نړۍ

د یمن لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي هانس ګروندبرګ، خبرداری ورکړی چې په یمن کې د ۲۰۲۲ کال له اوربند وروسته د پراخو جګړو د بیا پیل ګواښ اوس په واقعیت بدل شوی او جګړې په څو جبهو کې سختې شوې دي.

د سپټمبر ۱۱مې له خونړیو بریدونو ۲۵ کاله وروسته، یو شمېر شنونکو له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې خبرداری ورکړی چې القاعده شبکه که څه هم د پخوا په پرتله کمزورې شوې، خو دا ډله افغانستان کې یو ځل بیا د خپل ځواک رغولو په هڅه کې ده او ښايي راتلونکي کې یو ځل بیا لویدیځ غافلګیره کړي.

د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو پنځه ویشت کاله وروسته لا هم د اصلي طرحه کوونکي خالد شیخ محمد دوسیه وروستۍ پرېکړې ته نه ده رسېدلې.

امریکا ته د افغانانو د لېږد او بیامېشتېدنې د همکار بنسټ «افغان ایواک» مشر شان وانډیور وايي، د سپټمبر ۱۱مې له بریدونو وروسته د امریکا د ۲۵ کلونو تجربې ښيي چې دغه هېواد باید له پوځي مداخلې ډډه وکړي، خو افغانستان او نور نړیوال بحرانونه هم باید له پامه ونه غورځوي.

د امریکا مرکزي استخباراتو ادارې (سي‌اې‌ای) د سپټمبر ۱۱مې د ترهګریزو بریدونو پر مهال د نړیوال سوداګریز مرکز له ویجاړو شویو ودانیو څخه د راایستل شوې اوسپنیزې پایې په اړه ویلي چې دغه د اوسپنې ټوټه اوس د یادې ادارې په مرکزي دفتر کې د قربانیانو د یادګار په توګه ساتل کېږي.

د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو ویلي، ایران له اټومي وسلو سره د ځان سمبالولو هڅې بیا پیل کړې دي، خو دی به اجازه ورنه‌کړي چې تهران اټومي وسلې ترلاسه کړي. هغه وویل:«تر هغه چې زه لومړی وزیر یم، ایران به اټومي وسلې ونه لري».

د کاناډا لومړی وزیر مارک کارني وايي، هېواد یې د اوکراین لپاره د هوايي دفاعي توغندیو د پېر په موخه د ۳۵۰ میلیونو کاناډايي ډالرو مرسته تصویب کړې ده.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنټکام) وایي، امریکايي ځواکونو د ایران د بندرونو د محاصرې په عملیاتو کې تر پنجشنبې پورې ۹۶ سوداګریزې بېړۍ اړ کړې چې خپله لار بدله کړي. سنتکام زیاتوي چې په همدې موده کې یې له بشري مرستو بار تر ۵۰ ډېرو بېړیو ته د تېرېدو اجازه ورکړې ده.

روسیې د منځنیو پېړیو د مشهور روسي جګړه‌مار شهزاده دمیتري دونسکوی د ښي لاس د هډوکو یوه ټوټه د اوکراین جګړې لومړۍ کرښې ته لېږلې، څو د روسي ځواکونو مورال او جګړه‌ییزه روحیه پیاوړې کړي.

یوه امریکايي چارواکي رویټرز ته ویلي چې په روانه اونۍ کې په اردن کې پر امریکايي پوځي اډې د ایران په توغندیزو بریدونو کې څو امریکايي پوځي الوتکو ته مالي او تخنیکي زیانونه اوښتي دي.

پاکستان د پنجشنبې په ورځ وویل چې د سعودي عربستان خلاف د حوثیانو د بریدونو په غبرګون کې د مکې د تړون له مخې د اسلام‌اباد د پوځي اقدام په اړه تر اوسه هېڅ بحث نه دی شوی، خو زیاته یې کړه چې «کله وخت راشي»، پاکستان به د تړون له مخې اقدام وکړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ژمنه کړې، که جمهوري‌پال د کانګرس په منځ‌مهاله ټاکنو کې بریالي شي؛ نو هر بالغ امریکايي ته به ۵زره ډالر ورکړي. هغه دغه پیسې «د ټرمپ د ګټې ونډه» بللې ده.

د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق (UNFPA) ویلي، د ماشومانو ودونه لاهم د بشري حقونو د جدي سرغړونو له ډلې دي او دامهال په نړۍ کې تر ۶۴۰ مېلیونو زیاتې ښځې او نجونې په ماشومتوب کې واده شوې دي.

وال‌سټریټ ژورنال راپور ورکړی، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ لوړپوړو سلاکارانو په خصوصي غونډو کې د ۲۰۲۹کال تر جنورۍ پورې د ټرمپ د ولسمشرۍ دورې تر پایه د «ایران د جګړې» د دوام احتمال ارزولی دی. دغه ارزونه د جګړې د ژر پای ته رسېدو په اړه د ټرمپ له علني ژمنو سره په ټکر کې ده.

د کاناډا د ناټو ټولنې په یوه تحلیلي راپور کې راغلي، چې د افغانستان جګړې نه یوازې د کاناډا د پوځ پر عملیاتو بلکې د دغه هېواد پر پوځي مشرانو، پوځي لومړیتوبونو او دفاعي پالیسیو هم ژور اغېز کړی دی.

رویټرز خبري اژانس د سي‌بي‌اېس خبریالې جینیفر جیکبز په حواله راپور ورکړی، چې د اردن پر موفق‌السلطي هوايي اډه د ایران په برید کې څو امریکایي پوځي الوتکې زیانمنې شوې دي. د راپور له مخې، د «A-10 تاندربولټ» الوتکه چې د «وارتاګ» په نامه هم یادېږي، په نښه شوې او یو وزر یې له‌منځه تللی.

د سعودي عربستان په مشرۍ ایتلاف وايي، د ایران له ملاتړه برخمنو حوثیانو د چهارشنبې په ورځ، د وږي په ۱۸مه، د سعودي عربستان درې ښارونه په بالستیک توغندیو او ډرونونو په نښه کړي دي.

د شمالي کوریا مشر کېم‌ جون اون د دغه هېواد د تاسیس د ۷۸مې کلیزې په نمانځغونډه کې د خپلو هغو ځواکونو مننه او ستاینه کړې، چې په «بهرنیو پوځي عملیاتو» کې بوخت دي. د شمالي کوریا شاوخوا ۱۵ زره سرتېري د روسیې په ملاتړ د اوکراین پر ضد جنګېږي.