د طالب او سیاسي قشر په مخ کې درې پوښتنې

د هغه په وینا، د دروازې تړلو لامل د پاکستان له لوري د بار وړونکو موټرو چلوونکو د پاسپورټ او ویزې غوښتنه ده، چې د افغان حکومت له لوري هم له پاکستاني موټر چلوونکو د ویزې او پاسپورت غوښتنه کېږي او اوس لپاره دواړو خواوو ته د موټر تګ راتګ بند دی.

په پېښور کې هم د ګمرک چارواکي وایي، د تورخم په دروازه د بار وړونکو موټر چلوونکو لپاره په پاسپورټ او ویزې تګ راتګ پرېکړه یې پلي کړې ده.

په دغه ګمرک کې سرچینو افغانستان انټرنشل پښتو ته ویلي، د پاسپورټونو پرته پاکستان ته د افغان موټر چلوونکو د ننوتو مخه نیول شوې ده.

سرچینې وایي، له دې وروسته به یوازې هغه موټر چلوونکي پاکستان ته داخلېدای شي، چې پاسپورټونه لري.
د دغه نوي ګام له اخیستو سره سم له افغانستانه سلګونه بار وړونکي لارۍ هغې غاړې ته اېسارې پاتې دي.

اوس‌مهال د تورخم دواړو غاړو ته سوداګریز فعاليتونه ځنډول شوي دي.

د پېښور د ګمرک په وینا، د بار وړونکو موټرو چلوونکو لپاره د پاسپورټ او ویزې شرط لا دمخه نافذ شوی و؛ خو بیا وروسته یې دوی ته د یوې میاشتې وخت ورکړ او د دغه ضرب الاجل د پای ته رسېدو سره سم د تورخم دروازه وتړل شوه.

د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې اجرایوي مشر نقیب الله صافي هم د دروازې د تړل کېدو پخلی کړی او دا کار یې د دواړو هېوادونو تر منځ په سوداګریزو چارو کې خنډ بللی دی.

نوموړي ویلي، چې د دغې پانګونې یوه برخه به د ۵۰۰۰ تر ۶۰۰۰ ميګاواټه برېښنا توليد لپاره وکارول شوي او بله برخه به يې د اورګاډي پټلۍ جوړولو ته په پام کې ونيول شي.

ښاغلي عزیزي ویلي چې په نږدې راتلونکي کې به د دوی د سوداګریزې ډلې تخصصي ټیمونه افغانستان ته راشي او د دې پانګونې د موخو په اړه به له چارواکو سره خبرې وکړي.

دغه پانګه وال چې تر ډېره په متحده عربي اماراتو کې سوداګري کوي وايي چې په دې پانګونې سره به په افغانستان کې شاوخوا یو لک کسانو ته د کار زمینه برابره شي.

هرات ته د ښاغلي عزیزي له سفر وروسته په دغه ولایت کې د طالبانو د والي ویاند نثار احمد الیاس د یادې پانګونې په اړه د ایکس ټولنیزې رسنۍ له لارې یو پیغام خپور کړ چې وروسته د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د ښاغلي الیاس دغه پیغام تایید کړ او ویې ویل چې ښاغلی عزیزي په پام کې لري په راتلونکو ورځو کې د لس میلیارده ډالرو پانګونې چارې پیل کړي.

ښاغلي عزیزي په خپل یادښت کې په مستقیمه توګه د طالبانو ډلې ته اشاره نه ده کړې او د خپلې پرېکړې جزیات یې نه دي روښانه کړي.

ميرويس عزيزي ویلي، چې هرات زلزله ځپلو لپاره د استوګنې د یو ښارګوټي د پرانیستې په موخه یې افغانستان ته یو ورځينی سفر کړی. نوموړي په هرات کې له خونړۍ زلزلې وروسته د دغې پېښې له قربانیانو سره د ۲۰۰ میلیونه افغانیو مرسته اعلان کړې وه. ښاغلي عزيزي ویلي چې په څه کم څلورو مياشتو کې يې د هرات زلزله ځپلو ته ٣٠٠ نوي کورونه جوړ کړي او پر خلکو يې وېشلي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د ۱۴۰۰کال په زمري میاشت کې د طالبانو تر واکمن کیدو وروسته ګڼو کورنیو او بهرنیو پانګوالو له افغانستانه خپلې پانګې ایستلې دي.

هغه د طالبانو د بنسټونو له ویاندویانو وغوښتل چې له رسنیو سره دې ښې اړیکې ولري.

د هغه ویډیو له مخې چې د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون د پنجشنبې په ورځ - د مرغومې ۲۱ مه - په خپله اېکس پاڼه خپره کړه، د طالبانو ویاند دغه څرګندونې د دغې ډلې د ویاندویانو لپاره په یوه روزنیز ورکشاپ کې کړي دي.

په دغه ورکشاپ کې ښاغلي مجاهد د طالبانو ویاندویانو ته ویلي چې له رسنیو سره دې « دوستانه چلند» وکړي او له خبریالانو سره دې معلومات شریک کړي.

هغه د طالبانو تر کنټرول لاندې ادارو ویاندویانو ته ویلي: «سانسور مه کوئ. د تاریخ په اوږدو کې ډېری دیکتاتور رژیمونه تېر شوي. دیکتاتورۍ سره نظامونه دوام نه کوي. په زور حکومت نه کېږي او د فشار په وسیله د خلکو زړونه نه ګټل کېږي.»

د طالبانو ویاند زیاته کړه چې د افغانستان له پخواني حکومت سره د جګړې پر مهال یې هم له هغو رسنیو سره ښې اړیکې درلودې چې «امریکا ته یې کار کوو».

هغه د طالبانو ویاندویانو ته ویلي: «که تاسو یو چا ته سپکاوی کوئ او پر هغوی فشار راوړئ، ایا هغوی لیوني دي چې ستاسو مثبت مطالب خپاره کړي؟»

ذبیح الله مجاهد په داسې حال کې د طالبانو د ویاندویانو پر چلند نیوکه کړې، چې د بې پولې خبریالانو سازمان په دې وروستیو کې افغانستان د خبریالانو لپاره یو له خطرناکو هېوادونو څخه بللی دی.

د ۱۴۰۰ لمریز کال د زمري په میاشت کې د طالبانو له واکمنۍ له پیلیدو وروسته په زرګونو خبریالان او د رسنیو کارکوونکي له هېواده وتلو ته اړ شوي او یا هم بې روزګاره شوي او ډېری رسنۍ تړل شوې دي.

پر طالبانو د خبریالانو د نیولو له امله د خبریالانو د ملاتړو بنسټونو له خوا په کراتو نیوکې شوي دي.

د جمعیت علمای اسلام ګوند افغانستان ته د خپل مشر مولانا فضل الرحمان د سفر په اړه د جمعې په ورځ یو رپوټ خپور کړی او ویلي یې دي چې افغانستان ته د مولانا فضل الرحمن د شپږ ورځني سفر موخه د دواړو هېوادونو (طالبانو او پاکستان) ترمنځ د ستونزو هوارول و.

د جمعیت علمای اسلام ګوند د کابل هوايي ډګر ته د مولانا فضل الرحمان د راتګ یوه ویډیو خپره کړې او لیکلي یې دي چې نوموړي د طالبانو له مشر او د دې ډلې له یو شمېر وزیرانو او لوړ پوړو چارواکو سره کتلي چې په کې ملا عبدالغني برادر، ملا یعقوب او امیرخان موتقي هم شامل دي.

جمعیت علمای اسلام ګوند دغه سفر یوه "بشپړه بریا" بللی ده.

د طالبانو د لومړي وزیر اقتصادي مرستیال ملا برادر دغه سفر د افغانستان او پاکستان لپاره یو "ښه پرمختګ" بللی دی.

جمعیت علمای اسلام ګوند د ملا برادر له خولې لیکلي چې د مولانا فضل الرحمان سفر به د دواړو هیوادونو په اړیکو "مثبت اغیز" ولري.

د دغه ګوند په وینا، ملا یعقوب له مولانا فضل رحمان سره په لیدنه کې ویلي چې له پاکستان سره د طالبانو اړیکې تاریخي دي.

د طالبانو د دفاع وزیر ویلي: "موږ هیڅکله د خپل ځان او ستاسو (پاکستان) ترمنځ توپیر نه دی کړی."

ملا یعقوب هیله څرګنده کړې چې له دغه سفر وروسته به وضعیت بدل شي او د دواړو هېوادونو ترمنځ ستونزې به کمې شي.

بلخوا د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ خبریالانو ته ویلي چې مولانا فضل رحمان په شخصي سفر کابل ته تللی او د پاکستان د حکومت استازیتوب نه کوي.

فضل الرحمن د یکشنبې په ورځ -د مرغومې ۱۵ مه - د نهو دیوبندیانو د یوه پلاوي په مشرۍ کابل ته سفر کړی و.

د سرچینو په خبره، طالبانو په تېرو ورځو کې کابل کې د سلو کتابونو لست د خپرنځیو مشرانو ته سپارلی او ترې غوښتي یې دي چې د د دې کتابونو پر چاپ پېر او پلور بندیز دی.

طالب استخباراتو له دې خپرنځیو دا هم غوښتي چې د اړوند کتابونو نوملړ او په دې تړاو به رسینو ته نظر نه ور کوي.

په دې کتابونو کې پر پښتو او پارسي لیکل شوي او ورته را ژباړل شوي کتابونه دي، چې له ډلې یې وزیرستان: د مقاومت وروستی تمځای، پاکستان د کړنګ پر غاړه، دوه پېړۍ په افغانستان کې د بهرنیانو مداخله، له طالبانو وروسته دولت جوړونه، جنګ اشباح، «شیعه یان افغانستان گروهاها و گرفتاریها»، «نقش پاکستان در ترایژیدی خونین افغانستان» او د مولانا وحیدالدین خان ټول کتابونه شامل دي.

د طالبانو له خوا په ممنوع شویو کتابونو کې د «وزیرستان: د مقاومت وروستی تمځای» کتاب هم شامل او له بازار ټول شوی دی.

دغه کتاب د وزیرستان پر تاریخ، جغرافیا، وروستیو تحولاتو او د امارت او ملکۍ، قومي مشرتابه، ټولنیز نظام او طالبانو بحثونه لري.

د کتاب لیکوال او خبریال نذیر احمد سهار له افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې د طالبانو ‎ دغه سانسور د علم، فکر، متنوع غږونو او افکارو د ودې، او تولید خلاف وباله.

د ښاغلي سهار په خبره، پر کتابونو بندیز د افکارو د بیان، فکري تنوع او فرهنګي ارزښتونو او ازادیو د محدودولو هڅه ده چې د ټولنې د رکود سبب ګرځي: «ټوله ټولنه په خپل رنګ رنګول او تر ځان هرڅه محدودول طالبان نور هم منزوي کولای شي.»

د طالبانو استخبارات په داسې حال پر سلو کتابونو بندیز لګوي چې دې ډلې پر ۲۰۲۲ کال د کتاب ارزونې کمېسیون جوړ کړی او له هغه راهیسې یې د سوونو کتابونو د چاپ مخه نیولې ده.

طالبان وايي، دې کمېسیون سره غواړي د داسې کتابونو د چاپ او پلور مخه ونیسي چې له اسلامي ارزښتونو او د افغان ټولنې د دود خلاف وي.

طالبانو بیا واکمنېدو سره نه یوازې په افغانستان کې پر خپرنځیو مالیه لوړه کړې، بلکې له بهر یې هم افغانستان ته د کتاب پر واردولو ګمرک زیات کړی او ور سره د کتاب بازار زیانمن شوی دی.