په برتانیا کې د دوو پوهنتونو کویین مري او کینګز کالج ګډه څېړنه ښيي، چې د اومیګا غوړ اسیدونه د الزایمر ناروغۍ پر وړاندې د ښځو ساتنه کوي. دغه نوې خپره شوې څېړنه ښيي، په هغو ښځو کې چې الزایمر لري، د غېر اشباع شوي غوړ کچه په څرګنده توګه کمه شوې ده.
د عصبي علومو متخصص او د دې څېړنې لومړی لیکوال ډاکټر اَسګِر رِټلینډ چې د څېړنې مشري یې هم کوله، وویل: «مخکې ثابته شوې وه چې د الزایمر ناروغۍ خپرېدل په ښځو کې د نارینه وو په پرتله ډېر دی. موږ په دې څېړنه کې وکولای شو د غوړو اسیدونو له امله پر ښځو او نارینه وو د اغېزو توپیر وښیو او همدارنګه د اومیګا لرونکو غوړو اسیدونو د اهمیت څرګندونه وکړو، چې په وینه کې د الزایمر لرونکو ښځو لپاره ډېر مهم دي.»
غوړ اسیدونه یا لیپیډونه د غوړیو د ترکیباتو یوه پراخه ډله ده چې په بدن کې بېلابېل فعالیتونه ترسره کوي؛ دغه لیپیډونه د حجروي پردې برخه جوړوي او د دې په کنټرول کې مرسته کوي چې څه شی حجرو ته داخلېږي او څه شی له هغو څخه بهر کېږي.
د انرژۍ تولید او ذخیره، د ویټامینونو جذب او د هورمونونو جوړول د لیپیډونو له نورو دندو څخه دي. غوړ، کلسټرول، اسټرییډونه او غوړ اسیدونه لکه اومیګا۳ او اومیګا۶ د لیپیډونو ډولونه ګڼل کېږي.
هغه په ټینګار سره وویل، چې د دې موضوع دقیق ثابتول لا هم نورو څېړنو ته اړتیا لري او همداراز یې زیاته کړه: «دا موندنه نوې او د پام وړ ده او تر دې مخکې داسې موضوع نه وه څېړل شوې. اوس موږ دا څېړو چې د ښځو د اشباع شویو غوړو د کچې بدلون له کوم عمر څخه پیلېږي.»
په دې څېړنه کې ګډون لرونکو ساینسپوهانو په یوه بیان کې چې د ډاکټر رِټلینډ په لاسلیک دی، لیکلي: «په دې څېړنه کې مو د ۸۴۱ الزایمر لرونکو ناروغانو د وینې پلازما نمونو کې د مغز د التهاب او زیانونو تحلیل وکړ او د وینې په منځ کې موجود ۷۰۰ ډوله لیپیډي مالیکولونه مو طبقهبندي کړل.»
دغه بیان دوام ورکوي: «په پایله کې مو ولیدل چې په الزایمر اخته ښځینه ناروغانو کې د وینې ناسالم اشباع شوي لیپیډونه د کنټرول ګروپ په پرتله په څرګنده توګه زیات شوي دي.»
د دې بیان پر بنسټ، اشباع شوي غوړ چې په محصولاتو لکه پنیر، کُوچ او حیواني غوړیو کې په لوړه کچه موندل کېږي، بد او ناسالم غوړ ګڼل کېږي.
د دې پروړاندې بیا غېر اشباع شوي غوړ چې په خوړو لکه مغز، زیتون، زیاتره کب، هګۍ، د چیا تخم، د کتان تخم او اواکادو کې موندل کېږي، په عمومي ډول سالم ګڼل کېږي. ځینې غېر اشباع شوي غوړ د اومیګا غوړ اسیدونه لري.
ډاکټره کریستینا لګېدو-کوییګلي چې په دې څېړنه کې ګډون لرونکې څېړونکې ده، وویل: «موږ له دې مطالعې دا نتیجه اخلو چې ښځې باید ډاډ ترلاسه کړي چې د خپلې غذایي رژیم یا د اضافي توکو له لارې د اومیګا لرونکي غوړ اسیدونه ترلاسه کوي.»
دا په داسې حال کې ده، چې اوسمهال اټکل کېږي چې شاوخوا ۵۵ میلیونه کسان په ټوله نړۍ کې د یو ډول دماغي زوال ناروغۍ سره مخ دي، چې ډېره برخه یې د الزایمر ناروغان جوړوي. له هرو درېیو زوال دماغ لرونکو کسانو دوه یې ښځې دي.
په کاپیسا ولایت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رييس کریم الله وثیق د دغو دوو نوښتګرو ځوانانو هڅې وستایلې او ډاډ یې ورکړ، چې د دوی د پرمختګ او نورو ورته پروژو په برخو کې همکاري وکړي.
کریم الله وثیق زیاته کړه: «تاسو د ډېر څه وړتیا لرئ، هڅې مو مه بندوئ او خپلو لاسته راوړنو ته دوام ورکړئ.»
دغه نوښتګر ځوانان وايي، دغه C130 ډوله امریکايي الوتکه یې په ۸ میاشتو کې جوړه کړې او ټولټال ۲ کیلوګرامه وزن لري او د ۱۰۰ ګرامه نور وزن د لېږدولو وړتیا لري او همداراز د ۷۰۰ په ارتفاع سره الوتنه کولی شي.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو له واک ته رسېدو وروسته په ټولنه کې سخت ټولنیز محدودیتونه وضع کړي دي، چې په کې د نجونو د زده کړو د محدودولو ترڅنګ د عصري زده کړو پروړاندې منفي نظریات هم شامل دي.
یو شمېر طالب چارواکي عصري زده کړې د دې ډلې د عقایدو لپاره ستر ګواښ ګڼي او ټینګار کوي، چې د شریعت سخت پلي کول ضروري دي، که نه نو طالبان به د الله په محضر کې ملامت شي.
د طالبانو دا پالیسۍ د نړۍوالو ټولنو له سختو نیوکو سره-سره دوام لري او دوی خپله لار د سختو اسلامي اصولو د عملي کولو په لور بیایي.