کې ویلي، چې دغه اصولنامه د کمعمره نجونو د ودولو مانا نه لري، بلکې د قضاتو لپاره ده، چې په پخوانیو او پېچلو کورنیو قضیو کې روښانه پرېکړې وکړای شي. هغه ویلي، چې نیوکو ته باید ارزښت ورنه کړل شي.
د «همت» په نوم د افغان ښځو غورځنګ د یوې اعلامیې په خپرولو د طالبانو لهخوا د ماشومانو د ودولو او د ښځې او خاوند د جلا کېدو په اړه د یادې ډلې فرمان په کلکه غندلی او هغه یې له بشري حقونو او د ماشومانو له حقونو ښکاره سرغړونه بللې ده.
د تېر جمهوري نظام پر مهال د افغانستان د کانونو او پټرولیم وزیرې نرګس نهان، د بریتانیا د پارلمان په یوه غونډه کې ویلي چې افغان ښځې له تېرو پنځو کلونو راهیسې له خپلو لومړنیو بشري حقونو محرومې پاتې دي.
د بریتانیا د مشرانو جرګې غړې بارونس فیونا هاجسن ویلي، د طالبانو له لوري پر ښځو لګېدلو محدودیتونو د افغانستان راتلونکی له ژور بحران سره مخ کړی دی.
د فراګیر په نوم یوه بنسټ په خپل تازه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د طالبانو پراخو محدودیتونو نه یوازې د ښځو بنسټیز حقونه تر پښو لاندې کړي، بلکې په هېواد کې یې د افراطګرۍ او ټولنیزې ناامنۍ د پراخېدو لپاره زمینه هم برابره کړې ده.
د بحران نړیوالې ډلې په یوه تازه راپور کې ویلي، چې د طالبانو له پراخو محدودیتونو وروسته افغان ښځو تر پخوا ډېر د انلاین سوداګرۍ او کورنیو کاروبارونو پر لور مخه کړې، تر څو د خپلو کورنیو اقتصادي اړتیاوې پوره کړي او هم خپل ټولنیز حضور وساتي.
د افغانستان د څېړونکو شبکې په یوه تازه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د ښځو روغتیایي وضعیت د روغتیايي مرکزونو د تړل کېدو، د ښځینه کارکوونکو د کمښت، د نجونو پر زدهکړو د محدودیتونو او د بهرنیو مرستو د کمېدو له امله له جدي بحران سره مخ شوی دی.
د بشري حقونو او د ښځو د حقونو یو شمېر ملاتړو بنسټونو د طالبانو د «مېړه او مېرمنې د بېلتون اصولنامې» په اړه ژوره اندېښنه او اعتراض څرګند کړی او د دغه اصولنامې د سمدستي او بېقیدوشرطه لغوه کېدو غوښتنه کړې ده.
په افغانستان کې د طالبانو له لوري د کورنۍ د قانون اړوند نوي ۳۱ مادهيي مقرراتو، چې د ماشومو نجونو د ودونو او د مېړه او مېرمنې ترمنځ د جلاوالي اصول تنظیموي، د بشري حقونو د فعالانو او ښځینه حق غوښتونکو له سختو نیوکو سره مخ شوي دي.