د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن المنکر وزارت ویاند ویلي، چې په افغانستان کې د ښځو د حقونو او بشري سرغړونو په اړه د یوناما وروستی راپور بېبنسټه دی او له خلکو یې غوښتي چې پر دغه ډول راپورونو باور ونهکړي.
د بشري حقونو د ایرانۍ فعالې او د نوبل جایزې ګټونکې نرګس محمدي وکیل مصطفی نیلي ویلي، چې د مشهد محکمې د نوموړي موکله د «د راټولېدنو او جوړجاړي» او همداراز «تبلیغاتي فعالیتونو» په تړاو پر اووه نیم کاله بند محکومه کړې ده.
طالبان وايي هغه نجلۍ چې په هلمند کې د هلکانو د جامو اغوستلو له امله نیول شوې وه او د اعتراف ویډیو یې خپره شوې، بېرته خپل کور ته ستنه شوې ده. د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد په دې اړه په خپل لومړني غبرګون کې ویلي چې دا پېښه شاوخوا دوه نیم کاله پخوا رامنځته شوې وه.
د بشري حقونو د څار بنسټ په خپل تازه راپور کې ویلي، چې طالبانو له ۲۰۲۵ کال اهیسې پر ښځو او نجونو خپل محدودیتونه لا پسې زیات کړي او هممهاله یې د رسنیو ازادي هم په بېساري ډول محدوده کړې ده.
د یوې نجلۍ د جبري اعتراف د ویډیو خپریدو د ټولنیزو رسنیو کاروونکو پام ځانته اړولی دی. په ویډیو کې نجلۍ چې د هلکانو جامې یې اغوستې دي وايي چې هغه د خپلو خویندو د ساتنې او پالنې لپاره کار کولو ته اړ شوې ده.
طالبان وایي، چې د بلخ ولایت په زارې ولسوالۍ کې یې یوه ښځه د «نامشروع» اړیکو په تور په عام محضر کې ۳۵ دُرې وهلې ده.
په داسې حال کې چې پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې یادې ډلې پر ښځو او نجونو پراخ بندیزونه لګولي؛ د طالبانو د امر بالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت ادعا کړې، چې د روانې اوونۍ په ترڅ کې یې د ښځو اړوند ۹۴ حقوقي قضیې حل کړې دي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د «څو اړخیزه زیان منونکي شاخص مشورتي پلاوي» د غړو په توګه له بېلابېلو هېوادونو څخه ۱۵ نړۍوال کارپوهان ټاکلي دي. په واشنګټن کې د افغانستان پخوانۍ سفیره عادله راز هم د یاد بورډ غړې په توګه ټاکل شوې ده.
د سولې نوبل جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ وایي چې د طالبانو نوې جزایي اصولنامه په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې سیستماتیک تاوتریخوالی لا ډېروي.
د اسلامي همکاریو سازمان عمومي سرمنشي په قاهره کې د ښځو د حقونو د پیاوړتیا په اړه په یوه نړۍوال کنفرانس کې وویل، چې د ښځو پیاوړتیا د هېوادونو لپاره د دوامدار پرمختګ ستنه ده. حسین ابراهیم طه زیاته کړه، چې دین باید د ښځو د حقونو د ملاتړ لپاره وکارول شي.
د افغانستان د ولسي جرګې پخوانۍ غړې او د ښځو د حقونه فعاله، فوزیه کوفي وایي چې له یو کال څخه زیات وخت تېر شوی، خو لا هم د طالبانو د حکومت پر ضد د نړیوال عدالت هېڅ عملي ګام نه دی اخیستل شوی.
د طالبانو د امر بالمعروف او شکایتونو د اورېدو وزارت وایي چې په پنځو ولایتونو کې یې د اوو ښځو د جبري ودونو مخه نیولې ده. واک ته له رسیدو وروسته طالبانو د ښځو او نجونو ډیری حقونه تر پښو لاندې کړي او د دوی پر بنسټیزو حقونو لکه زدهکړې او کار بندیزونه لګلولي دي.
د بشري حقونو د څار بنسټ (هیومن رایټس واچ) د ښځو د برخې مسوولې، هېډر بار، پر لوېدیځو هېوادونو غږ کړی، چې د طالبانو د محاکمې په اړه خپلې ژمنې عملي کړي او دا ډله دې د عدالت نړیوالې محکمې ته وړاندې کړي.
د طالبانو تر واک لاندې اريانا افغان هوايي شرکت وایي چې ددې شرکت طالب مشر، بخت الرحمن شرافت د فلای دبۍ شرکت له رییس حماد عبیدالله سره د یوه ګډ تفاهم پر بنسټ فلای دبۍ چمتو ده، ترڅو د اريانا افغان شرکت له لارې دبۍ ته انتقالېدونکي مسافر د نړۍ له نورو مهمو هوايي سکټورونو سره ونښلوي.
د یو تازه راپور لهمخې، طالبانو په غیر رسمي ډول د ښځو د امیندوارۍ مخنیوی منع کړی او یادې پرېکړې د میندو لپاره وژونکې پایلې لرلې دي. د طالبانو تر واکمنۍ لاندې امیندوارۍ ضد ګولیو ته لاسرسی محدود شوی او لسګونه هغه کلینیکونه تړل شوي چې د زیږون د اختلاطاتو او ناڅاپي سقط درملنه یې کوله
د بریتانیا پخوانی لومړي وزیر او د نړیوالې زدهکړې په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړی استازی ګورډن براون وایي چې د طالبانو پر وړاندې د نړیوالې ټولنې د سازشي سیاست ناکام شوی او دې تګلارې په افغانستان کې د ښځو او نجونو د ځپلو لړۍ لا پسې شدیده کړې ده.
اروپایي پارلمان کې د جرمني غړې هانا نیومن د طالبانو نوې جزايي اصولنامه د ښځو او نجونو پر وړاندې د تبعیض او عملي غلامۍ د لا پیاوړتیا هڅه بللې ده. نوموړې وایي، دا قانون په اصل کې د جنسیتي اپارتاید پر بنسټ ولاړ دی او د ښځو د بنسټیزو بشري حقونو سپکاوی کوي.
په افغانستان کې د ښځینه بندیانو شمېر د ۴۳۵ سلنه زیاتوالي سره یو زرو ۸۲۵ تنو ته رسېدلی دی. دا ښځې په ۳۴ ولایتونو کې په ۳۴ جلا بندخونو کې ساتل کېږي. د دغو شمېرو لهمخې، ۴۶۹ ښځې په کابل کې بندیانې دي او له هغه وروسته هرات او بلخ تر ټولو زیاتې ښځینه بندیانې لري.
په جنیوا کې د افغانستان استازی نصیر احمد اندېشه وایي، طالبانو نه یوازې په افغانستان کې د ښځو او نجونو زدهکړې په بشپړه توګه منعه کړې؛ بلکې ان په دې اړه یې په هر ډول پوښتنې هم بندیز لګولی، چې «ولې تعلیم بند دی».
ملګرو ملتونو ویلي، تر هغې چې په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې تبعیض او بندیزونه کم نهشي، د ښځو د وضعیت د ښهوالي اړوند خبرې د باور وړ نهدي. د ملګرو ملتونو ویاند د دوشنبې په ورځ وویل، د ښځو د ژوند شرایط هغه وخت د باور وړ بدلون موندلی شي، چې پر هغوی لګېدلي محدودیتونه لرې شي.
د افغان ښځو د همت غورځنګ د زدهکړې نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، طالبانو نږدې پنځه کاله د نجونو او ښځو پرمخ د زدهکړو دروازې تړلې چې دغه کړنه له بشري حقونو، دیني اصولو او نړۍوالو قوانینو سرغړونه ده. یاد غورځنګ له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې په دې برخه کې دې عملي ګامونه پورته کړي.
اروپايي ټولنې اعلان کړی چې د افغان ښځو د اقتصادي پیاوړتیا لپاره د WE-LEAD پروګرام د دویم پړاو پیل په موخه ۱۰ میلیونه یورو نوې مرسته برابروي. دا پروګرام د ملګرو ملتونو له لوري پلي کېږي او د افغان ښځو د ژوند دلګښتونو، اقتصادي خپلواکۍ او ونډې د ملاتړ برخه بلل کېږي.