د نوبل د سولې جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ د افغان ښځو او نجونو د وضعیت په اړه د نړۍ د مشرانو پر بېعملۍ نیوکه کړې او د هغو کسانو د حسابورکولو لپاره یې د اغېزناکو مېکانېزمونو د رامنځته کېدو غوښتنه کړې، چې د افغان ښځو حقونه تر پښو لاندې کوي.
افغان غرختونکې ذکیه احمد چې په دې وروستیو کې یې د اېورسټ څوکه فتح کړې، د افغان ښځو او نجونو له زدهکړو د مالي ملاتړ لپاره یې یو کمپاین پیل کړی دی. هغې له خلکو غوښتي چې د افغان ښځو او نجونو د زدهکړې حق د ملاتړ له دغه کمپاین سره مرستې وکړي.
د امریکا د شمالي کارولاینا ایالت په درهم ښار کې دوو دیني ټولنو د افغان کډوالو ښځو د ملاتړ لپاره د کالیو ګنډلو یو پروګرام بیا پیل کړی. دغه پروګرام تر دې وړاندې د بودیجې د کمښت له امله درول شوی و.
په هالند کې مېشتې افغانالاصله حقوقي او سیاسي فعالې څانګې صدیقي د هالند هغه پرېکړه ستایلې چې له مخې یې افغان ښځو ته د پناه او ملاتړ زمینه برابریږي.
د تېر جمهوري نظام د ملي امنیت پخواني رييس رحمتالله نبیل د ملګرو ملتونو د امنیت شورا راپور ته په غبرګون کې چې په افغانستان کې طالبانو له ۲۱ ښځو او نجونو سره تاوتریخوالی او ان پرې جنسي تېری یې کړی ویلي، دا راپور د طالبانو دیني او انساني مشروعیت لا نور هم تر جدي پوښتنې لاندې راولي.
د هالنډ «اېناېل ټایمز» رسنۍ راپور ورکړی، چې افغان ښځې او نجونې به له دې وروسته په ډېرو مواردو کې د استوګنې د اجازې د ترلاسه کولو وړ وبلل شي.
د ملګرو ملتونو امنیت شورا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د طالبانو غړو او چارواکو له لوري د ۲۱ ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي او جنسي تېري پېښې ثبت او تایید شوې دي.
د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې ویلي چې په نړۍ کې لا هم میلیونونه ښځې او نجونې د حیض یا میاشتني عادت له امله د تبعیض، شرم او د لومړنیو اړتیاوو له کمښت سره مخ دي. افغانستان هم یو له هغو هېوادونو دی چې په کې د حیض اړوند ناسم دودونه او د امکاناتو کمښت د نجونو پر ژوند اغېز کوي.
د مې ۲۸مه د میاشتنۍ ناروغۍ (حیض) د حفظالصحې نړۍواله ورځ ده، چې دا موضوع په نړۍ او ځانګړي ډول افغانستان کې د میلیونونو ښځو او نجونو لپاره یوه جدي ننګونه ده؛ خو په افغانستان کې د طالبانو د محدودیتونو بېوزلۍ او بېسوادۍ امله روغتیايي زدهکړو ته د ښځو لاسرسی خورا کم شوی دی.
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي برېتانیا ته د افغان ښځینهو کرېکټ جلاوطنه لوبډلې سفر د ورزش په ډګر کې د افغان ښځو د ګډون په برخه کې مثبت ګام ګڼلی او ویلي یې دي: «د کرېکټ افغان ښځینهو لوبغاړو اراده او مبارزه الهام بښونکې ده».
د افغانستان پخواني لوی څارنوال محمد فرید حمیدي خبرداری ورکړی، چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د قضایي سیسټم په له منځه وړلو سره د ښځو غږ په بشپړ ډول بند شوی دی. نوموړي ویلي، چې د تېر نظام تر سقوط وروسته لږ تر لږه ۵۷ څارنوالان او د هغوی د کورنۍ غړي په نښه شوي او وژل شوي دي.
د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي په خپل اختریز پیغام کې یو وار بیا د نجونو پرمخ د ښوونځیو او پوهنځیو د دروازو پرانیستلو غوښتنه وکړه. هغه وایي، افغانستان ابادۍ او پرمختګ ته اړتیا لري؛ خو پرمختللي او هوسا ژوند ته د رسېدو لپاره باید «متحد او لوستی ملت واوسو».
د بنفشه هاشمي په ګډون د کرېکټ افغان ښځینه لوبغاړې وايي، سره له دې چې له افغانستان نه جلاوطنه شوې او لاهم په نړۍواله کچه په رسمیت نهدي پېژندل شوې؛ د کرېکټ لپاره یې هیلې او مبارزه نهده کمزورې شوې.
د افغانستان لپاره د ایټالیې سفارت، د ښځو او نجونو د وضعیت او د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامې) په اړه خپله اندېښنه ښودلې ده. دغه هېواد ویلي چې افغان نجونې د خپل ماشومتوب د تېرولو حق لري، نه دا چې په زوره ودونو ته اړ ایستل شي.
د افغانستان لپاره د برېټانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامه» چې په کې د ماشومو نجونو ودونه قانوني ګڼل شوي، یو بل «ظالمانه اقدام» بللی او د سملاسي لغوه کېدو غوښتنه یې کړې ده.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې ویلي، چې د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامې» د ښځو او نجونو د حقونو، امنیت او قانوني وضعیت په اړه جدي اندېښنې رامنځته کړې دي.
د ښځو د عدالت غورځنګ یوشمېر غړو «میاشتنی عادت تابو نهدی» تر شعار لاندې د میاشتني عادت د حفظ الصحې نړۍوالې اونۍ په مناسبت د پوهاوي پروګرام پیل کړی دی. دوی وايي، میاشتنی عادت باید د ښځو او نجونو د شرم، محدودیت یا ټولنیز محرومیت لامل نهشي.
د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت د منځني ختیځ او شمالي افریقا مرستیال نیکلاس فالکونر ویلي چې د طالبانو د نوو قوانینو په اړه راپورونه چې په کې د ماشومانو ودونو ته اجازه ورکړل شوې، هغه «ډېر سخت وېرولي» دي
د پاکستان د سنا مجلس غړې شیري رحمان د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامې» د منتقدانو له ډلې سره یوځای شوې او د ماشومانو د ودونو قانوني کولو هڅه یې «په بشپړ ډول ټکان ورکوونکې» بللې ده. هغې زیاته کړې، د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامه» د بشري حقونو ښکاره نقض دی.
د فوټبال نړۍوال جام په درشل کې ملګرو ملتونو د نړۍ د فوټبال د ۱۶ مشهورو څېرو یو نوملړ خپور کړی. دغه نوملړ چې د «فوټبال د موخو اتلان» په نوم یاد شوی، د افغانستان د ښځینهو فوټبال ملي لوبډلې پخوانۍ لوبډلمشره خالده پوپل هم پهکې شامله ده.
د ښځو د خوځښت شبکې او د ازادۍ لپاره د افغان مېرمنو متحد غورځنګ د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامې» د توشیح په غبرګون کې ویلي، چې دغه سند د افغانستان د نجونو د غلامۍ د مشروعیت ورکولو لپاره یو «شرموونکی قانون» دی.
په اسټرالیا کې مېشتې د افغانستان د ښځینه کرکټ لوبغاړې، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته له هېواده وتلي، د کرکټ له نړیوالې شورا څخه غواړي چې د «افغان ښځینه ۱۱ کسیزې لوبډله» په رسمي ډول د افغانستان د ملي لوبډلې په توګه وپېژني او وایي د دوی د کلونو مبارزه باید بې پایلې پاتې نه شي.