د امریکا د متحدو ایالتونو د فدرالي پلټنو ادارې (اېفبيای) اعلان کړی، چې د مارچ په ۹مه نېټه امریکا افغانستان د «ناعادلانه زندانیانو د ملاتړ کوونکي هېواد» په توګه نومولی. یاده اداره وایي، خپلو فدرالي او نړۍوالو شریکانو سره د همکارۍ ژمنه لري، ترڅو امریکايي وګړي بېرته راستانه کړي.
د امريکا متحده ايالات وايي، سره له دې چې په افغانستان کې وضعيت يوې «انساني فاجعې» ته ورته بلل کېږي، خو دې هېواد ته نړۍوالې مرستې بايد و ارزول شي، ځکه طالبان لا هم پر خپلو دريځونو ټينګ ولاړ دي او ښځې يې له بنسټيزو حقونو بېبرخې کړې دي.
د امريکا د کانګرس دوو استازو د ډونالډ ټرمپ د حکومت له هغې پرېکړې هرکلی کړی، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان يې د هغو هېوادونو په نوملړ کې شامل کړ، چې په ناقانونه توګه امریکایي وګړي زنداني کوي. دوی ټينګار کړی، چې د طالبانو «د برمته کولو ډيپلوماسي» نور د زغملو نه ده.
د امریکا ولسمشر له «فاکسنیوز» سره په مرکه کې ټینګار وکړ، چې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسراییل د ګډو پوځي عملیاتو لومړنۍ پایلې «له تمې ډېرې زیاتې» وې. نوموړي وویل، چې د بریدونو په لومړۍ څپه کې د ایران شاوخوا ۵۰ سلنه توغندیز توان له منځه وړل شوی دی.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د ایران خلکو ته په یوه پیغام کې ویلي، چې د ازادۍ لپاره په «تاریخي جګړه» کې ښکېل دي او دا د ایران د خلکو لپاره یو بېساری فرصت دی، څو د ایتالله رژیم نسکور او خپله ازادي ترلاسه کړي.
د چين د بهرنيو چارو وزير وانګ يي د سېشنبې په ورځ له افغان طالبانو او پاکستان څخه وغوښتل، چې د تاوتريخوالي له لا زياتېدو څخه ډډه وکړي او ژر تر ژره د خبرو او مذاکراتو مېز ته بېرته راوګرځي.
د کاناډا پوليسو د سېشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د ټورنټو په ښار کې د امريکا پر قونسلګرۍ شوی بريد «د ملي امنيت پېښه» بلل کېږي او په تړاو يې دوه کسان نيول شوي دي. د راپورونو لهمخې، د سهار شاوخوا څلور نيمې بجې د قونسلګرۍ پر ودانۍ ډزې شوې دي.
د فرانسې خبري اژانس راپور ورکوی چې د ایران کردي وسلهوالې ډلې وایي، د تهران د حکومت پر ضد د مقابلې لپاره چمتو دي او د یوه پاڅون په تمه ناست دي. د ایران اسلامي جمهوري دولت بیا دغه ډلې «ترهګر سازمانونه» بولي او د هغوی فعالیت د امنیتي ګواښ په توګه تعریفوي.
د همت په نامه د افغان مېرمنو غورځنګ په برازیل کې د برازیلۍ مېرمنو سره په ګډه، د افغان مېرمنو د ازاد ژوند په موخه د نړیوال ملاتړ غوښتنه کړې. د غورځنګ غړو ټینګار کړی چې افغان ښځې باید د زدهکړې، کار او بشري حقونو برابر فرصت ولري او د جنسیتي توپیر پر ضد مبارزه دې نړیوال ملاتړ ومومي.
وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په اسټرالیا کې د ایران د ښځینه فوټبال ملي لوبډلې د پنځو لوبغاړو د پناه غوښتنې ملاتړ وکړ، د ایران فوټبال فدراسیون له فیفا څخه وغوښتل چې د فوټبال په برخه کې د ټرمپ د «سیاسي لاسوهنې» مخه ونیسي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمهوري غوښتونکو ګوند د استازو د کلنۍ غونډې په څنډه کې د خپلو هغو پخوانیو څرګندونو په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې چې له ایران سره جګړه «یو لنډ ماموریت» دی، وویل چې دا نښته به «ډېر ژر» پای ته ورسېږي.
په داسې حال کې چې افغانستان د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له لوري د هغو هېوادونو په نوملړ کې شامل شوی چې بهرني وګړي یرغمل نیسي، د امریکا استازي طالبانو ته ګواښ کړی چې د ونزوېلا او ایران له برخلیک څخه ووېرېږي.
د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو اعلان وکړ، چې د امریکا حکومت افغانستان د «ناحقه نیونو د ملاتړو هېوادونو» په توګه پېژندلی دی. هغه پر اېکسپاڼې لیکلي، چې طالبان لا هم د سیاسي امتیازاتو د ترلاسه کولو لپاره د ترهګرو له تګلارو سره ورته لارې چارې کاروي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل، اسټرالیا هېواد ته د ایران د ښځینه فوټبال ملي ټیم د لوبغاړو د بېرته ستنېدو په اجازه ورکولو سره، «یوه لویه بشري تېروتنه» کوي. هغه د اسټرالیا له لومړي وزیر څخه وغوښتل، چې د دې ټیم غړو ته پناه ورکړي.
یوې امریکایي رسنۍ راپور ورکړی، چې د قطر په یوه پوځي کمپ کې بند پاتې افغان پناهغوښتونکي د ایران د بریدونو له کبله د «دوزخ په څېر» ژوند تېروي. د راپور لهمخې، هره ورځ د امریکا د دغو افغان متحدینو ژوند له ګواښ سره مخ دی چې پهکې ماشومان او ښځې هم شته.
د قطر لومړي وزیر محمد بن عبدالرحمان الثاني له سکاینیوز سره په مرکه کې ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ باید د ډیپلوماسۍ او خبرو اترو له لارې حل شي.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې د غزې د سولې خبرې، چې د متحده ایالاتو په منځګړیتوب روانې وې، د امریکا، اسراییل او ایران ترمنځ د جګړې له پیل وروسته درېدلې دي.
رویټرز خبري اژانس وایي، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ښايي د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د هغو هېوادونو په نوملړ کې شامل کړي چې د بهرنیو وګړو د غیرقانوني نیولو ملاتړ کوي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان بانک وایي چې د دغه بانک مرستیال صدیق الله خالد په افغانستان کې د یوناما له مرستیال اندریکا راټواټ او د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام مشر سټیفن روډریکس سره لیدلي او د بانکي سکتور د پیاوړتیا پر ګډ چوکاټ یې خبرې اترې کړې دي.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي وایي چې کیېف د ایران له ګاونډیو هېوادونو، یو شمېر اروپايي دولتونو او امریکا نه د امنیتي مرستو ۱۱ غوښتنې ترلاسه کړې دي. هغه وویل دغو هېوادونو د بېپیلوټه الوتکو د مخنیوي وسایلو، د برېښنایي جګړې سیستمونو او پوځي روزنې غوښتنه کړې ده.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنیټ ویلي چې پر ښځو د طالبانو محدودوونکي سیاستونه افغان روغتیايي برخې ته جدي ستونزې پېښولی شي.
ټاکل شوې چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا نن د مارچ په ۹مه د افغانستان د وضعیت په اړه غونډه وکړي، چې د نیویارک پر وخت به د ماسپښین په درې بجو او د کابل پر وخت د شپې په ۱۱:۳۰ بجو پیل شي.