د ایران پارلمان غړی: له طالبانو سره ډير کار لرو، غوسې نورې ستونزې ډیروي

د دې سازمان د کاناډا څانګې پرون پر خپله ټویټر پاڼه کې د افغانستان لپاره د دې پروګرام د عملیاتي مشرې «هسیو وي لي» د یوه پیغام په خپرولو سره ویلي چې د افغانستان میلیونونه وګړي د راروان سخت ژمي لپاره چمتووالی نه لري.

هغې له یو شمیر مرسته کوونکو هېوادونو وغوښتل، چې که هر څومره ژر کېدای شي د خوړو له نړیوال پروګرام سره دې د یو میلیارد ډالرو مرسته وکړي چې دوی وکولای شي په افغانستان کې ۲۱ میلیونه زیانمنو او اړو خلکو ته بشري مرستې ورسوي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر د زمري میاشتې په وروستیو کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستو په بودیجه کې د ۱.۳ میلیارده ډالرو د کمښت خبر ورکړ.

دغې ادارې خبرداری ورکړی چې د روان کال ژمی به ډیر سخت وي چې به وينا یې د بودیجې کموالی به زیانمنې افغانې کورنۍ له لوږې، ناروغۍ او آن مرګ سره مخ کړي.

د عامې روغتیا وزارت سرپرست قلندر عباد د دغه روغتون د پرانیستې په مراسمو کې ویلي چې د یاد روغتون جوړېدل د میندو او ماشومانو د مړینې د کچې په کمولو کې اغېزمن رول لوبولی شي.

هغه زياته کړه، چې په هېواد کې د ميندو او ماشومانو د مړينې کچه راټيټه شوې او په روان کال کې په ټول هېواد کې له سلو زرو ماشومانو څخه ٢٥٥ يې د زېږون پر مهال مړه شوي دي.

د قلندر عباد په خبره، د " مور او ماشوم " دغه روغتون د "بیات بنیاد" په همکارۍ د "اندراګاندي" روغتون په انګړ کې جوړ شوی چې په یوه وخت کې د ۸۴ میندو او ماشومانو د بستر کیدو او درملنې وړتیا لري.

د بیات بنسټ مشر احسان الله بیات وايي:«د دغه روغتون په جوړولو ۲۹۶ میلیونه افغانۍ لګښت راغلی او دوی هڅه کوي چې د دغه روغتون چارې په بېلابېلو څانګو کې ګړندۍ کړي.»

دغه روغتون په کابل کې په داسې حال کې جوړېږي، چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د هېواد د بېوزلۍ او بېکارۍ کچه زیاته شوې او د نورو برخو ترڅنګ روغتيايي سکتور ته هم زيان اوښتى، په هیواد کې په بېلابېلو ناروغيو د ماشومانو اخته کیدل او د میندو مړینه زیاته شوې ده.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري آژانس د يکشنبې په ورځ (د وږي ١٩مه) خبر ورکړ چې محمد خالد حنفي بغلان ته د خپل سفر پر مهال له خلکو وغوښتل چې له دغه وزارت سره همکار واوسي.

تر دې وړاندې د طالبانو امر بالمعروف وزارت چارواکو رسنیو ته ویلي وو چې د دغه وزارت چارواکي د خلکو پر وړاندې د تاوتریخوالي د کارولو حق نه لري.

خو افغانستان انټرنشنل په تېرو میاشتو کې څو ویډیوګانې خپرې کړې چې ښيي، د دغه وزارت استازي د خلکو پر وړاندې له تاوتریخوالي کار اخلي.

له دې سره د طالبانو محتسبان په ډېرو برخو کې د خلکو خصوصي حریم ته په ننوتلو تورن دي.

د محکمې له حکم پرته د کورونو پلټل او د خلکو شخصي ټلیفونونو ته ننوتل او کتل هغه کړنې دي چې لا هم د دغه وزارت د کارکوونکو له لوري تر سره کيږي.

په بغلان ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف وزیر په خپلو خبرو کې د خپلو محتسبانو دنده «د معروفاتو تطبیق او د منکراتو مخنیوی بللی دی.»

محمد خالد حنفي همداراز زیاته کړه چې، «زموږ وزارت ګام په ګام د منکراتو مخه نیسي او په ټولنه کې معروفات تطبیقوي.»

په دغه خبرپاڼه کې ویل شوي چېله دې وروسته به د کندهار ښار اوسیدونکي د ۲۴ ساعتو پر ځای یواځې د ورځې له خوا ۱۴ ساعته برېښنا ولري.

دا پداسې حال کې ده چې تېره میاشت د کندهار ښار اوسیدونکو د برېښنا ریاست له لوري د برېښنا د لګښتونو د ملا ماتوونکو بیلونو په اړه هم شکایت کړی وو.

د کندهار ښاریان د هلمند د کجکي تر څنګ په دغه ښار کې د سولري برېښنا څخه ګټه اخلي.

د کندهار او هلمند ولایتونو اوسیدونکي تل د برېښنا د نا منظم ویش او د کجکې د برېښنا د تولید په فابریکه کې د تخنیکي ستونزو له امله شکایت کوي. که څه هم د یادې فابریکي ټولې تخنیکې چارې د یوې ترکي کمپنۍ په غاړه دي خو د تېرو څو کلنو وروسته همیاده ستونزه نه ده هواره شوې.

بل خوا د هلمند ولایت اته ولسوالۍ چې د یاد بند په وسیله خړوبیږي کروندګر یې سږکل د اوبو د کمښت له امله ډیر اندیښمن دي.

هغه ټینګار وکړ چې دوی د رسنیو ازادي یوازې د "طالبانو" د اسلامي نظام او ملي ګټو په چوکاټ کې مني.

په تېرو دوو کلونو کې د بشري حقونو او خبریالانو د ملاتړ بنسټونو په افغانستان کې د رسنیو ناوړه حالت په اړه اندېښنې ښودلې دي.

د چنګاښ په ١٤مه، د خبريالانو نړيوال فدراسيون د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د خبريالانو ځورونه وغندله او د رسنيو د ټولو نيول شويو کارکوونکو د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه يې وکړ.

دغه فدراسیون وايي، په افغانستان کې د خبریالانو د نیول کېدو شمېر ډېر شوی دی.

د دغو نیوکو په غبرګون کې حنفي د یکشنبې په ورځ له رسنیو سره په خبرو کې وویل: "دلته د مختلفو رسنیو مایکونه زموږ په مخ کې ایښودل شوي دي. ځينې وايي چې د مطبوعاتو ازادي دا او ها ده.موږ د طالبانو په اسلامي او نظامي چوکاټ کې چې زموږ ملي ګټي پکې وي د رسنیو او بیان ازادي سره ستونزه نه لرو."

طالبان او په ځانګړې توګه د دې ډلې د استخباراتو اداره د کورنیو رسنیو د خبرونو په سانسور او د خبریالانو په ګواښلو او نیولو تورنه ده.

د خبريالانو نړيوال فدراسيون وايي، پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته په هېواد کې د رسنيو فعاليتونه پام وړ کم شوي دي.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته ګڼو رسنیو خپل دفترونه راتړلي، خبریالان په خپلسري ډول نيول شوي، او ډیر شمېر خبریالان د دندو نشت له امله بې وزله شوي او ځينې هيواد پرېښدو ته اړ شوي.