ښځې

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په پرانیستې غونډه کې وویل، چې له طالبانو سره هر ډول نړۍوال تعامل باید په هېڅ ډول د افغان ښځو د ځپلو او ګوښه کولو د عادي کېدو او مشروعیت لامل نه‌شي.

په ملګرو ملتونو کې د ایټالیا دایمي استازولۍ اعلان کړی، چې دغه هېواد د افغان ښځو او نجونو د ملاتړ پر ژمنې ټینګ ولاړ دی. دې استازولۍ یوې خبرپاڼه کې ټینګار کړی، چې ایټالیا به په افغانستان کې د عدالت، برابرۍ او د ښځو د حقونو له سرغړونکو څخه د بشپړ حساب اخیستو لپاره هڅو ته دوام ورکړي.

د عوامي نېشنل ګوند مشر ایمل ولي خان د طالبانو له واکمنۍ غوښتي، چې په افغانستان کې د نجونو پر زده‌کړو لګول شوی بندیز پای ته ورسوي او هغوی ته د زده‌کړو اجازه ورکړي. هغه ویلي، که چېرې تاسې انسانان، پښتانه او مسلمانان یاست نو د افغان نجونو پر زده کړو لګېدلی بندیز لرې کړئ.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وایي، چې په افغانستان کې د ۲۰۲۴ کال د یوې سروې له مخې، ۸۴ سلنه ښځو د ماشومانو د پالنې مسوولیت پر غاړه درلود، په داسې حال کې چې د نارینه‌وو په منځ کې دغه کچه ۱۷ سلنه وه.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په یوه تازه راپور کې ویلي، په پاکستان کې میلیونونه ښځې لا هم ډیجیټلي خدماتو او مصنوعي ځیرکتیا ته له محدود لاسرسي سره مخ دي او د جنسیتي نابرابرۍ له امله د ټکنالوژۍ له نوو فرصتونو کمه ګټه اخلي.

د بشري حقونو د څار سازمان د ښځو د حقونو مرستیالې مشرې، هیدر بار، خبرداری ورکړی چې که نړیواله ټولنه په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د تبعیض او تاوتریخوالي د نظام پر ضد اقدام ونه کړي، نور به هم د ورته جرمونو له سزا پرته د پاتې کېدو ډاډ ترلاسه کړي.

په ملګرو ملتونو کې د برېټانیا استازې کیټ فاسټر، د امنیت شورا په غونډه کې وویل چې په افغانستان کې ښځې او نجونې په سیستماتیک ډول له عامه ژوند او پرېکړو کولو څخه حذف شوې او د نیم نفوس په حذفولو سره تلپاتې سوله نه شي ټینګېدای

په ملګرو ملتونو کې د امریکا د سفیر مرستیالې ټامي بروس د امنیت شورا په غونډه کې وویل، طالبانو په تېرو پنځو کلونو کې د ښځو د حقونو او ګډون په برخه کې د افغانستان د څو لسیزو لاسته راوړنې په سیستماتیک ډول له‌منځه وړې دي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر حقونو ځپنه مخ پر زیاتېدو ده او هغوی له سختو محدودیتونو سره مخ دي. نوموړي د ښځو تر مشرۍ لاندې د سیمه‌ییزو بنسټونو پر ملاتړ هم ټینګار کړی دی.

د ښځو د حقونو فعالې تمنا زریاب پریاني د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په غونډه کې خبرداری ورکړ چې د افغانستان د ښځو د ځپلو پر وړاندې د نړۍ بې‌غوري نورو ته دا زده کوي چې کولای شي دا ډول جرمونه له مجازاتو پرته ترسره کړي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې اجرایيه مشرې سیما باهوس ویلي، په افغانستان کې ښځې او نجونې په سیستماتیک ډول له عامه ژوند څخه ایستل کېږي او د خپل هېواد په راتلونکي کې له ونډې اخیستو محرومې دي. هغې خبرداری ورکړی، چې د جګړو له زیاتېدو سره په سوله‌ییزو هڅو کې د ښځو ونډه هم محدودېږي.

پخواني جهادي مشر عبدالرب رسول سیاف د ښځو پر وړاندې د طالبانو چلند او د افغان ښځو زنداني کول «ناروا او د شرم» وړ ګڼلي دي. هغه طالبانو ته په خطاب کې ویلي، چې ښځې خپلو «چټلو» او «فاسدو» زندانونو ته مه بیایئ.

د افغان ښځو د ولسي محکمې قاضۍ الیساندا کالوت خبرداری ورکړی، چې له طالبانو سره د دولتونو ډیپلوماټیک نږدېوالی ښايي د دې ډلې د واکمنۍ عادي کېدو او په نړیواله کچه د هغې د مشروعیت د پیاوړتیا لامل شي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا په خپله کلنۍ غونډه کې د ښځو، سولې او امنیت په اړه د افغانستان په ګډون د جګړه‌ځپلو سیمو د ښځو او نجونو پر وضعیت بحث کوي. ټاکل شوې چې دا غونډه نن د سې‌شنبې په ورځ (د لړم ۵مه) د ملګرو ملتونو په مرکزي دفتر نیویارک ښار کې جوړه شي.

د افغان ښځو د سیاسي مشارکت شبکې د «پاملرنې او ملاتړ» نړیوالې ورځې په مناسبت، د افغان ښځو، نجونو او ماشومانو له بنسټیزو حقونو د سرغړونو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي، چې د هغوی د ملاتړ لپاره بېړني او اغېزناک ګامونه واخلي.

د یوې ایټالوۍ مرستندویې ادارې بنسټ اېښودونکې سوزانا فیورتي ویلي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته یې په افغانستان کې د نجونو لپاره پټ ښوونځی جوړ کړ، خو دوه کاله وروسته پوه شوه چې د طالبانو د یو شمېر غړو لوڼې هم په دغه ښوونځي کې زده کړې کوي.

په ملګرو ملتونو کې د ایرلنډ مرستیالې استازې نوالا ني مویرکیرتیګ ویلي، په نړۍ کې هېڅ ځای د افغانستان هومره، د ښځو او نجونو حقونه په سیستماتیکه بڼه نه دي ځپل شوي. هغه ټینګار کوي، چې نړۍ باید د افغان ښځو مشرانې واوري او د چارو ملاتړ یې وکړي.

د ملګرو ملتونو د یوه نوي راپور له مخې، د نړۍ په جګړه ځپلو سیمو کې هره ورځ لږ تر لږه ۲۵ ښځې او نجونې وژل کېږي. دا اداره دا هم وایي، چې په ۲۰۲۵ کال کې پر ښځو د جنسي تاوتریخوالي پېښې نږدې دوه چنده ډېرې شوې دي.