پخواني ولسمشر غني وايي: “مونږ د یو انتخاب سره مخامخ یو او هغه دا چې که د افغانستان د وچکالۍ او بې وزلۍ څخه وتل، ملي مشروعیت، منطقه يي مشروعیت او بین المللي مشروعیت غواړي؛ نو باید په دې اړه نتیجې ته ورسیږو او که فیصله په دې وي، چې دا د یو اقلیت حق دی او نور خلک د هېڅ خبرې، منطق او ګډون حق نه لري، نو د دې فیصلې د پایلو مسوولیت هم باید بیا ومنل شي.”
د ښاغلي غني په وینا؛ د افغانسان کرنه د پرلپسې وچکالیو جګړو او نا امنیو له امله سخته زیانمنه شوې ده او د هېواد نوی نسل هم له کرنې پردی شوی دی.
نوموړی ټینګار کوي، چې اولس باید د اوبو په مصرف پوه شي؛ ځکه چې اوس اوبه بې ځایه لګوي، ډېرې یې لګوي او په داسې ځای کې یې لګوو چې مناسبه نتیجه ترې نه اخلي.
هغه وايي؛ که د غنمو کرل بزګرو ته قیمته تمامیږي، نو ښه به دا وي چې د قزاقستان سره د غنمو د واردولو اوږدمهاله قرارداد وشي، ځکه بل هېڅ هېواد له قزاقستان سره د غنمو په برخه کې رقابت نه شي کولی او په بدل کې یې افغانستان پر دغه هېواد د هغوی د اړتیا وړ میوه او ترکاری وپلوري.
د پخواني ولسمشر په وینا؛ د وچکالۍ سره د مبارزې په خاطر باید د کلیو له سطحې کار شروع شي او د ټول هېواد په کچه خلک باید لاسونه سره ورکړي، چې د وچکالۍ څخه د وتلو لپاره لارې چارې پېدا کړي.
ښاغلی غني وايي: “د افغانستان هر کروندګر، ځوان او هره مېرمن باید په دې پوه شي، چې د اوبو مدیریت څنګه وکړي، د چاپیریال مدیریت څنګه وکړي، په اسلامي کلتور کې د چاپیریال په اړه بهترین نظریات شته، خو مونږ ور نه پردي شوي یو. دا په دې معنا نه ده چې هر څه چې عصري وي، هغه ګټور وي.”
د پخواني ولسمشر غني په وینا؛ د افغانستان اوبو ته باید ټوله منطقه د یو نعمت په سترګه وګوري او لکه اوس باید بې ځایه پروپاګند ونه شي ځکه چې دا خبرې نه د منطقې د هېوادونو په ګټه دي او نه د افغانستان په ګټه.
هغه زیاتوي: “اوبه خدای مونږ ته راکړي دي؛ خو په شریعت کې د اوبو د تقسیم اصول واضح دي او مونږ پرې عمل کوو. په اوسنیو شرایطو کې باید د اوبو د تقسیم په اړه یوې منطقوي نتیجې ته ورسیږو چې هم زمونږ په خیر وی او هم د نورو.”
ښاغلی غني ټینګار کوي، چې د چاپیریال له بدلون سره مبارزه باید په سیمه ییزه کچه وشي؛ خو ظاهراً دغه کار په اسیا کې شونی نه دی.
هغه زیاتوي: "په پاکستان کې یو میلیون ونې کینول کیږي؛ خو د هغوی قاچاقبران زمونږ د کوڼړ ځنګلونه له منځه وړي. منطقه یوې هماهنګې همکارۍ ته تیاره نه ده، ځکه چې سیاسي او امنیتي رقابتونو د همکارۍ مخه نیولې ده.”
څاروي او د افغانستان اقتصاد
د دغه غږیز پوډکاسټ پروګرام په یوه بله برخه کې پخوانۍ ولسمشر غني وايي، چې په افغانستان کې اوس د څارویو بیې د رالوېدو په حال کې دي او دا یوه د خطره علامه ده. هغه وايي، د څاریو د بیو رالوېدو سربېره، د خلکو له خوا د غوښې د اخیستلو توان خورا را کم شوی دی.
پخوانۍ ولسمشر وايي، چې که څاروي د وچکالۍ په پایله له لاسه ولاړ شي، ستونزه دا ده چې نور څاروي له بهره نه شي راوړل کېدی، ځکه چې هغوی د اقلیم سره ګوزاره نه کوي او کېدی شي چې ډېر ژر د منځه ولاړ شي.
