د ايران د کورنیو چارو وزير: دښمنان غواړي د افغانانو او ایرانیانو تر منځ شخړې پېدا کړي

د قطر امیر په غزه کې د اسراییل د قتل عام په اړه د نړۍوالې څېړنې غوښتنه وکړه.

شیخ تمیم بن حمد ال ثاني دغه څرګندونې په قطر کې د فارس خلیج د همکارۍ شورا په ۴۴مه غونډه کې وکړې.

هغه په ​​دې غونډه کې وویل، چې اسراییل په غزه کې له بشري او اخلاقي معیارونو سرغړونه کړې او ټول حیاتي توکي یې بند کړي دي.

د قطر امیر د اسراییل له خوا د فلسطیني ځمکو د اشغال په پای ته رسولو ټینګار وکړ.

هغه وویل، چې اسراییل باید د دواړو هېوادونو ترمنځ د یوې حل لارې لپاره معتبرو خبرو اترو ته اړ شي.

شیخ تمیم بن حمد ال ثاني هم د اوربند د نوي کولو او د غزې د تړانګې د خلکو د مشکلاتو د کمولو لپاره د هڅو د دوام اعلان وکړ.

په دې غونډه کې د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان هم حضور درلود.

د ترکیې ولسمشر وویل: «نتنیاهو د خپل سیاسي ژوند د دوام لپاره د سیمې امنیت او راتلونکی له خطر سره مخامخ کوي او هغه څه چې په غزه کې کیږي د بشریت ضد جنایت دی».

په راپور کې د خوراکي توکو په صادراتو کې ۱۳ سلنه زیاتولی ښودل شوی دی.

راپور بیا وايي، چې د ۲۰۲۳ کال له جنورۍ تر اکټوبر پورې د افغانستان ټول واردات ۶،۳ میلیارد ډالرو ته رسېدلي، چې د پام وړ ۲۵ سلنه لوړوالي ښيي.

په راپور کې د افغانستان دوامدراه منفي انفلاسیون یادونه هم شوې او د افغانستان اقتصادي ننګونو ته اشاره کوي، چې دا هېواد د ۲۰۲۳ په اکټوبر کې ۸،۱- سلنه له دوامداره منفي انفلاسیون یا ډېفلاسیون سره مخ دی.

د انفلاسیون رجحان په خوراکي توکو کې د ۱۲،۳ سلنې کمښت او په غیر خوراکي توکو کې د ۳،۵ سلنې کمښت له امله رامنځته شوی دی؛ ځکه خو د خوراکي توکو په بیو کې ۴،۹ سلنه کموالی راغلی.

د راپور له مخې؛ کورنۍ ګټې، عامه لګښتونه کم شوي، د بزګرانو او کارګرو په عاید کې کموالی راغلی، چې دا ټول د ډېفلاسیون په رامنځته کولو کې متمم توکي دي.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې؛ په افغانستان کې د بېکارۍ کچه مخ په لوړېدو ده او له پاکستان څخه د کډوالو په زوره رایستلو په افغانستان کې د کاري ځواک ډېرېدل تضمین کړي؛ مګر د کار کچه ورځ تر بلې کمیږي.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې؛ د افغانستان تر نیمايي ډېر نفوس په بې وزلۍ کې ژوند کوي او ۱۵ میلیونه وګړي د خوړو له نه خوندیتوب سره مخ دي.

راپور وايي، چې په افغانستان کې د سوداګرۍ د کسر له پراخېدو سره- سره د افغانیو د ارزښت لوړ شوی.

د تېرې جنوري له لومړۍ نېټې څخه د نومبر تر ۲۷ نېټې پورې د افغانیو ارزښت د امریکایي ډالر په مقابل کې ۲۷.۸ سلنه لوړ شوی دی.

په راپور کې د افغانستان بانک له خوا د افغانیو د لیلام له امله د افغانیو د ارزښت د لوړېدو خبره شوې او ویل شوي، چې دا ارزښت د امریکايي ډالرو د لیلام په صورت کې لوړ شوی دی.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې؛ د ۲۰۲۳ مالي کال په لومړیو اتو میاشتو کې ۱۳۱.۲ میلیارده افغانۍ عواید راټول شوي، چې د تېر کال په پرتله ۳،۱ سلنه زیاتوالی ښيي؛ مګر په ټولیز ډول د ۸ میلیارده افغانیو په کمښت سره ټاکلی هدف نه دی پوره شوی.

دغه بانک په خپل یوه بل راپور کې چې د روان کال د تلې په ۱۱مه خپور شوی وړاندوینه کړې وه، چې افغانستان د ۲۵ سلنې اقتصادي ځوړتیا سره به سږ کال د اقتصادي رکود پړاو ته داخل شي.
په دغه راپور کې ویل شوي وو، چې پر ښځو د کار او زده‌کړو لګول شوي بندیزونه به د افغانستان اقتصادي پرمختګ پڅ او مټه کړي.

دغه نړۍوال سازمان خپل راپور «د چټک ثبات وروسته ناڅرګندتیا» تر سرلیک لاندې په کې د افغانستان د اقتصاد منفي پرمختګ د پانګونې د کموالي او په ټولو اقتصادي برخو کې د تقاضاو له ډېرښت سره تړلی بللی و.

د پاچا خان ځدراڼ کشر ورور وزير خان د سې شنبې په ورځ (د ليندۍ په ۱۴ مه) افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وويل، چې طالبانو څلور ورځې مخکې په خپلسري ډول پر کور شپنې عملیات کړې او وروسته یې د هغه د دوی کلا او جوړ کور ور نړولی دی.

ښاغلی وزیر وایي، چې طالبانو د کلا د نړولو پر مهال له دوی څخه د اسنادو غوښتنه نه ده کړې او په خپل سر یې د دوی کلا نړولې ده.

هغه زیاته کړه، د افغانستان په ډېرو سيمو کې طالبانو د اصلي غاصبينو د کورونو، ښارګوټو او اولادونو امنيت نیولی او قانون نه پرې پلی کوي.

که څه هم هغه د کوم مشخص غاصب نوم ياد نه کړ؛ خو د کابل د شېر پور سیمه یې یاده کړه چې ډېره ساحه یې غصب شوې ده.

هغه وویل، چې طالبانو د دوی کورنۍ پسې د غضب په نوم ګنګوسې خپرې کړي دي.

هغه زیاته کړه: «موږ قانوني اسناد لرو، له دې سره بیا هم طالبان په موږ پسې غلطې ګنګوسې خپروي، دا څنګه سوله او عدالت دی».

وزير خان ځدراڼ وایي، چې له دې پېښې شاوخوا څلور ورځې تېريږي؛ خو په خوست او کابل کې طالب چارواکي د کلا د نړولو دلیل نه په ډاګه کوي او د دوی پوښتنو ته ځواب نه وایي.

نوموړي له طالبانو غوښتي، چې د دې خپلسرې کړنې په اړه دې دوی ته ځواب ووایي.

نړول شوې کلا پاچا خان ځدراڼ ته د پخواني ولسمشر حامد کرزي د فرمان پر اساس ورکړل شوې وه.

هغه زیاته کړه؛ مخکې له دې چې د طالبانو حکومت په بشپړه توګه په ډېپلوماټیکه توګه په رسمیت وپېژندل شي، باید داخلي امنیت او له ګاونډیانو سره اړیکې ښې کړي.

بېجېنګ تر دې دمه د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني؛ خو له طالبانو سره یې ډېپلوماټیکې اړیکې ساتلي او د دواړو لورو چارواکي رسمي لیدنې - کتنې کوي.

وانګ ونبین وویل: "موږ هیله لرو، چې طالبان به د نړۍوالې ټولنې هیلو ته ډېره پاملرنه وکړي، یو خلاص او ټول شموله سیاسي جوړښت رامینځته کړي او منځلاري او باثباته کورني او بهرني سیاستونه غوره کړي، ترڅو د نړۍوالې ټولنې سره یوځای شي".

هغه دا هم وویل: "چین له طالبانو څخه غوښتنه کړې چې په کلکه له ترهګرۍ سره مبارزه وکړي او د نړۍ له ټولو هېوادونو په ځانګړي توګه ګاونډیو هېوادونو سره په همغږۍ کې ژوند وکړي او ژر تر ژره له نړۍوالې ټولنې سره یوځای شي".

د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا چین اوس د طالبانو حکومت په رسمیت پېژني؟ د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل: "چین تل په دې باور دی چې افغانستان باید له نړۍوالې ټولنې و نه ایستل شي".

خو له هغه وخته چې طالبانو په افغانستان کې واک تر لاسه کړی، هېڅ هېواد د دغې ډلې واکمني په رسمیت نه ده پېژندلې.

د روسي رسنیو د راپورونو له مخې؛ ولادیمیر پوتین به د سعودي عربستان له ولیعهد محمد بن سلمان سره وګوري او خبرې به وکړي.

د روسیې مرستیال ولسمشر یوري اوشاکوف هیله څرګنده کړې، چې د ښاغلي پوتین سفر او د دواړو عربي هېوادونو له مشرانو سره د هغه خبرې به ګټورې وي.

تر اوسه د دغه سفر د هدف جزییات نه دي روښانه شوي.

د روسیې ولسمشر له دې مخکې ویلي وو، چې له محمد بن سلمان سره یې اړیکې د باور پر بنسټ ولاړې دي.

د روسیې ولسمشر وروستی ځل سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو ته د ۲۰۱۹ کال په اکټوبر میاشت کې د کوویډ-۱۹ له خپرېدو مخکې سفر کړی و.

ښاغلي پوتین په روانه اونۍ کې دواړو هېوادونو ته په داسې حال کې سفر کوي، چې د اوپک پلاس چې مسکو او ریاض یې لوی غړي دي، موافقه کړې چې د ورځې۲،۲ میلیونه بیرله د تیلو تولید کم کړي.