د «عدالتغوښتونکو ښځو شبکې» او یو شمېر نورو افغانانو د یکشنبې په ورځ د سویس په جینوا ښار کې د ملګرو ملتونو د دفتر مخې ته اعتراضي لاریون ترسره کړ. لاریونوالو د افغانانو او په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د وضعیت په اړه د نړیوالې ټولنې د پاملرنې غوښتنه وکړه.
د هسپانیا د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې افغان ښځې او نجونې لا هم له سیستماتیک تبعیض سره مخ دي او بشري حقونو ته له درناوي پرته به له طالبانو سره ډیپلوماټکې اړیکې عادي نه شي.
پر افغانستان د طالبانو د واکمنۍ پنځمې کلیزې په رارسېدو سره د واشنګټن ډی سي په کې د افغان ښځو د حقونو د ملاتړ ۵۰ ورځنی کمپاین نن پای ته ورسېد. د کمپاین تنظیموونکي وایي، موخه یې د افغان ښځو غږ او د هغوی د حقونو موضوع یو ځل بیا د نړیوالې ټولنې د اجنډا په سر کې راوستل و.
دبرېتانیا ورځپاڼې « ډیلي مېل» په خپل یوه راپور کې لیکلي چې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له پنځمې کلیزې سره هممهاله، د ښځو د حقونو فعالانو له بریتانیا غوښتي چې د هند، قطر او نورو هغو هېوادونو له لارې پر طالبانو فشار زیات کړي چې له دې ډلې سره اړیکې لري.
د مېډیا لاین په یوه راپور کې ویل شوي چې د طالبانو له واک ته رسېدو پنځه کاله وروسته، افغان ښځې او نجونې له زدهکړو، کار او عامه ژوند څخه د پراخو محدودیتونو له امله محرومې دي او ګڼې ښځې د فشارونو او ځورونو له کبله له افغانستانه وتلو ته اړې شوې دي.
د سولې د نوبل جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ ويلي، طالبان باید پوه شي چې د واکمنۍ د پنځمې کلیزې د نمانځلو لپاره هېڅ دلیل نهلري، ځکه د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې به د دوی د ترسره شویو «جنايتونو» حساب و کتاب ورسره وشي.
د پاکستان د راولپېنډۍ په ټېکسلا کې یوه ۲۸ کلنه پېژندل شوې ټيکټاکره عایشه چې په «ګيله منه» مشهوره وه د وسلهوالو موټرسایکل سپرو له لوري په ډزو وژل شوې او کشره خور یې سخته ټپي شوې ده. ویل کېږي، بریدګر له پېښې وروسته په تېښته بریالي شوي دي. دغه ټيکټاکره د پښتونخوا اوسېدونکې وه.
د ملګرو ملتونو مرستيالې امنه محمد د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کلیزې په تړاو ويلي، په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ د پنځو کلونو په تېرېدو سره افغان ښځې لا هم د بې برخې شويو حقونو بار پر اوږو وړي او لا هم له خپلو حقونو بې برخې دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام وايي، په افغانستان کې د ښځو اقتصادي ونډه پیاوړې کول لا هم د بېوزلۍ، اقتصادي ستونزو او ټولنیزو فشارونو د کمولو لپاره له تر ټولو اغېزمنو لارو څخه دي او له افغانستانه د نړیوالو مرستو کمېدل باید د دغه هېواد د خلکو د هېرېدو په معنا نه وي.
ګارډین په دوه جلا راپورونو کې لیکلي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته افغان ښځې او نجونې له پراخو محدودیتونو سره مخ دي، خو له بلې خوا یو شمېر هېوادونه له طالبانو سره خپلې ډېپلوماتیکې اړیکې پراخوي.
ملګرو ملتونو له نړۍوالو مرسته کوونکو هېوادونو غوښتي چې اوسنیو شرایطو کې چې افغان ښځې له سخت وضعیت سره مخ دي په افغانستان کې د ښځو لپاره د مرستې بودجه کمه نه کړي. د دغه سازمان په وینا د مرستو کمېدل به د ښځو ستونزې لا زیاتې کړي.
د فرانسې خبري اژانس «اېاېفپي» په خپل تازه راپور کې ویلي چې طالبان په افغانستان کې د واکمنۍ پنځه کاله وروسته د امنیت او «ازادۍ» د ټینګښت ادعا کوي، خو ملګري ملتونه او منتقدان وايي چې په همدې موده کې د ښځو او نجونو پر زدهکړو، کار، تګ راتګ او عامه ژوند محدودیتونه لا پراخ شوي دي.
د بښنې نړۍوال سازمان له بریتانیا غوښتي چې د افغان ښځو د پناه غوښتنې د ردولو «شرموونکی» بهیر ودروي او هغه پرېکړې بیا وڅېړي چې د دوی د پناه غوښتنې په اړه شوې دي.
د ښځو د عدالتغوښتنې نړیوالې شبکې د ۲۰۲۶ کال د اګست ۱۵مې په مناسبت، د طالبانو حکومت او د هغوی «ځپونکي او تبعیضي سیاستونه» رد کړي او په افغانستان کې یې د یوه مشروع، ټولشموله، ځوابویونکي او د بشري حقونو پر بنسټ د نظام غوښتنه کړې ده.
د ملګرو ملتونو ۵۶ غړو هېوادونو په یوې ګډې اعلامیې کې د افغانستان د خلکو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو د تبعیضي فرمانونو او پالیسیو د سمدستي لغوه کېدو غوښتنه وکړه. هغوی د ښځو او نجونو د زده کړو د حق پر بیا احیا او په ټولنه کې یې پر معنالرونکې ګډون ټینګار وکړ.
د افغانستان، پاکستان او منځني ختیځ په چارو کې د بریتانیا د دولت وزیر سټېفن ډاوتي د طالبانو له لوري د افغان ښځو او نجونو پر زدهکړو او ټولنیز ژوند کې د هغوی پر ګډون لګېدلي «سخت» بندیزونه د نهمنلو وړ بللي دي. هغه وايي، بریتانیا به د افغان ښځو د بنسټیزو ازادیو دفاع ته دوام ورکړي.
د افغانستان لپاره د بریتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي د طالبانو د ۵ کلنې واکمنۍ پر مهال د افغان ښځو او نجونو مقاومت ته په اشارې سره وویل، چې دا زغم او استقامت باید د هغوی د اساسي حقونو ځای ونهنیسي. هغه ټینګار وکړ، چې افغانستان د ښځو له ګډون پرته بشپړ پرمختګ ته نهشي رسېدلی.
د «لومړی د ښځو حقونه» په نوم د ښځو د حقونو یوه بنسټ تازه څېړنه ښيي چې په افغانستان کې د نجونو پر زدهکړو بندیز له زدهکړو د میلیونونو نجونو د محرومېدو ترڅنګ ددې لامل هم ګرځېدلی، چې په کم عمر او جبري ډول د ودونو پر وړاندې د هغوی د خوندیتوب ډال مات کړی.
د افغانستان د پیاوړو ښځو غورځنګ د طالبانو د واکمنۍ پنځمې کلیزې په مناسبت خپره کړې اعلامیه کې دغه ورځ د افغانستان په تاریخ کې ترخه ورځ بللې او ویلي یې دي، د طالبانو له بیا واکمنېدو سره مېلیونونه ښځې او نجونې له خپلو بنسټیزو حقونو بې برخې شوې دي.
په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پنځمې کلیزې په مناسبت یوشمېر د بشري حقونو فعالانو، حقوقپوهانو او د ښځو د حقونو مدافعانو له کاناډا غوښتي، چې په افغانستان کې جنسیتي توپیر د نړۍوالو قوانینو له مخې په رسمیت وپېژني.
افغانه رباب غږوونکې ښکلا د رباب د نغمو او تارونو له لارې د افغان ښځو او نجونو د ژوند، ستونزو او کړاوونو کیسه بیانوي؛ هغه هڅه کوي د رباب په هره نغمه کې د هغو ښځو غږ انځور کړي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې یې غږونه ډب شوي دي.
د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا پخوانی ځانګړی مفتش جان ساپکو وايي، د طالبانو تر واک لاندې د افغان ښځو ژوند په «دوزخ» بدل شوی دی. هغه د ټرمپ پر ادارې نیوکه وکړه، چې د وضعیت د بدلولو لپاره یې هیڅ اغېزمن اقدام نهدی کړی.