ایراني چارواکو ملا برادر ته ویلي«افغانستان سر له سبا له چابهار بند کار اخیستلی شي»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي څو میاشتې مخکې یوه غونډه کېدغو هېوادونو ته وویل: ایا تاسو پراخ بنسټه حکومتونه لرئ؟

هغه زیاته کړه: «ستاسو په هېوادونو کې زرګونه کسان تري تم شوي؛ خو هېڅوک یې د پوښتنې جرائت نه لري.»

که څه هم نوموړي د کوم هېواد نوم وا نه خیست، خو په ایران کې زرګونه کسان ورک دي.

ابراهیم رییسي په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت دا خبره په تاجکستان کې له خپل تاجک سیال امام علي رحمان سره په خبري ناسته کې وکړه.

هغه زیاته کړه چې دغه دواړه هېوادونه د افغانستان په تړاو ګډه اندېښنه لري او د مسوولیت احساس کوي.

ابراهیم رییسي پرون دوشنبې ته لاړ او د تاجکستان پر ولسمشر سربېره یې د دغه هېواد د پارلمان له مشر محمد ظاهر ذاکرزاده سره ولیدل.

د طالبانو په واکمنېدو پسې د احمد مسعود په ګډون د دې ډلې ځینې مخالف مشران په تاجکستان کې دي.

د تاجکستان ولسمشر هم تېرو دوو کلونو کې په افغانستان کې پر ټولګډوني حکومت ټینګار کړی دی.

نوموړي هم له ایراني سیال سره خبرو کې بیا ویلي چې افغانستان کې د ستونزو د سوله ییز حل ملاتړ کوي او غواړي چې جنجال د خبرو او ډیپلوماسۍ له لارې حل شي.

ښاغلی الکوزی وايي، چې د پاکستان دغه یو اړخیزه پرېکړه، د نړۍوال سوداګریز قانون (ډبلیو، ټي، او) سره په ټکر کې ده.

هغه زیاته کړه:« د دغې پرېکړې له مخې ۲۱۲ قلمه سوداګریز توکي موږ نه شو راوړلی او په نورو توکو دوی زموږ څخه لس سلنه محصول غواړي، چې په بل هېواد کې د محصول ورکول د ترانزیټي اصولو سره قانوني کړنه نه ده، د دې تر څنګ کله چې یو افغان سوداګر د یو لک ډالرو جنس واردوي؛ نو د دوی په بانکونو کې باید یو لک نور ډالره د ضمانت په توګه کېښودل شي، چې دا هم ناقانونه غوښتنه ده.»
افغان سوداګر وايي، سره له دې چې په دغو سوداګریزو توکو کې خوراکي توکي هم شامل دي چې تر ډېره خوسا شوي؛ خو هغه نور توکي چې د خوسا کېدو نه دي هغه هم د وخت په تېرېدو سره یې تاریخ ختمیږي چې ټول زیان یې افغان سوداګرو ته رسېږي.
د خانجان الکوزي په خبره چې پر سوداګریزو توکو د پاکستان له اړخه له دغه بندیز سره هره ورځ یو مېلیون ډالره پر افغان سوداګرو ګمرکي محصول زیاتېږي، چې دا په ټوله کې د افغان سوداګرو لپاره ملا ماتوونکی ګوزار دی.

د هغه په وینا، د دغې تګلارې له مخې نه موږ دغه توکي محصولوو او نه یې محصولولای شو او نه هم دا دوی حق جوړېږي.
د افغانستان سوداګرۍ خونې مشران د دغې ستونزې د هواري لپاره په وار، وار له طالب چارواکو سره غږېدلي؛ خو لا هم د مشوړې ورک سر نه دی مېندل شوی.

ښاغلی الکوزی زیاتوي، چې څو، څو ځلې د طالبانو د سوداګرۍ وزارت دوی ته ډاډ ورکړی چې دغه ستونزه به د ډیپلوماټیکو لارو حل کړي؛ خو وایي لا تر اوسه ستونزه هماغه شان ستونزمنه پاتې ده.
د خانجان الکوزي په باور د پاکستان او افغانستان تر منځ سوداګریزې ستونزې د جمهوریت پر مهال هم راټوکېدلې او پاکستاني لوري تل د ټرانزیټي چارو نه سیاسی ګټه پورته کړې ده، چې په دې سره دواړو غاړو ته یې زیانونه اوړي.
د پاکستان یو لامل دا دی، چې افغانستان ته تلونکي سوداګریز توکي بېرته پاکستان ته قاچاقیږي؛ خو افغان سوداګر وايی په داسې حال کې چې په ټولو قاچاقي لارو د پخوا پرخلاف اغزن تارونه غځېدلي او ان چې پرته له ویزې خلک له کرښې نه شي اوښتی، د دوی له نظره د قاچاقو خبره تشه پلمه ده او پاکستاني لوری غواړي، چې پر افغان چارواکو د دې لارې فشارونه زیات کړي.

نوموړي په خېبر پښتونخوا کې په یوې غونډې کې د طالبانو د مشر نوم نه دی اخیستی، خو زیاته کړې یې ده: «په اسلام اباد کې په یوه مجلس کې مې ورته ورته وویل، که فکر کوئ چې افغانستان ازاد دی نو ایمان تېر کړه او افغانانو ته حق ورکړه، انتخاب دې وکړي، تا دې وټاکي، زه د ولي خان لمسی به له هر چا مخکې دنیا ته ولاړ یم دنیا ته به وایم چې دا ومنه».

هغه زیاته کړه، «چې د افغان ولس اعتماد په رایه نه راځي، د امریکې او نورو پوځونو په غلامۍ او د ټوپک په زور راځي، څنګه چې مو ملا عمر او اسامه بن الادن مو نه دی منلی تاسو هم نه مو منو».

ایمل ولي خان طالبانو ته په خطاب کې ویلي، چې دا سپین بېرغ په افغانستان کې هم نه منو. زموږ لپاره د افغانستان یو بیرغ دی او هغه درې رنګه بېرغ دی.

نوموړي د پښتونخوا او کوېټې د یو شمېر پښتنو مشرانو د نوم له نه ښودلو سره ویلي، چې دوی طالبانو ته ویل چې په پاکستان کې د طالبانو د نماینده رول ادا کوي.

د یادونې وړ ده، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته په لومړي ځل د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي اسلام اباد ته تللی و، چې هلته ورسره د محمود خان اڅکزي په ګډون ایمل ولي خان او یو شمېر نورو پښتنو قامپالو سیاستوالو لیدلي وو.

دغې لیدنې د ګڼو قامپالو غبرګونونه راپارولي وو؛ خو د یاد مجلس د بحث مسایله هغه وخت نه وو په ډاګه شوي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر اژانس د راپور له مخې؛ د طالبانو لپاره د کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج الدین حقاني د لړم په ۱۷مه د افغانستان لپاره د ترکیې نوي سفیر جنک اونال سره په کتنه کې ویلي، چې دا دواړه هېوادونه تاریخي ژورې رېښې لري او دواړه مسلمان ملتونه په سختو او ښو ورځو کې د یو بل تر څنګ پاتې دي.

اونال وویل چې د بشري مرستو اتم اورګاډی هم افغانستان ته راروان دی، چې په رارسېدو سره به یې په افغانستان کې ګڼ شمېر خلک له بشري مرستو برخمن شي.

د دغې لیدنې په تړاو تر دې مهاله د ترکیې سفارت په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

مفتي منیر شاکر چې پر مذهبي او سیاسي مشرانو د نیوکو له امله مشهور دی، د سې شنبې په ورځ په خپل یوټیوب کې د ویډیو په خپرولو سره له پاکستانه د افغان کډوالو پر وتلو غږېدلی دی.

هغه د کډوالو د اېستلو په تړاو د انوارالحق کاکړ په مشرۍ د پاکستان پر سرپرست حکومت نیوکه کوي او وايي؛ «دښمن به هم له کوره په دومره بې عزتۍ ونه اېستل شي، لکه افغان کډوال چې اېستل کېږي.»

نوموړی وايي؛ د هند، برما او بنګله دېش ډېر مهاجر پاکستان کې شته؛ «خو داسې په بې عزتۍ به ونه اېستل شي، ځکه دې قامونو کې په کرایه څوک نه پېدا کېږي.»

هغه ویلي: "پښتون پر پښتون وهل کېږي، د پښتنو خلاف جاسوسان هم ټول پښتانه دي. اوس یې په کرایه کاکړ راوستلی دی، خالص په کرایه راغلی، پښتان به پرې عزته کړي. په داسې بې عزتۍ به دښمن څوک ونه باسي".

نوموړی وايي، کله چې کډوالو ته مرستې راتلې دا مرستې به «پاکستاني جنرالانو پټولې او ښې وریژې او کمپلې به چې راغلې، پوځیانو خرابې وریژې او کمپلې کډوالو ته ور کولې او ښې یې ځان ته ساتلې او هم یې نغدې پیسې پټولې.»

نوموړی وايي؛ کله به چې له پاکستان سره د افغان کډوالو لپاره نړیوالې مرستې کمې شوې، نو د دغه هېواد حکومت به د کډوالو د وتلو خبره وکړه، بیا به چې مرستې وشوې؛ «نو ویل به یې چې زموږ سینه پراخه ده، وي دې.»

هغه زیاتوي چې اوس پاکستان په کډوالو کې هیڅ ګټه نه ویني، په «بې عزتۍ» سره یې ستنوي.

مفتي منیر شاکر په دغه هېواد کې د پښتنو پر بد حالت هم غږېدلی او وايي؛ پښتون غلام ځکه ساتل کېږي چې د خپلو وسایلو پوښتنه ونه کړي.

هغه له پښتنو سره د پنجابي پوځیانو پر چلن نیوکه کوي او وايي؛ هر ځای ترې پوښتنې کوي او تالاشي کوي یې.