د کاناډا د کډوالو وزارت ویلي، چې ۳۰۴ تنه افغان کډوال له اسلام اباده کاناډا ته په یوې ځانګړې الوتکه کې لېږدول شوي او د ټورنټو ښار ته رسول شوي دي. دغه وزارت په اېکس پاڼه لیکلي، چې دغه کډوال به د کاناډا په ۲۷ بېلابېلو سیمو کې مېشت شي.
د کاناډا د کډوالو وزارت ویلي، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته یې تر دې مهاله ۴۷ زره او لس تنه افغانان هغه هېواد ته لېږدولي دي.که څه هم چې د کاناډا دولت ویلي و، ټول ټال به ۴۰ زره افغانانو ته پناه ورکوي؛ خو دغه هېواد ویلي لا هم هوډمن دی چې له اسلام اباده نور افغانان هم خپل هېواد ته ولېږدوي.
د چهارشنبې په ورځ د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر د اروپايي ټولنې له ځانګړي استازي توماس نېکولسن سره په لیدنه کې ویلي، چې دا ډله غواړي د دوحې په غونډه کې بامعنا ګډون غور وکړي.
امیرخان متقي زیاته کړه، چې د دوحې راتلونکې ناسته له نړۍ سره د افغانستان په اړیکو کې د مثبت پړاو پیلامه کېدلی شي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ویاند مرستیال ضیا احمد وايي؛ په دوحه کې د افغانستان په اړه د بېلابېلو هېوادونو او سازمانونو د استازو راتلونکې غونډه کې د اروپايي ټولنې نیمه پراختیايي مرستې او په افغانستان کې د مېشتو افغانانو لپاره د قونسلي خدمتونو وړاندې کول شامل دي.
نوموړي په ایکس پاڼه کې لیکلي، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې دغه ډله د نړۍ له ټولو هېوادونو سره د مثبتو اړیکو پالیسي تعقیبوي.
د نوموړي د لیکنې له مخې؛ امیرخان موتقي هیله څرګنده کړې، چې په دوحه کې راتلونکې غونډه به د افغانستان او نړۍ ترمنځ د مثبت پړاو پیلامه وي.
دغه راز د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ هم اعلان کړی چې د اروپايي ټولنې ځانګړي استازي د چهارشنبې په ورځ د طالبانو د رییس الوزرا له سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر سره کتلي دي.
طالبان وایي، توماس نیکولسن د دې ډلې د ریاست الوزرا له سیاسي مرستیال سره کتنه کې وویل، چې دې ناسته کې به نړۍ له افغانستان سره په پراختیایي او بشري برخو کې مرستې اعلان کړي.
طالبان د ښاغلی نیکولسن په حواله وایي: «اروپايي ټولنې ته د ځانګړي استازي په پرتله د افغانستان د څلوېښت میلیونه نفوسو امنیت، کاري فرصتونه او سوله ډېر ارزښت لري.»
د دوحې ناسته د ملګرو ملتو د سرمنشي د ځانګړي همغګر له ارزونې وروسته جوړېږي.
فریدون سینیرلي اوغلو په خپله ارزونه کې سپارښتنه کړې چې په افغانستان کې د ملي پخلاینې لپاره باید ګامونه واخیستل شي او د افغان سولې لپاره دې ځانګړی استازی وګومارل شي.
خو طالب چارواکي د دې استازي له ګومارل کېدو سره مخالفت ښيي.
د طالبانو د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر نن د اروپايي ټولنې له استازي سره لیدنه کې هم یو ځل بیا ټینګار وکړ، چې د یوناما په شتون کې د سولې لپاره د ځانګړي استازي ګومارلو ته اړتیا نه ویني.
د نوموړي په خبره، په افغانستان کې جګړه، فساد، نشه يي توکي او زورواکي ختم شوي او خلک یې بیا تکرار نه غواړي.
خو پخواني افغان ولسمشر حامد کرزي نن د ملګرو ملتونو د سرمنشي له ځانګړي همغږي کوونکي سره په لیدنه کې د نوموړي ارزونه د افغانستان په هکله واقعبینانه او عملي راپور وباله.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې د ټاکنو د امنیت د تامین لپاره به له افغانستان او ایران سره پولې او د ډېورنډ کرښه وتړي. دغه وزارت پر خپله اېکس پانه ليکلي، چې دا پولې به د سلواغې په ۱۹ د هر ډول موټرو او د پیاده مسافرو د تګ راتګ پر مخ بندې شي.
د پاکستان د بهرنيو چارو د وزارت د معلوماتو له مخې؛ له افغانستان او ايرن سره دغه پولې به د مرغومۍ په ۲۰ مه نېټه بيرته د تګ راتګ پر مخ خلاصې کړي.
تر دې مخکې د پاکستان د ګمرک چارواکو اعلان کړی و، چې له افغانستان سره د دغه هېواد د ډېورنډ کرښه به په پنجشبنه د شپې له نيمايي څخه د ۲۴ ساعتونو لپاره تړلې وي.
د پاکستان پارلماني ټاکنې به د پنجشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۹مه) ترسره شي او د نا امنیو احتمال یې یو له مهمو ننګونو بلل شوی دی.
د پاکستان د شمالي او لوېدیځو پولو د تړلو خبر په داسې حال کې ورکول کيږي، چې د چهارشنبې په ورځ د دغه هېواد په بلوچستان کې دوو خونړیو چاودنو لږ تر لږه ۲۲ کسان ووژل او ګڼ نور یې ټپیان کړل.
څه موده وړاندې د بلوچستان ایالت د ټاکنو د امنیت د تامین په موخه بېړنی حالت اعلان کړ.
د پاکستان سياسي نظام پارلماني دی او د پارلمان اکثريت ګوند يا ايتلاف اجرایيوي واک هم په لاس کې اخلي؛ نو ځکه په دې هېواد کې پارلماني ټاکنې ډېرې مهمې دي.
د افغانستان لپاره د اروپایي ټولنې ځانګړی استازی د دوحې ناسته د افغانستان او نړۍ د اړیکو لپاره مهمه بولي. طالبان وایي، توماس نیکولسن د دې ډلې د ریاست الوزرا له سیاسي مرستیال سره کتنه کې وویل، چې دې ناسته کې به نړۍ له افغانستان سره په پراختیایي او بشري برخو کې مرستې اعلان کړي.
طالبان د ښاغلی نیکولسن په حواله وایي: «اروپايي ټولنې ته د ځانګړي استازي په پرتله د افغانستان د څلوېښت میلیونه نفوسو امنیت، کاري فرصتونه او سوله ډېر ارزښت لري.»
د دوحې ناسته د ملګرو ملتو د سرمنشي د ځانګړي همغګر له ارزونې وروسته جوړېږي.
فریدون سینیرلي اوغلو په خپله ارزونه کې سپارښتنه کړې چې په افغانستان کې د ملي پخلاینې لپاره باید ګامونه واخیستل شي او د افغان سولې لپاره دې ځانګړی استازی وګومارل شي.
خو طالب چارواکي د دې استازي له ګومارل کېدو سره مخالفت ښيي.
د طالبانو د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر نن د اروپايي ټولنې له استازي سره لیدنه کې هم یو ځل بیا ټینګار وکړ، چې د یوناما په شتون کې د سولې لپاره د ځانګړي استازي ګومارلو ته اړتیا نه ویني.
د نوموړي په خبره، په افغانستان کې جګړه، فساد، نشه يي توکي او زورواکي ختم شوي او خلک یې بیا تکرار نه غواړي.
خو پخواني افغان ولسمشر حامد کرزي نن د ملګرو ملتونو د سرمنشي له ځانګړي همغګر سره په لیدنه کې د نوموړي ارزونه د افغانستان په هکله واقعبینانه او عملي راپور وباله.
ښاغلي کرزي د دوحې ناسته مهمه وبلله او هیله یې څرګنده کړه، چې په دغه ناسته کې به د افغانستان د روښانه راتلونکي په لور مثبت ګام واخیستل شي.
د دوحې ناسته به ۱۱ ورځې وروسته د فبرورۍ پر ۱۸ او ۱۹ جوړه شي چې پکې د افغانستان پر ګاونډیانو او نورو هېوادونو سربېره د طالبانو استازي هم ګډون کوي.
په دې ناسته کې د افغان ښځو او مدني ټولنو استازي هم ګډون کوي.
د ایران د کورنیو چارو وزير وايي، له افغانستان سره پر پوله د دېوال جوړولو هيڅ پلان نه لري، خو د پولې تړلو موضوع ورته ډېره مهمه ده. وړاندې د همدې چارواکې له قوله نشر شوي وو، چې دوی غواړي له افغانستان او پاکستان سره په خپله ګډه پوله کې د دېوال جوړولو سره دا سرحد بند کړي.
د ایران د کورنيو چارو وزير احمد وحيدي نن د دې هېواد د کابينې په غونډه کې د ایران او افغانستان تر منځ پر پوله د ديوال جوړولو ته موضوع د غبرګون په ډول وويل، چې د دېوال جوړولو پلان نه لري خو پوله به بندوي.
ایراني رسنیو د وحيدي له قوله لیکلي: « پر پوله د دیوال جوړولو ته اړتیا نشته؛ خو د پولې بندول هغه څه دي چې موږ یې تعقیبوو.»
د ایران دغه چارواکي ټينګار کړی، چې لومړی به د پولې هغه برخې بندوي، چې ناسمې کارول کېږي.
احمدي زياته کړې، چې له پاکستان او افغانستان سره د پولې بندولو ته لوی پلان جوړ شوی دی.
خو مخکې دغه ایراني وزیر ویلي و، له افغانستان او پاکستان سره خپله ګډه پوله په دېوال جوړولو سره بندوي.
احمد وحیدي وايي، د پولې بندول به وخت ونیسي، خو اول به هغه ځایونه بند کړي چې بد کارول کېږي.
د هغه په خبره، د پولې بندولو لپاره یوازې دېوال نه جوړېږي، بلکې د لوی درستیز او وسلوالو ځواکونو په مدیریت به نورې چارې هم تر سره شي.
د طالبانو د رییس الوزرا سیاسي مرستیال هغه کسان «بې غیرته او بې ناموسه» بولي، چې افغانستان کې د امریکا او ناټو شل کلن حضور ته د اشغال په سترګه نه ګوري. مولوي عبدالکبير زیاتوي، دغه کسان یا له هېواده بهر د بهرنیانو په غېږ کې ژوند کوي او يا یې د طالبانو پر ضد وسله پورته کړې ده.
دغه طالب چارواکي نن د قومونو او قبايلو وزارت غونډه کې پر ځینو پخوانیو مجاهدینو هم سختې نیوکې کړې او هغوی یې د کابل د ورانۍ او په دغه ښار کې د ۶۰ زرو کسانو د وژل کېدو اصلي عاملان ګڼلي دي.
په ۱۳۷۱ کال کې د مجاهدینو له لوري د ډاکټر نجیب الله د حکومت له نسکوریدو وروسته د واک د ترلاسه کولو لپاره کابل د مجاهدینو د ډلو تر منځ د خونړیو جګړو شاهد و.
په دغو جګړو کې د کابل ښار ډېرې برخې ویجاړې شوې او زرګونه کسان مړه او ژوبل شول.
مولوي عبدالکبیر همدارنګه زیاته کړه، چې د طالبانو په شل کلن «جهاد» کې د افغانستان ټولو قومونو ونډه درلوده.
د هغه په وينا که چا ځانمرګی بريد کاوه، بل چا ورته خوراک او سرپناه ورکړې او يا يې دعا ورته کړې ده.
د طالبانو د قومونو او قبايلو وزارت نن د «اسلامي نظام د پیاوړتیا او ملي یووالي» په نم یوه لویه غونډه جوړ کړه، چې په کې د دغې ډلې یو شمېر مشرانو ویناوې وکړې.
د طالبانو د قومونو او قبايلو چارو وزارت وايي، په دې غونډه کې د افغانستان له اوو مرکزي ولايتونو څخه خلکو ګډون کړى و.