مثبت فکر د انسان پر رواني روغتیا، ځانباوري، اړیکو او د ستونزو پر وړاندې د مقاومت پر وړتیا مثبت اغېز لري. د منفي افکارو کنټرول، ورزش، کافي خوب، له نورو سره خبرې او د حل لارو لټول د اندېښنو په کمولو او ذهني سکون کې مرسته کوي.
څیړنو ښودلې مثبت فکر د انسان د رواني روغتیا، ځانباوري او ورځني ژوند په ښه کولو کې مهم رول لري. هغه کسان چې د ژوند ستونزو ته په هیلهمن نظر ګوري، د ستونزو د حل لپاره هڅه کوي او پر خپلو وړتیاوو باور لري، کولای شي له سختو شرایطو سره ښه مقابله وکړي.
مثبت فکر په دې معنا نهدی، چې انسان به هېڅکله خپه، اندېښمن یا ناهیلی نهشي، بلکې موخه یې دا ده، چې له ستونزو سره سره د حل لارې ولټوي او د ښې راتلونکي لپاره هیله ژوندۍ وساتي.
د ارواپوهنې له نظره، د انسان فکرونه د هغه پر احساساتو، چلند او پرېکړو مستقیم اغېز لري. کله چې یو څوک تل د ناکامۍ، وېرې او بدو پېښو په اړه فکر کوي، ښايي رواني فشار او اندېښنې یې زیاتې شي، خو که د ستونزو پر ځای د حل لارو ته پام وکړي، د بېوسۍ احساس یې کمېدای شي.
مثبت فکر د انسان پر ځان باور پیاوړی کوي، د کورنۍ او ټولنې له غړو سره یې اړیکې ښې کوي او د ستونزو پر وړاندې د زغم او مقاومت وړتیا یې زیاتوي. همدارنګه هیلهمن فکر، انسان هڅوي چې خپلو موخو ته د رسېدو لپاره هڅه وکړي او له ناکامیو څخه د تجربې په توګه ګټه واخلي.
د مثبت فکر د پیاوړتیا لپاره اړینه ده، چې انسان له ځان سره مثبتې خبرې وکړي، خپلې وړتیاوې وپېژني، د نورو له ژوند سره د خپل ژوند له پرتله کولو ډډه وکړي او د هرې ورځې د ښو پېښو قدر وکړي. د بېلګې په توګه، د دې پر ځای چې ووایي: «زه دا کار نهشم کولای»، باید ووایي «زه هڅه کوم او ښايي بریالی شم».
ورزش، قدم وهل، کافي خوب، سالمه غذا او له دوستانو او کورنۍ سره خبرې کول هم د رواني هوساینې په ساتلو کې مرسته کوي. متخصصان سپارښتنه کوي، چې انسان خپلې اندېښنې له باوري کسانو سره شریکې کړي او د ستونزو د حل لپاره عملي ګامونه واخلي.
کله چې انسان له اندېښنو سره مخ شي، کولای شي خپلې ستونزې پر کاغذ ولیکي، د هغو د حل لپاره لومړیتوبونه وټاکي او پر هغو موضوعاتو تمرکز وکړي، چې د ده په واک کې دي. د ژورې ساه اخیستلو تمرین، دعا، عبادت او څو دقیقې ارام کېناستل هم د ځینو کسانو لپاره د ذهني سکون په ترلاسه کولو کې ګټور دي.
د ارواپوهنې په برخه کې د ادراکي او چلندي درملنې په نوم یوه علمي طریقه هم شته چې انسان ته ورزده کوي څنګه خپل منفي او غیر واقعي افکار وپېژني، د هغو ارزونه وکړي او پر ځای یې متوازن فکرونه غوره کړي. دا طریقه د اضطراب، خپګان او رواني فشار په مدیریت کې کارول کېږي.
خو مثبت فکر په دې معنا نهدی چې انسان دې خپل غمونه، ستونزې او رواني فشارونه پټ کړي. خپګان او اندېښنه د انسان د ژوند طبیعي احساسات دي او هر څوک یې تجربه کولای شي. که اندېښنې دوامداره شي، خوب او ورځنی ژوند اغېزمن کړي، له ارواپوه یا روغتیايي متخصص سره مشوره کول اړین دي.
په ټوله کې، مثبت فکر د یوې ورځې کار نهدی، بلکې د ورځني تمرین او سالمو عادتونو پایله ده. انسان باید د ژوند ستونزې د ماتې په توګه ونهګڼي، بلکې د زدهکړې او پرمختګ فرصتونه یې وبولي. مثبت فکر د ستونزو نشتوالی نهدی، بلکې د ستونزو پر وړاندې د سالم چلند او د حل لارې موندلو وړتیا ده.
د امریکا دفاع وزارت وايي، د دغه هېواد شپږم نسل لرونکې «بي ـ ۲۱ رایډر» اوږد واټن ویشتونکې بم غورځوونکې الوتکې د دودیزې وسلې د خوشې کولو لومړنۍ ازموینه بریالۍ ترسره کړې، چې په دې سره یې د الوتنې له ازمایښتي پړاو څخه د وسلو د عملیاتي وړتیا پړاو ته د تګ یو مهم پړاو بشپړ کړی دی.
د امریکا د هوايي ځواک د عامه اړیکو ادارې د نومبر پر ۱۳مه په یوه خپاره کړي راپور کې ویلي، چې دغه ازموینه تېره اوونۍ د کالیفورنیا ایالت له «اېډوارډز» هوايي اډې څخه د الوتنې پر مهال ترسره شوې ده.
د راپور له مخې، په دې ازموینه کې د بي ـ ۲۱ رایډر یوې ازمایښتي الوتکې دودیزه وسله خوشې کړې، چې د الوتکې د ډیجیټلي ماډلونو او د هغې د پرانیستې سیسټمي جوړښت د بشپړتیا کچه یې تایید کړې ده. دغه ازموینه همداراز د نوو وسلو د چټک مدغمولو او د الوتکې د برید وړتیا څرګندوي.
د امریکا د هوايي ځواک مشر «ټراي مېنک» ویلي: «بي ـ ۲۱ داسې طرحه شوې چې د جګړې ډګر ته د نوو وسلو د چټک مدغمولو له لارې، جنګي ځواکونو ته لا پیاوړې وړتیاوې برابرې کړي او په عین حال کې یې د باور وړتیا او ساتنه اسانه وي.»
نوموړي زیاته کړې: «د دې ازموینې بریا ښيي چې موږ په چټکۍ سره د ځان عیارولو وړتیا لرو او که د جګړې د مخنیوي هڅې ناکامې شي، هر هدف په نښه کولای شو.»
په راپور کې ویل شوي، چې د ازموینې چمتووالی د بي ـ ۲۱ د ډیجیټلي دوهګوني چاپېریال په کارولو سره د زرګونو ساعتونو مجازي ازموینو او ماډلجوړونې پر بنسټ ترسره شوی دی. دې چارې د الوتکې له ازمایښتي ټیم سره مرسته کړې چې د وسلو د مدغمولو بهیر چټک کړي او د الوتکې له الوتلو مخکې د وسلې د مسیر اټکل او اصلاح په لوړه کچه دقت سره ترسره کړي.
د امریکا د هوايي ځواک لوی درستیز جنرال «کېن ویلسباخ» ویلي: «د وسلو دا ازموینه ثابتوي چې د بي ـ ۲۱ پروګرام په بریالیتوب سره پر مخ روان دی. موږ د داسې یوه ځواکمن هوايي ځواک د الوتکو یوې ټولګې د جوړولو په حال کې یو چې په راتلونکو لسیزو کې به زموږ ګډو پوځي ځواکونو ته د دښمن د دفاعي لیکو د ماتولو او د دقیقو بریدونو لپاره د باور وړ انتخابونه برابر کړي.»
بي ـ ۲۱ رایډر د نړۍ لومړنۍ او یوازینۍ شپږم نسل لرونکې، د اوږده واټن او د پیاوړو دفاعي سیستمونو د نفوذ وړ بم غورځوونکې الوتکه بلل شوې، چې د سختو پوځي شرایطو پر مهال د بقا، له بدلونونو سره د عیارېدو او له نورو پوځي سیستمونو سره د شبکوي اړیکو وړتیا لپاره طرحه شوې ده.
د امریکا د هوايي ځواک د معلوماتو له مخې، ټاکل شوې د دغو الوتکو لومړۍ جوپه په ۲۰۲۷ کال کې د سوېلي ډاکوټا ایالت په «ایلزوورث» هوايي اډه کې ځای پر ځای شي.
په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پاکستان ته کډوال شوي افغان سندرغاړي او هنرمندان وايي، چې په دغه هېواد کې له سختو اقتصادي او ټولنیزو ستونزو سره مخ دي او د خپل راتلونکي په اړه ډاډه نهدي.
افغان سندرغاړي سعیدالله وفا افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې ماشومان یې له زدهکړو بېبرخې دي، ازاد تګراتګ نهشي کولی او له سختو اقتصادي ستونزو سره ژوند تېروي.
د هغه په وینا، دوی نه په افغانستان او نه هم په پېښور کې فکري ازادي لري او تر فشارونو لاندې ژوند کوي. وفا وايي، دامهال شاوخوا د ۵۰۰ افغان هنرمندانو کورنۍ په پېښور او کوټه کې مېشتې دي چې له بېلابېلو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.
د نوموړي په خبره، په پېښور کې د مېشتو ۱۰۹ هنرمندانو کورنیو عالي محکمې ته عریضې کړې دي؛ څو افغانستان ته د دوی د جبري ستنولو مخه ونیسي. هغه زیاته کړې، په پېښور کې د «هنري ټولنې» په نوم بنسټ له دغه کورنیو سره د محکمې تر بهیر پورې مرسته کړې او له محکمې یې غوښتي چې د دغه هنرمندانو د اېستلو مخه ونیسي؛ ځکه په افغانستان کې د هغوی ژوند له جدي ګواښ سره مخ دی.
د پېښور عالي محکمې د ۲۰۲۶کال د اکتوبر په پنځمه د پاکستان اړوندو چارواکو ته لارښوونه کړې، چې د افغان هنرمندانو د ویزو اړوند غوښتنلیکونه وڅېړي. د «هنري ټولنې» د خبرپاڼې له مخې، محکمې امر کړی چې دغه بهیر باید د قانون له اصولو سره سم په ۶۰ ورځو کې بشپړ شي.
وفا وايي، محکمې دوی ته یو رسمي لیک هم ورکړی، چې له مخې یې پولیس نه شي کولی هغوی ونیسي یا وځوروي. د هغه په خبره، له دې پرېکړې وروسته د پولیسو چلند ورسره تر یوه بریده نرم شوی دی.
وفا ټینګار کړی، چې افغانستان ته بېرته نهشي ستنېدای؛ ځکه هلته نه یوازې د دوی پر هنر او کار بندیزونه لګېدلي، بلکې د ماشومانو د زدهکړو مخه یې هم نیول شوې ده. هغه ویلي، چې درېیمو هېوادونو ته د لېږد په تمه دي او په دې اړه یې غوښتنلیکونه هم سپارلي دي.
وفا ادعا کړې: «طالبانو په افغانستان کې ګڼ هنرمندان نیولي، زنداني کړي او توبې یې پرې اېستلې دي». د هغه په وینا، طالبانو په خوست او لوګر ولایتونو کې د موسیقۍ سلګونه الې هم سوځولې دي؛ دا هغه اقدامات دي چې د افغانستان د موسیقۍ او هنر راتلونکی یې له ګواښ سره مخ کړی دی.
د «هنري ټولنې» مشر راشد احمد خان هم ویلي، چې اوسمهال په پېښور او کوېټه کې د افغان هنرمندانو، سندرغاړو او د هغوی د کورنیو د غړو شمېر له ۸۰۰ تر ۱۰۰۰ پورې رسېږي.
د هغه په وینا، دغه ټولنه د افغان هنرمندانو د حقونو د دفاع او افغانستان ته د هغوی د جبري ستنولو د مخنیوي لپاره هڅې کوي او د محکمې پرېکړې د دې زمینه برابره کړې، چې دغه هنرمندان په جبري توګه افغانستان ته ونه اېستل شي.
راشد احمد خان د افغان هنرمندانو پر وړاندې د پاکستان د حکومت د تګلارې په اړه ویلي، دولتي او امنیتي ادارې په ښکاره وايي هنرمندان نه ځوروي؛ خو بیا هم پولیس هغوی نیسي او دوی یې د خوشې کولو لپاره د محکمې دروازې ټکوي.
هغه ټینګار وکړ، چې د «افغان هنرمندانو په اړه د پاکستان حکومت هېڅ روښانه تګلاره نهلري». راشد احمد خان د اندېښنې په څرګندولو خبرداری ورکړی، چې ښايي په راتلونکي کې د افغانستان اصیله او دودیزه موسیقي لهمنځه لاړه شي.
د کابل په تاریخي بالاحصار کلا کې د لرغونپېژندنې کېندنو د مغولي دورې د یوه ماڼۍ، بودايي صومعې او د افغانستان د څه باندې دوه زره کلن تمدن د پاتې شونو نښې له خاورو راایستلې دي.
د تېرو جګړو، د برېټانویانو له برید څخه نیولې تر وروستیو نښتو پورې، د دې تاریخي کلا د ودانیز جوړښت لویه برخه ویجاړه شوې ده.
اسوشیټیډ پرېس د دوشنبې په ورځ د لړم په ۱۸مه د النا بکاتوروس په قلم، په یوه راپور کې د دغو موندنو او د بالاحصار تاریخي کلا د بیارغونې د هڅو جزییات خپاره کړي دي.
د دې خبري اژانس د راپور له مخې، د اغاخان بنسټ د ۱۳۹۷ کال راهیسې د بالاحصار د بیارغونې او ساتنې پروژه پیل کړې ده. د دې پروژې موخه دا ده چې دغه تاریخي سیمه په یوه لرغونپېژندنیز عامه پارک بدله شي، چې بڼونه، رستورانتونه او موزیم هم ولري.
د مغولي ماڼۍ او بودايي صومعې د پاتې شونو موندل
د اسوشیټیډ پرېس د خبریالې د راپور له مخې، لرغونپوهانو د دې سیمې په پنځو بېلابېلو برخو کې لرغونې سکې، د بودايي مجسمو ټوټې، د اسلامي دورې رنګ شوې خاورینې لوښي، د تېلو څراغونه، د خاورینو لوښو ګڼې ټوټې او د ماڼیو، صومعو او استوګنیزو کورونو پاتې شوني موندلي دي.
د دغو کېندنو له مهمو موندنو څخه د مغولي دورې د یوې ماڼۍ پاتې شوني دي، چې دېوالیز انځورونه، د تخت په څېر جوړښت او د ستوري په بڼه یو حوض لري، چې د غونډۍ په سر کې د ډبرې په منځ کې توږل شوی دی. په دې سیمه کې د یوې بودايي صومعې پاتې شوني او د مغولي ماڼۍ حمامونه هم موندل شوي دي.
بابک رفیعيعلوي، چې د دې پروژې له لرغونپوهانو څخه دی، اسوشیټیډ پرېس ته ویلي، لرغونپوهانو تمه نه درلوده چې دومره ډېر تاریخي اثار به ومومي. هغه د بالاحصار موندنې له «هغه اوبتل» سره پرتله کړې، چې د سمندر له ژورو راڅرګندېږي.
النا بکاتوروس په خپل راپور کې لیکي، چې د کېندنو یوه برخه تر اوسه ۱۱ مترو ژوروالي ته رسېدلې ده. رفیعيعلوي ویلي، د بالاحصار په هره برخه کې تاریخي اثار موندل کېدای شي، ځکه چې دا سیمه له دوو زرو کلونو څخه زیاته موده د انسانانو د اوسېدو ځای پاتې شوې ده.
بالاحصار؛ د کابل ستراتیژیک او سیاسي مرکز
د بالاحصار کلا د کابل د زاړه ښار په سوېلي برخه کې، د شیر دروازې د غره د لړۍ پر یوه لوړه څوکه موقعیت لري. د دې کلا جغرافیایي موقعیت د بېلابېلو تاریخي دورو واکمنانو ته دا زمینه برابروله، چې پر کابل ښار او د هغه پر ورودي لارو څارنه وکړي.
د اسوشیټیډ پرېس د راپور له مخې، بالاحصار د یوې مهمې سوداګریزې لارې په اوږدو کې پروت و، چې د هند نیمه وچه یې له منځنۍ اسیا او تر هغې هاخوا سیمو سره نښلوله. دغه سیمه په بېلابېلو تاریخي دورو کې د پوځي کلا، ماڼیو د ټولګې، وسلو زېرمتون، اداري مرکز، زندان او پوځي قرارګاه په توګه کارول شوې ده.
مصطفی نوري، د آغاخان بنسټ د کلتوري خدمتونو د پروژې مشر، دغه خبري اژانس ته ویلي، چې بالاحصار د افغانستان د تاریخ بېلابېلې برخې په خپله لمن کې رانغاړي.
د نوري په وینا، دغه کلا له پېړیو راهیسې دفاعي ستراتیژیک موقعیت لري او د هغې کنټرول د کابل او شاوخوا سیمو د واکمنۍ په مانا و. د دې ټولګې ځینې ټیټې برخې لا هم د افغانستان د پوځي ځواکونو په واک کې دي.
په پرلهپسې جګړو کې د کلا ویجاړېدل
بالاحصار د پېړیو په اوږدو کې څو ځله ویجاړ شوی او بېرته رغول شوی دی. د راپور لیکواله لیکي، چې دغې کلا ته تر ټولو دروند زیان په ۱۲۵۸ لمریز کال کې واوښت؛ هغه مهال چې برېتانوي ځواکونو د سر لویس کاوناري، چې د برېتانیا استازی و، او د هغه د ملګرو د وژل کېدو په غبرګون کې د کلا لویه برخه ویجاړه کړه.
د بالاحصار د دفاعي دېوالونو ډېرې برخې په ورپسې کلونو کې هم د جګړو او نه پاملرنې له امله زیانمنې شوې دي. د شوروي د یوه زنګ وهلي ټانک بدنه لا هم د دې کلا د غونډۍ په لمن کې پرته ده او د شوروي اتحاد پر وړاندې د جګړې زړې پوځي وسلې او تجهیزات د سیمې په بېلابېلو برخو کې لیدل کېږي.
د دغو پوځي تجهیزاتو ترڅنګ درنې وسلې هم پرتې دي، چې په ۱۴۰۰ لمریز کال کې د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته پاتې شوې او اوس د طالبانو د پوځي ځواکونو په واک کې دي.
رفیعيعلوي اسوشیټیډ پرېس ته ویلي، چې امریکايي ځواکونو په ۱۳۸۷ لمریز کال کې هم د کلا د دېوالونو دننه د سیمې یوه برخه هواره کړه او په دې بهیر کې یې د لرغونپېژندنې ګڼې طبقې له منځه یووړې.
د بیارغونې پروژه څو لسیزې وخت ته اړتیا لري
د بالاحصار د پراخې ساتنې او بیارغونې د پروژې لپاره پلان جوړونه په ۱۳۹۶ لمریز کال کې پیل شوه او عملي چارې یې په ۱۳۹۷ کال کې پيل شوې. په لومړي پړاو کې د سیمې وضعیت وارزول شو او ثبت شو. د دې کار لپاره د ځمکې لاندې د څېړنې رادار او درېبعدي لیزري سکن هم وکارول شول.
له هغې وروسته، د زیانمنو برخو د ټینګښت او د دېوالونو او تاریخي برجونو د لا ډېر نړېدو د مخنیوي لپاره بېړني اقدامات پیل شول.
په افغانستان کې د فرانسې لرغونپېژندنې پلاوي په پیل کې د دې سیمې په کېندنو کې ونډه لرله، خو په ۱۴۰۰ لمریز کال کې واک ته د طالبانو له بېرته رسېدو وروسته یې فعالیتونه د یوه وخت لپاره ودرېدل. دغه پلاوی بېرته پروژې ته راستون نه شو، خو د آغاخان بنسټ خپلو چارو ته دوام ورکړ او په ۱۴۰۱ لمریز کال کې یې په دې سیمه کې پراخ فعالیتونه پیل کړل.
د اسوشیټیډ پرېس د راپور له مخې، د دفاعي دېوالونو د ځینو برخو د بیارغونې لپاره له سیمهییزو ډبرو کار اخیستل کېږي. د تاریخي اثارو د ساتنې له نړیوالو معیارونو سره سم، د بیا رغول شویو برخو بڼه باید له اصلي برخو څخه د پېژندلو وړ وي. له همدې امله، دغه برخې د اصلي دېوالونو د سطحې په پرتله لږ څه شاته یا مخې ته جوړېږي.
همداراز، د کلا د یوه بهرني برج د ساتنې لپاره له فلزي جوړښتونو کار اخیستل شوی دی. دغه برج تر دې مخکې چاودلی و او د نړېدو له خطر سره مخ و.
د آغاخان بنسټ د کلتوري خدمتونو د پروژې مشر ویلي، چې دغه پروژه د څو لسیزو ژمنتیا ته اړتیا لري؛ ځکه چې کار یوازې د ودانیو په بیارغونه پورې محدود نه دی، بلکې دا سیمه د لرغونپېژندنې له پلوه هم ډېره بډایه ده. د افغان لرغونپېژندنې محصلانو روزنه هم د دې پروګرام یوه برخه ده.
د طالبان له لوري د تاریخي اثارو د ساتنې ژمنې
اسوشیټیډ پرېس راپور ورکړی، چې د طالبانو چارواکي اوس د افغانستان د تاریخي او کلتوري اثارو د ساتنې لپاره د خپلې ژمنتیا خبره کوي؛ داسې دریځ چې د دې ډلې د واکمنۍ په لومړۍ دوره کې له کړنو سره یې توپیر لري.
طالبانو په ۱۳۸۰ لمریز کال کې د بودا دوه سترې مجسمې، چې تاریخ یې د میلادي شپږمې پېړۍ ته رسېده او د بامیانو په ډبرینو غرونو کې توږل شوې وې، په چاودېدونکو توکو ویجاړې کړې. په کابل کې د افغانستان ملي موزیم هم په هغه دوره کې لوټ شو او یو شمېر لرغوني اثار، په ځانګړې توګه هغه مجسمې چې د طالبانو له نظره غیر اسلامي ګڼل کېدې، ماتې او ویجاړې شوې.
د نیویارک پوهنتون یوه نوې طبي څېړنه ښيي، چې د شپې لخوا یو ساعت وختي ویده کېدل د وزن له کمېدو سره مرسته کوي. د دې څېړنې پر بنسټ، هغه کسان چې وختي ویده شوي، په اتو اونیو کې یې شاوخوا شپږ سوه ګرامه وزن کم کړی دی.
د نیویارک پوهنتون د نرسنګ پوهنځي څېړونکو په یوه نوې څېړنه کې موندلې ده، چې د خوب د مودې تر څنګ، د شپې له خوا وختي ویده کېدل هم د انسان د وزن له کمېدو سره نېغه په نېغه اړیکه لري. د دغې څېړنې د شمېرو له مخې، هر ۶۰ دقیقې یا یو ساعت مخکې ویده کېدل په اته اوونیو کې د شاوخوا ۵۹۰ ګرامه، یعنې ۱.۳ پونډه، وزن د کمېدو لامل ګرځي. څېړونکي ټینګار کوي، چې دا پایلې د وزن د کموالي او د ویده کېدو د وخت ترمنځ یوه احصائیوي اړیکه ښيي، خو لا هم د دوی ترمنځ علت او معلول نه دی ثابت شوی.
په دې څېړنه کې، چې پایلې یې په نرسنګ ریسرچ (Nursing Research) علمي مجله کې خپرې شوې دي، ۱۹۶ هغو لویانو برخه اخیستې وه چې د شکرې ناروغۍ له لومړنیو نښو (پریډیابیټس) سره مخ وو او د شپې به معمولاً تر شپږ نیم ساعتونو کم ویده کېدل.
د دغې څېړنې اصلي لیکوالې او د نیویارک پوهنتون مرستیالې استادې، سوزان کول مالون وویل، داسې ښکاري چې یوازې د خوب موده نه، بلکې د ویده کېدو وخت هم د وزن په کمولو او د بدن په میتابولیک روغتیا کې یو مهم او پامنه شوی عامل دی. څېړونکو برخه وال په دوو ډلو ووېشل او د حسګرونو، مړوندۍ الیکټرونیکي وسیلو او ورځنیو معلوماتو له لارې یې د هغوی بدني فعالیت، خوب او د وینې د شکر کچه وڅارله.
که څه هم د وینې د قند په کچه کې د پام وړ بدلون ونه لیدل شو، خو کله چې څېړونکو د دواړو ډلو ارقام په ګډه تحلیل کړل، څرګنده شوه هغه کسان چې د خوب وخت یې مخکې راوستی و، ډېر وزن یې بایللی دی. څېړونکي اټکل کوي چې دا چاره د انسان له بیولوجیکي ساعت او هورمونونو سره اړیکه لري. تر ناوخته ویښ پاتې کېدل انسان له مصنوعي رڼا سره ډېر مخامخ کوي، چې دا کار په بدن کې د لوږې راپاروونکي هورمونونه لکه ګرلین زیاتوي او د شپې په وروستیو ساعتونو کې چې د انسولین حساسیت تر ټولو ټیټ وي، انسان د خوړو خوړلو ته اړ باسي.
له دې ټولو سره، څېړونکو خبرداری ورکړی چې دغه موندنې باید په قطعي توګه د وزن پر کمېدو د وختي خوب د مستقیم اغېز د ثبوت په توګه ونه ګڼل شي. د دوی په خبره، دا څېړنه یوازې اته اوونۍ روانه وه او روښانه نه ده چې برخه وال به په اوږدمهال کې هم دا بدلون وساتلی شي او که نه. همدارنګه، د خوب کیفیت او د ورځې پر مهال د ستړیا کچه تر ډېره د ګډونوالو پر شخصي څرګندونو ولاړه وه او دا پایلې یوازې یو احصائیوي پاموړ تړاو ښيي، نه دا چې د خوب وخت بدلول په یوازې ځان خامخا د ډنګرېدو لامل ګرځي.
د استرالیا د څېړونکو د یوې تازه څېړنې پر بنسټ، که د عادي ملګي پر ځای په پتاسیم بډایه مالګه وکارول شي، هر کال د نږدې درې میلیونه کسانو د مړینې مخه نیولای شي. د روغتیا نړیوال سازمان هم د وینې د لوړ فشار د راکمولو لپاره د دې مالګې کارول تایید کړي دي.
په اسټرالیا کې د «جورج روغتیايي بنسټ» څېړونکو اعلان وکړ، چې د معمولي خوراکي مالګې پر ځای په پتاسیم بډایه مالګې کارول کولای شي په نړۍ کې هر کال د نږدې درې میلیون مړینو مخه ونیسي. په دې ارزونه کې د ۱۹۳ هېوادونو معلومات څېړل شوي او ښيي چې دغه بدلون کولای شي هر کال د لسو میلیونونو څخه د زیاتو کسانو د زړه او رګونو او د پښتورګو د اوږدمهاله ناروغیو مخنیوی وکړي. د وینې لوړ فشار د مرګونیو پایلو لکه: د مغزي سکتې او زړه حملې اساسي لامل دی او د روغتیا نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، په نړۍ کې نږدې ۱.۴ میلیارده لوړ عمره کسان پرې اخته دي.
دا خوراکي محصول د معمولي مالګې د سوډیم کلوراید د یوې برخې په بدلولو سره د پتاسیم کلوراید په واسطه تولیدېږي او د پخولو پر مهال د مالګې له معمولي ډول سره په بڼه او خوند کې هېڅ توپیر نه لري. د دې څېړنې مشر څېړونکي بروس نیل وویل چې د سوډیم زیاته اندازه کارول او د پتاسیم کم تر لاسه کول د وینې د لوړ فشار اصلي لاملونه دي، او د بډایې شوې مالګې کارول دواړه تغذیه يي نیمګړتیاوې په همدې مهال سموي. د زړه او رګونو ناروغۍ په نړیواله کچه د مړینې تر ټولو مهم لامل دی او یوازې په ۲۰۲۳ میلادي کال کې یې د ۱۹.۲ میلیون انسانانو ژوند واخیست.
د دې څېړنې موندنې ښيي چې حتا د مالګې په مصرف کې نسبي بدلون هم د ټولنې د روغتیا لپاره د پام وړ ګټې لري. یوازې په کورني پخولو کې د مصرفی مالګې بدلولای شي په کال کې د ۱.۸۵ میلیون مړینو مخه ونیسي، په داسې حال کې چې په پروسس شویو او رستورانتونو په خوړو کې د مالګې اصلاح به د ۱.۵۶ میلیون نورو مړینو مخه ونیسي. د نیل په خبره، په اروپا او شمالي امریکا کې د خوراکي رژیم له ۷۰ سلنې څخه زیاته مالګه د چمتو شویو او رستورانتونو د خوړو له لارې بدن ته ننوځي او له همدې امله په دې سیمو کې د زړه ناروغیو د ګواښونو د کمولو لپاره د خوړو د صنعتونو همکاري مهمه ده.
د دې بدلون مثبت اغېز په هغو هېوادونو کې چې ډېر نفوس لري او د زړه ناروغۍ په کې زیاتې دي، ډېر څرګند دی.
دغه مالګه په چین کې هرکال له یوه میلیون څخه د زیاتو او په هند کې د نږدې ۴۰۰ زرو کسانو ژوند وژغوري. څېړونکي همدارنګه اټکل کوي چې په برېتانیا کې د دې مالګې کارول به هر کال د شاوخوا ۱۳ زرو مړینو او نږدې ۶۰ زرو د زړه او پښتورګو ناروغیو مخنیوی وکړي. سره له دې، هغه کسان چې د پښتورګو پر پرمختللو ناروغیو اخته دي او یا د پتاسیم زیاتوونکي درمل کاروي، په وینه کې د دې مادې د ډېر زیاتېدو د خطر له امله باید تر څارنې لاندې وي. په جورج بنسټ کې د پښتورګو متخصص ویوک جا ټینګار وکړ چې دا ګواښونه د دقیقو نښو ، پوهاوي او کلینیکي څارنې له لارې د کنترول وړ دي او دا تګلاره د درملو په پرتله ډېر کم لګښت لري.