د «افروتروس» په نوم یوې هالندۍ شبکې د «له طالبانو ور هاخوا هیلا» مستند په هرات کې د طالبانو له لوري د یوې ټکواندو کارې خدیجه احمدزاده له نیول کېدو وروسته له خپلو شبکو حذف کړ. دغې شبکې ویلي، دا پرېکړه د هغو ښځو د خوندینې لپاره شوې چې په یاد مستند کې ونډه لري.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ سرپرست د طالبانو له لوري د ۶ ښځو بندي کول غندلي او په بېړه او همداراز یې له قید و شرط پرته د یادو ښځو د ازادېدو غوښتنه کړې ده. طالبانو په تېرو ۱۲ ورځو کې یوه خبریاله په کندوز کې له څلورو نورو ښځو او یوه ټکواندو کاره په هرات کې نیولي دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام (WFP) مشر جان ايليف په دغه هېواد کې د خوارځواکۍ ناورین کړکېچنېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده. نوموړي ويلي: «موږ وينو، يوازې د دې لپاره چې کورنۍ وکولای شي د خوړو اړتیاوې پوره کړي، افغان نجونې د کم عمره ودونو لپاره پلورل کېږي».
په داسې حال کې چې پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې یادې ډلې پر ښځو او نجونو پراخ بندیزونه لګولي؛ په خوست کې د طالبانو د والي ویاند مستغفر ګربز ویلي، چې د یادې ډلې له واکمنۍ راهیسې په دغه ولایت کې ۱۵۰ مېرمنې له کورني تاوتریخوالي او جبري ودونو ژغورل شوې دي.
یوه بریتانیایۍ ښځه، چې د افغان نجونو د زدهکړې او تخنیکي پرمختګ د ملاتړ لپاره یې د مالي مرستو د راټولولو هڅه کوله، د امنیتي ګواښونو له امله د یوې ډېرې اوږدې منډې له سیالۍ اېستل شوې ده.
د بشري حقونو او سیاسي فعالې څانګې صدیقي ویلي، چې د یوه سیاسي ګوند له لوري په هالنډ کې د زوترمیر ښاروالۍ شورا ته نومانده شوې. نوموړې ویلي، چې د هغې موخه د ښځو د معنا لرونکې ونډې او مشارکت پیاوړتیا ده. زوترمیر د هالنډ په سوېل کې موقعیت لري او د دې ښار نفوس له ۱۱۹ زرو ډېره دی.
طالبانو په هرات ولایت کې د تکواندو یوه ښځینه روزونکې نیولې ده. سیمهییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې دوه ورځې وړاندې دغه روزونکې ونیوله او زندان ته یې ولېږدوله.
په کندوز کې د طالبانو امنیې قوماندانۍ ویلي، چې په دغه ولایت کې ښځینه خبریاله ناظره رشیدي یې د څلورو نورو ښځو سره یوځای د جنایي پېښې په تور نیولې ده. یادې قوماندانۍ ویلي، د نوموړې نیول د هغې له رسنیز فعالیت سره تړاو نهلري او رشیدي دا مهال له هېڅ یوې رسنۍ سره همکاري نهلرله.
د افغان ښځو د همت غورځنګ غړو په یوې راټولېدنه کې ویلي، چې د افغان مېرمنو ژوند له کلونو راهیسې د ظلم، تبعیض او د بشري او قانوني حقونو د پراخ محرومیت تر سیوري لاندې تېرېږي.
د برېتانیا د پارلمان غړې الیس مکډونلډ ویلي، په افغانستان کې د ښځو او نجونو وضعیت «ویجاړوونکی» دی. نوموړې وایي:« افغان مېرمنې دغه وضعیت ته نه تسلیمېدونکې دي او خپلې مبارزې ته دوام ورکوي؛ نو موږ یې باید ترڅنګ ودرېږو».
د طالبانو د امربالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت خبر ورکړی، په پکتیکا ولایت کې د دوی د محتسبانو لهخوا هغه دوه ښځې نیول شوې چې څو کاله یې د نارینهو جامو په اغوستلو سره د کوډو له لارې خلکو ته د «دیني باورونو او ټولنیزو اصولو» خلاف زیان رسولی و.
د فرانسې د پاریس یوې محکمې د دوشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۵مه) لس کسان د فرانسې د لومړۍ مېرمنې بریژېت مکرون پر ضد د انلاین ځورونې په تور مجرم وپېژندل. دغو کسانو داسې اوازې خپرې کړې وې، چې ګواکې هغه یوه «ټرانسجېنډر» ښځه ده او په اصل کې «نارینه» زېږېدلې ده.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې امنه محمد په افغانستان کې د ښځو وضعیت د جدي اندېښنې وړ بللی او له هېوادونو یې غوښتي، چې د طالبانو له لوري له افغان ښځو سره د تبعیضي چلند په اړه چوپ پاتې نهشي.
په لوګر کې یوه ښځه چې له ۵۰ کلونو راهیسې د خپلې کورنۍ د غړو له لوري په کورني بند کې شپې او ورځې تېرولې، د طالبانو د محتسبینو له لوري وژغورل شوه. محتسبینو په دې اړه چې ولې دغه ښځه په کورني بند کې ساتل شوې وه، څه نهدي ویلي.
د هرات له حوزوي روغتون څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو په یاد روغتون کې یوې ښځینه ډاکټرې ته سپکاوی کړی او هلې یې ده. د دې پیښې په غبرګون د روغتون یو شمېر نورو ډاکټرانو او کارکوونکو اعتصاب کړی دی.
د طالبانو د امر بالمعروف وزارت ویلي، چې په روانه اوونۍ کې یې د بازارونو د اصلاح او احتکار د مخنیوي تر څنګ د ښځو د حقونو اړوند ۸۰ قضيې حل کړې دي.
د سولې، امنیت او د ښځو د وضعیت په تړاو د جورجټاون انسټیټوټ نوی راپور ښيي، چې افغانستان د نړۍ له ۱۸۸ هېوادونو څخه د ښځو لپاره تر ټولو ناوړه هېواد ګڼل شوی؛ هغه وضعیت چې د طالبانو له واکمنېدو راهیسې د ښځو پر حقونو، خوندیتوب او ټولنیزو فرصتونو د جدي محدودیتونو څرګندونه کوي.
اوچا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته یادې ډلې شاوخوا ۴۷۰ فرمانونه صادر کړي، چې له ډلې یې ۷۹ فرمانونه په مستقیم ډول ښځې او نجونې په نښه کوي. اوچا زیاتوي، چې سږ کال پر افغان ښځو او نجونو لګېدلي محدودیتونه لا سخت شوي دي.
طالبانو د ۱۴۰۵ کال لپاره په تخصص پروګرام کې د شمولیت لپاره له نوماندانو ازموینه واخیسته. په دې ازموینه کې څه باندې ۶ زره کسانو ګډون درلود، خو یوه نجلۍ هم پهکې نهوه. په داسې حال کې چې له طب پوهنځیو فارغې نجونې دغه پروګرام ته په تمه دي، خو د طالبانو له لوري د ګډون اجازه نهلري.
په پنجشیر ولایت کې د طالبانو کار او ټولنیزو چارو ریاست د ۶۰ښځو لپاره د مسلکي خیاطۍ کورسونه پیل کړي، چې له مخې یې ګډونوالو ته د اړتیا وړ وسایل برابر شوي دي، خو د نجونو پر زدهکړو محدودیتونه لا هم په ځای پاتې دي.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې (UN Women) ویلي، که څه هم سږکال په ټوله نړۍ کې د پارلماني څوکیو ته د ښځو د رسېدو کچه ۲۷سلنې ته لوړه شوې چې تر ټولو لوړه شمېره بلل کېږي، خو لا هم د ښځو د پراخ ګډون لپاره کافي نه ده.
د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کمیسیون پخوانۍ مشرې سیما سمر د افغانستان د هېرېدو او د طالبانو د واکمنۍ د عادي کېدو په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې په دې هېواد کې د «هدیرې په څېر امنیت» حاکم دی.