نړۍ

د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ ویلي چې د ایران د نفتو څاه‌ګانې ښايي ډېر ژر د «طبیعي چاودنو» له ګواښ سره مخ شي، ځکه د ده په وینا دغه هېواد د نفتو د زېرمه کولو له ظرفیت سره نږدې حد ته رسېدلی دی.

د امریکا د پټو خدمتونو ادارې ویلي، چې د دوشنبې په ورځ سپینې ماڼۍ ته نږدې له یو وسلوال او «مشکوک» کس سره مخامخ شول، چې وروسته د ډزو په تبادله کې یاد کس ټپي شوی دی. ویل کېږي، چې د پېښې له امله سپینه ماڼۍ د لنډ وخت لپاره قرنطین (بند) اعلان شوه.

د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون ویلي، د ایران له لوري د متحده عربي اماراتو پر ملکي بنسټونو بریدونه «ناجایز او د منلو وړ نه دي». هغه ټینګار کړی چې د روان کړکېچ دوامدار حل د هُرمز تنګي د بیا پرانیستلو او د امنیتي تضمینونو له لارې ممکن دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي ویلي، د هُرمز تنګي وروستیو پېښو وښوده چې سیاسي کړکېچونه پوځي حل نه لري، او ټینګار یې کړی چې د پاکستان په منځګړیتوب خبرې روانې دي، خو امریکا او متحده عربي امارات باید له وضعیت څخه د ناوړه ګټې اخیستنې پر وړاندې محتاط وي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر، الکساندر دوبرینټ ویلي چې له جرمني څخه د هغو افغانانو اخراج چې جرمونه یې ترسره کړي، په منظم او دوامداره ډول به افغانستان ته دوام ولري. نوموړي ویلي، دا بهیر به د سیاسي ستونزو او د طالبانو له استازو سره د خبرو اړتیا سره سره هم نه درېږي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې مسکو د مې په ۸ او ۹ مه د «بریا ورځې» په مناسبت اوربند اعلانوي او له اوکراین څخه یې د ورته اقدام تمه کړې، خو خبرداری یې ورکړی چې د اوربند د ماتېدو په صورت کې به سخت پوځي ځواب ورکړي.

د ملاله یوسفزۍ بنسټ ویلي، نجونې له زده‌کړې محرومول نه یوازې اخلاقي ستونزه ده، بلکې د نړیوال بانک د اټکل له مخې د نړۍ اقتصاد ته د ۱۵ تر ۳۰ټریلیون ډالرو پورې اوږدمهاله زیان اړوي. دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې میلیونونه نجونې د زده‌کړو له فرصت څخه بې‌برخې پاتې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ایران ته خبرداری ورکړی، چې که د امریکا سمندري بېړۍ په سیمه کې هدف وګرځوي، له سخت غبرګون سره به مخ شي.

د متحده عرب اماراتو چارواکو ویلي چې د ایران له خوا توغول شوې څو بې‌پیلوټه الوتکې او توغندي یې شنډ کړي، چې له امله یې لږ تر لږه درې کسان ټپیان شوي او په ځینو سیمو کې اور لګېدلی.

د هند د لومړي وزیر نریندرا مودي واکمن ګوند د دوشنبې په ورځ د څلورو مهمو ایالتي ټاکنو له ډلې په دوو کې بری ترلاسه کړی. که دا پایلې رسمي شي، نو د هند له۲۸ ایالتونو ۲۰ او له درې فدرالي سیمو دوه به د مودي او د هغه د متحدینو تر کنټرول لاندې راشي.

د جرمني د لایپزیګ ښار په مرکزي برخه کې د دوشنبې په مازیګر پر یوه ګڼ مېشتې سیمه او پلې موټر ورننوتلی، دوه تنه یې وژلي او ګڼ نور ټپیان دي. پولیسو تراوسه پر پلې لار د موټرځغلونې لامل او د موټرچلوونکي هویت نه دی په ډاګه کړی.

د جرمني د دفاع وزارت ویلي چې امریکا په دغه هېواد کې د لرواټنه وسلو یا توماهاک توغندیو د ځای پر ځای کولو پلان په بشپړه توګه نه دی لغوه کړی. امریکا په دې وروستیو کې په جرمني کې د خپلو ځواکونو د شمېر کمولو پرېکړه کړې ده.

د سپاه پاسداران ویاند حسین محبي ویلي، په هرمز تنګي کې به هغه سمندري تګ‌راتګ چې د سپاه د سمندري ځواک له اعلان شویو اصولو سره په ټکر کې وي؛ له «جدي ګواښونو» سره مخ شي.

د ایران پوځ د دوشنبې په ورځ امریکايي ځواکونو ته خبرداری ورکړ چې هرمز تنګي ته داخل نه شي. ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، واشګټن به د هغو بېړیو له خلاصون سره مرسته وکړي، چې د امریکا-اسراییل جګړې له امله په خلیج کې بندې پاتې دي.

د ابراهیم دولت‌ابادي، مهدي رسولي او محمد رضا میري په نوم هغه درې لاریون کوونکي چې د «ملي انقلاب» په نامه د ایران د وروستیو لاریونونو پرمهال نیول شوي وو، د مشهد په وکیل‌اباد زندان کې اعدام شول.

د ایران د پارلمان د ملي امنیت کمېسیون مشر ابراهیم عزیزي د ټرمپ د هغه پلان په اړه غبرګون ښودلی، چې له مخې یې په هرمز تنګي کې له بندپاتې کښتیو سره مرسته کوي. هغه پر ​​اېکس پاڼه لیکلي: «خبردار! په هرمز تنګي کې د امریکا هر ډول مداخله به له اوربند سرغړونه وي».

اې‌بي‌سي نیوز د امریکا د مرکزي قوماندانۍ ویاند ټیم هاوکینز په حواله راپور ورکړی، هغه ایرانۍ بېړۍ «توسکا» چې د امریکا سمندري ځواکونو نیولې وه؛ له خپلې عملې سره یوځای پاکستان ته لېږدول شوې تر څو بېرته ایران ته ستنه شي.

د اسټرالیا د بهرنیو چارو وزیرې پیني وانګ د هرمز تنګي د پرانیستلو پر اړتیا ټینګار وکړ؛ خو له «ازادۍ پروژې» سره یې د کېنبرا د یوځای کېدو له ژمنې ډډه وکړه. هغې یوې هوکړې ته د رسېدو پر اړتیا ټینګار وکړ او ویې ویل، داسې حل لاره باید وموندل شي چې د هرمز تنګي د خلاصېدو لامل شي.