جو بایډن په سوېلي کارولینا کې د ډیموکراتانو ګوند خپلمنځي لومړنیو ټاکنو ګټونکی شو. د راپورونو له مخې، د ۹۳.۳ رایو په شمېرلو سره، د متحده ایالاتو اوسني ولسمشر وکولی شول چې له خپلو دوو سیالانو ډین فیلیپس او ماریان ویلیمسن څخه په لوی توپیر ۹۶.۴ سلنه رایې، ترلاسه کړي.
دا د امریکا د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د دغه ګوند د استازیتوب لپاره د ډیموکراټانو لومړنۍ رسمي سیالۍ وه.
جوبایډن په سوېلي کارولینا کې د دغه بري په مناسبت په یوه وینا کې د دغه ایالت خلکو ته لیکلي: «تاسو موږ ته د ولسمشرۍ د بیا ګټلو لپاره لاره هواره کړه او ډونالډ ټرمپ مو یو ځل بیا بایللو ته برابر کړ.»
دا په داسې حال کې ده چې، له ۱۹۷۶ کال راهیسې، د امریکا هیڅ دیموکراتیک ولسمشر د سوېلي کارولینا څخه د ولسمشرۍ په عمومي ټاکنو کې رایې نه دي ګټلې.
ټاکل شوې چې د امریکا ولسمشریزې ټاکنې د روان کال په نومبر میاشت کې ترسره شي.
د مالدیف د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ ویلي، چې هند به د مې تر میاشتې پورې له مالدیف څخه خپل سرتیري وباسي. د هندي سرتیرو د وتلو پر سر موافقې د دواړو هیوادونو اړیکې ترینګلې کړي دي.
د دواړو هېوادونو چارواکو ویلي، په مالدیف کې دیره شاوخوا ۸۰ هندي سرتیرو پر ځای به ملکیان ځای پر ځای شي.
په داسې حال کې چې نړیوال قدرتونو د هند - آرام سمندر په سیمه کې د نفوذ لپاره هڅې کوي، هند او چین مالدیف ته مخه کړې، خو دغه هیواد بیا په دودیز توګه خپل ګاونډي هند ته نږدې پاتې شوی.
له مالي سره د نوي ډیلي اړیکې وروسته له هغه تتې شوې چې تیر کال محمد مویزو د مالدیف د ولسمشر په توګه وټاکل شو او ژمنه یې وکړه چې په خپل هیواد کې هند ته د لومړیتوب ورکولو پالیسي پای ته ورسوي.
ښاغلي مویزو د مارچ میاشتې تر ۱۵ مې نیټې پورې د هندي سرتیرو د وتلو غوښتنه کړې ده. دغه سرتیري د نوي ډیلي له خوا مالدیف ته د ورکړل شوو پوځي تجهیزاتو د استعمال لپاره د زده کړو ورکولو او په سیمه کې په بشري فعالیتونو کې د وڼډې اخیستو لپاره لیږل شوي وو.
د مالدیف چارواکي وايي، چې د هندي پوځیانو لومړۍ ډله به د مارچ په ۱۰ مه نیټه او پاتې به یې د مې میاشتې تر ۱۰ مې نیټې له دغه هیواده ووځي.
نوي ډیلي مالي ته دوه چورلکې او یوه الوتکه ورکړې چې تر ډیره د سمندري څارنې او ژغورنې عملیاتو لپاره د هندي ځواکونو په مشرۍ کارول کیږي.
د ترکیې ولسمشر تېر کال د زلزلې له امله بې کوره شوو ۷ زره او ۲۷۵ کورنیو ته د هغوی نوي کورونه وسپارل. رجب طیب اردوغان ویلي، چې ډېر ژر به ۴۰ زره نورو کورنیو ته هم نوي کورونه ورکړل شي.
په ترکیه کې د ۲۰۲۳ کال د فبروري د شپږمې نېټې زلزلې، ۱۱ ښارونه ویجاړ کړل او تر ۵۰ زرو ډیر کسان یې ووژل.
له زلزلې وروسته اردوغان ژمنه کړې وه، چې د ۲۰۲۴ کال تر فبرورۍ میاشتې پورې به ۳۱۹ زره نوي کورونه او تر یوه کال وروسته به ټولټال ۶۸۰ زره کورونه جوړ کړي.
ښاغلي اردوغان په هاتاي ښار کې چې د زلزلې له امله تر ټولو دیر زیانمن شوی و، په یوه غوڼډه کې ویلي، چې په راتلونکو دوو میاشتو کې به شاوخوا ۷۵ زره نور کورونه زیانمنو شوو کورنیو ته ورسپارل شي. هغه زیاته کړې، چې حکومت پلان لري چې سږ کال ټولټال ۲۰۰ زره کورونه زلزله ځپلو ته وسپاري.
د ترکیې د ښار جوړونې وزیر د جمعې په ورځ خبریالانو ته ویلي، چې د زلزلې په سیمو کې شاوخوا ۶۸۰ زره کورونه ویجاړ شوي وو. محمد اوزاسکي زیاته کړې، چې ۳۹۰ زره کورنیو د جوړو شویو کورونو د ترلاسه کولو لپاره نوم لیکنه کړې وه.
هغه وویل: "د ۲۰۰ زره اپارتمانونو د جوړولو لپاره داوطلبي پای ته رسېدلې او د ځینو د جوړولو چارې دوام لري، خو د ځینې کورونو جوړیدل بشپړ شوي او ډېر ژر به ګټې اخیستنې ته وسپارل شي. د شاوخوا ۱۰۰ زره اپارتمانونو لپاره د داوطلبۍ پروسه لاهم روانه ده."
په کییف کې یوې سرچینې رویټرز خبري اژانس ته ویلي، چې دوه اوکرایني بې پیلوټه الوتکو د شنبې په ورځ د روسیې په سویل کې د تېلو تر ټولو لویه تصفیه خانه په نښه کړې ده.
په روسیه کې ځایي چارواکو مخکې ویلي وو چې د بې پیلوټه الوتکو له برید وروسته د والګاګراد د تېلو د تصفیې په کارخانه کې اور لګېدلی دی. د لوک اییل کمپنۍ چې د دغې تصفیه خانې مالکیت لري، ویلي، چې د تصفیه خانې چارې په عادې توګه روانې دي.
اوکرایني چارواکي ډېر کله د روسیې په خاوره کې د بریدونو مسوولیت په غاړه نه اخلي.
کییف د والګاګراد تصفیه خانې په څیر د زیربناوو په نښه کول د کرملین لپاره د جګړې د هڅولو په شان مهم بولي.
سرچینې رویټرز ته ویلي، چې دا ډول د بې پیلوټه الوتکو بریدونه به دوام وکړي.
سرچینې زیاته کړې: «د تېلو د تصفیه خانې په نښه کولو سره مو نه یوازې د دښمن د تېلو لوژیستیکي اکمالات بند کړل، بلکې د روسیې بودیجه کې مو هم کموالی راوستی.»
روسیه د خپلې جګړې له پیله پر اوکراین په منظم ډول د لري واټن توغندی کاروي، او دغې چارې کییف دې ته هڅولی چې د مسکو د پرمختللي نظامي ټکنالوژۍ سره د مقابلې لپاره لارې چارې پیدا کړي.
د غزې روغتیايي چارواکو د شنبې په ورځ ویلي، چې د اسراییل په هوايي بریدونو کې په رفح او دیر البلاح ښارونو کې ۱۸ فلسطینیان وژل شوي دي.
رفح ښار له مصر سره د غزې په سویلي پوله کې پروت دی او د حماس ډلې پر وړاندې د اسراییل د دفاعي ځواکونو له نژدې څلور میاشتنۍ جګړې وروسته د غزې د ۲،۳ میلیونه وګړو نیمایي برخه د نښتو له ویرې دغه ښار ته راغلي دي.
په غزه کې روغتیايي چارواکو ویلي، چې اسراییل په رفح ښار کې په یوه کور برید کړی، چې د ښځو او ماشومانو په ګډون یې ۱۴ کسان وژلي دي.
د اسراییل پوځ دا پیښه نه ده تایید کړې. د اسراییل د پوځ ویاند وایي، په غزه کې د ملکې کسانو د مرګ ژوبلې د کموالي په موخه د دوی ځواکونه نړۍوال قانون تعقیبوي او د ملکي تلفاتو د کمولو لپاره ممکن احتیاطي تدابیر نیسي.
د غزې روغتیايي چارواکي، چې په خپلو شمېرو کې د وسله والو او ولسي وګړو ترمنځ توپیر نه کوي، وايي، چې د جګړې له پیل راهیسې له ۲۷ زرو ډېر فلسطینیان وژل شوي دي. د چارواکو په وینا، په غزه کې یوازې په تیرو ۲۴ ساعتونو کې ۱۰۷ تنه وژل شوي او په زرګونو نور بې ځایه شوي دي.
د اکتوبر په اوومه د حماس له خوا پر اسراییل تر خونکړي برید وروسته، اسراییل پر غزې هوايي بریدونه او ځمکني عملیات پیل کړل. د دغو عملیاتو له امله په سیمه کې پراخې جګړې پیل شوي دي. د امریکا متحده ایالاتو د جمعې په ورځ په عراق او سوریه کې د ایران پلوه ملیشو له خوا د امریکايي ځواکونو پر اډه د شوي برید، غچ اخیستل و. په دغه برید کې درې امریکايي پوځیان وژل شوي او تر څلویښتو ډېر نور ټپیان شوي وو.ان د سپاه پاسداران پورې تړلو ملیشو پر مرکزونو هوايي بریدونه ترسره کړل. د دغو بریدونو موخه په اردن کې د ایراو د هغه ملېشو پورې تړلو اهدافو باندې د متحده ایالاتو د ځواکونو د وژونکي برید په غچ کې هوايي بریدونه وکړل.
اسراییل د اکتوبر په اوومه د حماس پر ضد جګړه وروسته له هغه پیل کړه چې د دغې ډلې وسله والو پر اسراییل برید کې ۱۲۰۰ کسان ووژل او ۲۵۳ تنه یې یرغمل کړل، چې تر سلو زیات یې لا هم د حماس په بند کې دي.
اسراییلي چارواکو په کراتو ویلي، چې په غزه کې د روانو عملیاتو موخه په بشپړه توګه د حماس له منځه وړل دي.
په عراق او سوریه کې د ایران د سپاه پاسداران او ورسره تړلو ملېشو پورې اړوندو څه باندې ۸۵ اهدافو باندې د امریکا هوايي بریدونو کې نږدې ۴۰ تنه وژل شوي دي. د راپورونو له مخې د جمعې په ماښام شوو بریدونو کې، په سوریه کې لږ تر لږه ۲۳ کسان او په عراق کې ۱۶ کسان وژل شوي دي.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ دشنبې په ورځ - د سلواغې په ۱۴مه - ویلي، چې د امریکا متحده ایالاتو ځواکونو د څو جنګي او د امریکا څخه تللې لویو بم غورځونکو الوتکو پر مټ په عراق او سوریه کې په څه باندې ۸۵ موخو بريدونه کړي دي.
دغه بریدونه په اردن کې د ایران پلوه ملیشو د بې پیلوټه الوتکې برید کې د درې امریکايي پوځیانو د ووژل کیدو د غچ اخیستو په موخه ترسره شوي دي.
د عراق د حشدالشعبي ځواکونو، چې د ایران له ملاتړ برخمن دي، اعلان کړی، د امریکا په بریدونو کې د ډاکټرانو او جنګیالیو په ګډون ۱۶ کسان وژل شوي دي.
د عراق حکومت هم تایید کړی، چې په دغو بریدونو کې د ملکي وګړو په ګډون ۱۶ کسان وژل شوي دي.
د سوریې د بشري حقونو د څارنې ادارې مشر ، چې په دغه هېواد کې د جګړې په اړه راپور ورکوي، ویلي چې په سوریه کې په دغو بریونو کې ۲۳ کسان، وژل شوي دي. دغو کسانو د برید لاندې راغلو مرکزونو ساتنه کوله.
د عراق د لومړي وزیر د دفتر په اعلامیه کې راغلي، چې د امریکايي الوتکو په بمباریو کې هغه مرکزونه هم په نښه شوي، چې عراقي امنیتي ځواکونه پکې میشت دي.
په دغو بریدونو کې شاوخوا ۲۵ کسان ټپیان شوي هم دي.
سپینې ماڼۍ ویلي، چې امریکا له برید مخکې عراق ته په دې اړه خبر ورکړی و.
خو بغداد بيا امریکا په دروغ ويلو تورنه کړې او ویلې یې دي، چې له عراقي چارواکو سره د امریکا د همغږۍ ادعاوې «بې اساسه» دي.
د امریکا د وسله والو ځواکونو لوی درستیز جنرال ډاګلاس سیمز دغه بریدونه یو بریالیتوب بللی او ویلي یې دي، چې یاد بریدونه په دغو مرکزونو کې د تلفاتو د رامنځ ته کیدو د شونتیا په پامې کې نیولو سره ترسره شوي دي.
د امریکا د هوايي بریدونو په اړه غبرګونونه
له دغو بریدونو وروسته د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند په یوه اعلامیه کې دغه بریدونه د امریکا یوه بله «ستره او ستراتیژیکه تېروتنه» بللې.
ناصر کنعاني ویلي، چې د امریکا دغه بریدونه به یوازې د تاو تریخوالي او بې ثباتۍ لامل شي.
له دې مخکې د ایران ولسمشر ابراهیم ريیسي ویلي وو، چې ایران به جګړه پیل نه کړي؛ خو هر زورور ته به سخت ځواب ورکړي.
د امریکا د دفاع وزیر لوید آسټن له بریدونو وروسته ویلي، چې جوبایډن به د ایران د سپاه پاسداران او هغه پورې تړلو ډلو پر وړاندې نور اقدامات وکړي
آسټین وویل: «دا زموږ د غبرګون پیل دی.»
حماس، چې په غزه کې د ایران له ملاتړه برخمنه ډله ده، د امریکا د بریدونو په غبرګون کې ویلي، چې واشنګټن «په اور تېل اچوي.»
بریټانیا، متحده ایالات یو «کلک» ملګری بللی او ویلي یې دي، چې د بریدونو په ځواب کې د واشنګټن ملاتړ کوي.
د اکتوبر په اوومه د حماس له خوا پر اسراییلو له برید وروسته په عراق، سوریه او اردن کې پر امریکايي ځواکونو څه باندې ۱۶۰ بریدونه شوي دي.
امریکايي چارواکو ویلي، چې د امریکا د ارزونې له مخې هغه بې پیلوټه الوتکه، چې په اردن کې یې درې امریکايي پوځیان وژلي او تر ۴۰ ډېر نور یې ټپیان کړي، د ایران له خوا جوړه شوې وه.