د چمن پرلت وهونکي: پولیس د شپې د پرلت وهونکو پرکورونو چاپي وهي، خلک ګواښي چې پرلت پرېږدي

د عبدالرحیم محمدي ورور له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل: «ورور مې تېره اونۍ د دوشنبې په ورځ تر هغه وروسته بیرته کور ته رانغی چې د استخباراتو له خوا وغوښتل شو او بیا لا درکه شو.»

نوموړی وایي چې، د تمدن ټلویزیون د مسوولانو او د خبریالانو د ځایي ملاتړو ادارو له خوا د هغه د خوشې کیدو په اړه هڅې روانې دي.

په داسې حال کې چې په افغانستان کې پر نا دولتي رسنیو او د هغوی پر کارکونکو فشارونه په زیاتېدو دي، د جلا وطنه افغان خبریالانو فډراسیون بیا په دې برخه کې له نړیوالو بنسټونو همکاري غواړي.

د جلا وطنه افغان خبریالانو د فډراسیون ویاند حشمت الله وجداني له رسنیو سره په خبرو کې ویلي چې، په ټوله کې په افغانستان کې رسنۍ له بېلابېلو فشارونو سره مخامخ دي.

د یادولو ده چې، د ازادو رسنیو د ملاتړ بنسټ یا (نی) د راپورونو له مخې، پر افغانستان د طالبانو د څه باندې دوو کلونو واکمنۍ پر مهال د افغانستان شاوخوا ۵۰ سلنه رسنۍ له کاره لوېدلې او د رسنیو ۷۰ سلنه کارکونکي یا هم خبریالان وزګاره شوي دي.

نوموړې وايي، تر هغه به خپلو اعتراضونو ته دوام ورکړي، چې جنسيتي توپير په رسميت نه وي پيژندل شوی.

تر دې مخکې د اروپايي ټولنې د بهرنۍ تګلارې مسوول جوزپ بورل د بروکسل په یوه غونډه کې د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د «جنسيتي توپیر» او د طالبانو جوړښت «ویروونکې دیکتاتوري» بللې وه.

د ښاغلي بورل په خبره، په افغانستان کې توپیري چلند د رنګ په اساس نه، بلکې د "جنسیت" پر بنسټ ولاړ دی.

د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته طالبانو پر ښځو او نجونو سخت بندیزونه ولګول. دا مهال نجونې له خپلو لومړنیو اساسي حقونو هم بې برخې دي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو د هر ډول اعتراضونو مخه نیولې ده او د ښځو حقونو يو شمېر فعالان د طالبانو په بندخونو کې دي.

د ښځو حقونو لږ تر لږه څلور فعالانې (ژولیا پارسي، ندا پرواني، منیژه صدیقي او پریسا آزاده) اوسمهال د طالبانو په تورو بندخونو کې دي او د هغوی برخلیک لا هم نه دی روښانه.

د بشري حقونو د څار نړیوال سازمان د راپورونو له مخې، پر دغو څلورو ښځو سربېره د ښځو حقونو یو شمېر نورې فعالانې او د روزنیزو چارو مسوولان د طالبانو په بندخونو کې دي.

طالبان د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو له حقونو څخه په پراخه سرغړونو تورن دي.

د خپلواکو بنسټونو د راپورونو پر بنسټ، طالبانو د ښځو ټول حقونه تر پښو لاندې کړي؛ ان معترضې ښځې تر نيولو وروسته شکنجه کوي او کورنۍ یې هم ګواښي.

خو طالبانو تل دغه ادعاوې بې بنسټه او تور بللې دي.

هغه په ​​​​اېکس پاڼه د طنز په ډول لیکلي: «مرغان هغه سره کیني چې بڼې يو رنګ وي.»

د شنبې په ورځ د ایران بهرنیو چارو وزیر له طالبانو وغوښتل چې له نورو ډلو سره واک شریک کړي. په ورته وخت کې هغه له نورو ډلو وغوښتل چې طالبان د افغانستان د «واقعیت» په توګه ومني.

د نوموړي داسې غوښتنه د یو شمېر افغان سیاستوالو له توند غبرګون سره مخ شوې.

رحمت الله نبیل په خپل ایکس پاڼه لیکلي: «د ښاغلي عبداللهیان دا خبرې ته د پښتو متل وايم چې مرغان هغه سره کیني چې بڼې یې یو رنګ وي.»

ایران هڅه کړې چې له طالبانو سره ښې اړیکې ولري. ښاغلی نبیل وايي چې دا ښې اړیکې د دوی د يو ډول والي ښکاره نښه ده.

هغه په ​​طنزیه ژبه لیکلي: «له همفکره ملا او طالب څخه نو تر دې لوړه تمه نه شي کیدای!»

ښاغلي فایق نن یکشنبې (د لیندۍ ۱۹مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې، د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې ۷۵ مه کلیزه په داسې حال کې نمانځل کیږي چې له تیرو دوو کلونو راهیسې په افغانستان کې ښځې د زده کړو او د کار کولو له حق څخه بې برخې دي.

د نوموړي په خبره، اوسمهال د افغانانو د ژوند، آزادۍ، شخصي امنیت او محرمیت په قانوني ډول خوندي نه دي.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق په ځلونو ویلي دي چې د طالبانو «ډیکټاتوري او استبدادي سیاست افغانستان له نړیوالې انزوا سره مخامخ کړی،» او افغانان یې له اقتصادي او بشري ناورین سره مخامخ کړي دي.

د ډسمبر لسمه چې د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د تصویب له ٧٥مې کالیزې سره برابره ده، د افغانستان ډیپلوماتیکو استازولیو د طالبانو لخوا د افغانانو د بشري حقونو په سرغړونې نیوکه وکړه او وایي چې، پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته افغانانو د خپلو اساسي حقونو د نقض د نوي ریکارډ شاهدان دي.

د دوی په وینا، پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته افغانانو د خپلو بنسټیزو حقونو د نقض د نوي ریکارډ شاهدان دي.

د افغانستان پخواني حکومت د ډیپلوماټیکو او قونسلګریو د همغږۍ شورا په یوه بیان کې د «آزادۍ او عدالت لپاره د افغانانو له اوسنۍ مبارزې» سره خپل پیوستون اعلان کړ.

په دغه بیان کې ویل شوي چې د ښځو پر وړاندې تاوتریخوالی او له کار او زده‌کړو څخه د هغوی منع کول په افغانستان کې د بشري حقونو د ناوړه وضعیت ښودنه کوي.

د افغانستان د ډیپلوماټیکو استازولیو په وینا، د افغانانو د حقونو تر پښو لاندې کولو بهیر نه یوازې افغانستان، بلکې د بشري حقونو د نړیوال سیسټم پر بنسټیزو اصولو هم اغېز کوي.

دوی د افغانستان د وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو خپلواکه ارزونه هم اړینه وبلله.

په بیانیه کې راغلي: «له دوو کلونو وروسته، اړينه ده چې نړيواله ټولنه په افغانستان کې د مخ پر خرابېدونکي وضعيت او په ځانګړې توګه د ښځو د حالت د حل لپاره اړين ګامونه پورته کړي.»

د تېر حکومت د ډیپلوماټیکو استازولیو له طالبانو هم غوښتي چې د ښځو د زده‌کړې، کار او ونډې په اړه دې "ظالمانه" سیاستونه بدل کړي.

په اعلامیه کې راغلي چې د ښځو په اړه د طالبانو سخت قوانین چې په هغو کې د ثانوي او لوړو زده کړو منع کول او د ښځو د کار او ازادۍ محدودول دي، د دوی ترمنځ د ځان وژنې او د ځان وژنې د هڅو د زیاتوالي لامل شوي دي.

د افغانستان د ډیپلوماتیکو استازولیو په خبره، «جنسيتي توپیر» له ټولنې څخه ښځې بې برخې کوي او د سوکالۍ او سولې په برخه کې د افغانستان امکانات کمزوري کوي.

طالبان په تېرو دوو کلونو کې د ګڼو فرمانونو په صادرولو سره د افغانانو په ځانګړې توګه د ښځو د حقونو په سرغړونې او یا محدودولو تورن دي.

د افغانانو د بشري حقونو په برخه کې د طالبانو پر کړنو د نړیوالو له پراخو نیوکو سره سره، دغې ډلې د خپلو «ظالمانه» سیاستونو له پلي کولو لاس نه دی اخیستی.

طالبانو په تېرو دوو کلونو کې د ښځو د حقونو د سرغړونې پر ضد د ښځو اعتراضونه ځپلي او مخنیوی یې کړی دی.

ملګرو ملتونو د ۱۹۴۸ کال د ډسمبر په لسمه په پاریس کې د بشري حقونو نړیواله اعلامیه تصویب کړه.

د یادولو ده چې تر هغه وروسته دا ورځ هر کال د «بشري حقونو د نړیوالې ورځې» په نوم نمانځل کیږي.