په سرپل کې د طالبانو د والي په امر په رسمي وخت کې دولتي کارکوونکو ته د قران تفسير شروع شوی

د ارزګان والي محمد علي جان نن دوشنبه په يوه نظامي غونډه کې له ټولو غوښتي، چې هغه کسان ونيسي چې د بیت المال څخه شخصي استفاده کوي.

نوموړي ويلي؛ هیڅوک اجازه نه لري، چې نظامي وسايط د خوښيو په پروګرامونو او يا شخصي ډول استفاده کړي.

هغه زياته کړې: « که مو هر چيري د بیت المال رېنجر، هالکس، زرې موټر او يا نور څه وليدل، چې شخصي استفاده کېدل هغه کسان ونيسئ او بندي يې کړي.»

د نوموړي په خبره، چې بیت المال د خاصو اشخاصو د کورنيو لپاره نه دي.

د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده هم څو ورځې مخکې په يوه فرمان کې له مسوولينو غوښتنه کړې وه، چې د بیت المال څخه شخصي ګټه وانه خلي.

واک ته د طالبانو په رسېدو ډېر مهال د دې ډلې اړوند نظامیان له دولتي موټرونو او وسلو څخه د خوښۍ په پروګرامو او تفريح ځايونو کې شخصي استفاده کوي.

پر ټولينزو رسنيو د طالبانو ډېر داسې تصويرونه او ويديوګاني نشر شوي، چې له دولتي موټرونو څخه په ودونو، حج مراسمو او د کور د اړتيا د پوره کولو لپاره ترې ګټه اخلي، چې د خلکو له سخت غبرګون او انتقاد سره مخ شوي دي.

د افغانستان د خبريالانو مرکز نن دوشنبه په يوې خبرپاڼه کې ويلي، چې په سمنګان کې د پژواک خبري اژانس ولايتي خبريال سیف الله کريمي له دوو ورځو بند وروسته خوشي شوی.

دغه خبريال د سمنګان د والي له لوري په شخصي توقیف خونه کې دوه ورځې بندي و.

کريمي څو ورځې وړاندې په سمنګان کې د هوټلونو د زياتې ماليې اړوند د خبر د توازن لپاره د طالبانو څخه د نظر اخيستلو غوښتنه کړې، چې طاللبانو له لوري يې غوښتنه رد شوې او وروسته ګواښل شوی و.

د خبريالانو دغه مرکز د خپلو سرچینو له قوله ليکلي، چې کریمي دوې ورځې مخکې د طالبانو د والي له لوري ولایت مقام ته د پوښتنو لپاره غوښتل شوی او وروسته بندي شوی و.

د خبريالانو دغه مرکز په غيرې قانوني ډول د رسنيو د کارکوونکو نیول یو غيرې قانوني کړنه يادوي او د طالب مسوولينو څخه د جدي پاملرنې غوښتنه کوي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز له طالب واکمنو غوښتي، چې « واکمن چارواکي بايد چاته اجازه ور نه کړي، چې دا ډول خپلسرې کړنې تکرار کړي، د خبریالانو هر ډول شکایت باید د رسنیو د قانون او د رسنیو د شکایتونو او سرغړونو د کمېسیون له لارې تعقیب شي.»

واک ته د طالبانو په رسېدو دغې ډلې د بیان پر ازادۍ محدودیتونه زيات کړي او په زیات شمېر د رسنيو کارکوونکي او مدني فعالان يې په بند کې شکنجه کړي دي.

دغې مېرمنې د افغانستان افغانستان انټرنېشنل ته داسې انځورونه لېږلي چې په وهلو ټکولو یې د بدن ځینې برخې ټپي شوې دي.

هغې وويل، چې پر اوږو، لاسونو او ورنونو يې د وهلو نښې لیدل کیږي.

د ۱۴۰۰ کال په زمري میاشت کې واک د طالبانو له رسیدو وروسته، دغې ډلې په ټول افغانستان کې پر ښځو پراخ محدودیتونه ولګول.

د بشري حقونو سازمانونه وايي، چې دا پراخ او سیستماتیک بندیزونه د "جنسيتي توپير " او "د بشریت پر وړاندې د جرم" ښکاره بېلګه ده.

دا محدودیتونه د طالبانو امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت، د کورنیو چارو وزارت او د طالبانو د استخباراتو ریاست له خوا پلې کیږي.

په دغو محدودیتونو کې طالبانو د ښځو او نجونو د زده کړو، کار، سفر، په پارکونو کې د ازاد ګرځیدو په ګډون یو لړ اساسي حقونو ته د لاسرسي مخه نیولې ده.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماموریت (یوناما) په وروستي درې میاشتني راپور کې ویل شوي، چې طالبانو د افغانستان په ځینو سیمو کې په خپلسري ډول ښځې بندیانې کړي دي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د (سلواغي ۲۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د غزې پر رفح ښارګوټي د اسراییلو بریدونو ته په غبرګون کې ویلي چې پر رفح ښارګوټي د اسراییلو د بریدونو دوام به «بله لویه فاجعه رامنځته کړي.»

طالبان له نړېوالو او سیمه ییزو دولتونو، اسلامي هېوادونو او د بشري حقونو له سازمانونو غوښتي چې په غزه کې د روانې ټول‌وژنې مخه ونیسي.

دوی د نړۍ له اغېزمنو هېوادونو غوښتي چې د فلسطین او اسراییلو تر منځ کشالې ته حل لاره ولټوي.

طالبانو په خپله دغه خپره شوې خبرپاڼه کې لیکلي؛ چې په غزه کې د ټول‌وژنې دوام به «حاکم نړېوال نظام او مدعي ارزښتونه یې له جدي پوښتونو سره مخ کړي او دا د پيړۍ ټول‌وژنه به د نړېوالو سازمانونو او بشري کنوانسیونونو شته باور له منځه یوسي.»

د راپورونو له مخې اسراییلو په رفح ښارګوټي کې هغه پنډغالی په نښه کړی دی چې د فلسطین ولسي وګړو په کې پناه اخیستي وه.

بل خوا یو شمېر رسنیو د حماس د یو جګپوړي مشر له قوله ویلي چي دا ډول بریدونه به د بندیانو د تبادلي روانې خبرې له له ګواښ سره مخ کړي.

دغه وزارت نن دوشنبه د (سلواغې ۲۳مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې دغه ماشومان د هرات د وارچایلډ موسسې په همکارۍ د تخار، سرپل، زابل او ننګرهار ولایتونو د کار او ټولنیزو چارو ریاستونو ته تر سپارلو وروسته تر خپلو کورنیو ورسېدل.

د دغه وزارت د معلوماتو له مخې دغه کسان یې د کډوالۍ نړېوالې ادارې او وارچایلډ موسسې په مرسته او همغږي د ایران له پولې نیولې د دوی تر کورنیو رسولي دي.

د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت وړاندې لیکلي، فاریاب د افغانستان یو له هغو ولایتونو دی چې له ایران ډېری اېستل شوي ماشومان لري او د ۱۴۰۲ کال له پیل راهیسې یې تر اوسه پورې سلګونه ماشومان له خپلو کورنیو سره یو ځای کړي دي.

تېره ورځ هم د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت ویلي و چې له ایران څخه ۳۱ تنه اېستل شوي ماشومان یې له خپلو کورنیو سره یو ځای کړي دي.

له ګاونډیو هیوادونو څخه اېستل شوي ماشومان خپلو ولایتونو ته د سفر او له خپلو کورنیو سره د یوځای کېدو د لګښت پیسې هم نه‌ لري، خو د هرات ولایت وارچایلډ موسسه په ډیری مهال له دغو ماشومانو سره مرستې کوي.

په افغانستان کې د خلکو ناوړه اقتصادي حالت او د وزګارتیا د کچې لوړیدل د دې لامل شوي چې هېوادوال له ناقانونه لارو کډوالۍ ته مخه کړي.