د طالبانو کډوالو چارو وزارت؛ له ایرانه څه باندې دوه زره کډوال بېرته هیواد ته ستانه شوي

سرفراز بګټي ویلي، چې تیره اوونۍ په چترال کې د پاکستاني طالبانو برید په افغانستان کې پلان شوی و، خو تر اوسه روښانه نه ده چې په دغه برید کې افغانان هم لاس لري او که نه.

هغه د خیبر پښتونخوا په چترال سیمه کې د تېرې چهارشنبې په ورځ د پاکستاني طالبانو هغه برید ته اشاره وکړه چې پکې ګڼو پاکستاني پوځیانو ته مرګ ژوبله اوښتې وه.

د پاکستان د کورنیو چارو لنډمهاله وزیر په اسلام اباد کې د یوې خبرې غونډې پر مهال هیله څرګنده کړه چې افغان طالبان دې د دوحې تړون عملي کړي او ډاډ دې ورکړي چې د افغانستان خاوره به د چا پر ضد نه کارول کېږي.

دغه پاکستاني چارواکي په چترال کې د برید کوونکو هویت ته په اشارې سره زیاته کړه: «دا مهمه نه ده چې دا برید چا کړی دی، زموږ لپاره دوی ټول ترهګر دي."

د پاکستان دغه امنیتي چارواکی وايي، د ترهګرۍ د کچې لوړېدل دومره لوی نه دي، چې موږ وویروي.

نوموړي ټینګار وکړ چې حکومت به هیچا ته اجازه ورنه کړي چې خپلې غوښتنې پر موږ په زور وتپي.

په چترال کې د تېرې اوونۍ د برید په غبرګون کې د پاکستاني طالبانو ویاند دا برید یو لوی عملیات بللياو ادعا یې کړې وه چې د ټي ټي پيڅو کلي هم نیولي.

چترال د افغانستان له کونړ، نورستان او بدخشان ولایتونو سره ګډه اوږده پوله لري.

ایسنا خبري آژانس د یکشنبې په ورځ د (وږي۱۹مه) له طالبانو سره د ایران د پارلمان د دغه غړي د لیدنې خبر خپورکړی.

نوموړي کابو دوه اوونۍ وړاندې د ایران د استازو په ګډون د یوه پلاوي په توګه کابل ته سفر وکړ.

افغانستان ته د ایران استازو له دغه سفر وروسته د حقابې په سر د طالبانو او تهران تر منځ له څو اونیو کړکیچ وروسته داسې ښکاري چې د افغانستان په سیندونو او بندونو کې د اوبو د کچې د معلومولو لپاره د ایراني کارپوهانو له سفر وروسته اوس دا لانجې کمي شوي دي.

ابراهیم رضایی د دغه سفر د جزیات په اړه وویل: «موږ له هرچا سره چې اړتیا وه خبرې اترې کوو، خو اوس له امریکایانو سره غیر مستقیم مذاکرات لرو.»

د ایران د پارلمان د دغه غړي په وینا له طالبانو سره د خبرو نه کولو احساساتي کلمې د ایران کټو ته زیان رسولی.

نوموړی له طالبانو سره د اړیکو په اړه وايي د ډیرو مسلو حل، د امنیت او ترهګرۍ سره د مبارزي په څېر د کډوالۍ او سرحدونه د ګاونډییو سره په ګډې همکارۍ او جوړجاړي پورې اړه لري.

همدارنګه د ایران د ملي امنیت او بهرني سیاست د کمیسیون دغه غړی په افغانستان کې د یوه ټولګډونه حکومت پر جوړولو ټینګار کوي.

د دې سازمان د کاناډا څانګې پرون پر خپله ټویټر پاڼه کې د افغانستان لپاره د دې پروګرام د عملیاتي مشرې «هسیو وي لي» د یوه پیغام په خپرولو سره ویلي چې د افغانستان میلیونونه وګړي د راروان سخت ژمي لپاره چمتووالی نه لري.

هغې له یو شمیر مرسته کوونکو هېوادونو وغوښتل، چې که هر څومره ژر کېدای شي د خوړو له نړیوال پروګرام سره دې د یو میلیارد ډالرو مرسته وکړي چې دوی وکولای شي په افغانستان کې ۲۱ میلیونه زیانمنو او اړو خلکو ته بشري مرستې ورسوي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر د زمري میاشتې په وروستیو کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستو په بودیجه کې د ۱.۳ میلیارده ډالرو د کمښت خبر ورکړ.

دغې ادارې خبرداری ورکړی چې د روان کال ژمی به ډیر سخت وي چې به وينا یې د بودیجې کموالی به زیانمنې افغانې کورنۍ له لوږې، ناروغۍ او آن مرګ سره مخ کړي.

د عامې روغتیا وزارت سرپرست قلندر عباد د دغه روغتون د پرانیستې په مراسمو کې ویلي چې د یاد روغتون جوړېدل د میندو او ماشومانو د مړینې د کچې په کمولو کې اغېزمن رول لوبولی شي.

هغه زياته کړه، چې په هېواد کې د ميندو او ماشومانو د مړينې کچه راټيټه شوې او په روان کال کې په ټول هېواد کې له سلو زرو ماشومانو څخه ٢٥٥ يې د زېږون پر مهال مړه شوي دي.

د قلندر عباد په خبره، د " مور او ماشوم " دغه روغتون د "بیات بنیاد" په همکارۍ د "اندراګاندي" روغتون په انګړ کې جوړ شوی چې په یوه وخت کې د ۸۴ میندو او ماشومانو د بستر کیدو او درملنې وړتیا لري.

د بیات بنسټ مشر احسان الله بیات وايي:«د دغه روغتون په جوړولو ۲۹۶ میلیونه افغانۍ لګښت راغلی او دوی هڅه کوي چې د دغه روغتون چارې په بېلابېلو څانګو کې ګړندۍ کړي.»

دغه روغتون په کابل کې په داسې حال کې جوړېږي، چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د هېواد د بېوزلۍ او بېکارۍ کچه زیاته شوې او د نورو برخو ترڅنګ روغتيايي سکتور ته هم زيان اوښتى، په هیواد کې په بېلابېلو ناروغيو د ماشومانو اخته کیدل او د میندو مړینه زیاته شوې ده.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري آژانس د يکشنبې په ورځ (د وږي ١٩مه) خبر ورکړ چې محمد خالد حنفي بغلان ته د خپل سفر پر مهال له خلکو وغوښتل چې له دغه وزارت سره همکار واوسي.

تر دې وړاندې د طالبانو امر بالمعروف وزارت چارواکو رسنیو ته ویلي وو چې د دغه وزارت چارواکي د خلکو پر وړاندې د تاوتریخوالي د کارولو حق نه لري.

خو افغانستان انټرنشنل په تېرو میاشتو کې څو ویډیوګانې خپرې کړې چې ښيي، د دغه وزارت استازي د خلکو پر وړاندې له تاوتریخوالي کار اخلي.

له دې سره د طالبانو محتسبان په ډېرو برخو کې د خلکو خصوصي حریم ته په ننوتلو تورن دي.

د محکمې له حکم پرته د کورونو پلټل او د خلکو شخصي ټلیفونونو ته ننوتل او کتل هغه کړنې دي چې لا هم د دغه وزارت د کارکوونکو له لوري تر سره کيږي.

په بغلان ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف وزیر په خپلو خبرو کې د خپلو محتسبانو دنده «د معروفاتو تطبیق او د منکراتو مخنیوی بللی دی.»

محمد خالد حنفي همداراز زیاته کړه چې، «زموږ وزارت ګام په ګام د منکراتو مخه نیسي او په ټولنه کې معروفات تطبیقوي.»