جاپان پر چین تور لګولی چې د خپلو پولو ترڅنګ یې خطرناک پوځي ګامونه اخیستي

د اسد کورنۍ چې له څه باندې نیمې پېړۍ راهیسې پر سوریې حاکمیت وکړ، د تېر کال په همدې ورځ (د ۲۰۲۴ کال د ډسمبر ۸مه) د احمد الشرع چې په هغه وخت کې پر احمد جولاني مشهور و، په مشرۍ ځواکونو له لوري رانسکور او ورسره جوخت احمد الشرع د لنډمهالي ولسمشر په توګه اعلان شو.

د رویټرز د راپور له‌مخې، د کډوالو او بې‌ځایه شویو لپاره د نړۍوالو مرستو په کمېدو سره ښايي تر دې وروسته د ستنېدونکو کډوالو او خپلو مېنو ته د بې‌ځایه شویو سوریايي وګړو د ستنېدو بهیر ټکنی شي.

د راپور له‌مخې، لا هم میلیونونه سوریايي وګړي خپل هېواد او همداراز په کور دننه په خپلو سیمو کې ځای پر ځای کېدو ته په تمه دي.

د یونیسیار مشر فیلیپو ګرندي وويل، لا هم شاوخوا ۵ میلیونه سوریايي وګړي په نورو هېوادونو او په ځانګړې توګه اُردن او لبنان کې د کډوالۍ شپې او ورځې تېروي.

دا په داسې حال کې ده، چې د نړۍوالو سازمانونو د راپورونو له مخې، د سوریې انتقالي حکومت لاهم هڅه کوي، چې نسبي ثبات ترلاسه کړي، اساسي خدمتونه بېرته راولي او د سیاسي خبرو اترو پروسه پرمخ بوځي.
د بشارالاسد د رژیم جګړه او سقوط د کلونو ولسي پاڅونونو، پراخو ځپلو، د بهرنیو قدرتونو د مداخلې او د تحریر الشام په ګډون د مخالفو ډلو د راپورته کېدو پایله وه، چې د سوریې د شمال او لوېدیځ د کنټرول لپاره یې د حکومتي ځواکونو سره جګړه کوله.
د شته شمېرو له مخې، د سوریې جګړه چې په ۲۰۱۱ کال کې پیل شوه، د ۲۰۲۴ کال تر پایه پورې په زرګونو کسان د جګړې له امله ووژل شول او نږدې ۶ میلیونه په کور دننه بې ځایه شول. دغې جګړې نږدې ۱۳ کاله او ۹ میاشتې دوام وکړ.

د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو دفتر (UNODC) د یکشنبې په ورځ (د لیندۍ په ۱۶مه) په خپلې ایکس پاڼې لیکلي، چې دا غونډه د ملګرو ملتونو په مشرۍ د دوحې د خبرو لړۍ یوه برخه وه. دغه دفتر زیاتوي، دا غونډه چې په تخنیکي کچه ترسره شوې، د طالبانو، غړو هېوادونو، د اسلامي همکاریو سازمان او یوناما استازو پکې ګډون درلود.

دغه دفتر لیکلي، چې دا تعامل د سیمه‌ییزې همکارۍ د پیاوړتیا او د پولې هاخوا ګواښونو ته د همغږۍ د ځواب د ملاتړ لپاره ترسره شوی، ترڅو په هغو مسایلو خبرې وشي چې له امله یې افغانستان او د هغه ګاونډیان اغېزمن کېږي.

ملګرو ملتونو په دې یادښت کې د غونډې ځای نه دی مشخص کړی، خو په هغو انځورونو کې چې د غونډې په تړاو خپاره شوي، په بینرونو کې نېټې د ډسمبر لومړۍ او دویمه (د لیندۍ ۱۰مه او ۱۱مه) ښودل شوې دي.

طالبانو تر اوسه په رسمي ډول د دغې غونډې د ترسره کېدو په اړه څه نه دي ویلي.

د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو دفتر ټینګار وکړ، چې د تخنیکي بحثونو دوام د طالبانو له چارواکو سره د اړیکو ساتلو او د تنظیم شویو جرمونو شبکو پر وړاندې د سیمه‌ییزې همغږۍ د پراختیا لپاره اړین دی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د یکشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د اندونیزیا ولسمشر به په دې دوه ورځني سفر کې د پاکستان له ولسمشر، لومړي وزیر او د پوځ او دفاعي ځواکونو له مشر سره وګوري او پر دوه اړخیزو، سیمه ییزو او نړۍالو مسایلو خبرې وکړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دغو دواړو هېوادونو اړیکې دوستانه بللي او په وینا یې، دغه اړیکې په ګډو ارزښتونو او ګټو ولاړې دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، په دې سفر کې به د دواړو لوریو تر منځ د سوداګرۍ، پانګونې، دفاع، روغتیا، معلوماتي ټکنالوژي، اقلیم، زده‌کړې او کلتور په برخو کې د همکاریو د لاپراختیا په موخه یو شمېر هوکړې هم لاسلیک شي.

د یادونې وړ ده، چې پاکستان ته د پرابوو سوبیانتو دا لومړنی سفر دی او له ۲۰۱۸ کال راهیسې دا لومړنی لوړپوړی اندونیزیايي پلاوی دی چې پاکستان ته سفر کوي.

دغه وزارت د یکشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۶مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، ضیاالرحمان مدني په دې غونډه کې څرګنده کړه: «د معاصر طبابت پرمختګ، د دوامداره زده‌کړې غوښتنه کوي او راتلونکی نسل باید د تخصص او لوړو مهارتونو ډګر په علم، اخلاقو او تقوا روښانه کړي.»

نوموړي همداراز وویل، د انسان د روغتیا په برخه کې لومړني ستر پرمختګونه اسلامي پوهانو او د امت سترو علماوو کړي او په وینا یې علمي میراث اوسمهال هم د طب د معاصر پرمختګ اساس جوړوي.

د یادونې وړ ده، چې د البیروني پوهنتون له طب پوهنځي څخه په ۱۸مه دوره کې له نجونو زده‌کړیالانو پرته ۹۴تنه فارغ شول.

هغه وویل، چې د مالي سرچینو د کمښت له امله په افغانستان کې د دوی مرستې د ۱۰ میلیونو خلکو څخه ۲ میلیونو ته راټیټې شوې دي.
د ملګرو ملتونو دغه استازي له الجزیرې سره په یوه مرکه کې د نړۍ په کچه د بشري وضعیت په اړه خبرې وکړې او ویې ویل، چې نړۍ د بشري اړتیاوو د بې‌ساري زیاتوالي او د مالي سرچینو د چټک کمښت له «بشپړ توپان» سره مخ ده.

ښاغلي سکاو وویل: «په ځینو سیمو کې موږ خپل عملیات ۸۰ سلنه کموو. په افغانستان کې په هغو سیمو کې چې مونږ پوهېږو د ژمي په را رسېدو سره به ماشومان ژوند وبایلي، نه یو توانېدلي چې مخکې له مخکې خوراکي توکي چمتو او ذخیره کړو.»
په افغانستان کې د خوړو نړۍوال پروګرام خبرداری ورکړی، چې د ښځو او ماشومانو په منځ کې خوارځواکي به د پام وړ لوړه شي او هغې کچې ته به ورسېږي، چې په وروستیو کلونو کې بې ساري ده.
افغانستان د نړۍ د خوړو له سختو ناورینونو سره مخ دی، چې ۳.۵ میلیونه ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخامخ دي. د طالبانو د واکمنۍ پر مهال اټکل کېږي، چې ۵ میلیونه میندې او ماشومان په خوارځواکۍ اخته دي.

د اوچا وروستی راپور هم ښیي، چې ۴۸ سلنه افغانان د فقر تر کرښې لاندې ژوند کوي او له ۲۲ میلیون څخه ډېر خلک بشري مرستو ته اړتیا لري.
د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام مرستیال اجراییوي مشر کارل سکاو دا هم ویلي، چې په نړۍ کې ۳۲۰ میلیونه خلک د خوراکي توکو له سخت کمښت سره مخ دي او د دغه سازمان بودیجه شاوخوا ۴۰ سلنه کمه شوې ده.
د هغه په وینا، د خوړو نړۍوال پروګرام سږکال د مالي سرچینو د دې سخت کمښت له امله اړ شوی چې خپل شاوخوا ۵ زره کارکوونکي له دندو ګوښه کړي.