ایراني رسنیو راپور ورکړی، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي له خپل ترکي سیال هاکان فیدان سره په ټلیفوني خبرو کې ویلي، دامریکا له لوري په فارس خلیج کې «تاوتریخوالی رامنځته کول» او د اوربند نقض د ډیپلوماسۍ بهیر ته زیان رسولی دی.
افغان الاصله مېرمن رابعه نسیمي د بریتانیا د کارګر ګوند له لوري د لوېدیځ لندن د محلي شورا په ټاکنو کې له ۱۲۰۰څخه د زیاتو رایو په ترلاسه کولو بریالۍ اعلان شوې ده.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (ایف ای او) ویلي، د روان میلادي کال په اپرېل میاشت کې د نړۍ د خوراکي توکو بیې د درېیمې پرلهپسې میاشتې لپاره لوړې شوې دي.
په داسې حال کې چې کډوالي په یوه نړیوال بحران بدله شوې د اتریش او ازبکستان حکومتونو د افغان کډوالو د ایستلو لپاره یو تړون لاسلیک کړی دی. شنونکي د افغان کډوالو د ستنولو لپاره د یادو هېوادونو دا تړون د بریتانیا او روانډا له ناکامې طرحې سره ورته بولي.
د امریکا ولسمشر اعلان وکړ، چې د روسیې او اوکراین ترمنځ جګړه کې به د مې له ۹مې تر ۱۱مې پورې درې ورځنی اوربند نافذ شي. ټرمپ په خپله «ټروث سوشیل» پاڼې لیکلي، چې په دې وقفه کې به ټول پوځي بریدونه او جګړهییز فعالیتونه ودرول شي او دواړه هېوادونه به زر ـ زر بندیان هم تبادله کړي.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي ویلي، روسیې تازه ګواښونه او بریدونه زیات کړي، خو اوکراین به د مسکو هر اقدام ته «ورته ځواب» ورکړي.
د امریکا پوځ د جمعې په ورځ اعلان وکړ، چې دوه خالي ایراني تېل وړونکې بېړۍ یې ویشتلي دي. د سنټکام په وینا، دغو بېړیو هڅه کوله، چې د امریکا لهخوا لګول شوی سمندري بندیز مات کړي.
د پاکستان جماعت اسلامي پخوانی مشر سراجالحق ویلي، چې د پاکستان د پور کچه له ۵۵ زره میلیاردو څخه ۸۵ زره میلیاردو کلدارو ته لوړه شوې ده. نوموړي ویلي، تر هغو چې د دغه هېواد مالي نظام له سود څخه پاک نه شي، ریښتینی اقتصادي پرمختګ ناشونی دی.
اوکراین خبرداری ورکړی چې د روسیې د ژمنیو پراخو بریدونو له امله د دغه هېواد د هوايي دفاعي توغندیو زېرمې تر ډېره تشې شوې دي. د اوکراین هوايي ځواک د جمعې په ورځ ویلي، چې دوی د روسیې د راتلونکو احتمالي بریدونو د مخنیوي لپاره له سختو ننګونو او د مهماتو له کمښت سره لاس او ګرېوان دي.
کرملین د جمعې په ورځ اعلان وکړ، چې ولادیمیر پوتین چمتو دی له «هر چا» او په ځانګړې توګه له اروپایانو سره خبرې وکړي، خو لومړی ګام به نه اخلي. دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې فایننشل ټایمز راپور ورکړ چې د اروپايي ټولنې مشران له پوتین سره مستقیمو خبرو ته چمتووالی نیسي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د جمعې په ورځ د ایټالیا له لومړۍ وزیرې جورجیا میلوني سره کتلي دي. دا لیدنه په داسې حال کې کېږي، چې د ایران د جګړې او پر پاپ لیو د ټرمپ نیوکو د واشنګټن او روم ترمنځ نږدې اړیکې له بېساري فشار او ترینګلتیا سره مخ کړې دي
د اسټرالیا حکومت د جمعې په ورځ د بلوچستان ازادۍ غوښتونکی پوځ او د یادې ډلې پر جګپوړو مشرانو مالي او د ترهګرۍ ضد بندیزونه ولګول. دغه ډله چې د برېتانیا او امریکا له لوري هم د ترهګریز سازمان په توګه پېژندل شوې، په پاکستان کې په ځانمرګو او وسلهوالو بریدونو تورنه تورنه ده.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان ویلي، چې په تېر اپرېل میاشت کې د نړۍ په کچه د خوراکي توکو بیې د درېیمې پرلهپسې میاشتې لپاره لوړې شوې دي. د یاد سازمان په وینا، د ایران جګړې له امله رامنځته شوې کډوډي په ځانګړې توګه د غوړیو بیې په بېساري ډول لوړې کړې دي.
د جمعیت علمای اسلام ګوند د مولانا ادریس د وژنې په اړه د پولیسو پلټنو له بهیر څخه ناخوښي څرګنده کړه او ویلي یې دي، چې د دریېو ورځو په تېریدو لاهم د یادې پېښې په پلټنه او څېړنه کې کوم پرمختګ نهدی شوی.
ګارډین ورځپاڼې د بشري حقونو سازمانونو او ځایي خلکو ته د نږدې سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې ایران نږدې هره ورځ په پټه او ښکاره بندیان اعداموي. د راپور له مخې؛ تېرکال په ایران کې لږترلږه ۱۶۰۰ اعدامونه ثبت شوي، چې ځینې یې د لاریونونو پرمهال یا د امنیتي تورونو له امله ترسره شوي دي.
د پاکستان د پنجاب ایالت په ډېره غازي خان سیمه کې د یوه خصوصي ښوونځي د ټولګي چت پرېوتو له امله لږترلږه څلور ماشومان مړه او شاوخوا ۲۰ نور ټپیان شوي دي. پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، په ټپیانو کې ۱۶ زدهکوونکي، دوه ښوونکي او دوه کارګر شامل دي.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ وايي، چې امریکایي ځواکونو د هرمز تنګي له لارې په عمان سمندر کې د درېیو امریکایي جنګۍ بېړیو پرمټ د ایران د توغندیزو، ډرون او کوچنیو کښتیو بریدونه شنډ کړي او بیا یې په یاد هېواد کې د دغه بریدونو پر اصلي سرچینو هم بریدونه کړي دي.
سي این این شبکې د یوې سیمهییزې سرچینې له قوله راپور ورکړی، چې تمه ده ایران به د پنجشنبې په ورځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د امریکا وړاندیز ته خپل ځواب د منځګړو له لارې وړاندې کړي.
د سعودي عربستان د حج مراسمو امنیتي ځواکونو اعلان کړی، چې پنځه افغانان یې د حج د اصولو د سرغړونې په تور نیولي دي. دغو کسانو هڅه کوله چې د حج له قانوني جواز پرته، په پلي ډول مکې مکرمې ته ننوځي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د امریکا له اېبيسي نیوز شبکې سره د هُرمز تنګي د وروستیو نښتو په اړه ویلي، چې «اوربند پای ته نه دی رسېدلی او لا هم پر خپل ځای پاتې دی». ټرمپ پر ایران د امریکا وروستي بریدونه «یوازې یو سپک ګوزار» بللی دی.
د سپاه پاسداران د خاتمالانبیا د مرکزي قرارګاه ویاند امریکا تورنه کړه چې د هُرمز تنګي کې یې د ایران د تېلو یوه بېړۍ او یوه بله کښتۍ په نښه کړې او په دې سره یې اوربند مات کړی دی.
د ايران د پلازمېنې تهران او د دغه هېواد د سوېلي سيمو څخه رسېدلي راپورونه ښيي، چې د جمعې ورځې په سهار وختي د ایران په ځینو ښارونو کې بيا هم د چاودنو غږونه اورېدل شوي او د هوايي دفاع سيستمونه فعال پاتې دي.