نړۍ

وال‌سټریټ ژورنال د پنجشنبې په ورځ، د لړم ۱۴مه، راپور ورکړی چې د ایران له ملاتړه برخمن حوثیان له سعودي عربستان سره په مذاکراتو کې د جګړو د پای ته رسولو په بدل کې د ۵۱ میلیارده ډالرو غرامت او د یمن د واکمنانو په توګه د رسمیت پېژندلو غوښتنه کړې ده.

د کاناډا د پارلمان یو شمېر غړي وايي، د ټولو ګوندونو ملاتړ یې ترلاسه کړی، څو هغه قانون په چټکۍ تصویب کړي چې له مخې به یې د افغانستان او په نورو وروستیو جګړو کې د پوځي خدمت تجربه لرونکو سرتېرو ته د جګړه‌ییز خدمت رسمي پېژندنه ورکړل شي.

د فرانسې د ملي شورا مشرې یایل براون پیوې ویلي، چې په افغانستان کې ښځې په منظمه او سیستماتیکه توګه له عامه ژوند څخه حذف کېږي، له خپلو حقونو بې‌برخې کېږي او غږونه یې چوپول کېږي.

د تېر جمهوري نظام د ملي دفاع وزارت سرپرست د امریکا منځمهاله ټاکنو کې په کانګرس کې د ډیموکراتانو اکثریت ګټلو ته په اشارې ویلي، چې له ۵۰ کلونو راهیسې د افغانستان په تړاو د ډيموکراتانو او جمهوري‌پالو پالیسي «تقریبا» یو ډول وه او د اوس لپاره افغانستان دې پالیسیو کې لومړیتوب نه‌دی.

د میشیګان ایالت منتخب ډیموکرات سناتور عبد‌ل السید د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له هغې پرېکړې هرکلی کړی، چې د ۲۰۲۶ کال تر پایه به اسراییل ته د امریکا پوځي مرستې بندې کړي؛ خو نوموړي پر دې سربېره د اسراییل لپاره د امریکايي وسلو د پلور د بشپړ درولو غوښتنه هم کړې ده.

وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اسراییل ته د کلنۍ ۳،۸ میلیارد ډالرو مرستو د تمې خلاف ژر بندولو اعلان وکړ، ټایمز اف اسراییل رسنۍ ویلي چې دغه پرېکړه به تل ابیب د وسلو پېرلو ته اړ باسي.

د رویټرز د راپور له مخې، ټاکل شوې د ترکیې پارلمان د چهارشنبې په ورځ له سعودي عربستان او پاکستان سره د «مکې ګډ دفاعي تړون» تصویب کړي؛ هغه تړون چې د ګډې دفاع ماده پکې شامله ده او پر یوه غړي هېواد برید د ټولو غړو پر ضد برید ګڼي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګئي لاوروف وايي، لوېدیځ د افغانستان د مسایلو د حل وس نه لري او د دغه هېواد د قضیې مدیریت باید د سیمې هېوادونو ته وسپارل شي.

د اوکراین چارواکو ویلي، چې د دغه هېواد په سوېل ختیځه زاپوریژیا سیمه کې د مرستو د وېش پر یوه مرکز د روسیې د بمبارۍ له امله د وژل شویو کسانو شمېر ۳۷ ته لوړ شوی او لسګونه نور لادرکه دي. دا پر ملکي وګړو د روسیې د سږني کال له تر ټولو خونړیو بریدونو ګڼل شوی دی.

د جرمني د بهرنیو چارو وزیر یوهان وادیفول وايي، د ایران اسلامي جمهوریت یو «وېروونکی حکومت» دی چې خپل خلک شکنجه کوي، زنداني کوي او اعداموي؛ خو پوځي بریدونه د دغه حکومت د بدلون او د ایران د خلکو د ازادۍ لامل نه شي کېدای.

د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د بخارا ولایت د اقتصادي او ټولنیزې پراختیا په اړه غونډه کې د ۳۰ میلیارده ډالرو نوې پروژې اعلان کړې. هغه ټینګار وکړ، چې دغه پلانونه به د خلکو په ورځني ژوند او د بخارا په اقتصاد کې مثبت بدلونونه راولي.

د عراق په سلیمانیه او د اربیل ختیځو سیمو کې پر چاودېدونکو توکو بار دوو بې‌پیلوټه الوتکو د ایران پر مخالفو کرد ډلو بریدونه کړي دي.

د ایران د پارلمان رییس محمدباقر قالیباف وايي، امریکایانو جګړې ته «نه» ویلي او ایران هم د خلکو دغه دریځ تاییدوي. نوموړي خبرداری ورکړی، که د امریکا حکومت د خپلو خلکو غوښتنه له پامه وغورځوي، د ایران ځواب به ورته په وېروونکي خوب بدل شي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق (یو‌این‌ایف‌پي‌ای) د اندونیزیا د سفارت له شارژدافېر، نندا اوالېست، سره په افغانستان کې د ښځو او نجونو لپاره د خپلو حیاتي خدمتونو په اړه خبرې کړې دي. دوی ویلي چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو د ملاتړ لپاره د اندونیزیا ملګرتیا غواړي.

د امریکا یوه فدرالي قاضي د ټرمپ د ادارې هغه پلان په لنډمهاله توګه ځنډولی چې له مخې یې له ۸۰ ډېر نیول شوي افغانان د پاکستان له لارې افغانستان ته شړل کېدل.

امریکا په سعودي عربستان کې د حوثیانو د احتمالي بریدونو له امله جدي امنیتي خبرداری خپور کړی دی. د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت خپلو غیراضطراري کارکوونکو او د هغوی د کورنیو غړو ته امر کړی، چې سعودي عربستان پرېږدي.

د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې خبرداری ورکړی، چې د ډونالډ ټرمپ د ادارې له‌خوا افغانستان ته د افغان متحدینو او د هغوی د کورنیو بېرته لېږل، هغوی د طالبانو له‌خوا د ځورونې او ان د وژل کېدو له جدي ګواښ سره مخ کوي. یادې کمېټې د ټرمپ ادارې دغه اقدام «شرموونکی» بللی دی.

د جرمني لومړي وزیر فرېدرېښ مېرڅ د سه‌شنبې په ورځ په برلین کې د اوکراین له ولسمشر ولادیمیر زېلنسکي سره تر کتنې وروسته وویل، روسیه باید په ابوظبۍ کې د راتلونکې اوونۍ په خبرو کې وښيي چې د اوربند او سولې د یوه تړون لپاره رښتینې اراده لري.