د ښځو او نجونو په چارو کې د بریتانیا ځانګړې استازې هریټ هارمن، ویلي چې لندن د طالبانو له لوري د افغان ښځو او نجونو پر حقونو، ازادیو او ټولنیز مشارکت د لګېدلو «سیستماتیکو محدودیتونو» په اړه ژوره اندېښنه لري او غندي یې.
د ایرلنډ د بهرنیو چارو وزیرې هلېن مکنټي، ویلي چې نړیوالې ټولنې د افغانستان د ښځو او نجونو د وضعیت په اړه کافي خبرې کړې دي او اوس د عملي اقداماتو وخت رارسېدلی دی.
په داسې حال کې، چې ګڼو افغانانو پر کونړ او پکتیکا د پاکستان بریدونو غندلي، د طالبانو رییس الوزرا ملامحمد حسن اخوند د دې بریدونو د غندلو پر ځای د متحده عربي اماراتو د ولسمشر مرستیال او د دوبۍ حاکم شیخ محمد بن راشد ال مکتوم ته د هغه د ورور پر مړینه تسلیت ویلی دی.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر فولکر تورک وایي، د ښځو حقونه باید له طالبانو سره د نړیوالې ټولنې د تعامل په مرکز کې وي. نوموړي د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ په څنډه کې وویل، نړۍ په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو پر وړاندې لازم دریځ نه دی نیولی.
د اسلامي همکاریو سازمان د وزیرانو د تماس ډلې په اروپا کې د مسلمانانو پر وړاندې د کرکې زیاتېدو او پر اسلامي سپېڅلو ځایونو د بریدونو له ډېرېدو اندېښنه څرګنده کړې او د مسلمانانو د حقونو د خوندي کولو غوښتنه یې کړې ده.
د اتریش د اساسي قانون محکمې د دوشنبې په ورځ وویل، چې په ښوونځیو کې به له ۱۴ کلونو څخه د کم عمره مسلمانو نجونو پر حجاب د نوي بندیز په اړه د راتلونکي کال په لومړۍ نیمایي کې پرېکړه وکړي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د یکشنبې په ورځ د یمن له ولسمشر رشاد العليمي سره ټیلیفوني خبرې کړې دي. له موضوع د څلورو باخبره سرچینو په وینا، په دې خبرو کې د ایران پلوه وسله والو له خوا د بابالمندب تنګي شاوخوا مهمو سیمو د نیولو په اړه بحث شوی، خو ټرمپ د مرستې ژمنه نه ده کړې.
د سپاه پاسداران ویاند حسین محبي، العالم ټلوېزیون سره په خبرو کې ویلي: «جګړه پای ته نهده رسېدلې او دوام لري. سپاه پاسداران هم د یوې اوږدې جګړې لپاره چمتووالی لري». د سپاه پاسداران ویاند په وینا: «که یو وار بیا یرغل وشي، موږ به خامخا د جګړې جغرافیه بدله کړو».
د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ډیپلوماټیکو هڅو له زیاتېدو سره (د وږي په ۳۰مه) د اسیا په بازارونو کې د تېلو بیې راټیټې شوې. د بازار د تازه معلوماتو له مخې، د برنېټ خامو تېلو بیه ۱.۲۵ سلنه راټیټه شوې او په هر بېرل کې ۱۰۲ ډالرو او ۵۷ سېنټو ته رسېدلې ده.
د مصر ولسمشر عبدالفتاح السیسي د امریکا د استخباراتو د مرکزي ادارې (سيایاې) له مشر جان رتکلیف سره په کتنه کې د ایران د کړکېچ د پایته رسولو، سیمې ته د ثبات د ستنولو او د نړیوالې سمندري بېړۍ چلونې د ازادۍ د تضمین لپاره د یوې هر اړخیزې هوکړې د ترلاسه کېدو غوښتنه کړې.
رویټرز د خپلو سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې امریکا د جرمونو د نړۍوالې محکمې پر وړاندې د بندیزونو لګولو لپاره چمتووالی نیسي او په وینا یې ډېر ژر به یې اعلان کړي. دغې محکمې پروسږکال د طالبانو د مشر او د سترې محکمې د قاضيالقضات د نیولو حکمونه هم صادر کړي دي.
د قطر لومړي وزیر شیخ محمد بن عبدالرحمن ال ثاني د بلومبرګ خبري اژانس سره په مرکه کې د امریکا او اسراییل لخوا پر ایران د بریدونو اقتصادي پایلې یوې سختې زلزلې ته ورته بللې دي. هغه خبرداری ورکړی چې د دې جګړې ټکانونه د منځني ختیځ له پولو هم بهر وتلي دي.
د فاکس نیوز خبریالې ټري ینګسټ د یکشنبې په ورځ، د وږي په ۲۹مه، ویلي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران په اړه ورته ویلي، «د پرېکړې په حال کې دی» او په نږدې راتلونکې کې به «ډېر لوی بدلون» رامنځته شي.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازی نصیر احمد فایق وایي، د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلۍ د ۸۱مې غونډې په څنډه کې به د افغانستان د سیاسي راتلونکي، ټولشموله حکومتولۍ او سیمهییز امنیت په اړه ځانګړې ناسته جوړه شي.
په سعودي عربستان کې د امریکا د متحدو ایالتونو سفارت، د کوربه هېواد د امنیتي وضعیت په اړه خپلو وګړو ته خبرداری ورکړی او ورڅخه یې غوښتي چې د سفارت اعلانېدونکې امنیتي سپارښتنې په پام کې ونیسي.
د سپاه پاسداران اړوند تسنیم خبري اژانس راپور ورکړی چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلۍ په غونډه کې د ګډون لپاره د یکشنبې په ماښام نیویارک ته روان شوی دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي، د ایران د جګړې په اړه درې انتخابونه پر مېز دي. هغه دغه انتخابونه د ایران له منځه وړل، له اقتصادي پلوه کمزوري کول او له دغه هېواد سره هوکړه بللي دي.
ایران د یکشنبې په ورځ د امریکا او د هغې د متحدینو د هر ډول نوي لوی برید په اړه خبرداری ورکړ او ویې ویل، چې د داسې برید لپاره چمتووالی روان دی. د ایران د پوځ مرکزي قوماندانۍ دویلي، چې د واشنګټن سیمهییز متحدین به هم د جګړې ښکېل لوري وبلل شي.
روسي چارواکي وایي، اوکرایني بې پیلوټه الوتکو پر مسکو او شاوخوا سیمو پراخ بریدونه کړي چې له امله یې دوه کسان وژل شوي او ددغه هیواد د پلازمېنې د تېلو چاڼځي یوه برخه زیانمنه شوې ده.
روسي چارواکي وایي، اوکراین د دغه هېواد پر بېلابېلو سیمو د څه باندې زرو بېپیلوټه الوتکو بریدونه کړي، چې د مسکو ښاروال یې پر پلازمېنه تر ټولو لوی بریدونه بولي. په دغو بریدونو کې د تېلو یوې تصفیهخانې او د استوګنې یوې ودانۍ ته زیان اوښتی دی او دوه کسان پکې وژل شوي.
د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان وایي، د یمن د حوثیانو د بریدونو له امله ښايي سعودي عربستان پوځي مرستو ته اړتیا پیدا کړي، او انقره چمتو ده چې له ریاض سره د ترکیې، پاکستان او سعودي عربستان د درې اړخیز دفاعي تړون له مخې تخنیکي او پوځي مرستې وکړي.
د امریکا بهرنیو چارو وزارت وايي، په منځني ختیځ کې د روانو کړکېچونو له امله امنیتي وضعیت لا هم پېچلی دی او د ناڅاپي او چټکې پراختیا امکان لري. دغه وزارت له امریکايي وګړو غوښتي چې په سیمه کې د احتمالي الوتنو لغوه کېدو، د هوايي حریم تړل کېدو او نورو سفري ګډوډیو ته چمتو اوسي.