ځايي سرچېنې: طالبانو په لغمان کې ۱۱ تنه پخواني نظامیان زنداني کړي دي

اوچا نن یکشنبه(د وږي ۱۹مه) پر خپلې اېکس (ټویټر) پاڼه لیکلي، چې ۳۶،۶ زره له پنځو کلونو کم عمره ماشومان د غذايي اساسي موادو له بستو بې برخې شوي دي.

د بشري مرستو د همغږۍ دغه نړۍواله اداره زیاتوي، چې د بودیجې د کمښت له امله شاوخوا ۱۰۰ زره کسان له لومړیو روغتیايي خدمتونو بې‌برخې شوې دي.

دوی وايي، چې په افغانستان کې د بودېجې د کمښت له امله د بېړنیو روغتیايي مرستو ۱۷۳ مرکزونه د تړل‌کېدو په حال کې دي.

اوچا په خپله دغه تازه راپور کې لیکي، چې په ۹۴۴۰۰۰ تر پنځو کلونو کم عمره ماشومانو کې ۱،۸ میلیونه په عادي خوارځواکۍ او ۵۲۱ زره ۹۳۴ ماشومان په شدیده خوارځواکۍ اخته او روغتیايي خدماتو ته لاسرسی نه لري.

د یادونې وړ ده، چې اوچا په خپل تېر راپور کې ویلي وو؛ که چېرې له افغانستان سره د بشري مرستو کمښت دوام وکړي نو لرې نه ده چې په افغانستان کې یو لوی بشري ناورین رامنځته شي.

نوموړي نن یکشنبه (د وږي ۱۹مه) په کانکور ازموینه کې د ممتازو ۲۵ بریالیو نوماندانو په ستاینغونډه کې په افغانستان کې د عصري علومو اړتیا هم یاده کړه.

حقاني په کانکور ازموینه کې له بریالیو نوماندانو وغوښتل چې بهرنیو پوهنتونونو ته دې د زده کړو لپاره په خپل سر نه ورځي؛ بلکې په افغانستان کې دې زده کړې وکړي.

هغه په مستقیم ډول د کوم چا نوم وانه خیست خو زیاته یې کړه:” دې وطن کې داسې خلک هم وو، چې په فاسد نیت یې زده کړې کړې وې او داسې هم وو چې د وطن د خیر لپاره یې زده کړې کړې وې”.

د نوموړي په خبره چې د ملګرو ملتونو د ادارې په ګډون یې لسګونو بهرینو هېوادونو ته ویلي، چې د افغانستان ځوانان د زده کړو لپاره بهر واستوئ، خو هیچا ورته ځواب نه دی ورکړی.

حقاني دا خبرې په داسې مهال کوي، چې لا هم په افغانستان کې پر نجونو او مېرمنو د زده کړو او کار بندیز دوام لري.

نړۍوالې ټولنې بار- بار له طالبانو غوښتي، چې د مېرمنو پر وړاندې له سخت چلنده لاس واخلي؛ مګر طالبان دا خپله داخلي مساله ګڼي.

دغې افغان توکمه جرمن سیاستواله د یک شنبې په ورځ د - سنبلې په ۱۹مه -په خپل پخواني ټویټر یا اوسنۍ ایکس شبکه کې لیکلي: «په کولن ښار کې د ښځو د حقونو فعالانو په افغانستان کې د ښځو ډراماتيک وضعیت ته د پام اړولو لپاره د نه خوړو اعتصاب پیل کړی دی. "

شاهینه ګمبیر په ۱۹۹۱ کال کې د افغانستان په پلازمېنه کابل کې زېږېدلې ده. خو هغه د جرمني په لیندورست کې لویه شوې او په ۲۰۱۵ کال کې د دغه هیواد له زرغون ګوند سره یوځای شوې ده.

مېرمن ګمبیر د ۲۰۲۱ کال په فدرالي ټاکنو کې د زرغون ګوند د استازې په توګه د جرمني پارلمان یا بوندستاګ ته داخله شوه.

شاهینه ګمبیر د جرمني په پارلمان کې د افغان الاصله لومړنۍ استازې په توګه یادیږي.

د ښځو د حقونو فعالې تمنا زریاب پریاني د جمعې په ورځ د سپټمبر له لومړۍ نیټې راهیسېد نه خوړو اعتصاب سره د جرمني له پارلمان او ملګرو ملتونو څخه غواړي د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې جنسیتي توپیر په رسميت وپيژني.

په دې اعتراض کې د افغانستان او ايران د بشري حقونو يو شمېر فعالان له مېرمن پرياني سره ملتيا کوي.

تر اوسه پورې د جرمني د بهرنيو چارو وزارت استازې او د دغه هيواد د پارلمان مرستيال په کولن ښار کې د اعتراض په خيمه کې له ميرمن پرياني سره ليدلي دي.

د جرمني د حکومت دغو استازو د تمنا زریاب پریاني د نه خوړو د اعتصاب د پای ته رسیدو غوښتن وکړه او هغې ته یې د هیواد په پارلمان کې د وینا کولو بلنه ورکړه.

همدارنګه مېرمن پریاني افغانستان انټرنشنل ته تایید کړه چې په افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بینیټ هغې ته ټیلیفون کړی دی.

ښاغلي ستانګزي ویلي، په دغه پلاوي کې د پاکستان د جمیعت علما اسلام ګوند درې غړي شامل و، چې مشري يې د دغه ګوند لوړ پوړي غړي صلاح الدین ایوبي کوله.

معوصوم ستانګزي دا نه دي ویلي چې دغه پلاوي کله سفر درلود او له کومو طالب چارواکو سره یې لیدلي دي.

د پخواني حکومت دغه چارواکی وايي، افغانستان ته د پاکستان د جمیعت علمای پاکستان ګوند پلاوي سفر په داسي حال کې دی چې د اسلامي نړۍ عالمانو د نجونو د زدکړو په اړه طالبانو ته د قناعت ورکولو لپاره افغانستان ته تللي وو.

معصوم ستانکزي د یکشنبې په ورځ د وږي ۱۹مه په ایکس یا پخواني ټویټر کې لیکلي چې کله د اسلامي نړۍ د عالمانو یوه ډله افغانستان ته راغله چې طالبان قانع کړي چې نجونو ته د اسلامي اصولو له مخې د زدکړو اجازه ورکړي: «د مولانا فضل الرحمن د ګوند یو درې کسییز پلاوی د مولوي صلاح الدین ایوبي په مشرۍپه همدې ورځ کابل او کندهار ته سفرونه وکړل او د طالبانو مشرانو ته یې مشوره ورکړه چې که ښځو ته د زده کړو اجازه ورکړي، دوی به تباه شي.»

ښاغلي ستانکزی وآيي: "دا منافقت باید ودرول شي."

د پاکستان د جمیعت علمای پاکستان مشر مولانا فضل الرحمن د «طالبانو» معنوي پلار بلل کیږي.

د طالبانو تر واکمېدو مخکې او وروسته د دغې ډلې په ملاتړ د نوموړي څرګندونې تل له غبرګون سره مخ شوې دي. دغه ګوند په پاکستان کې په ټاکنو، ډیموکراسی، د ښځو پر کار او زدکړو باور لري.

د اسلامي همکاريو د سازمان يو پلاوى د وږي په نهمه افغانستان ته تللی او هلته يې د طالبانو د بهرنيو چارو د وزير اميرخان متقي او د ریس الوزرا د لومړي مرستيال مولوي عبدالکبير په ګډون له يو شمېر طالب چارواکو سره وليدل.

د اسلامي هېوادونو د همکارۍ سازمان پلاوي د طالبانو د پوهنې او لوړو زدکړو له وزیرانو حبیب الله اغا او ندا محمد ندیم سره هم وکتل. دغه سازمان د دغې غونډې په اړه په خپله خبرپاڼه کې ليکلي، چې په دې کتنه کې دواړو لورو ټينګار وکړ، چې د علماوو په اجماع سره د اسلام له نظره د نارينه او ښځو لپاره زدکړې فرض دي.

څه باندې ۷۰۰ ورځې کېږي چې طالبانو تر شپږم ټولګي پورته د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې تړلي دي.

همدارنګه دغې ډلې پوهنتون او د لوړو زدکړو موسسو ته له تګ څخه نجونې منع کړې دي.

د دې ادارې مشر غاده ویلي وايي: په افغانستان او سیمه کې د شیشې د قاچاق زیاتوالی د بې قانونه نشه يي توکو په بازار کې پام وړ بدلون ښيي او زموږ سملاسي پاملرنه غواړي.

طالبانو چې د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې واک ترلاسه کړ، د ۲۰۲۲ اپریلکې یې په افغانستان کې چې د نړۍ د تریاکو يي توکو اصلي تولیدوونکی دی، د نشه يي توکو پر تولید بندیز ولګاوه.

طالب چارواکي وايي امنیتي ځواکونه یې د کوکنارو د کر مخه نیسي او حاصلات یې له منځه وړي.

تر ۲۰۲۱ کال په پنځو کلونو کې په افغانستان کې د شیشې نیول ۱۲ برابره شوی دی.

د ۲۰۱۰ او ۲۰۲۲ کال په اوږدو کې د ایران او پاکستان په څېر هېوادونو کې هم دا نشه يي مواد ډېر ضبط شوي دي.

د فرانسې او اسټرالیا په څېر خورا لرې هېوادونو هم ویلي داسې شیشه یې نیولې چې ښايي سرچینه یې افغانستان وي.

ملګري ملتونه وايي، په افغانستان کې ډېری شیشه د زوکام او والګي په څېر دارو درملو له لومړنیو توکو جوړ شوي دي.

په افغانستان د داسې بوټي کور دی چې د شیشې یا میتامفتامین جوړولو کې کارېدلی شي، خو ملګري ملتونه وايي، چې د دې نشه يي توکي تولید یوازې پر دې بوټي هم ولاړ نه دی.