د ايران د کورنیو چارو وزير: دښمنان غواړي د افغانانو او ایرانیانو تر منځ شخړې پېدا کړي

د قطر امیر په غزه کې د اسراییل د قتل عام په اړه د نړۍوالې څېړنې غوښتنه وکړه.

شیخ تمیم بن حمد ال ثاني دغه څرګندونې په قطر کې د فارس خلیج د همکارۍ شورا په ۴۴مه غونډه کې وکړې.

هغه په ​​دې غونډه کې وویل، چې اسراییل په غزه کې له بشري او اخلاقي معیارونو سرغړونه کړې او ټول حیاتي توکي یې بند کړي دي.

د قطر امیر د اسراییل له خوا د فلسطیني ځمکو د اشغال په پای ته رسولو ټینګار وکړ.

هغه وویل، چې اسراییل باید د دواړو هېوادونو ترمنځ د یوې حل لارې لپاره معتبرو خبرو اترو ته اړ شي.

شیخ تمیم بن حمد ال ثاني هم د اوربند د نوي کولو او د غزې د تړانګې د خلکو د مشکلاتو د کمولو لپاره د هڅو د دوام اعلان وکړ.

په دې غونډه کې د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان هم حضور درلود.

د ترکیې ولسمشر وویل: «نتنیاهو د خپل سیاسي ژوند د دوام لپاره د سیمې امنیت او راتلونکی له خطر سره مخامخ کوي او هغه څه چې په غزه کې کیږي د بشریت ضد جنایت دی».

په راپور کې د خوراکي توکو په صادراتو کې ۱۳ سلنه زیاتولی ښودل شوی دی.

راپور بیا وايي، چې د ۲۰۲۳ کال له جنورۍ تر اکټوبر پورې د افغانستان ټول واردات ۶،۳ میلیارد ډالرو ته رسېدلي، چې د پام وړ ۲۵ سلنه لوړوالي ښيي.

په راپور کې د افغانستان دوامدراه منفي انفلاسیون یادونه هم شوې او د افغانستان اقتصادي ننګونو ته اشاره کوي، چې دا هېواد د ۲۰۲۳ په اکټوبر کې ۸،۱- سلنه له دوامداره منفي انفلاسیون یا ډېفلاسیون سره مخ دی.

د انفلاسیون رجحان په خوراکي توکو کې د ۱۲،۳ سلنې کمښت او په غیر خوراکي توکو کې د ۳،۵ سلنې کمښت له امله رامنځته شوی دی؛ ځکه خو د خوراکي توکو په بیو کې ۴،۹ سلنه کموالی راغلی.

د راپور له مخې؛ کورنۍ ګټې، عامه لګښتونه کم شوي، د بزګرانو او کارګرو په عاید کې کموالی راغلی، چې دا ټول د ډېفلاسیون په رامنځته کولو کې متمم توکي دي.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې؛ په افغانستان کې د بېکارۍ کچه مخ په لوړېدو ده او له پاکستان څخه د کډوالو په زوره رایستلو په افغانستان کې د کاري ځواک ډېرېدل تضمین کړي؛ مګر د کار کچه ورځ تر بلې کمیږي.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې؛ د افغانستان تر نیمايي ډېر نفوس په بې وزلۍ کې ژوند کوي او ۱۵ میلیونه وګړي د خوړو له نه خوندیتوب سره مخ دي.

راپور وايي، چې په افغانستان کې د سوداګرۍ د کسر له پراخېدو سره- سره د افغانیو د ارزښت لوړ شوی.

د تېرې جنوري له لومړۍ نېټې څخه د نومبر تر ۲۷ نېټې پورې د افغانیو ارزښت د امریکایي ډالر په مقابل کې ۲۷.۸ سلنه لوړ شوی دی.

په راپور کې د افغانستان بانک له خوا د افغانیو د لیلام له امله د افغانیو د ارزښت د لوړېدو خبره شوې او ویل شوي، چې دا ارزښت د امریکايي ډالرو د لیلام په صورت کې لوړ شوی دی.

د نړۍوال بانک د راپور له مخې؛ د ۲۰۲۳ مالي کال په لومړیو اتو میاشتو کې ۱۳۱.۲ میلیارده افغانۍ عواید راټول شوي، چې د تېر کال په پرتله ۳،۱ سلنه زیاتوالی ښيي؛ مګر په ټولیز ډول د ۸ میلیارده افغانیو په کمښت سره ټاکلی هدف نه دی پوره شوی.

دغه بانک په خپل یوه بل راپور کې چې د روان کال د تلې په ۱۱مه خپور شوی وړاندوینه کړې وه، چې افغانستان د ۲۵ سلنې اقتصادي ځوړتیا سره به سږ کال د اقتصادي رکود پړاو ته داخل شي.
په دغه راپور کې ویل شوي وو، چې پر ښځو د کار او زده‌کړو لګول شوي بندیزونه به د افغانستان اقتصادي پرمختګ پڅ او مټه کړي.

دغه نړۍوال سازمان خپل راپور «د چټک ثبات وروسته ناڅرګندتیا» تر سرلیک لاندې په کې د افغانستان د اقتصاد منفي پرمختګ د پانګونې د کموالي او په ټولو اقتصادي برخو کې د تقاضاو له ډېرښت سره تړلی بللی و.

د پاچا خان ځدراڼ کشر ورور وزير خان د سې شنبې په ورځ (د ليندۍ په ۱۴ مه) افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وويل، چې طالبانو څلور ورځې مخکې په خپلسري ډول پر کور شپنې عملیات کړې او وروسته یې د هغه د دوی کلا او جوړ کور ور نړولی دی.

ښاغلی وزیر وایي، چې طالبانو د کلا د نړولو پر مهال له دوی څخه د اسنادو غوښتنه نه ده کړې او په خپل سر یې د دوی کلا نړولې ده.

هغه زیاته کړه، د افغانستان په ډېرو سيمو کې طالبانو د اصلي غاصبينو د کورونو، ښارګوټو او اولادونو امنيت نیولی او قانون نه پرې پلی کوي.

که څه هم هغه د کوم مشخص غاصب نوم ياد نه کړ؛ خو د کابل د شېر پور سیمه یې یاده کړه چې ډېره ساحه یې غصب شوې ده.

هغه وویل، چې طالبانو د دوی کورنۍ پسې د غضب په نوم ګنګوسې خپرې کړي دي.

هغه زیاته کړه: «موږ قانوني اسناد لرو، له دې سره بیا هم طالبان په موږ پسې غلطې ګنګوسې خپروي، دا څنګه سوله او عدالت دی».

100%

وزير خان ځدراڼ وایي، چې له دې پېښې شاوخوا څلور ورځې تېريږي؛ خو په خوست او کابل کې طالب چارواکي د کلا د نړولو دلیل نه په ډاګه کوي او د دوی پوښتنو ته ځواب نه وایي.

نوموړي له طالبانو غوښتي، چې د دې خپلسرې کړنې په اړه دې دوی ته ځواب ووایي.

نړول شوې کلا پاچا خان ځدراڼ ته د پخواني ولسمشر حامد کرزي د فرمان پر اساس ورکړل شوې وه.

هغه زیاته کړه؛ مخکې له دې چې د طالبانو حکومت په بشپړه توګه په ډېپلوماټیکه توګه په رسمیت وپېژندل شي، باید داخلي امنیت او له ګاونډیانو سره اړیکې ښې کړي.

بېجېنګ تر دې دمه د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني؛ خو له طالبانو سره یې ډېپلوماټیکې اړیکې ساتلي او د دواړو لورو چارواکي رسمي لیدنې - کتنې کوي.

وانګ ونبین وویل: "موږ هیله لرو، چې طالبان به د نړۍوالې ټولنې هیلو ته ډېره پاملرنه وکړي، یو خلاص او ټول شموله سیاسي جوړښت رامینځته کړي او منځلاري او باثباته کورني او بهرني سیاستونه غوره کړي، ترڅو د نړۍوالې ټولنې سره یوځای شي".

هغه دا هم وویل: "چین له طالبانو څخه غوښتنه کړې چې په کلکه له ترهګرۍ سره مبارزه وکړي او د نړۍ له ټولو هېوادونو په ځانګړي توګه ګاونډیو هېوادونو سره په همغږۍ کې ژوند وکړي او ژر تر ژره له نړۍوالې ټولنې سره یوځای شي".

د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا چین اوس د طالبانو حکومت په رسمیت پېژني؟ د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل: "چین تل په دې باور دی چې افغانستان باید له نړۍوالې ټولنې و نه ایستل شي".

خو له هغه وخته چې طالبانو په افغانستان کې واک تر لاسه کړی، هېڅ هېواد د دغې ډلې واکمني په رسمیت نه ده پېژندلې.

د روسي رسنیو د راپورونو له مخې؛ ولادیمیر پوتین به د سعودي عربستان له ولیعهد محمد بن سلمان سره وګوري او خبرې به وکړي.

د روسیې مرستیال ولسمشر یوري اوشاکوف هیله څرګنده کړې، چې د ښاغلي پوتین سفر او د دواړو عربي هېوادونو له مشرانو سره د هغه خبرې به ګټورې وي.

تر اوسه د دغه سفر د هدف جزییات نه دي روښانه شوي.

د روسیې ولسمشر له دې مخکې ویلي وو، چې له محمد بن سلمان سره یې اړیکې د باور پر بنسټ ولاړې دي.

د روسیې ولسمشر وروستی ځل سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو ته د ۲۰۱۹ کال په اکټوبر میاشت کې د کوویډ-۱۹ له خپرېدو مخکې سفر کړی و.

ښاغلي پوتین په روانه اونۍ کې دواړو هېوادونو ته په داسې حال کې سفر کوي، چې د اوپک پلاس چې مسکو او ریاض یې لوی غړي دي، موافقه کړې چې د ورځې۲،۲ میلیونه بیرله د تیلو تولید کم کړي.