په نړۍ کې د یخ تر ټولو لوی غر له خپله ځایه خوځېدلی دی

تر دې مخکې حماس د یرغمل شویو کسانو دویمه ډله خوشې کړې وه.

دغه خبری آژانس مخکې خبر ورکړی وو چې یو شمېر آزاد شوي فلسطینیان ختیځ بیت المقدس ته رسېدلي دي.

په همدې حال کې د لوېدیځې غاړې په رام الله سیمه کې زرګونه کسان د فلسطیني بندیانو د هرکلي له پاره راټول شوي وو.

تر دې وړاندې حماس د ۲۰ نورو یرغمل شویو د خوشې کولو اعلان کړی و. د خوشې شویو یرغمل شویو په دویمه ډله کې ۱۳ اسراییلیان او اوه بهرنیان شامل دي.

په غزه کې د اوربند د هوکړې له مخې چې د قطر په منځګړیتوب شوې ده، ټاکل شوې د اوربند په څلورو ورځو کې ټول ۵۰ اسراییلي یرغمل شوي په۱۵۰ فلسطینیانو تبادله شي.

د حماس پوځي څانګې عزالدین قسام هم د سره صلیب له لارې د شلو یرغمل شویو د خوشې کیدو خبر ورکړ.

د یرغمل شویو کسانو لومړنۍ تبادله د جمعې په ورځ وشوه او ټاکل شوې وه چې دویم پړاو د شنبې په ورځ ترسره شي.

حماس د جمعې په ورځ د ١٣ اسراييليانو، ١٠ تايلنډيانو او يوه فليپيني په ګډون ٢٤ برمته شوي کسان خوشې کړل.

وال سټریټ ژورنال هم د مصري سرچینو په حواله لیکلي چې، حماس پلان لري د لنډمهالي اوربند په لړ کې نور تایلینډي یرغمل شوي وګړي هم خوشې کړي.

نیویارک ټایمز د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۴مه) په یوه راپور کې لیکلي چې، د روان کال تر نیمايي پورې په ۴۷ هېوادونو کې د شري ناروغۍ د جدي پېښې راپور ورکړل شوی دی.

اوس مهال نایجریا څه باندې ۱۷ زره شکمن قضیې او نږدې د ۶۰۰ ماشومانو له مړینې سره د شري تر ټولو لوی شمېر لري.

د افغانستان او زیمبابوې په ګډون یو شمیر نورو هیوادونو د پولیو ویروس راپور ورکړی.

د روغتیا نړیوال سازمان د راپور پر بنسټ، په ۲۰۲۲ کال کې د شري ناروغۍ له امله د مړینې کچه د تېر کال په پرتله ۴۳ سلنه زیاته شوې او ښايي دا شمېره په ۲۰۲۳ کال کې دوه برابره شي.

د یونیسف ماشومانو د خوندینې برخې د مدیر مرستیال وايي چې «د کوویډ - ۱۹ وبا د خپریدو په ترڅ کې د واکسین پوښښ کمیدو موږ په مستقیم ډول ددغو ناروغیو او د ماشومانو د مړینې له ډیروالي سره مخ کړو.»

یونیسف ویلي، د واکسینو د پېرلو له پاره شاوخوا ۳۵۰ میلیونه ډالرو ته اړتیا لري، چې ماشومان د واکسینو ډوزونو ته لاسرسی پیدا کړي.

دغه سازمان له هېوادونو غوښتي چې ژر تر ژره دې د ټولو هغو ماشومانو له پاره چې عمرونه یې له یو څخه تر څلورو کلونو پورې دي، د واکسین کولو پروګرام پلی کړي.

د شمېرو پر بنسټ، تېر کال لږ تر لږه ٢٢ ميليونه ماشومانو د شري ناروغۍ د واکسين لومړنی ډوز له لاسه ورکړی او شاوخوا ١٣،٣ ميليونه ماشومانو دويم ډوز یې هم نه دى ترلاسه کړى.

د دغې ناروغۍ د خپرېدو مخنیوي او د خوندي کولو له پاره باید، ۹۵ سلنه ماشومانو دواړه ډوزونه ترلاسه کړي.

ډیری ماشومانو چې د خپل واکسین فرصت له لاسه ورکړی دی اوس یې د واکسین لپاره عمر زیات شوی دی.

اټکل کیږي چې د کوویډ - ۱۹ وبا په پایله کې شاوخوا ۸۵ میلیونو نورو ماشومانو د واکسینونو بشپړ ډوز نه دی ترلاسه کړی.

سپي ساتونکو او د سپې غوښې پلورونکو هوټلوالو پرون د پارلمان مخې ته لاریون سره له حکومت او حاکم حزب نه وغوښتل چې د دغه وړاندیز د تصویب مخه ونیسي.

د سپي د ګلو یا فارمونو خاوندانو او د سپې غوښې پلورونو هوټلوالو پرون چې د پارلمان مخې ته یې لاریونونو سره له حکومت او حاکم حزب نه وغوښتل چې د دغه وړاندیز د تصویب مخه ونیسي.

دوی وايي چې د سپي د غوښې بندیز به د دوی کاروبال له منځه یوسي او همدارنګه د ډوډۍ خوړونکو لپاره د مینو په نیولو سره د ډوډۍ خوړلو اختیارونه محدودوي چې په کوریا ټاپووزمه کې په دودیز ډول د دوبي تودوخې ماتولو لپاره مصرف شوي، مګر نن ورځ یوازې د ځینو زړو خلکو لخوا خوړل کیږي. .

دوی وايي چې د سپي د غوښې پر خوړلو بندیز به د دوی کاروبار له مینځه یوسي، او همدارنګه به د خوړو انتخابول محدود کړي.

د سپي غوښه له سلګونو کلونو راهیسې په کوریا ټاپووزمه کې په دودیز ډول د دوبي تودوخې د تاثیر د کمولو لپاره کارول کیږي او اوسمهال یې یوازې بوډاګان خوښوي.‌

لی کیونګ سیګ چې له سیول بهر یو فارم کې تر ۱۱ سوو زیات سپي روزي، وایي: "خپل اوسني مالي وضعیت ته په کتو که زه نن مجبوره شم چې خپل فارم وتړم، نه پوهیږم چې وروسته له دې به د ژوند د تیرولو لپاره څه کوم. زه له دوولسو کلونو راهیسې دا کاروبار کوم او د دې کار بندول زما لپاره اوس ناڅاپي‌ دي.‌"

په کوریا کې د تیر کال یوه نظر پوښتنه کې له درې برخو دویمه برخه خلکو د سپي غوښې خوړلو سره مخالف ښودلی.

یوازې اته فیصده خلکو ویلي چې دوی تیرکال د سپي غوښه خوړلې. په ۲۰۱۵ کال کې په ورته یو نظر پوښتنه کې د هغو کسانو شمیر چې د سپي غوښه یې خوړله ۲۷٪ وو.

سره له دې چې د دې غوښخورو شمیر مخ په کمیدو دی او د څارویو د حقونو فعالان یې هم مخالف دي،‌ خو د دغې برخې د کاروباریانو د اعتراض له امله پخوانۍ هڅې ناکامې شوې وې.‌

دا ځل حکومت ویلي، که د سپي پر غوښه د بندیز وړاندیز پلي شي،‌ نو د دغې برخې کاروباریان به درې کاله وخت ولري چې خپل تجارت پای ته ورسوي او له دوی به تر ټولو ډېر ممکن مالي ملاتړ هم وشي.‌

د عامه خلکو او په پارلمان کې د دواړو حزبونو ملاتړ ته په کتو، داسې ښکاري چې د سپې پر غوښه د بندیز وړاندیز ښايي ډېر ژر په قانون بدل شي.

د ترکیې د خلکو له خوا له زلزله ځپلو سره په دې مرسته کې خوراکي او غیر خوراکي توکي شامل دي.

په رالېږل شویو مرستو کې شاوخوا ۲۲۲ ټنه خوراکي توکي لکه اوړه، غوړي، وریجې، لوبیا، دال، نخود، بوره، زیتون، مکروني، تور چای، د سوپ اوړه، مربا او بسکټ شامل دي.
ترکیې تر دې مخکې هم د هرات ولایت زلزله ځپلو ته بشري مرستې استولې دي.

تېره میاشت په هرات ولایت کې د پرلپسې زلزلې له امله شاوخوا ۲۵۰۰ کسان مړه شول.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر په دې وروستیو کې اعلان وکړ چې په دغو زلزلو کې څه باندې درې زره کورونه ویجاړ شوي او شاوخوا دوه زره نور کورونه سخت زیانمن شوي دي.

چې ډېری یې د هرات په زنده جان او انجيل ولسواليو کې ويجاړ شوي دي.

د ماشومانو عمرونه د ۱۱ او شپږو کلونو ترمنځ ښودل شوي او صدې روغتون ته وړل شوي دي.

ځینې رسنیو کې د درې ماشومانو د وژل کېدو خبره شوې ده.

خو په صده کې د روغتون یوه ډاکټر نعمان خان هم افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې دوه ماشومان وژل شوي او شپږ ټپیان دي.

په دې وروستیو کې کورمه د سني او شیعه مذهبو ترمنځ د تاوتریخوالي ډګر وه چې له امله یې تر څلوېښتو ډېر کسان ووژل او په لسګونو نور ټپیان شول.