د طالبانو د ټرانسپورټ وزارت: تر اوسه له سل زرو ډېر کډوال وړیا خپلو سیمو ته لېږدول شوي

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، چېن لا هم د طالبانو د رسمیت پېژندلو په هکله روښان دریځ نه لري او باید روښان یې کړي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند وايي، د طالبانو حکومت به هغه وخت په رسمیت پېژندل کېږي چې د مختلفو اړخونو اندېښنو ته اغېزناک ځواب ووايي.

خو وانګ وین بین وايي، نړیوالې ټولنې ته هم ښايي چې له طالبانو سره تعامل زیات کړي او په ډې ډول دا ډله وهڅوي چې نړیوالو اندېښنو ته ځواب ووايي.

وانګ وین بین پرون په خبري غونډه کې دا هم وویل، چې افغانستان باید نور له نړیوالې ټولنې ګوښه ونه ساتل شي او طالبانو ته هم په کار دي چې د نړیوالې ټولنې هیلو تهد ځواب ویلو لپاره ګامونه پورته کړي.

د هغه په خبره، پرانیستي او ټولګډونه سیاسي جوړښت، منځلارې او محتاطانه کورنۍ او بهرنۍ پالیسي غوره کول، له مختلفو وسلوالو ډلو سره مبارزه، له نړۍ په تېره ګاونډیانو سره ښه اړیکي او په نړیواله ټولنه کې مدغمېدل هغه څه دي چې د طالبانو حکومت ور سره په رسمیت پېژندل کېدلی شي.

د ځینې نورو هېوادونو په څېر چین هم له طالبانو سره نږدې اقتصادي او سیاسي اړیکي لري او تېر سپټمبر کې یې نوي سفیر د طالبانو ریس الوزرا ته د باورلیک وړاندې کولو سره لومړنی هېواد شو چې دا ډول ګام اخلي.

په مقابل کې طالبانو هم د تېر نومبر پر ۲۴ خپل پخوانی مرستیال ویاند بلال کریمي دغه هېواد ته د خپل سفیر په توګه ولېږه.

د طالبانو د اقتصاد وزارت مسلکي معین عبدالطیف نظريله ملي راډیو سره په خبرو کې وویل، چې په بنادرو او ګمرکونو کې د سکنرونو لګول له فساد سره د مبارزې او د روڼټیا د رامنځته کیدو په برخه کې اغېزناک دي.
ښاغلی نظري وایي، دغه ډله په بشپړه توګه د فساد د مخنیوي، د اقتصادي پراختیا او ټیکاو او د روڼټیا د رامنځته کیدو په برخو کې ستراتیژیک پروګرامونه په پام کې لري.

د بندرونو له لارې د بې کیفیته توکو واردول، ګران بیه توکی د ارځان بیه توکي په نوم تېرول او کمه یا هیڅ مالیه نه ورکول او له ټاکل شوې اندازې د ډېرو محصولات لیږدول هغه ستونزې دي چې تل پرې نیوکې کېږي.
بندرونه د ملي عوایدو لپاره مهمه سرچینه بلل کیږي، او یو شمیر اقتصادي پوهان وایی که د دغو بنادرو او ګمرکونو چارې ښې مدیریت شي د هیواد په اقتصادي وده او خلکو ته د کار د زمینې د برابرولو په برخه کې ګټور تمامیدلای شي.

د هغه په خبره، اول دا ډنډونه د ننګرهار په ګډون لسو هغو ولایتونو کې جوړېږي چې د ځمکې لاندې د اوبو کچه یې ډېره په کمېدو ده.

طالبان وايي، د دې بندونو جوړلو هدف د باراني اوبو ذخیره کول دي، چې کروندو ته اوبه برابرې او د ځمکینو اوبو د کمښت مخه ورسره ونیول شي.

د باختر اژانس د راپور له مخې د ننګرهار په ټولو ۲۲ ولسوالیو کې هم دا ډنډونه جوړېږي.

د دغه ولایت لپاره د طالبانو د کرنې او مالدارۍ رییس وایي، په دې ۲۲ ډنډونو ۶۶ میلیونه افغانۍ لګښت راځي او پیل یې هم د کوټ ولسوالۍ په مترانو کلي کې له ډنډ جوړولو وشو.

عبدالستار محمد وايي، پر دې ډنډ ۳ میلیونه افغانۍ لګښت کېږي او په یوه میاشت کې به یې چارې بشپړې شي.

طالبانو دوه ورځې مخکې د کندهار په شاه ولیکوټ ولسوالۍ کې هم د یوه ډنډ د جوړولو چارې پیل کړې او ويي، په دغه ولایت کې ټول ۱۹ ډنډونه جوړوي.

د طالبانو دا هڅې په داسې مهال دي چې افغانستان د اقلیمي بدلون له پلوه له لسو ډېرو اغېزمنو هېوادونو بلل کېږي.

په دغه هېواد کې وچکالي او بې وخته ورښت ورځ تر بلې کرونګرو، مالدارو او عادي خلکو ته ژوند سختوي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د چهار شنبې په ورځ د (سلواغې ۱۱مه) پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې، د هلمند ولایت په مارجې، باباجي، نادعلي، ګرشک او کجکي ولسوالیو کې په ۱۶۵ جریبه ځمکه کرل شوي کوکنار له منځه یووړل.

همدارنګه دغه وزارت ویلي چې، د فراه ولایت په بالابلوک ولسوالۍ کې یې هم پر ۱۵ جریبه ځمکه کرل شوي کوکنار له منځه وړي دي؛ خو طالبانو دا نه ده په ډاګه کړې چې د دغې ډلې د مشر ملا هبت الله اخوندزاده له فرمانه سرغړونکي څو تنه څو تنه کروندګر یې نیولي.

واک ته د طالبانو تر رسېدو اته میاشتې وروسته د دغې ډلې مشر ملا هبت الله پر داسې مهال، چې د افغانستان په ګڼو سیمو کې د تاریاکو د ټولولو فصل پیل شوی و، د یوه فرمان له مخې یې په ټول هېواد کې د کوکنارو او نورو نشه‌یي توکو کر - کېله منعه کړه.

خو په دې ورستیو کې لیدل کېږي، چې طالبان د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د نشه‌يي توکو د پروسس فابریکې او د تریاکو کروندې له منځه وړي او په دې توګه د طالبانو هغه ادعا غلطه ثابتېږي، چې دوی یې په افغانستان کې د نشه‌یي توکو د کر کیلې صفر ته د راټیټیدو په اړه کوي.

د عبدالصمد په نوم د هلمند یو کرونده‌ګر وايي، له هغه وروسته چې د تریاکو بیې لوړې شوې ډېر کرونده‌ګر هڅه کوي چې د طالبانو په بندیز سربېره کوکنار وکري.

نوموړي افغانستان انترنشنل ـ پښتو ته وویل:« خلکو چې کوم تریاک لرل هغه ټول یې په لوړه بیه وپلورل همدا اوس هره ورځ خلک کوکنار کري او طالبان یې بېرته له منځه وړي، خلک مجبوره دي طالبانو چې د تریاکو د بندېدو اعلان وکړ په دې اړه یې هیڅ فکر نه و کړی، چې خلکو ته باید د دغه کښت بدیل باید څه وي؟»

که څه هم طالبان په افغانستان کې د نشه‌یي توکو او تریاکو د کر کېلې او د قاچاقو کچه ډېره ټیټه ښيي؛ خو څه موده وړاندې ایراني چارواکو د طالبانو دغه اعا رد کړي وه او ویلي یې و، چې په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته د صنعتي نشه‌یي توکو ښېښې تولید د پخوا پرتله څو ځلې زیات شوي دي.

تر هغې وړاندې د تاجکستان ولسمشر امام علي رحمان هم ویلي و، چې دوی د افغانستان سره په پوله شاوخوا لس ټنه نشه‌یي توکي نیولي وو.

د افغان ښځو اعتراضي خوځښتونه چې د ښځو د حقونو د دفاع له څو بنسټونو څخه جوړ دی؛ د چهارشنبې ورځ د ( د سلواغې ۱۱مه ) په دغه لیک کې لیکلي، چې د طالبانو د مخالفینو د استازو له حضور پرته د دوحې غونډه به بشري او د ښځو د حقونو وضعیت لا پسې خراب کړي.

د ښځو اعتراضي خوځښتونو له ملګرو ملتونو غوښتي، چې د افغانستان د مسالې او په ځانګړې توګه د ښځو د حقونو د خوندیتوب په برخه کې "مسوولانه چلند" وکړي او د دغه هېواد له ښځو سره خپل باور وساتي.

د دې مکتوب په یوه برخه کې د طالبانو د فرامینو پر بنسټ د ښځو د فزيکي حذف یادونه شوې او ویل شوي: « د شکنجې، جنسي تېري او بې عزتۍ د زیاتوالي، بد چلند، عدلي او قضايي ارګانونو ته د نه لاس رسي له امله د ښځو مرموز قتلونه او ځان وژنې زیاتې شوي، چې د دوی اندېښنې یې راپارولې دي.»

په دغه لیک کې اعتراض کوونکو ښځو افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت کړکېچن بللی دی.

د دوحې غونډه د هغو هېوادونو د استازو په حضور کې چې د افغانستان په اړه ځانګړي استازي لري، ټاکل شوې د ملګرو ملتونو له خوا د روانې میلادي میاشتې په ۱۸مه او ۱۹مه نېټه جوړه شي.

طالب چارواکو تېره اونۍ وویل، چې د دوحې غونډې ته د دې ډلې یو استازی هم بلل شوی دی. بل خوا د افغانستان د ژغورنې لپاره د مقاومت شورا ویلي، چې د دې غونډې په اړه د طالبانو له سیاسي مخالفینو سره سلا نه ده شوې.