د نوي زیلنډ د ښځو کرېکټ لوبډلې د شل اوره لوبلړۍ په دریمه سیالۍ کې د پاکستان کرېکټ ملي لوبډلې ته ماته ور کړه. که څه هم دا لوبه د نوي زیلنډ په ګټه تمامه شوه، خو د لومړنیو دوو لوبو په ګټلو سره پاکستان دا لوبلړۍ په خپل نوم کړه.
د نوي زیلنډ په کوین ټاون کې پاکستان د ښځو کرېکټ لوبډلې لومړي توپ وهلو ته مخه کړه او ۱۳۷ منډې یې جوړې کړې.
خو د نوي زیلنډ لوبډلې د دوو لوبغاړو په سوځېدو سره په ۱۵ اورونو کې ۱۰۱ منډو جوړې کړې.
د باران له امله لوبه وځنډېده او د کرېکټ د اصولو له مخې د نوي زیلنډ په ګټه تمامه شوه.
ټاکلې ده چې دواه لوبډلې راتلونکې سې شنبه درې یو ورځنۍ لوبې هم پیل کړي.
د پاکستان سرپرست لومړی وزیر انورالحق کاکړ وایي، پولیس له اوسنیو ننګونو سره د مبارزې لپاره پرمختللو تجهیزاتو او وسلې ته اړتیا لري. هغه دا څرګندونې د شنبې په ورځ په اسلام اباد کې د پخوانیو پولیسو په اووم کلني کنفرانس کې وکړې.
کاکړ په هېواد کې د سولې تامین کولو لپاره د پوځ د بې سارې قربانۍ ستاینه وکړه او وې ویل: «په پولیسو کې په ځان اعتماد د وخت اړتیا ده.»
هغه زیاته کړه، چې په هېواد کې د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه کې ۹۰ زره کسان وژل شوي دي.
د هغه په خبره، پوليسو تل د ناامنۍ او ترهګرۍ په وړاندې د لومړۍ کرښې په توګه خپل خدمتونه ترسره کړي دي.
کاکړ وویل، د پولیسو د ساتنې او پیاوړتیا لپاره باید په دې برخه کې اصلاحات راشي.
د پاکستان د لومړي وزیر دا خبره په داسې مهال ده چې د پدغه هېواد پوځ تېره میاشت وویل، له خېبر پښتونخوا سره یو ځای شویو پخوانیو قبایلي ولسوالیو کې یې تر ۲۳ زرو ډېر پولیس وروزل.
د پوځ په خبره، دا پولیس په پنځو پړاوونو کې روزل شوي او له اوسمهالو اړتیاو سره سم یې وړتیا زیاته شوې ده.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزی وايي که تر یوه اونۍ د پاکستان حکومت د چمن پرلت غوښتنې ونه مني، دغه پرلت به ټولو پښتني سیمو ته پراخ شي او داسې اعتراض به وکړي چې د مصر د تحریر څلور لارې اعتراضونه به له خلکو هیر شي. نوموړي نن دا خبرې د چمن پرلت پر پنځوسمه ورځ وکړې.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزي ټینګار کړی چې بیا به پرلت یوازې پر چمن د بې پاسپورټه تګ را تګ غوښتنه نه کوي، بلکې د پښتنو د اوبو، وساییلو او اختیار پوښتنه به هم کوي.
هغه ويلي چې د اسلامي شرعیت په اساس که یو جومات لاره بنده کړي وي ، د انسان د احترام لپاره د هغه جومات نړول روا دي.
اڅکزي د پاکستان پر حکومت غږ کړی چې ایا د دوی اغزن تار، چې په ډیورنډ کرښه لګول شوی، تر یو جومات هم سپیڅلی دی؟ هغه د پاکستان حکومت ته په خطاب کې وویل چې خلک له لوږې سره مخامخ دي او تاسې پاسپورټ ترې غواړئ.
نوموړي له حکومت نه وغوښتل چې خامخا دې د چمن لاره د بې پاسپورته کسانو پرمخ وازه کړي.
هغه یو ځل بیا د پاکستان پر حکومت نیوکه کړې چې په سند او پنجاب صوبو کې پښتانه تنګوي او کاروبار ته یې نه پریږدي. “په سند او پنجاب کې هر چا ته د کاروبار ازادي ده يو پښتانه تنګول کيږي.”
دغه پښتون سیاستوال وايي: “که په دې خلک خفه کیږي چې دغه پرلت ګناه ده، دا ګناه ما کړې ده او والله که یې پریږدم، ټول خلک به په دغه پرلت کې کښینوم.”
محمود خان اڅکزی وايي د پاکستان په اساسي قانون کې لیکل شوي ‘اسلامي جمهوریت پاکستان’ دروغ دي، ځکه دغه هیواد نه اسلامي دی، نه جمهوریت دی او نه هم پاک خلک پکې اوسیږي.
هغه وايي د چمن پرلت دا وښوده چې د ده په وینا د پاکستان د ظالم حکومت استازی د خلکو د رزق لارې تړي، او کوم حکومتونه چې د خلکو د رزق لارې تړي، د هغوی حاکمیت هیڅوک نه مني.
د چمن پرلت ۵۰ ورځې مخکې وروسته له هغې پیل شو، چې د پاکستان موقت حکومت پرېکړه وکړه، چې وروسته له دې به د چمن پر لاره تګ راتګ یوازې په پاسپورټ او ویزې سره کېدلی شي.
د پاکستان له دې پرېکړې وروسته پر سوداګرو او لغړي اتحاد سربېره د بلوچستان ټول سیاسي او مذهبي ګونونه هم په یوه خوله او د پرلت په ملاتړ له اسلام اباد غواړي چې خپله پرېکړه واخلي.
د ۲۰۲۳ کال د کرېکټ ۱۹ کلنو اسیا جام سياليو په دوهم ګروپ کې بنګلدېش خپله لومړۍ لوبه له متحده عربي اماراتو او سريلانکا بيا له جاپانه وګټله.
نن شنبه د (ليندۍ ۱۸ مه) د ۱۹ کلنو اسيا جام په سياليو کې د بي ګروپ لومړۍ لوبه د بنګلدېش او متحه عربي اماراتو ترمنځ وه.
د لوبي پچه اماراتو وګټله او خپلې سيالې لوبډلې ته یې د توپوهنې بلنه ورکړه.
بنګلدېش په ۴۹.۳ اورونو کې اماراتو ته ۲۲۸ منډې هدف وټاکه.
د لوبې په دوهمه نيمايي کې د بنګلدېش لوبډلې د اماراتو ټوله لوبډله په ۴۷.۴ اورونو کې د ۱۶۷ منډو په جوړېدو سره وسوځوله.
بنګلدېش دغه لوبه د ۶۱ منډو په توپير وګټله. بنګلدېشي لوبغاړي عاشق الرحمن شېبلي په ۱۰۲ توپونو ۷۱ تر ټولو ډېرې منډې وکړې.
د بي ګروپ په دوهمه سيالۍ کې سريلانکا له جاپان لوبډلې د لوبې پچه وګټله او ډګر ساتنه يې انتخاب کړه.
د جاپان کرېکټ لوبډلې په ۳۷.۳ اورونو کې ۷۵ منډې جوړې کړې.
سريلانکا دغه هدف په ۱۲.۲ اور کې د دريو لوبغاړو په سوځېدو سره پوره کړ او دغه لوبه یې د ۷ ويکټو په توپير وګټله.
سبا به ددې سياليو په لړ کې پاکستان له هند او افغانستان به له نيپال سره د لوبي ډګر ته کښته کيږي.
د کرېکټ د ۱۹ کلنو اسيا جام دغه ۵۰ اوريزه سيالۍ د عربي متحده اماراتو په کوربه توب پرون پيل شوې دي او د ډیسمبر تر ۱۷ به روانې وي.
د پاکستان پوځ وايي، د پښتونخوا په ټانک ضلعه کې یې د استخباراتي عملیاتو پر مهال پنځه وسلوال ووژل. د پوځ د عامه اړیکو اداره د شنبې په ورځ خپل بیان کې زیاتوي چې دې وسلوالو د حکومت د مختلفو ادارو پرضد بریدونو کې لاس درلود.
پوځ دا هم وايي، چې په دغو عملیاتو کې یې وسله، مهمات او باروت هم کشف کړي دي.
د پاکستان پوځ دا نه دي ویلي چې دا عملیات کله شوي او دوی ته هم پکې مرګ ژوبله اوښتې او کنه.
په دې وروستیو څو میاشتو کې په ټانک کې د پوځ او د پاکستان طالبانو غورځنګ ترمنځ د نښتو او بریدونو پېښې ډېرې شوې دي.
څو اونۍ دمخه د پاکستان د میاوالې پر پوځي مرکز برید وشو چې څو ساعته یې ادامه ومونده او د ځینو راپورونو مطابق یو شمېر الوتکو ته صدمه ورسېده. دغه برید چې په یوه مهم پوځي مرکز باندې و، ډېره توجه جلب کړه. پاکستاني مطبوعاتو ادعا وکړه چې د بریدګرو مشري د عبدالعزیزخان په نوم افغان کوله.
پاکستان له تېرو څو میاشتو راهیسې شکایت کوي چې د دغه هېواد په ناامنیو کې یو شمېر افغان اتباعو هم برخه لرلې ده. دغه راز وایي چې د افغانستان طالبانو پاکستاني طالبانو ته پناه ورکړې او دا زمینه یې ورته برابره کړې ده چې پاکستان ته راواوړي او دلته حملې وکړي.
د پاکستاني طالبانو(ټي،ټي،پي)مشر نور ولي مسید د افغانستان د جمهوري نظام تر سقوط دمخه لا د افغانستان د طالبانو مشر ملا هیبت الله اخوند زاده ته بیعت کړی و.
دغه بیعت او له افغان طالبانو سره د ټي،ټي،پي د غړیو نژدې همکاري په پاکستان کې دا توقع پیدا کړې وه چې د افغان طالبانو په منځګړتوب به د پاکستان د حکومت او ټي،ټي،پي تر منځ روغه جوړه وشي.
خو اوس برعکس، احصاییې ښیي چې په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته په پاکستان کې د ټي،ټي،پي حملې زیاتې شوې او د ټي،ټي،پي هغه کسان هم پاکستان ته تللي چې پخوا په افغانستان کې د ناامني په خپرولو بوخت وو.
څو ورځې له مخه د پاکستان موقت صدراعظم انوارالحقکاکړ وویل چې د ۲۰۲۱ کال له اګسټ راهیسې چې کابل د طالبانو لاس ته ورغلی دی، په پاکستان کې انتحاري حملې پنځه سوه فیصده زیاتې شوې دي او د ترهګرۍ په پېښو کې شپېته فیصده زیاتوالی راغلی دی.
د ښاغلي کاکړ په وینا په دې موده کې په ترهګریزو پېښو کې تر دوه زره درې سوه زیات پاکستانیان وژل شوي دي. ده دا ادعا هم وکړه چې په انتحاریانو کې پنځلس کسه د افغانستان اتباع وو او په روان کال کې د پاکستان له امنیتي قواوو سره په جګړه کې څلورشپېته افغان ترهګر وژل شوي دي.
پاکستان ادعا کوي چې د ټي،ټي،پی غړي په خپلو حملو کې هغه وسلې استعمالوي چې امریکایانو افغان اردو ته ورکړې وې او اوس د افغانستان د طالبانو په سلاکوټونو کې دي.
په دغو وسلو کې پیاوړي دوربینونه او د دقیقې نښې ویشتونکي توپکونه شامل دي. له اټکلونو سره سم د افغانستان طالبانو ته د اووو میلیاردو ډالرو په ارزښت وسلې په لاس ورغلې دي.
پاکستان په تېرو دوو کلونو کې څو ځله کابل ته پلاوي استولي او دا غوښتنه یې کړې ده چې د افغانستان د طالبانو اداره دې یا ټي،ټي،پي قانع کړي چې له جګړې لاس واخلي او یا دې د ټي،ټي،پي قومندانان پاکستان ته وسپاري.
د طالبانو ادارې یو ځل وکړای شول چې د ټي،ټي،پي مشران له پاکستاني لوري سره خبرو ته کښېنوي او یو بل ځل د ملا هیبت الله له قوله وویل شول چې په پاکستان کې جګړه جهاد نه حسابېږي خو دغو اقداماتو د پاکستان لوری نه دی قانع کړی او بلکې برعکس، پاکستان وار په وار بې حوصلې شوی دی.
تر اوسه د پاکستان غبرګونه د سیاسي، تبلیغاتي فشارونو، د مهاجرو د ایستلو او تجارتي ستونزو پیدا کولو په بڼه راڅرګند شوي دي چې په ظاهره یې مطلوبه نتیجه نه ده ورکړې.
اوس لوی سوال دا دی چې که په پاکستان کې د ناامنۍ پېښې زیاتې شي، د دغه هیواد غبرګون باید څه وي؟
په پاکستان کې د ټي،ټي،پي او نورو مسلح ډلو د فعالیت له طرزه داسې ښکاري چې د خپلو حملو د زیاتوالي فکرونه ورسره دي.
پخوا چترال د پښتونخوا ارامه ضلع وه خو په وروستیو کې هلته بریدونه وشول. ګلګت بلتستان چې د قراقروم د لارې په وجه او له کشمیر سره د ګاونډ له کبله ستراتیژیک اهمیت لري، د ناامنۍ له څپې سره مخ دی. په بلوچستان کې ویل کېږي چې بلوڅو بېلتون خوښو له ټی،ټی،پي سره رابطې ټینګې کړې دي.
د (دې فرایډې ټایمز) مجلې د دسمبر د لومړۍ نېټې په ګڼه کې د ټي،ټي،پي د زیاتېدونکو امنیتي ګواښونو په اړه مقاله کې راغلي دي چې ټي،ټي،پي د خیبر پښتونخوا په هغو ولسوالیو کې چې امنیتي خلا موجوده ده، خپل پټ اداري سستم جوړ کړی دی چې له دفاع وزارته رانیولې ترعدلیې وزارته پکې شامل دي او په دې وروستیو کې یې واپډا( د پاکستان د برښنا اداره) او مري پترولیم کمپني لمیټد ته د خپل اقتصاد وزارت له خوا خبر ورکړی دی چې له ټي،ټي،پي سره دې یو تفاهم ته ورسېږي. د مجلې په قول، د اقتصاد لپاره په اصطلاح د وزارت جوړول د ټي،ټي،پي ډېر تازه اقدام دی.
که د جمهوریت په کلونو کې د طالبانو د نفوذ کولو بهیر ته وګورو، داسې ښکاري چې دغسې ډلو ته ځينې سیمې ورپرېښودل، که ډېرې محدودې هم وي، په اینده کې په لوی خطر بدلېدلای شي. د جمهوریت په لومړیو کلونو کې د افغانستان طالبانو په ځینو محدودو سیمو کې پښې ټینګې کړې او ورو ورو یې خپل حرکت د ځينو وزګارو ځوانانو لپاره د عوایدو او ګټې وټې په وسیلې بدل کړ. خپل فعالیت ته د جهاد رنګ ورکولو او د بې رحمانه اقداماتو له لارې د خلکو د وېرولو له لارې وتوانېدل چې د خپل نفوذ ساحه پراخه کړي.
په افغانستان کې هغه وخت حکومت په دې فکر کې و چې پاکستان به قانع کړي او طالبان به ورسره خبرو ته کښېنوي. احتمالا همدا اشتباه اوس پاکستان هم تکراروي. د افغانستان طالبان که وغواړي له پاکستان سره د امنیت په راوستلو کې خامخا څه نا څه مرسته کولای شي خو که په پاکستان کې ځينې سیمې ټي،ټي،پي ته د یو مصلحت په اساس یا د بېوسۍ په وجه ورپرېښودل کېږي، بیا نو د افغانستان طالبانو ته ډېره تمه کول چندان منطقي نه ښکاري.
دغه راز له افراطیت او ترهګري سره په مقابله کې که یوازې په پوځي عملیاتو اتکا کېږي، هم سمه نه ده. هر شورش سیاسي او اقتصادي زمینې لري او چې زمینه مساعده وي، د پوځي عملیاتو په سبا باندې بیا هماغه اش وي،هماغه کاسه. پاکستاني طالبان به د افغانستان د طالبانو یو ډول ادامه وي خو بلوڅ بېلتون غوښتونکي د طالبانو تر ظهور ډېر پخوا فعال وو.
د پاکستاني طالبانو د نفوذ ساحه د منظور پښتین د پیروانو د نفوذ ساحه هم ده. پښتین او ملګري یې د هر ډول وسله وال مقاومت مخالف دي او په ولسواکي باور لري، خو موږ وینو چې د پاکستان پوځیان د پښتین د حرکت مخالفت هم کوي چې دغسې اقدامات طبعا سیاسي خلا رامنځ ته کوي او دا خلا د افراطي ډلو په ګټه ده.
یادونه: پورته مقاله د لیکوال خپل نظر څرګندوي، افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د چا د نظر ملاتړ نه کوي.