د جنوبي کوریا د لوړ پوړو پوځي قوماندانانو او لوی درستیز ګډه کمېټه وایي، شمالي کوریا شنبې سهار، د وانسان له سیمې د دغه هېواد ختیځ ساحل ته څېرمه سمندر ته څو لنډ واټن ویشتونکي بالستیک توغندي توغولي دي.
د هند لومړي وزیر نریندرا مودي، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین او د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د بریکس د سوداګریز فورم په غونډه کې د سوداګرۍ لپاره د محلي اسعارو د پراخ استعمال او په ډالرو د اتکا د کمولو غوښتنه کړې ده.
د امریکا پخوانۍ مرستیالې ولسمشرې کماله هریس ویلي، د سپټمبر د ۱۱مې ترهګریز بریدونه د دغه هېواد په تاریخ کې د لومړنیو ژغورونکو د ژوند تر ټولو ستره ضایعه وه او د دغو اتلانو یاد باید تل ژوندی وساتل شي.
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د هند په پلازمېنه نوي ډیلي کې د برېکس د سوداګریز فورم غونډې ته په وینا کې وویل، چې لوېدیځ هېوادونه هڅه کوي، په هر ډول ممکنه وسیلو سره خپل پخوانی نړیوال مشرتوب بېرته ترلاسه کړي.
د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، چې د دغه هېواد له ختیځ څخه لوېدیځ ته غځېدلې د نفتو نللیکه د هغو بېپيلوټه الوتکو له لوري په نښه شوي، چې له عراق څخه توغول شوي وو. د عراق لومړي وزیر بیا د همدې برید په تړاو خپل یو لوړ پوړی پوځي قومندان له دندې ګوښه کړ.
د هند لومړي وزیر نرېندرا مودي د نوي ډیلي په کوربهتوب د برېکس په سرمشریزه کې وویل، چې د نړیوالې سوداګرۍ د ودې او د مالونو د لېږد رالېږد لپاره د سمندري لارو امنیت او د کښتیو د کارکوونکو خوندیتوب ډېر مهم دی.
د ایران ولسمشر وايي، چې د ایران ولس به وسله پر ځمکه کېنږدي او هېڅکله به امریکا او اسراییل ته تسلیم نهشي. نوموړي په نوي ډیلي کې د برېکس غونډې په څنډه کې په یوې غونډه کې د ایران پر یوه ښوونځي د امریکا او اسراییل د هغو بریدونو یادونه هم وکړه، چې پهکې ۱۶۸ ماشومان ووژل شول.
رویټرز راپور ورکړی، چې روسي ځواکونو د جمعې په ورځ (د وږي ۲۰مه) د اوکراین د پلازمېنې کېیف د تېلو پر دوو زېرمو جېټ ته ورته بېپیلوټه الوتکو په وسیله بریدونه کړي او په پایله کې یې دوه کسان هم وژل شوي دي. د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلېنسکي بیا د روسیې دغه بریدونه «ترهګریز» بللي دي.
د امریکا د ملي امنیت پخواني سلاکار جان بولټن د سپټمبر د ۱۱مې د بریدونو د ۲۵مې کلیزې په مناسبت خبرداری ورکړی، چې د ترهګرۍ ګواښ لا هم پر ځای دی. په افغانستان کې د اروپايي ټولنې پخوانی ډېپلوماټ مایکل سمپل بیا وايي، افغان طالبان اوس تر القـ.ـاعده شبکې لوی ګواښ دی.
فرانس پرېس خبري اژانس راپور ورکړی، چې حوثيانو له يوې اونۍ پرمختګ وروسته د بابالمندب تنګي يمني برخه، د سره سمندرګي په اوږدو کې د دې هېواد ټولې ساحلي سيمې او درې ستراتيژیک ټاپوګان نیولي دي. د امریکا د سینټکام قومندان بیا په یمن کې د حوثیانو د پرمختګ څېړلو لپاره سعودي ته سفر کړی.
د انرژۍ نړیواله اداره وايي، د سعودي عربستان د تېلو صادرات په څه باندې درېیو لسیزو کې تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلې او د اګسټ میاشتې کچه د ریاض له اعلان شوې شمېرې هم کمه وه.
د امریکا د دفاع وزیر پیټ هېګست وایي، هېواد یې د هرمز تنګی کنټرولوي او له ایران سره روانه جګړه به پای ته ورسوي. هېګست یو ځل بیا په تینګار سره ویلي چې ایران ته هېڅکله د اټومي وسلو جوړولو اجازه ور نه کړي.
امریکا نن د جمعې پر ورځ د درې زره قربانیانو په یاد د سپټمبر ۱۱مې بریدونو ۲۵مه کلیزه په داسې حال کې نمانځي، چې ډونالډ ټرمپ په پنټاګون او مرستیال یې جيډي وېنس په نیویارک کې د قربانیانو د یاد په ځانګړو مراسمو کې ګډون او ویناوې کوي.
د هند لومړی وزیر نریندرا مودي او د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په نوي ډیلي کې د سوداګریزو، دفاعي او د انرژۍ په برخه کې د همکاریو پر پراختیا غږېدلي دي. دا په تېرو دوو اونیو کې د دواړو مشرانو دویمه لیدنه ده.
د سویلي کوریا او ایران د بهرنیو چارو وزیرانو د منځني ختیځ پر وضعیت او هرمز تنګي له لارې د بېړیو د ازاد او خوندي تګ راتګ په اړه خبرې کړې دي. د سویلي کوریا د بهرنیو چارو وزیر د سمندري امنیت د ملاتړ ډاډ ورکړی دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په سیمه کې د خپل هېواد پر پوځي حضور او برلاسۍ ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې د هرمز تنګي کنټرول د امریکايي ځواکونو په لاس کې دی. هغه وویل: «د تنګي کنټرول زموږ په لاس کې دی؛ زه ان ورته د ټرمپ تنګی هم وایم».
د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې پر دوام د تېلو بیه تر شپږ سلنې ډېره لوړه شوې او د برنېټ خامو تېلو بیه په هر بېرل کې ۱۰۷ ډالرو او ۶۳ سېنټو ته رسېدلې ده. د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۱۹مه) د امریکا د وېسټ ټېکساس انټرمیډیټ خامو تېلو بیه بیا له ۱۰۰ ډالرو واوښته.
والسټریټ ژورنال د امریکايي او منځني ختیځ د ځینو چارواکو په حواله راپور ورکړی چې ایران په خپلو د ځمکې لاندې تاسیساتو کې د بالستیک توغندیو تولید بېرته پیل کړی، خو دا توغندي د جګړې څخه د وړاندې په پرتله په محدود شمېر کې جوړېږي.
د اسلامي همکاریو سازمان مشر محمد بن عبدالکریم العیسی وایي چې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او د هغوی د انساني درناوي د له منځه وړلو لپاره هېڅ ډول پلمه او توجیه نشته.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي پر سویلي لبنان د اسراییل د بریدونو او تهران پورې تړلو حوثیانو او سعودي ترمنځ د کړکېچ له زیاتېدو سره هم مهاله، د پاکستان د پوځ له لوی درستیز عاصم منیر او د سعودي عربستان د بهرنیو چارو له وزیر فیصل بن فرحان سره ټېليفوني خبرې وکړې.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د پنجشنبې په روځ (د وږي ۱۹مه) اعلان وکړ، چې د دغه هېواد پوځ د لبنان په سویل کې نبطیې ته نږدې د علي الطاهر په غرونو کې د ایران او حزبالله تونلونه او ځمکلاندې تاسیسات لهمنځه وړي او د ویجاړولو عملیات یې پایته رسېدلي دي.
د یمن لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي هانس ګروندبرګ، خبرداری ورکړی چې په یمن کې د ۲۰۲۲ کال له اوربند وروسته د پراخو جګړو د بیا پیل ګواښ اوس په واقعیت بدل شوی او جګړې په څو جبهو کې سختې شوې دي.